Library·Vagbhata: Astangahrdayasutra·34
”आरीरस्थान सप्तोत्तरं मर्म-शतं तेषाम् एका-दशादिशेत् । पृथक् सक्थ्नोस् तथा बाह्वोस् त्रीणि कोष्ठे नवोरसि
”ārīrasthāna saptottaraṃ marma-śataṃ teṣām ekā-daśādiśet | pṛthak sakthnos tathā bāhvos trīṇi koṣṭhe navorasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृष्ठे चतुर्-दशोर्ध्वं तु जत्रोस् त्रिंशच् च सप्त च । मध्ये पाद-तलस्याहुर् अभितो मध्यमाङ्गुलीम्
pṛṣṭhe catur-daśordhvaṃ tu jatros triṃśac ca sapta ca | madhye pāda-talasyāhur abhito madhyamāṅgulīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तल-हृन् नाम रुजया तत्र विद्धस्य पञ्च-ता । अङ्गुष्ठाङ्गुलि-मध्य-स्थं क्षिप्रं आक्षेप-मारणम्
tala-hṛn nāma rujayā tatra viddhasya pañca-tā | aṅguṣṭhāṅguli-madhya-sthaṃ kṣipraṃ ākṣepa-māraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्योर्ध्वं द्व्य्-अङ्गुले कूर्चः पाद-भ्रमण-कम्प-कृत् । गुल्फ-संधेर् अधः कूर्च-शिरः शोफ-रुजा-करम्
tasyordhvaṃ dvy-aṅgule kūrcaḥ pāda-bhramaṇa-kampa-kṛt | gulpha-saṃdher adhaḥ kūrca-śiraḥ śopha-rujā-karam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जङ्घा-चरणयोः संधौ गुल्फो रुक्-स्तम्भ-मान्द्य-कृत् । जङ्घान्तरे त्व् इन्द्र-वस्तिर् मारयत्य् असृजः क्षयात्
jaṅghā-caraṇayoḥ saṃdhau gulpho ruk-stambha-māndya-kṛt | jaṅghāntare tv indra-vastir mārayaty asṛjaḥ kṣayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जङ्घोर्वोः संगमे जानु खञ्ज-ता तत्र जीवतः । जानुनस् त्र्य्-अङ्गुलाद् ऊर्ध्वम् आण्य्-ऊरु-स्तम्भ-शोफ-कृत्
jaṅghorvoḥ saṃgame jānu khañja-tā tatra jīvataḥ | jānunas try-aṅgulād ūrdhvam āṇy-ūru-stambha-śopha-kṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उर्व्य् ऊरु-मध्ये तद्-वेधात् सक्थि-शोषो ऽस्र-संक्षयात् । ऊरु-मूले लोहिताक्षं हन्ति पक्षम् असृक्-क्षयात्
urvy ūru-madhye tad-vedhāt sakthi-śoṣo 'sra-saṃkṣayāt | ūru-mūle lohitākṣaṃ hanti pakṣam asṛk-kṣayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुष्क-वङ्क्षणयोर् मध्ये विटपं षण्ढ-ता-करम् । इति सक्थ्नोस् तथा बाह्वोर् मणि-बन्धो ऽत्र गुल्फ-वत्
muṣka-vaṅkṣaṇayor madhye viṭapaṃ ṣaṇḍha-tā-karam | iti sakthnos tathā bāhvor maṇi-bandho 'tra gulpha-vat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कूर्परं जानु-वत् कौण्यं तयोर् विटप-वत् पुनः । कक्षाक्ष-मध्ये कक्षा-धृक् कुणि-त्वं तत्र जायते
kūrparaṃ jānu-vat kauṇyaṃ tayor viṭapa-vat punaḥ | kakṣākṣa-madhye kakṣā-dhṛk kuṇi-tvaṃ tatra jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थूलान्त्र-बद्धः सद्यो-घ्नो विड्-वात-वमनो गुदः । मूत्राशयो धनुर्-वक्रो वस्तिर् अल्पास्र-मांस-गः
sthūlāntra-baddhaḥ sadyo-ghno viḍ-vāta-vamano gudaḥ | mūtrāśayo dhanur-vakro vastir alpāsra-māṃsa-gaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकाधो-वदनो मध्ये कट्याः सद्यो निहन्त्य् असून् । ऋते ऽश्मरी-व्रणाद् विद्धस् तत्राप्य् उभयतश् च सः
ekādho-vadano madhye kaṭyāḥ sadyo nihanty asūn | ṛte 'śmarī-vraṇād viddhas tatrāpy ubhayataś ca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूत्र-स्राव्य् एकतो भिन्ने व्रणो रोहेच् च यत्नतः । देहाम-पक्व-स्थानानां मध्ये सर्व-सिराश्रयः
mūtra-srāvy ekato bhinne vraṇo rohec ca yatnataḥ | dehāma-pakva-sthānānāṃ madhye sarva-sirāśrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभिः सो ऽपि हि सद्यो-घ्नो द्वारम् आमाशयस्य च । सत्-त्वादि-धाम हृदयं स्तनोरः-कोष्ठ-मध्य-गम्
nābhiḥ so 'pi hi sadyo-ghno dvāram āmāśayasya ca | sat-tvādi-dhāma hṛdayaṃ stanoraḥ-koṣṭha-madhya-gam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तन-रोहित-मूलाख्ये द्व्य्-अङ्गुले स्तनयोर् वदेत् । ऊर्ध्वाधो ऽस्र-कफापूर्ण-कोष्ठो नश्येत् तयोः क्रमात्
stana-rohita-mūlākhye dvy-aṅgule stanayor vadet | ūrdhvādho 'sra-kaphāpūrṇa-koṣṭho naśyet tayoḥ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपस्तम्भाव् उरः-पार्श्वे नाड्याव् अनिल-वाहिनी । रक्तेन पूर्ण-कोष्ठो ऽत्र श्वासात् कासाच् च नश्यति
apastambhāv uraḥ-pārśve nāḍyāv anila-vāhinī | raktena pūrṇa-koṣṭho 'tra śvāsāt kāsāc ca naśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृष्ठ-वंशोरसोर् मध्ये तयोर् एव च पार्श्वयोः । अधो ऽंस-कूटयोर् विद्याद् अपालापाख्य-मर्मणी
pṛṣṭha-vaṃśorasor madhye tayor eva ca pārśvayoḥ | adho 'ṃsa-kūṭayor vidyād apālāpākhya-marmaṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोः कोष्ठे ऽसृजा पूर्णे नश्येद् यातेन पूय-ताम् । पार्श्वयोः पृष्ठ-वंशस्य श्रोणि-कर्णौ प्रति स्थिते
tayoḥ koṣṭhe 'sṛjā pūrṇe naśyed yātena pūya-tām | pārśvayoḥ pṛṣṭha-vaṃśasya śroṇi-karṇau prati sthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वंशाश्रिते स्फिजोर् ऊर्ध्वं कटीक-तरुणे स्मृते । तत्र रक्त-क्षयात् पाण्दुर् हीन-रूपो विनश्यति
vaṃśāśrite sphijor ūrdhvaṃ kaṭīka-taruṇe smṛte | tatra rakta-kṣayāt pāṇdur hīna-rūpo vinaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृष्ठ-वंशं ह्य् उभयतो यौ संधी कटि-पार्श्वयोः । जघनस्य बहिर्-भागे मर्मणी तौ कुकुन्दरौ
pṛṣṭha-vaṃśaṃ hy ubhayato yau saṃdhī kaṭi-pārśvayoḥ | jaghanasya bahir-bhāge marmaṇī tau kukundarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेष्टा-हानिर् अधः-काये स्पर्शा-ज्ञानं च तद्-व्यधात् । पार्श्वान्तर-निबद्धौ याव् उपरि श्रोणि-कर्णयोः
ceṣṭā-hānir adhaḥ-kāye sparśā-jñānaṃ ca tad-vyadhāt | pārśvāntara-nibaddhau yāv upari śroṇi-karṇayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशय-च्छादनौ तौ तु नितम्बौ तरुणास्थि-गौ । अधः-शरीरे शोफो ऽत्र दौर्बल्यं मरणं ततः
āśaya-cchādanau tau tu nitambau taruṇāsthi-gau | adhaḥ-śarīre śopho 'tra daurbalyaṃ maraṇaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्श्वान्तर-निबद्धौ च मध्ये जघन-पार्श्वयोः । तिर्यग् ऊर्ध्वं च निर्दिष्टौ पार्श्व-संधी तयोर् व्यधात्
pārśvāntara-nibaddhau ca madhye jaghana-pārśvayoḥ | tiryag ūrdhvaṃ ca nirdiṣṭau pārśva-saṃdhī tayor vyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्त-पूरित-कोष्ठस्य शरीरान्तर-संभवः । स्तन-मूलार्जवे भागे पृष्ठ-वंशाश्रये सिरे
rakta-pūrita-koṣṭhasya śarīrāntara-saṃbhavaḥ | stana-mūlārjave bhāge pṛṣṭha-vaṃśāśraye sire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहत्यौ तत्र विद्धस्य मरणं रक्त-संक्षयात् । बाहु-मूलाभिसंबद्धे पृष्ठ-वंशस्य पार्श्वयोः
bṛhatyau tatra viddhasya maraṇaṃ rakta-saṃkṣayāt | bāhu-mūlābhisaṃbaddhe pṛṣṭha-vaṃśasya pārśvayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंसयोः फलके बाहु-स्वाप-शोषौ तयोर् व्यधात् । ग्रीवाम् उभयतः स्नाव्नी ग्रीवा-बाहु-शिरो-ऽन्तरे
aṃsayoḥ phalake bāhu-svāpa-śoṣau tayor vyadhāt | grīvām ubhayataḥ snāvnī grīvā-bāhu-śiro-'ntare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
-स्वाप-शोफौ तयोर् व्यधात् स्कन्धांस-पीठ-संबन्धाव् अंसौ बाहु-क्रिया-हरौ । कण्ठ-नालीम् उभयतः सिरा हनु-समाश्रिताः
-svāpa-śophau tayor vyadhāt skandhāṃsa-pīṭha-saṃbandhāv aṃsau bāhu-kriyā-harau | kaṇṭha-nālīm ubhayataḥ sirā hanu-samāśritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतस्रस् तासु नीले द्वे मन्ये द्वे मर्मणी स्मृते । स्वर-प्रणाश-वैकृत्यं रसा-ज्ञानं च तद्-व्यधे
catasras tāsu nīle dve manye dve marmaṇī smṛte | svara-praṇāśa-vaikṛtyaṃ rasā-jñānaṃ ca tad-vyadhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
-रसा-ज्ञानं च तद्-व्यधे कण्ठ-नालीम् उभयतो जिह्वा-नासा-गताः सिराः । पृथक् चतस्रस् ताः सद्यो घ्नन्त्य् असून् मातृकाह्वयाः
-rasā-jñānaṃ ca tad-vyadhe kaṇṭha-nālīm ubhayato jihvā-nāsā-gatāḥ sirāḥ | pṛthak catasras tāḥ sadyo ghnanty asūn mātṛkāhvayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृकाटिके शिरो-ग्रीवा-संधौ तत्र चलं शिरः । अधस्-तात् कर्णयोर् निम्ने विधुरे श्रुति-हारिणी
kṛkāṭike śiro-grīvā-saṃdhau tatra calaṃ śiraḥ | adhas-tāt karṇayor nimne vidhure śruti-hāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फणाव् उभयतो घ्राण-मार्गं श्रोत्र-पथानुगौ । अन्तर्-गल-स्थितौ वेधाद् गन्ध-विज्ञान-हारिणौ
phaṇāv ubhayato ghrāṇa-mārgaṃ śrotra-pathānugau | antar-gala-sthitau vedhād gandha-vijñāna-hāriṇau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेत्रयोर् बाह्यतो ऽपाङ्गौ भ्रुवोः पुच्छान्तयोर् अधः । तथोपरि भ्रुवोर् निम्नाव् आवर्ताव् आन्ध्यम् एषु तु
netrayor bāhyato 'pāṅgau bhruvoḥ pucchāntayor adhaḥ | tathopari bhruvor nimnāv āvartāv āndhyam eṣu tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनु-कर्णं ललाटान्ते शङ्खौ सद्यो-विनाशनौ । केशान्ते शङ्खयोर् ऊर्ध्वम् उत्क्षेपौ स्थपनि पुनः
anu-karṇaṃ lalāṭānte śaṅkhau sadyo-vināśanau | keśānte śaṅkhayor ūrdhvam utkṣepau sthapani punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रुवोर् मध्ये त्रये ऽप्य् अत्र शल्ये जीवेद् अन्-उद्धृते । स्वयं वा पतिते पाकात् सद्यो नश्यति तूद्धृते
bhruvor madhye traye 'py atra śalye jīved an-uddhṛte | svayaṃ vā patite pākāt sadyo naśyati tūddhṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जिह्वाक्षि-नासिका-श्रोत्र-ख-चतुष्टय-संगमे । तालून्य् आस्यानि चत्वारि स्रोतसां तेषु मर्मसु
jihvākṣi-nāsikā-śrotra-kha-catuṣṭaya-saṃgame | tālūny āsyāni catvāri srotasāṃ teṣu marmasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्धः शृङ्गाटकाख्येषु सद्यस् त्यजति जीवितम् । कपाले संधयः पञ्च सीमन्तास् तिर्यग्-ऊर्ध्व-गाः
viddhaḥ śṛṅgāṭakākhyeṣu sadyas tyajati jīvitam | kapāle saṃdhayaḥ pañca sīmantās tiryag-ūrdhva-gāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रमोन्माद-मनो-नाशैस् तेषु विद्धेषु नश्यति । आन्तरो मस्तकस्योर्ध्वं सिरा-संधि-समागमः
bhramonmāda-mano-nāśais teṣu viddheṣu naśyati | āntaro mastakasyordhvaṃ sirā-saṃdhi-samāgamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोमावर्तो ऽधिपो नाम मर्म सद्यो हरत्य् असून् । विषमं स्पन्दनं यत्र पीडिते रुक् च मर्म तत्
romāvarto 'dhipo nāma marma sadyo haraty asūn | viṣamaṃ spandanaṃ yatra pīḍite ruk ca marma tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसास्थि-स्नायु-धमनी-सिरा-संधि-समागमः । स्यान् मर्मेति च तेनात्र सु-तरां जीवितं स्थितम्
māṃsāsthi-snāyu-dhamanī-sirā-saṃdhi-samāgamaḥ | syān marmeti ca tenātra su-tarāṃ jīvitaṃ sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाहुल्येन तु निर्देशः षो-ढैवं मर्म-कल्पना । प्राणायतन-सामान्याद् ऐक्यं वा मर्मणां मतम्
bāhulyena tu nirdeśaḥ ṣo-ḍhaivaṃ marma-kalpanā | prāṇāyatana-sāmānyād aikyaṃ vā marmaṇāṃ matam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांस-जानि दशेन्द्राख्य-तल-हृत्-स्तन-रोहिताः । शङ्खौ कटीक-तरुणे नितम्बाव् अंसयोः फले
māṃsa-jāni daśendrākhya-tala-hṛt-stana-rohitāḥ | śaṅkhau kaṭīka-taruṇe nitambāv aṃsayoḥ phale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्थ्न्य् अष्टौ स्नाव-मर्माणि त्रयो-विंशतिर् आणयः । कूर्च-कूर्च-शिरो-ऽपाङ्ग-क्षिप्रोत्क्षेपांस-वस्तयः
asthny aṣṭau snāva-marmāṇi trayo-viṃśatir āṇayaḥ | kūrca-kūrca-śiro-'pāṅga-kṣiprotkṣepāṃsa-vastayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुदापस्तम्भ-विधुर-शृङ्गाटानि नवादिशेत् । मर्माणि धमनी-स्थानि सप्त-त्रिंशत् सिराश्रयाः
gudāpastambha-vidhura-śṛṅgāṭāni navādiśet | marmāṇi dhamanī-sthāni sapta-triṃśat sirāśrayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहत्यौ मातृका नीले मन्ये कक्षा-धरौ फणौ । विटपे हृदयं नाभिः पार्श्व-संधी स्तनाधरे
bṛhatyau mātṛkā nīle manye kakṣā-dharau phaṇau | viṭape hṛdayaṃ nābhiḥ pārśva-saṃdhī stanādhare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपालापौ स्थपन्य् उर्व्यश् चतस्रो लोहितानि च । संधौ विंशतिर् आवर्तौ मणि-बन्धौ कुकुन्दरौ
apālāpau sthapany urvyaś catasro lohitāni ca | saṃdhau viṃśatir āvartau maṇi-bandhau kukundarau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीमन्ताः कूर्परौ गुल्फौ कृकाट्यौ जानुनी पतिः । मांस-मर्म गुदो ऽन्येषां स्नाव्नि कक्षा-धरौ तथा
sīmantāḥ kūrparau gulphau kṛkāṭyau jānunī patiḥ | māṃsa-marma gudo 'nyeṣāṃ snāvni kakṣā-dharau tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विटपौ विधुराख्ये च शृङ्गाटानि सिरासु तु । अपस्तम्भाव् अपाङ्गौ च धमनी-स्थं न तैः स्मृतम्
viṭapau vidhurākhye ca śṛṅgāṭāni sirāsu tu | apastambhāv apāṅgau ca dhamanī-sthaṃ na taiḥ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्धे ऽजस्रम् असृक्-स्रावो मांस-धावन-वत् तनुः । पाण्डु-त्वम् इन्द्रिया-ज्ञानं मरणम् चाशु मांस-जे
viddhe 'jasram asṛk-srāvo māṃsa-dhāvana-vat tanuḥ | pāṇḍu-tvam indriyā-jñānaṃ maraṇam cāśu māṃsa-je
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मज्जान्वितो ऽच्छो विच्छिन्नः स्रावो रुक् चास्थि-मर्मणि । आयामाक्षेपक-स्तम्भाः स्नाव-जे ऽभ्यधिकं रुजा
majjānvito 'ccho vicchinnaḥ srāvo ruk cāsthi-marmaṇi | āyāmākṣepaka-stambhāḥ snāva-je 'bhyadhikaṃ rujā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नायु-गे ऽभ्यधिकं रुजा यान-स्थानासना-शक्तिर् वैकल्यम् अथ वान्तकः । रक्तं स-शब्द-फेनोष्णं धमनी-स्थे वि-चेतसः
snāyu-ge 'bhyadhikaṃ rujā yāna-sthānāsanā-śaktir vaikalyam atha vāntakaḥ | raktaṃ sa-śabda-phenoṣṇaṃ dhamanī-sthe vi-cetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिरा-मर्म-व्यधे सान्द्रम् अजस्रं बह्व् असृक् स्रवेत् । तत्-क्षयात् तृड्-भ्रम-श्वास-मोह-हिध्माभिर् अन्तकः
sirā-marma-vyadhe sāndram ajasraṃ bahv asṛk sravet | tat-kṣayāt tṛḍ-bhrama-śvāsa-moha-hidhmābhir antakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्तु शूकैर् इवाकीर्णं रूढे च कुणि-खञ्ज-ता । बल-चेष्टा-क्षयः शोषः पर्व-शोफश् च संधि-जे
vastu śūkair ivākīrṇaṃ rūḍhe ca kuṇi-khañja-tā | bala-ceṣṭā-kṣayaḥ śoṣaḥ parva-śophaś ca saṃdhi-je
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभि-शङ्खाधिपापान-हृच्-छृङ्गाटक-वस्तयः । अष्टौ च मातृकाः सद्यो निघ्नन्त्य् एकान्-न-विंशतिः
nābhi-śaṅkhādhipāpāna-hṛc-chṛṅgāṭaka-vastayaḥ | aṣṭau ca mātṛkāḥ sadyo nighnanty ekān-na-viṃśatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्ताहः परमस् तेषां कालः कालस्य कर्षणे । त्रयस्-त्रिंशद्-अपस्तम्भ-तल-हृत्-पार्श्व-संधयः
saptāhaḥ paramas teṣāṃ kālaḥ kālasya karṣaṇe | trayas-triṃśad-apastambha-tala-hṛt-pārśva-saṃdhayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटी-तरुण-सीमन्त-स्तन-मूलेन्द्र-वस्तयः । क्षिप्रापालाप-बृहती-नितम्ब-स्तन-रोहिताः
kaṭī-taruṇa-sīmanta-stana-mūlendra-vastayaḥ | kṣiprāpālāpa-bṛhatī-nitamba-stana-rohitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालान्तर-प्राण-हरा मास-मासार्ध-जीविताः । उत्क्षेपौ स्थपनी त्रीणि वि-शल्य-घ्नानि तत्र हि
kālāntara-prāṇa-harā māsa-māsārdha-jīvitāḥ | utkṣepau sthapanī trīṇi vi-śalya-ghnāni tatra hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायुर् मांस-वसा-मज्ज-मस्तुलुङ्गानि शोषयेत् । शल्यापाये विनिर्गच्छन् श्वासात् कासाच् च हन्त्य् असून्
vāyur māṃsa-vasā-majja-mastuluṅgāni śoṣayet | śalyāpāye vinirgacchan śvāsāt kāsāc ca hanty asūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फणाव् अपाङ्गौ विधुरे नीले मन्ये कृकाटिके । अंसांस-फलकावर्त-विटपोर्वी-कुकुन्दराः
phaṇāv apāṅgau vidhure nīle manye kṛkāṭike | aṃsāṃsa-phalakāvarta-viṭaporvī-kukundarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-जानु-लोहिताक्षाणि-कक्षा-धृक्-कूर्च-कूर्पराः । वैकल्यम् इति चत्वारि चत्वारिंशच् च कुर्वते
sa-jānu-lohitākṣāṇi-kakṣā-dhṛk-kūrca-kūrparāḥ | vaikalyam iti catvāri catvāriṃśac ca kurvate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरन्ति तान्य् अपि प्राणान् कदा-चिद् अभिघाततः । अष्टौ कूर्च-शिरो-गुल्फ-मणि-बन्धा रुजा-कराः
haranti tāny api prāṇān kadā-cid abhighātataḥ | aṣṭau kūrca-śiro-gulpha-maṇi-bandhā rujā-karāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां विटप-कक्षा-धृग्-उर्व्यः कूर्च-शिरांसि च । द्वा-दशाङ्गुल-मानानि द्व्य्-अङ्गुले मणि-बन्धने
teṣāṃ viṭapa-kakṣā-dhṛg-urvyaḥ kūrca-śirāṃsi ca | dvā-daśāṅgula-mānāni dvy-aṅgule maṇi-bandhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुल्फौ च स्तन-मूले च त्र्य्-अङ्गुलं जानु-कूर्परम् । अपान-वस्ति-हृन्-नाभि-नीलाः सीमन्त-मातृकाः
gulphau ca stana-mūle ca try-aṅgulaṃ jānu-kūrparam | apāna-vasti-hṛn-nābhi-nīlāḥ sīmanta-mātṛkāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कूर्च-शृङ्गाट-मन्याश् च त्रिंशद् एकेन वर्जिताः । आत्म-पाणि-तलोन्मानाः शेषाण्य् अर्धाङ्गुलं वदेत्
kūrca-śṛṅgāṭa-manyāś ca triṃśad ekena varjitāḥ | ātma-pāṇi-talonmānāḥ śeṣāṇy ardhāṅgulaṃ vadet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चाशत् षट् च मर्माणि तिल-व्रीहि-समान्य् अपि । इष्टानि मर्माण्य् अन्येषां चतुर्-धोक्ताः सिरास् तु याः
pañcāśat ṣaṭ ca marmāṇi tila-vrīhi-samāny api | iṣṭāni marmāṇy anyeṣāṃ catur-dhoktāḥ sirās tu yāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्पयन्ति वपुः कृत्स्नं ता मर्माण्य् आश्रितास् ततः । तत्-क्षतात् क्षत-जात्य्-अर्थ-प्रवृत्तेर् धातु-संक्षये
tarpayanti vapuḥ kṛtsnaṃ tā marmāṇy āśritās tataḥ | tat-kṣatāt kṣata-jāty-artha-pravṛtter dhātu-saṃkṣaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृद्धश् चलो रुजस् तीव्राः प्रतनोति समीरयन् । तेजस् तद् उद्धृतं धत्ते तृष्णा-शोष-मद-भ्रमान्
vṛddhaś calo rujas tīvrāḥ pratanoti samīrayan | tejas tad uddhṛtaṃ dhatte tṛṣṇā-śoṣa-mada-bhramān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्विन्न-स्रस्त-श्लथ-तनुं हरत्य् एनं ततो ऽन्तकः । वर्धयेत् संधितो गात्रं मर्मण्य् अभिहते द्रुतम्
svinna-srasta-ślatha-tanuṃ haraty enaṃ tato 'ntakaḥ | vardhayet saṃdhito gātraṃ marmaṇy abhihate drutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छेदनात् संधि-देशस्य संकुचन्ति सिरा ह्य् अतः । जीवितं प्राणिनां तत्र रक्ते तिष्ठति तिष्ठति
chedanāt saṃdhi-deśasya saṃkucanti sirā hy ataḥ | jīvitaṃ prāṇināṃ tatra rakte tiṣṭhati tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सु-विक्षतो ऽप्य् अतो जीवेद् अ-मर्मणि न मर्मणि । प्राण-घातिनि जीवेत् तु कश्-चिद् वैद्य-गुणेन चेत्
su-vikṣato 'py ato jīved a-marmaṇi na marmaṇi | prāṇa-ghātini jīvet tu kaś-cid vaidya-guṇena cet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ-समग्राभिघाताच् च सो ऽपि वैकल्यम् अश्नुते । तस्मात् क्षार-विषाग्न्य्-आदीन् यत्नान् मर्मसु वर्जयेत्
a-samagrābhighātāc ca so 'pi vaikalyam aśnute | tasmāt kṣāra-viṣāgny-ādīn yatnān marmasu varjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्माभिघातः स्व्-अल्पो ऽपि प्राय-शो बाधते-तराम् । रोगा मर्माश्रयास् तद्-वत् प्रक्रान्ता यत्नतो ऽपि च
marmābhighātaḥ sv-alpo 'pi prāya-śo bādhate-tarām | rogā marmāśrayās tad-vat prakrāntā yatnato 'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.