Library·Vagbhata: Astangahrdayasutra·31
”आरीरस्थान शुद्धे शुक्रार्तवे सत्-त्वः स्व-कर्म-क्लेश-चोदितः । गर्भः संपद्यते युक्ति-वशाद् अग्निर् इवारणौ
”ārīrasthāna śuddhe śukrārtave sat-tvaḥ sva-karma-kleśa-coditaḥ | garbhaḥ saṃpadyate yukti-vaśād agnir ivāraṇau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बीजात्मकैर् महा-भूतैः सूक्ष्मैः सत्-त्वानुगैश् च सः । मातुश् चाहार-रस-जैः क्रमात् कुक्षौ विवर्धते
bījātmakair mahā-bhūtaiḥ sūkṣmaiḥ sat-tvānugaiś ca saḥ | mātuś cāhāra-rasa-jaiḥ kramāt kukṣau vivardhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजो यथार्क-रश्मीनां स्फटिकेन तिरस्-कृतम् । नेन्धनं दृश्यते गच्छत् सत्-त्वो गर्भाशयं तथा
tejo yathārka-raśmīnāṃ sphaṭikena tiras-kṛtam | nendhanaṃ dṛśyate gacchat sat-tvo garbhāśayaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारणानुविधायि-त्वात् कार्याणां तत्-स्व-भाव-ता । नाना-योन्य्-आकृतीः सत्-त्वो धत्ते ऽतो द्रुत-लोह-वत्
kāraṇānuvidhāyi-tvāt kāryāṇāṃ tat-sva-bhāva-tā | nānā-yony-ākṛtīḥ sat-tvo dhatte 'to druta-loha-vat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत एव च शुक्रस्य बाहुल्याज् जायते पुमान् । रक्तस्य स्त्री तयोः साम्ये क्लीबः शुक्रार्तवे पुनः
ata eva ca śukrasya bāhulyāj jāyate pumān | raktasya strī tayoḥ sāmye klībaḥ śukrārtave punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायुना बहु-शो भिन्ने यथा-स्वं बह्व्-अपत्य-ता । वि-योनि-विकृताकारा जायन्ते विकृतैर् मलैः
vāyunā bahu-śo bhinne yathā-svaṃ bahv-apatya-tā | vi-yoni-vikṛtākārā jāyante vikṛtair malaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासि मासि रजः स्त्रीणां रस-जं स्रवति त्र्य्-अहम् । वत्सराद् द्वा-दशाद् ऊर्ध्वं याति पञ्चाशतः क्षयम्
māsi māsi rajaḥ strīṇāṃ rasa-jaṃ sravati try-aham | vatsarād dvā-daśād ūrdhvaṃ yāti pañcāśataḥ kṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्ण-षो-डश-वर्षा स्त्री पूर्ण-विंशेन संगता । शुद्धे गर्भाशये मार्गे रक्ते शुक्रे ऽनिले हृदि
pūrṇa-ṣo-ḍaśa-varṣā strī pūrṇa-viṃśena saṃgatā | śuddhe garbhāśaye mārge rakte śukre 'nile hṛdi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीर्य-वन्तं सुतं सूते ततो न्यूनाब्दयोः पुनः । रोग्य् अल्पायुर् अ-धन्यो वा गर्भो भवति नैव वा
vīrya-vantaṃ sutaṃ sūte tato nyūnābdayoḥ punaḥ | rogy alpāyur a-dhanyo vā garbho bhavati naiva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातादि-कुणप-ग्रन्थि-पूय-क्षीण-मलाह्वयम् । बीजा-समर्थं रेतो-ऽस्रं स्व-लिङ्गैर् दोष-जं वदेत्
vātādi-kuṇapa-granthi-pūya-kṣīṇa-malāhvayam | bījā-samarthaṃ reto-'sraṃ sva-liṅgair doṣa-jaṃ vadet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तेन कुणपं श्लेष्म-वाताभ्यां ग्रन्थि-संनिभम् । पूयाभं रक्त-पित्ताभ्यां क्षीणं मारुत-पित्ततः
raktena kuṇapaṃ śleṣma-vātābhyāṃ granthi-saṃnibham | pūyābhaṃ rakta-pittābhyāṃ kṣīṇaṃ māruta-pittataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृच्छ्राण्य् एतान्य् अ-साध्यं तु त्रि-दोषं मूत्र-विट्-प्रभम् । कुर्याद् वातादिभिर् दुष्टे स्वौषधं कुणपे पुनः
kṛcchrāṇy etāny a-sādhyaṃ tu tri-doṣaṃ mūtra-viṭ-prabham | kuryād vātādibhir duṣṭe svauṣadhaṃ kuṇape punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धातकी-पुष्प-खदिर-दाडिमार्जुन-साधितम् । पाययेत् सर्पिर् अथ-वा विपक्वम् असनादिभिः
dhātakī-puṣpa-khadira-dāḍimārjuna-sādhitam | pāyayet sarpir atha-vā vipakvam asanādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलाश-भस्माश्मभिदा ग्रन्थ्य्-आभे पूय-रेतसि । परूषक-वटादिभ्यां क्षीणे शुक्र-करी क्रिया
palāśa-bhasmāśmabhidā granthy-ābhe pūya-retasi | parūṣaka-vaṭādibhyāṃ kṣīṇe śukra-karī kriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धं वान्तं विरिक्तं च निरूढम् अनुवासितम् । योजयेच् छुक्र-दोषार्तं सम्यग् उत्तर-वस्तिभिः ॥ १४+१ ॥ संशुद्धो विट्-प्रभे सर्पिर् हिङ्गु-सेव्यादि-साधितम् । पिबेद् ग्रन्थ्य्-आर्तवे पाठा-व्योष-वृक्षक-जं जलम्
snigdhaṃ vāntaṃ viriktaṃ ca nirūḍham anuvāsitam | yojayec chukra-doṣārtaṃ samyag uttara-vastibhiḥ || 14+1 || saṃśuddho viṭ-prabhe sarpir hiṅgu-sevyādi-sādhitam | pibed granthy-ārtave pāṭhā-vyoṣa-vṛkṣaka-jaṃ jalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पेयं कुणप-पूयास्रे चन्दनं वक्ष्यते तु यत् । गुह्य-रोगे च तत् सर्वं कार्यं सोत्तर-वस्तिकम्
peyaṃ kuṇapa-pūyāsre candanaṃ vakṣyate tu yat | guhya-roge ca tat sarvaṃ kāryaṃ sottara-vastikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्रं शुक्लं गुरु स्निग्धं मधुरं बहलं बहु । घृत-माक्षिक-तैलाभं सद्-गर्भायार्तवं पुनः
śukraṃ śuklaṃ guru snigdhaṃ madhuraṃ bahalaṃ bahu | ghṛta-mākṣika-tailābhaṃ sad-garbhāyārtavaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लाक्षा-रस-शशास्राभं धौतं यच् च विरज्यते । शुद्ध-शुक्रार्तवं स्वस्थं संरक्तं मिथुनं मिथः
lākṣā-rasa-śaśāsrābhaṃ dhautaṃ yac ca virajyate | śuddha-śukrārtavaṃ svasthaṃ saṃraktaṃ mithunaṃ mithaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहैः पुं-सवनैः स्निग्धं शुद्धं शीलित-वस्तिकम् । नरं विशेषात् क्षीराज्यैर् मधुरौषध-संस्कृतैः
snehaiḥ puṃ-savanaiḥ snigdhaṃ śuddhaṃ śīlita-vastikam | naraṃ viśeṣāt kṣīrājyair madhurauṣadha-saṃskṛtaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारीं तैलेन माषैश् च पित्तलैः समुपाचरेत् । क्षाम-प्रसन्न-वदनां स्फुरच्-छ्रोणि-पयो-धराम्
nārīṃ tailena māṣaiś ca pittalaiḥ samupācaret | kṣāma-prasanna-vadanāṃ sphurac-chroṇi-payo-dharām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रस्ताक्षि-कुक्षिं पुंस्-कामां विद्याद् ऋतु-मतीं स्त्रियम् । पद्मं संकोचम् आयाति दिने ऽतीते यथा तथा
srastākṣi-kukṣiṃ puṃs-kāmāṃ vidyād ṛtu-matīṃ striyam | padmaṃ saṃkocam āyāti dine 'tīte yathā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋताव् अतीते योनिः सा शुक्रं नातः प्रतीच्छति । मासेनोपचितं रक्तं धमनीभ्याम् ऋतौ पुनः
ṛtāv atīte yoniḥ sā śukraṃ nātaḥ pratīcchati | māsenopacitaṃ raktaṃ dhamanībhyām ṛtau punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईषत्-कृष्णं वि-गन्धं च वायुर् योनि-मुखान् नुदेत् । ततः पुष्पेक्षणाद् एव कल्याण-ध्यायिनी त्र्य्-अहम्
īṣat-kṛṣṇaṃ vi-gandhaṃ ca vāyur yoni-mukhān nudet | tataḥ puṣpekṣaṇād eva kalyāṇa-dhyāyinī try-aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृजालङ्कार-रहिता दर्भ-संस्तर-शायिनी । क्षैरेयं यावकं स्तोकं कोष्ठ-शोधन-कर्षणम्
mṛjālaṅkāra-rahitā darbha-saṃstara-śāyinī | kṣaireyaṃ yāvakaṃ stokaṃ koṣṭha-śodhana-karṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्णे शरावे हस्ते वा भुञ्जीत ब्रह्म-चारिणी । चतुर्थे ऽह्नि ततः स्नाता शुक्ल-माल्याम्बरा शुचिः
parṇe śarāve haste vā bhuñjīta brahma-cāriṇī | caturthe 'hni tataḥ snātā śukla-mālyāmbarā śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इच्छन्ती भर्तृ-सदृशं पुत्रं पश्येत् पुरः पतिम् । ऋतुस् तु द्वा-दश निशाः पूर्वास् तिस्रो ऽत्र निन्दिताः
icchantī bhartṛ-sadṛśaṃ putraṃ paśyet puraḥ patim | ṛtus tu dvā-daśa niśāḥ pūrvās tisro 'tra ninditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एका-दशी च युग्मासु स्यात् पुत्रो ऽन्यासु कन्यका । उपाध्यायो ऽथ पुत्रीयं कुर्वीत विधि-वद् विधिम्
ekā-daśī ca yugmāsu syāt putro 'nyāsu kanyakā | upādhyāyo 'tha putrīyaṃ kurvīta vidhi-vad vidhim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस्-कार-परायास् तु शूद्राया मन्त्र-वर्जितम् । अ-वन्ध्य एवं संयोगः स्याद् अपत्यं च कामतः
namas-kāra-parāyās tu śūdrāyā mantra-varjitam | a-vandhya evaṃ saṃyogaḥ syād apatyaṃ ca kāmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्तो ह्य् आहुर् अपत्यार्थं दम्-पत्योः संगतिं रहः । दुर्-अपत्यं कुलाङ्गारो गोत्रे जातं महत्य् अपि
santo hy āhur apatyārthaṃ dam-patyoḥ saṃgatiṃ rahaḥ | dur-apatyaṃ kulāṅgāro gotre jātaṃ mahaty api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इच्छेतां यादृशं पुत्रं तद्-रूप-चरितांश् च तौ । चिन्तयेतां जन-पदांस् तद्-आचार-परिच्छदौ
icchetāṃ yādṛśaṃ putraṃ tad-rūpa-caritāṃś ca tau | cintayetāṃ jana-padāṃs tad-ācāra-paricchadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मान्ते च पुमान् सर्पिः-क्षीर-शाल्य्-ओदनाशितः । प्राग् दक्षिणेन पादेन शय्यां मौहूर्तिकाज्ञया
karmānte ca pumān sarpiḥ-kṣīra-śāly-odanāśitaḥ | prāg dakṣiṇena pādena śayyāṃ mauhūrtikājñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरोहेत् स्त्री तु वामेन तस्य दक्षिण-पार्श्वतः । तैल-माषोत्तराहारा तत्र मन्त्र् अं प्रयोजयेत्
ārohet strī tu vāmena tasya dakṣiṇa-pārśvataḥ | taila-māṣottarāhārā tatra mantr aṃ prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मा बृहस्पतिर् विष्णुः सोमः सूर्यस् तथाश्विनौ । भगो ऽथ मित्रा-वरुणौ वीरं ददतु मे सुतम्
brahmā bṛhaspatir viṣṇuḥ somaḥ sūryas tathāśvinau | bhago 'tha mitrā-varuṇau vīraṃ dadatu me sutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सान्त्वयित्वा ततो ऽन्य-न्यं संविशेतां मुदान्वितौ । उत्ताना तन्-मना योषित् तिष्ठेद् अङ्गैः सु-संस्थितैः
sāntvayitvā tato 'nya-nyaṃ saṃviśetāṃ mudānvitau | uttānā tan-manā yoṣit tiṣṭhed aṅgaiḥ su-saṃsthitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा हि बीजं गृह्णाति दोषैः स्व-स्थानम् आस्थितैः । लिङ्गं तु सद्यो-गर्भाया योन्या बीजस्य संग्रहः
tathā hi bījaṃ gṛhṇāti doṣaiḥ sva-sthānam āsthitaiḥ | liṅgaṃ tu sadyo-garbhāyā yonyā bījasya saṃgrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृप्तिर् गुरु-त्वं स्फुरणं शुक्रास्रान्-अनु बन्धनम् । हृदय-स्पन्दनं तन्द्रा तृड् ग्लानी रोम-हर्षणम्
tṛptir guru-tvaṃ sphuraṇaṃ śukrāsrān-anu bandhanam | hṛdaya-spandanaṃ tandrā tṛḍ glānī roma-harṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ-व्यक्तः प्रथमे मासि सप्ताहात् कलली-भवेत् । गर्भः पुं-सवनान्य् अत्र पूर्वं व्यक्तेः प्रयोजयेत्
a-vyaktaḥ prathame māsi saptāhāt kalalī-bhavet | garbhaḥ puṃ-savanāny atra pūrvaṃ vyakteḥ prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बली पुरुष-कारो हि दैवम् अप्य् अतिवर्तते । पुष्ये पुरुषकं हैमं राजतं वाथ-वायसम्
balī puruṣa-kāro hi daivam apy ativartate | puṣye puruṣakaṃ haimaṃ rājataṃ vātha-vāyasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वाग्नि-वर्णं निर्वाप्य क्षीरे तस्याञ्जलिं पिबेत् । गौरदण्डम् अपामार्गं जीवकर्षभ-सैर्यकान्
kṛtvāgni-varṇaṃ nirvāpya kṣīre tasyāñjaliṃ pibet | gauradaṇḍam apāmārgaṃ jīvakarṣabha-sairyakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबेत् पुष्ये जले पिष्टान् एक-द्वि-त्रि-समस्त-शः । क्षीरेण श्वेत-बृहती-मूलं नासा-पुटे स्वयम्
pibet puṣye jale piṣṭān eka-dvi-tri-samasta-śaḥ | kṣīreṇa śveta-bṛhatī-mūlaṃ nāsā-puṭe svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रार्थं दक्षिणे सिञ्चेद् वामे दुहितृ-वाञ्छया । पयसा लक्ष्मणा-मूलं पुत्रोत्पाद-स्थिति-प्रदम्
putrārthaṃ dakṣiṇe siñced vāme duhitṛ-vāñchayā | payasā lakṣmaṇā-mūlaṃ putrotpāda-sthiti-pradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नासयास्येन वा पीतं वट-शुङ्गाष्टकं तथा । ओषधीर् जीवनीयाश् च बाह्यान्तर् उपयोजयेत्
nāsayāsyena vā pītaṃ vaṭa-śuṅgāṣṭakaṃ tathā | oṣadhīr jīvanīyāś ca bāhyāntar upayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपचारः प्रिय-हितैर् भर्त्रा भृत्यैश् च गर्भ-धृक् । नव-नीत-घृत-क्षीरैः सदा चैनाम् उपाचरेत्
upacāraḥ priya-hitair bhartrā bhṛtyaiś ca garbha-dhṛk | nava-nīta-ghṛta-kṣīraiḥ sadā cainām upācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अति-व्यवायम् आयासं भारं प्रावरणं गुरु । अ-काल-जागर-स्वप्नं कठिनोत्कटकासनम्
ati-vyavāyam āyāsaṃ bhāraṃ prāvaraṇaṃ guru | a-kāla-jāgara-svapnaṃ kaṭhinotkaṭakāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोक-क्रोध-भयोद्वेग-वेग-श्रद्धा-विधारणम् । उपवासाध्व-तीक्ष्णोष्ण-गुरु-विष्टम्भि-भोजनम्
śoka-krodha-bhayodvega-vega-śraddhā-vidhāraṇam | upavāsādhva-tīkṣṇoṣṇa-guru-viṣṭambhi-bhojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तं निवसनं श्वभ्र-कूपेक्षां मद्यम् आमिषम् । उत्तान-शयनं यच् च स्त्रियो नेच्छन्ति तत् त्यजेत्
raktaṃ nivasanaṃ śvabhra-kūpekṣāṃ madyam āmiṣam | uttāna-śayanaṃ yac ca striyo necchanti tat tyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा रक्त-स्रुतिं शुद्धिं वस्तिम् आ-मासतो ऽष्टमात् । एभिर् गर्भः स्रवेद् आमः कुक्षौ शुष्येन् म्रियेत वा
tathā rakta-srutiṃ śuddhiṃ vastim ā-māsato 'ṣṭamāt | ebhir garbhaḥ sraved āmaḥ kukṣau śuṣyen mriyeta vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातलैश् च भवेद् गर्भः कुब्जान्ध-जड-वामनः । पित्तलैः खलतिः पिङ्गः श्वित्री पाण्डुः कफात्मभिः
vātalaiś ca bhaved garbhaḥ kubjāndha-jaḍa-vāmanaḥ | pittalaiḥ khalatiḥ piṅgaḥ śvitrī pāṇḍuḥ kaphātmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याधींश् चास्या मृदु-सुखैर् अ-तीक्ष्णैर् औषधैर् जयेत् । द्वितीये मासि कललाद् घनः पेश्य् अथ-वार्बुदम्
vyādhīṃś cāsyā mṛdu-sukhair a-tīkṣṇair auṣadhair jayet | dvitīye māsi kalalād ghanaḥ peśy atha-vārbudam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुं-स्त्री-क्लीबाः क्रमात् तेभ्यस् तत्र व्यक्तस्य लक्षणम् । क्षाम-ता गरिमा कुक्षेर् मूर्छा छर्दिर् अ-रोचकः
puṃ-strī-klībāḥ kramāt tebhyas tatra vyaktasya lakṣaṇam | kṣāma-tā garimā kukṣer mūrchā chardir a-rocakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जृम्भा प्रसेकः सदनं रोम-राज्याः प्रकाशनम् । अम्लेष्ट-ता स्तनौ पीनौ स-स्तन्यौ कृष्ण-चूचुकौ
jṛmbhā prasekaḥ sadanaṃ roma-rājyāḥ prakāśanam | amleṣṭa-tā stanau pīnau sa-stanyau kṛṣṇa-cūcukau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाद-शोफो विदाहो ऽन्ये श्रद्धाश् च विविधात्मिकाः । मातृ-जं ह्य् अस्य हृदयं मातुश् च हृदयेन तत्
pāda-śopho vidāho 'nye śraddhāś ca vividhātmikāḥ | mātṛ-jaṃ hy asya hṛdayaṃ mātuś ca hṛdayena tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संबद्धं तेन गर्भिण्या नेष्टं श्रद्धा-विमाननम् । देयम् अप्य् अ-हितं तस्यै हितोपहितम् अल्पकम्
saṃbaddhaṃ tena garbhiṇyā neṣṭaṃ śraddhā-vimānanam | deyam apy a-hitaṃ tasyai hitopahitam alpakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रद्धा-विघाताद् गर्भस्य विकृतिश् च्युतिर् एव वा । व्यक्ती-भवति मासे ऽस्य तृतीये गात्र-पञ्चकम्
śraddhā-vighātād garbhasya vikṛtiś cyutir eva vā | vyaktī-bhavati māse 'sya tṛtīye gātra-pañcakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्धा द्वे सक्थिनी बाहू सर्व-सूक्ष्माङ्ग-जन्म च । समम् एव हि मूर्धाद्यैर् ज्ञानं च सुख-दुःखयोः
mūrdhā dve sakthinī bāhū sarva-sūkṣmāṅga-janma ca | samam eva hi mūrdhādyair jñānaṃ ca sukha-duḥkhayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भस्य नाभौ मातुश् च हृदि नाडी निबध्यते । यया स पुष्टिम् आप्नोति केदार इव कुल्यया
garbhasya nābhau mātuś ca hṛdi nāḍī nibadhyate | yayā sa puṣṭim āpnoti kedāra iva kulyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थे व्यक्त-ताङ्गानां चेतनायाश् च पञ्चमे । षष्ठे स्नायु-सिरा-रोम-बल-वर्ण-नख-त्वचाम्
caturthe vyakta-tāṅgānāṃ cetanāyāś ca pañcame | ṣaṣṭhe snāyu-sirā-roma-bala-varṇa-nakha-tvacām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वैः सर्वाङ्ग-संपूर्णो भावैः पुष्यति सप्तमे ॥ ५८अब् ॥ गर्भेणोत्पीडिता दोषास् तस्मिन् हृदयम् आश्रिताः ॥ ५८च्द् ॥ कण्डूं विदाहं कुर्वन्ति गर्भिण्याः किक्किसानि च ॥ ५८एफ़् ॥ नव-नीतं हितं तत्र कोलाम्बु-मधुरौषधैः । सिद्धम् अल्प-पटु-स्नेहं लघु स्वादु च भोजनम्
sarvaiḥ sarvāṅga-saṃpūrṇo bhāvaiḥ puṣyati saptame || 58ab || garbheṇotpīḍitā doṣās tasmin hṛdayam āśritāḥ || 58cd || kaṇḍūṃ vidāhaṃ kurvanti garbhiṇyāḥ kikkisāni ca || 58ef || nava-nītaṃ hitaṃ tatra kolāmbu-madhurauṣadhaiḥ | siddham alpa-paṭu-snehaṃ laghu svādu ca bhojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्दनोशीर-कल्केन लिम्पेद् ऊरु-स्तनोदरम् । श्रेष्ठया वैण-हरिण-शश-शोणित-युक्तया
candanośīra-kalkena limped ūru-stanodaram | śreṣṭhayā vaiṇa-hariṇa-śaśa-śoṇita-yuktayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वघ्न-पत्त्र-सिद्धेन तैलेनाभ्यज्य मर्दयेत् । पटोल-निम्ब-मञ्जिष्ठा-सुरसैः सेचयेत् पुनः
aśvaghna-pattra-siddhena tailenābhyajya mardayet | paṭola-nimba-mañjiṣṭhā-surasaiḥ secayet punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दार्वी-मधुक-तोयेन मृजां च परिशीलयेत् । ओजो ऽष्टमे संचरति माता-पुत्रौ मुहुः क्रमात्
dārvī-madhuka-toyena mṛjāṃ ca pariśīlayet | ojo 'ṣṭame saṃcarati mātā-putrau muhuḥ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन तौ म्लान-मुदितौ तत्र जातो न जीवति । शिशुर् ओजो-ऽन्-अवस्थानान् नारी संशयिता भवेत्
tena tau mlāna-muditau tatra jāto na jīvati | śiśur ojo-'n-avasthānān nārī saṃśayitā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीर-पेया च पेयात्र स-घृतान्वासनं घृतम् । मधुरैः साधितं शुद्ध्यै पुराण-शकृतस् तथा
kṣīra-peyā ca peyātra sa-ghṛtānvāsanaṃ ghṛtam | madhuraiḥ sādhitaṃ śuddhyai purāṇa-śakṛtas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुष्क-मूलक-कोलाम्ल-कषायेण प्रशस्यते । शताह्वा-कल्कितो वस्तिः स-तैल-घृत-सैन्धवः
śuṣka-mūlaka-kolāmla-kaṣāyeṇa praśasyate | śatāhvā-kalkito vastiḥ sa-taila-ghṛta-saindhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिंस् त्व् एकाह-याते ऽपि कालः सूतेर् अतः परम् । वर्षाद् विकार-कारी स्यात् कुक्षौ वातेन धारितः
tasmiṃs tv ekāha-yāte 'pi kālaḥ sūter ataḥ param | varṣād vikāra-kārī syāt kukṣau vātena dhāritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शस्तश् च नवमे मासि स्निग्धो मांस-रसौदनः । बहु-स्नेहा यवागूर् वा पूर्वोक्तं चानुवासनम्
śastaś ca navame māsi snigdho māṃsa-rasaudanaḥ | bahu-snehā yavāgūr vā pūrvoktaṃ cānuvāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत एव पिचुं चास्या योनौ नित्यं निधापयेत् । वात-घ्न-पत्त्र-भङ्गाम्भः शीतं स्नाने ऽन्व्-अहं हितम्
tata eva picuṃ cāsyā yonau nityaṃ nidhāpayet | vāta-ghna-pattra-bhaṅgāmbhaḥ śītaṃ snāne 'nv-ahaṃ hitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निः-स्नेहाङ्गी न नवमान् मासात् प्रभृति वासयेत् । प्राग् दक्षिण-स्तन-स्तन्या पूर्वं तत्-पार्श्व-चेष्टिनी
niḥ-snehāṅgī na navamān māsāt prabhṛti vāsayet | prāg dakṣiṇa-stana-stanyā pūrvaṃ tat-pārśva-ceṣṭinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुं-नाम-दौर्हृद-प्रश्न-रता पुं-स्वप्न-दर्शिनी । उन्नते दक्षिणे कुक्षौ गर्भे च परिमण्डले
puṃ-nāma-daurhṛda-praśna-ratā puṃ-svapna-darśinī | unnate dakṣiṇe kukṣau garbhe ca parimaṇḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रं सूते ऽन्य-था कन्यां या चेच्छति नृ-संगतिम् । नृत्य-वादित्र-गान्धर्व-गन्ध-माल्य-प्रिया च या
putraṃ sūte 'nya-thā kanyāṃ yā cecchati nṛ-saṃgatim | nṛtya-vāditra-gāndharva-gandha-mālya-priyā ca yā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्लीबं तत्-संकरे तत्र मध्यं कुक्षेः समुन्नतम् । यमौ पार्श्व-द्वयोन्नामात् कुक्षौ द्रोण्याम् इव स्थिते
klībaṃ tat-saṃkare tatra madhyaṃ kukṣeḥ samunnatam | yamau pārśva-dvayonnāmāt kukṣau droṇyām iva sthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक् चैव नवमान् मासात् सा सूति-गृहम् आश्रयेत् । देशे प्रशस्ते संभारैः संपन्नं साधके ऽहनि
prāk caiva navamān māsāt sā sūti-gṛham āśrayet | deśe praśaste saṃbhāraiḥ saṃpannaṃ sādhake 'hani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रोदीक्षेत सा सूतिं सूतिका-परिवारिता । अद्य-श्वः-प्रसवे ग्लानिः कुक्ष्य्-अक्षि-श्लथ-ता क्लमः
tatrodīkṣeta sā sūtiṃ sūtikā-parivāritā | adya-śvaḥ-prasave glāniḥ kukṣy-akṣi-ślatha-tā klamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधो-गुरु-त्वम् अ-रुचिः प्रसेको बहु-मूत्र-ता । वेदनोरूदर-कटी-पृष्ठ-हृद्-वस्ति-वङ्क्षणे
adho-guru-tvam a-ruciḥ praseko bahu-mūtra-tā | vedanorūdara-kaṭī-pṛṣṭha-hṛd-vasti-vaṅkṣaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योनि-भेद-रुजा-तोद-स्फुरण-स्रवणानि च । आवीनाम् अनु जन्मातस् ततो गर्भोदक-स्रुतिः
yoni-bheda-rujā-toda-sphuraṇa-sravaṇāni ca | āvīnām anu janmātas tato garbhodaka-srutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोपस्थित-गर्भां तां कृत-कौतुक-मगलाम् । हस्त-स्थ-पुं-नाम-फलां स्व्-अभ्यक्तोष्णाम्बु-सेचिताम्
athopasthita-garbhāṃ tāṃ kṛta-kautuka-magalām | hasta-stha-puṃ-nāma-phalāṃ sv-abhyaktoṣṇāmbu-secitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाययेत् स-घृतां पेयां तनौ भू-शयने स्थिताम् । आभुग्न-सक्थिम् उत्तानाम् अभ्यक्ताङ्गीं पुनः पुनः
pāyayet sa-ghṛtāṃ peyāṃ tanau bhū-śayane sthitām | ābhugna-sakthim uttānām abhyaktāṅgīṃ punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधो नाभेर् विमृद्नीयात् कारयेज् जृम्भ-चङ्क्रमम् । गर्भः प्रयात्य् अवाग् एवं तल्-लिङ्गं हृद्-विमोक्षतः
adho nābher vimṛdnīyāt kārayej jṛmbha-caṅkramam | garbhaḥ prayāty avāg evaṃ tal-liṅgaṃ hṛd-vimokṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आविश्य जठरं गर्भो वस्तेर् उपरि तिष्ठति । आव्यो ऽभित्वरयन्त्य् एनां खट्वाम् आरोपयेत् ततः
āviśya jaṭharaṃ garbho vaster upari tiṣṭhati | āvyo 'bhitvarayanty enāṃ khaṭvām āropayet tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ संपीडिते गर्भे योनिम् अस्याः प्रसारयेत् । मृदु पूर्वं प्रवाहेत बाढम् आ-प्रसवाच् च सा
atha saṃpīḍite garbhe yonim asyāḥ prasārayet | mṛdu pūrvaṃ pravāheta bāḍham ā-prasavāc ca sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हर्षयेत् तां मुहुः पुत्र-जन्म-शब्द-जलानिलैः । प्रत्यायान्ति तथा प्राणाः सूति-क्लेशावसादिताः
harṣayet tāṃ muhuḥ putra-janma-śabda-jalānilaiḥ | pratyāyānti tathā prāṇāḥ sūti-kleśāvasāditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धूपयेद् गर्भ-सङ्गे तु योनिं कृष्णाहि-कञ्चुकैः । हिरण्यपुष्पी-मूलं च पाणि-पादेन धारयेत्
dhūpayed garbha-saṅge tu yoniṃ kṛṣṇāhi-kañcukaiḥ | hiraṇyapuṣpī-mūlaṃ ca pāṇi-pādena dhārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवर्चलां विशल्यां वा जराय्व्-अ-पतने ऽपि च । कार्यम् एतत् तथोत्क्षिप्य बाह्वोर् एनां विकम्पयेत्
suvarcalāṃ viśalyāṃ vā jarāyv-a-patane 'pi ca | kāryam etat tathotkṣipya bāhvor enāṃ vikampayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटीम् आकोटयेत् पार्ष्ण्या स्फिजौ गाढं निपीडयेत् । तालु-कण्ठं स्पृशेद् वेण्या मूर्ध्नि दद्यात् स्नुही-पयः
kaṭīm ākoṭayet pārṣṇyā sphijau gāḍhaṃ nipīḍayet | tālu-kaṇṭhaṃ spṛśed veṇyā mūrdhni dadyāt snuhī-payaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूर्ज-लाङ्गलिकी-तुम्बी-सर्प-त्वक्-कुष्ठ-सर्षपैः । पृथग् द्वाभ्यां समस्तैर् वा योनि-लेपन-धूपनम्
bhūrja-lāṅgalikī-tumbī-sarpa-tvak-kuṣṭha-sarṣapaiḥ | pṛthag dvābhyāṃ samastair vā yoni-lepana-dhūpanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुष्ठ-तालीश-कल्कं वा सुरा-मण्डेन पाययेत् । यूषेण वा कुलत्थानां बाल्बजेनासवेन वा
kuṣṭha-tālīśa-kalkaṃ vā surā-maṇḍena pāyayet | yūṣeṇa vā kulatthānāṃ bālbajenāsavena vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शताह्वा-सर्षपाजाजी-शिग्रु-तीक्ष्णक-चित्रकैः । स-हिङ्गु-कुष्ठ-मदनैर् मूत्रे क्षीरे च सार्षपम्
śatāhvā-sarṣapājājī-śigru-tīkṣṇaka-citrakaiḥ | sa-hiṅgu-kuṣṭha-madanair mūtre kṣīre ca sārṣapam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैलं सिद्धं हितं पायौ योन्यां वाप्य् अनुवासनम् । शतपुष्पा-वचा-कुष्ठ-कणा-सर्षप-कल्कितः
tailaṃ siddhaṃ hitaṃ pāyau yonyāṃ vāpy anuvāsanam | śatapuṣpā-vacā-kuṣṭha-kaṇā-sarṣapa-kalkitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरूहः पातयत्य् आशु स-स्नेह-लवणो ऽपराम् । तत्-सङ्गे ह्य् अनिलो हेतुः सा निर्यात्य् आशु तज्-जयात्
nirūhaḥ pātayaty āśu sa-sneha-lavaṇo 'parām | tat-saṅge hy anilo hetuḥ sā niryāty āśu taj-jayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशला पाणिनाक्तेन हरेत् कॢप्त-नखेन वा । मुक्त-गर्भापरां योनिं तैलेनाङ्गं च मर्दयेत्
kuśalā pāṇināktena haret kḷpta-nakhena vā | mukta-garbhāparāṃ yoniṃ tailenāṅgaṃ ca mardayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मक्कल्लाख्ये शिरो-वस्ति-कोष्ठ-शूले तु पाययेत् । सु-चूर्णितं यव-क्षारं घृतेनोष्ण-जलेन वा
makkallākhye śiro-vasti-koṣṭha-śūle tu pāyayet | su-cūrṇitaṃ yava-kṣāraṃ ghṛtenoṣṇa-jalena vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धान्याम्बु वा गुड-व्योष-त्रि-जातक-रजो-ऽन्वितम् । अथ बालोपचारेण बालं योषिद् उपाचरेद्
dhānyāmbu vā guḍa-vyoṣa-tri-jātaka-rajo-'nvitam | atha bālopacāreṇa bālaṃ yoṣid upācared
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूतिका क्षुद्-वती तैलाद् घृताद् वा महतीं पिबेत् । पञ्च-कोलकिनीं मात्राम् अनु चोष्णं गुडोदकम्
sūtikā kṣud-vatī tailād ghṛtād vā mahatīṃ pibet | pañca-kolakinīṃ mātrām anu coṣṇaṃ guḍodakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वात-घ्नौषध-तोयं वा तथा वायुर् न कुप्यति । विशुध्यति च दुष्टास्रं द्वि-त्रि-रात्रम् अयं क्रमः
vāta-ghnauṣadha-toyaṃ vā tathā vāyur na kupyati | viśudhyati ca duṣṭāsraṃ dvi-tri-rātram ayaṃ kramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहा-योग्या तु निः-स्नेहम् अमुम् एव विधिं भजेत् । पीत-वत्याश् च जठरं यमकाक्तं विवेष्टयेत्
snehā-yogyā tu niḥ-sneham amum eva vidhiṃ bhajet | pīta-vatyāś ca jaṭharaṃ yamakāktaṃ viveṣṭayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीर्णे स्नाता पिबेत् पेयां पूर्वोक्तौषध-साधिताम् । त्र्य्-अहाद् ऊर्ध्वं विदार्य्-आदि-वर्ग-क्वाथेन साधिता
jīrṇe snātā pibet peyāṃ pūrvoktauṣadha-sādhitām | try-ahād ūrdhvaṃ vidāry-ādi-varga-kvāthena sādhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिता यवागूः स्नेहाढ्या सात्म्यतः पयसाथ-वा । सप्त-रात्रात् परं चास्यै क्रम-शो बृंहणं हितम्
hitā yavāgūḥ snehāḍhyā sātmyataḥ payasātha-vā | sapta-rātrāt paraṃ cāsyai krama-śo bṛṃhaṇaṃ hitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वा-दशाहे ऽन्-अतिक्रान्ते पिशितं नोपयोजयेत् । यत्नेनोपचरेत् सूतां दुः-साध्यो हि तद्-आमयः
dvā-daśāhe 'n-atikrānte piśitaṃ nopayojayet | yatnenopacaret sūtāṃ duḥ-sādhyo hi tad-āmayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भ-वृद्धि-प्रसव-रुक्-क्लेदास्र-स्रुति-पीडनैः । एवं च मासाद् अध्य्-अर्धान् मुक्ताहारादि-यन्त्रणा
garbha-vṛddhi-prasava-ruk-kledāsra-sruti-pīḍanaiḥ | evaṃ ca māsād adhy-ardhān muktāhārādi-yantraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.