Vagbhata: Astangahrdayasutra 24

नयने ताम्यति स्तब्धे शुष्के रूक्षे ऽभिघातिते । वात-पित्तातुरे जिह्मे शीर्ण-पक्ष्माविलेक्षणे

nayane tāmyati stabdhe śuṣke rūkṣe 'bhighātite | vāta-pittāture jihme śīrṇa-pakṣmāvilekṣaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृच्छ्रोन्मील-सिरा-हर्ष-सिरोत्पात-तमो-ऽर्जुनैः । स्यन्द-मन्थान्यतो-वात-वात-पर्याय-शुक्रकैः

kṛcchronmīla-sirā-harṣa-sirotpāta-tamo-'rjunaiḥ | syanda-manthānyato-vāta-vāta-paryāya-śukrakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आतुरे शान्त-रागाश्रु-शूल-संरम्भ-दूषिके । निवाते तर्पणं योज्यं शुद्धयोर् मूर्ध-काययोः

āture śānta-rāgāśru-śūla-saṃrambha-dūṣike | nivāte tarpaṇaṃ yojyaṃ śuddhayor mūrdha-kāyayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काले साधारणे प्रातः सायं वोत्तान-शायिनः । यव-माष-मयीं पालीं नेत्र-कोशाद् बहिः समाम्

kāle sādhāraṇe prātaḥ sāyaṃ vottāna-śāyinaḥ | yava-māṣa-mayīṃ pālīṃ netra-kośād bahiḥ samām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्व्य्-अङ्गुलोच्चां दृढां कृत्वा यथा-स्वं सिद्धम् आवपेत् । सर्पिर् निमीलिते नेत्रे तप्ताम्बु-प्रविलायितम्

dvy-aṅguloccāṃ dṛḍhāṃ kṛtvā yathā-svaṃ siddham āvapet | sarpir nimīlite netre taptāmbu-pravilāyitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नक्तान्ध्य-वात-तिमिर-कृच्छ्र-बोधादिके वसाम् । आ-पक्ष्माग्राद् अथोन्मेषं शनकैस् तस्य कुर्वतः

naktāndhya-vāta-timira-kṛcchra-bodhādike vasām | ā-pakṣmāgrād athonmeṣaṃ śanakais tasya kurvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मात्रा विगणयेत् तत्र वर्त्म-संधि-सितासिते । दृष्टौ च क्रम-शो व्याधौ शतं त्रीणि च पञ्च च

mātrā vigaṇayet tatra vartma-saṃdhi-sitāsite | dṛṣṭau ca krama-śo vyādhau śataṃ trīṇi ca pañca ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतानि सप्त चाष्टौ च दश मन्थे दशानिले । पित्ते षट् स्वस्थ-वृत्ते च बलासे पञ्च धारयेत्

śatāni sapta cāṣṭau ca daśa manthe daśānile | pitte ṣaṭ svastha-vṛtte ca balāse pañca dhārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वापाङ्गे ततो द्वारं स्नेहं पात्रे निगालयेत् । पिबेच् च धूमं नेक्षेत व्योम रूपं च भास्वरम्

kṛtvāpāṅge tato dvāraṃ snehaṃ pātre nigālayet | pibec ca dhūmaṃ nekṣeta vyoma rūpaṃ ca bhāsvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं प्रति-दिनं वायौ पित्ते त्व् एकान्तरं कफे । स्वस्थे तु द्व्य्-अन्तरं दद्याद् आ-तृप्तेर् इति योजयेत्

itthaṃ prati-dinaṃ vāyau pitte tv ekāntaraṃ kaphe | svasthe tu dvy-antaraṃ dadyād ā-tṛpter iti yojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकाश-क्षम-ता स्वास्थ्यं विशदं लघु लोचनम् । तृप्ते विपर्ययो ऽ-तृप्ते ऽति-तृप्ते श्लेष्म-जा रुजः

prakāśa-kṣama-tā svāsthyaṃ viśadaṃ laghu locanam | tṛpte viparyayo '-tṛpte 'ti-tṛpte śleṣma-jā rujaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नेह-पीता तनुर् इव क्लान्ता दृष्टिर् हि सीदति । तर्पणान्-अन्तरं तस्माद् दृग्-बलाधान-कारिणम्

sneha-pītā tanur iva klāntā dṛṣṭir hi sīdati | tarpaṇān-antaraṃ tasmād dṛg-balādhāna-kāriṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुट-पाकं प्रयुञ्जीत पूर्वोक्तेष्व् एव यक्ष्मसु । स वाते स्नेहनः श्लेष्म-सहिते लेखनो हितः

puṭa-pākaṃ prayuñjīta pūrvokteṣv eva yakṣmasu | sa vāte snehanaḥ śleṣma-sahite lekhano hitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृग्-दौर्बल्ये ऽनिले पित्ते रक्ते स्वस्थे प्रसादनः । भू-शय-प्रसहानूप-मेदो-मज्ज-वसामिषैः

dṛg-daurbalye 'nile pitte rakte svasthe prasādanaḥ | bhū-śaya-prasahānūpa-medo-majja-vasāmiṣaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नेहनं पयसा पिष्टैर् जीवनीयैश् च कल्पयेत् । मृग-पक्षि-यकृन्-मांस-मुक्तायस्-ताम्र-सैन्धवैः

snehanaṃ payasā piṣṭair jīvanīyaiś ca kalpayet | mṛga-pakṣi-yakṛn-māṃsa-muktāyas-tāmra-saindhavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रोतो-ज-शङ्ख-फेनालैर् लेखनं मस्तु-कल्कितैः । मृग-पक्षि-यकृन्-मज्ज-वसान्त्र-हृदयामिषैः

sroto-ja-śaṅkha-phenālair lekhanaṃ mastu-kalkitaiḥ | mṛga-pakṣi-yakṛn-majja-vasāntra-hṛdayāmiṣaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुरैः स-घृतैः स्तन्य-क्षीर-पिष्टैः प्रसादनम् । बिल्व-मात्रं पृथक् पिण्डं मांस-भेषज-कल्कयोः

madhuraiḥ sa-ghṛtaiḥ stanya-kṣīra-piṣṭaiḥ prasādanam | bilva-mātraṃ pṛthak piṇḍaṃ māṃsa-bheṣaja-kalkayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उरुबूक-वटाम्भो-ज-पत्त्रैः स्नेहादिषु क्रमात् । वेष्टयित्वा मृदा लिप्तं धव-धन्वन-गो-मयैः

urubūka-vaṭāmbho-ja-pattraiḥ snehādiṣu kramāt | veṣṭayitvā mṛdā liptaṃ dhava-dhanvana-go-mayaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पचेत् प्रदीप्तैर् अग्न्य्-आभं पक्वं निष्पीड्य तद्-रसम् । नेत्रे तर्पण-वद् युञ्ज्यात् शतं द्वे त्रीणि धारयेत्

pacet pradīptair agny-ābhaṃ pakvaṃ niṣpīḍya tad-rasam | netre tarpaṇa-vad yuñjyāt śataṃ dve trīṇi dhārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लेखन-स्नेहनान्त्येषु कोष्णौ पूर्वौ हिमो ऽपरः । धूम-पो ऽन्ते तयोर् एव योगास् तत्र च तृप्ति-वत्

lekhana-snehanāntyeṣu koṣṇau pūrvau himo 'paraḥ | dhūma-po 'nte tayor eva yogās tatra ca tṛpti-vat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तर्पणं पुट-पाकं च नस्यान्-अर्हे न योजयेत् । यावन्त्य् अहानि युञ्जीत द्विस् ततो हित-भाग् भवेत्

tarpaṇaṃ puṭa-pākaṃ ca nasyān-arhe na yojayet | yāvanty ahāni yuñjīta dvis tato hita-bhāg bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.