Library·Vagbhata: Astangahrdayasutra·49
पित्त-प्रधानाः कुपिता यथोक्तैः कोपनैर् मलाः । तत्रानिलेन बलिना क्षिप्तं पित्तं हृदि स्थितम्
pitta-pradhānāḥ kupitā yathoktaiḥ kopanair malāḥ | tatrānilena balinā kṣiptaṃ pittaṃ hṛdi sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धमनीर् दश संप्राप्य व्याप्नुवत् सकलां तनुम् । श्लेष्म-त्वग्-रक्त-मांसानि प्रदूष्यान्तरम् आश्रितम्
dhamanīr daśa saṃprāpya vyāpnuvat sakalāṃ tanum | śleṣma-tvag-rakta-māṃsāni pradūṣyāntaram āśritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वङ्-मांसयोस् तत् कुरुते त्वचि वर्णान् पृथग्-विधान् । पाण्डु-हारिद्र-हरितान् पाण्डु-त्वं तेषु चाधिकम्
tvaṅ-māṃsayos tat kurute tvaci varṇān pṛthag-vidhān | pāṇḍu-hāridra-haritān pāṇḍu-tvaṃ teṣu cādhikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो ऽतः पाण्डुर् इत्य् उक्तः स रोगस् तेन गौरवम् । धातूनां स्याच् च शैथिल्यम् ओजसश् च गुण-क्षयः
yato 'taḥ pāṇḍur ity uktaḥ sa rogas tena gauravam | dhātūnāṃ syāc ca śaithilyam ojasaś ca guṇa-kṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽल्प-रक्त-मेदस्को निः-सारः स्याच् छ्लथेन्द्रियः । मृद्यमानैर् इवाङ्गैर् ना द्रवता हृदयेन च
tato 'lpa-rakta-medasko niḥ-sāraḥ syāc chlathendriyaḥ | mṛdyamānair ivāṅgair nā dravatā hṛdayena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूनाक्षि-कूटः सदनः कोपनः ष्ठीवनो ऽल्प-वाक् । अन्न-द्विट् शिशिर-द्वेषी शीर्ण-रोमा हतानलः
śūnākṣi-kūṭaḥ sadanaḥ kopanaḥ ṣṭhīvano 'lpa-vāk | anna-dviṭ śiśira-dveṣī śīrṇa-romā hatānalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोपनः सदनो ऽल्प-वाक् सन्न-सक्थो ज्वरी श्वासी कर्ण-क्ष्वेडी भ्रमी श्रमी । स पञ्च-धा पृथग् दोषैः समस्तैर् मृत्तिकादनात्
kopanaḥ sadano 'lpa-vāk sanna-saktho jvarī śvāsī karṇa-kṣveḍī bhramī śramī | sa pañca-dhā pṛthag doṣaiḥ samastair mṛttikādanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राग्-रूपम् अस्य हृदय-स्पन्दनं रूक्ष-ता त्वचि । अ-रुचिः पीत-मूत्र-त्वं स्वेदा-भावो ऽल्प-वह्नि-ता
prāg-rūpam asya hṛdaya-spandanaṃ rūkṣa-tā tvaci | a-ruciḥ pīta-mūtra-tvaṃ svedā-bhāvo 'lpa-vahni-tā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सादः श्रमो ऽनिलात् तत्र गात्र-रुक्-तोद-कम्पनम् । कृष्ण-रूक्षारुण-सिरा-नख-विण्-मूत्र-नेत्र-ता
sādaḥ śramo 'nilāt tatra gātra-ruk-toda-kampanam | kṛṣṇa-rūkṣāruṇa-sirā-nakha-viṇ-mūtra-netra-tā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोफानाहास्य-वैरस्य-विट्-शोषाः पार्श्व-मूर्ध-रुक् । पित्ताद् धरित-पीताभ-सिरादि-त्वं ज्वरस् तमः
śophānāhāsya-vairasya-viṭ-śoṣāḥ pārśva-mūrdha-ruk | pittād dharita-pītābha-sirādi-tvaṃ jvaras tamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृट्-स्वेद-मूर्छा-शीतेच्छा दौर्गन्ध्यं कटु-वक्त्र-ता । वर्चो-भेदो ऽम्लको दाहः कफाच् छुक्ल-सिरादि-ता
tṛṭ-sveda-mūrchā-śītecchā daurgandhyaṃ kaṭu-vaktra-tā | varco-bhedo 'mlako dāhaḥ kaphāc chukla-sirādi-tā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्द्रा लवण-वक्त्र-त्वं रोम-हर्षः स्वर-क्षयः । कासश् छर्दिश् च निचयान् मिश्र-लिङ्गो ऽति-दुः-सहः
tandrā lavaṇa-vaktra-tvaṃ roma-harṣaḥ svara-kṣayaḥ | kāsaś chardiś ca nicayān miśra-liṅgo 'ti-duḥ-sahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृत् कषायानिलं पित्तम् ऊषरा मधुरा कफम् । दूषयित्वा रसादींश् च रौक्ष्याद् भुक्तं विरूक्ष्य च
mṛt kaṣāyānilaṃ pittam ūṣarā madhurā kapham | dūṣayitvā rasādīṃś ca raukṣyād bhuktaṃ virūkṣya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रोतांस्य् अ-पक्वैवापूर्य कुर्याद् रुद्ध्वा च पूर्व-वत् । पाण्डु-रोगं ततः शून-नाभि-पादास्य-मेहनः
srotāṃsy a-pakvaivāpūrya kuryād ruddhvā ca pūrva-vat | pāṇḍu-rogaṃ tataḥ śūna-nābhi-pādāsya-mehanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरीषं कृमि-मन् मुञ्चेद् भिन्नं सासृक् कफं नरः । यः पाण्डु-रोगी सेवेत पित्तलं तस्य कामलाम्
purīṣaṃ kṛmi-man muñced bhinnaṃ sāsṛk kaphaṃ naraḥ | yaḥ pāṇḍu-rogī seveta pittalaṃ tasya kāmalām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोष्ठ-शाखाश्रयां पित्तं दग्ध्वासृङ्-मांसम् आवहेत् । हारिद्र-नेत्र-मूत्र-त्वङ्-नख-वक्त्र-शकृत्-तया
koṣṭha-śākhāśrayāṃ pittaṃ dagdhvāsṛṅ-māṃsam āvahet | hāridra-netra-mūtra-tvaṅ-nakha-vaktra-śakṛt-tayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दाहा-विपाक-तृष्णा-वान् भेकाभो दुर्-बलेन्द्रियः । भवेत् पित्तोल्बणस्यासौ पाण्डु-रोगाद् ऋते ऽपि च
dāhā-vipāka-tṛṣṇā-vān bhekābho dur-balendriyaḥ | bhavet pittolbaṇasyāsau pāṇḍu-rogād ṛte 'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपेक्षया च शोफाढ्या सा कृच्छ्रा कुम्भ-कामला । हरित-श्याव-पीत-त्वं पाण्डु-रोगे यदा भवेत्
upekṣayā ca śophāḍhyā sā kṛcchrā kumbha-kāmalā | harita-śyāva-pīta-tvaṃ pāṇḍu-roge yadā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वात-पित्ताद् भ्रमस् तृष्णा स्त्रीष्व् अ-हर्षो मृदुर् ज्वरः । तन्द्रा बलानल-भ्रंशो लोढरं तं हलीमकम्
vāta-pittād bhramas tṛṣṇā strīṣv a-harṣo mṛdur jvaraḥ | tandrā balānala-bhraṃśo loḍharaṃ taṃ halīmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलसं चेति शंसन्ति तेषां पूर्वम् उपद्रवाः । शोफ-प्रधानाः कथिताः स एवातो निगद्यते
alasaṃ ceti śaṃsanti teṣāṃ pūrvam upadravāḥ | śopha-pradhānāḥ kathitāḥ sa evāto nigadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्त-रक्त-कफान् वायुर् दुष्टो दुष्टान् बहिः-सिराः । नीत्वा रुद्ध-गतिस् तैर् हि कुर्यात् त्वङ्-मांस-संश्रयम्
pitta-rakta-kaphān vāyur duṣṭo duṣṭān bahiḥ-sirāḥ | nītvā ruddha-gatis tair hi kuryāt tvaṅ-māṃsa-saṃśrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्सेधं संहतं शोफं तम् आहुर् निचयाद् अतः । सर्वं हेतु-विशेषैस् तु रूप-भेदान् नवात्मकम्
utsedhaṃ saṃhataṃ śophaṃ tam āhur nicayād ataḥ | sarvaṃ hetu-viśeṣais tu rūpa-bhedān navātmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोषैः पृथग् द्वयैः सर्वैर् अभिघाताद् विषाद् अपि । द्वि-धा वा निजम् आगन्तुं सर्वाङ्गैकाङ्ग-जं च तम्
doṣaiḥ pṛthag dvayaiḥ sarvair abhighātād viṣād api | dvi-dhā vā nijam āgantuṃ sarvāṅgaikāṅga-jaṃ ca tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथून्नत-ग्रथित-ता-विशेषैश् च त्रि-धा विदुः । सामान्य-हेतुः शोफानां दोष-जानां विशेषतः
pṛthūnnata-grathita-tā-viśeṣaiś ca tri-dhā viduḥ | sāmānya-hetuḥ śophānāṃ doṣa-jānāṃ viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याधि-कर्मोपवासादि-क्षीणस्य भजतो द्रुतम् । अति-मात्रम् अथान्यस्य गुर्व्-अम्ल-स्निग्ध-शीतलम्
vyādhi-karmopavāsādi-kṣīṇasya bhajato drutam | ati-mātram athānyasya gurv-amla-snigdha-śītalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लवण-क्षार-तीक्ष्णोष्ण-शाकाम्बु स्वप्न-जागरम् । मृद्-ग्राम्य-मांस-वल्लूरम् अ-जीर्ण-श्रम-मैथुनम्
lavaṇa-kṣāra-tīkṣṇoṣṇa-śākāmbu svapna-jāgaram | mṛd-grāmya-māṃsa-vallūram a-jīrṇa-śrama-maithunam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पदातेर् मार्ग-गमनं यानेन क्षोभिणापि वा । श्वास-कासातिसारार्शो-जठर-प्रदर-ज्वराः
padāter mārga-gamanaṃ yānena kṣobhiṇāpi vā | śvāsa-kāsātisārārśo-jaṭhara-pradara-jvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषूच्य्-अलसक-च्छर्दि-गर्भ-विसर्प-पाण्डवः । अन्ये च मिथ्योपक्रान्तास् तैर् दोषा वक्षसि स्थिताः
viṣūcy-alasaka-cchardi-garbha-visarpa-pāṇḍavaḥ | anye ca mithyopakrāntās tair doṣā vakṣasi sthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वं शोफम् अधो वस्तौ मध्ये कुर्वन्ति मध्य-गाः । सर्वाङ्ग-गाः सर्व-गतं प्रत्यङ्गेषु तद्-आश्रयाः
ūrdhvaṃ śopham adho vastau madhye kurvanti madhya-gāḥ | sarvāṅga-gāḥ sarva-gataṃ pratyaṅgeṣu tad-āśrayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्-पूर्व-रूपं दवथुः सिरायामो ऽङ्ग-गौरवम् । वाताच् छोफश् चलो रूक्षः खर-रोमारुणासितः
tat-pūrva-rūpaṃ davathuḥ sirāyāmo 'ṅga-gauravam | vātāc chophaś calo rūkṣaḥ khara-romāruṇāsitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संकोच-स्पन्द-हर्षार्ति-तोद-भेद-प्रसुप्ति-मान् । क्षिप्रोत्थान-शमः शीघ्रम् उन्नमेत् पीडितस् तनुः
saṃkoca-spanda-harṣārti-toda-bheda-prasupti-mān | kṣiprotthāna-śamaḥ śīghram unnamet pīḍitas tanuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धोष्ण-मर्दनैः शाम्येद् रात्राव् अल्पो दिवा महान् । त्वक् च सर्षप-लिप्तेव तस्मिंश् चिमिचिमायते
snigdhoṣṇa-mardanaiḥ śāmyed rātrāv alpo divā mahān | tvak ca sarṣapa-lipteva tasmiṃś cimicimāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीत-रक्तासिताभासः पित्ताद् आ-ताम्र-रोम-कृत् । शीघ्रानुसार-प्रशमो मध्ये प्राग् जायते तनुः
pīta-raktāsitābhāsaḥ pittād ā-tāmra-roma-kṛt | śīghrānusāra-praśamo madhye prāg jāyate tanuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-तृड्-दाह-ज्वर-स्वेद-दव-क्लेद-मद-भ्रमः । शीताभिलाषी विड्-भेदी गन्धी स्पर्शा-सहो मृदुः
sa-tṛḍ-dāha-jvara-sveda-dava-kleda-mada-bhramaḥ | śītābhilāṣī viḍ-bhedī gandhī sparśā-saho mṛduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्डू-मान् पाण्डु-रोम-त्वक् कठिनः शीतलो गुरुः । स्निग्धः श्लक्ष्णः स्थिरः स्त्यानो निद्रा-छर्द्य्-अग्नि-साद-कृत्
kaṇḍū-mān pāṇḍu-roma-tvak kaṭhinaḥ śītalo guruḥ | snigdhaḥ ślakṣṇaḥ sthiraḥ styāno nidrā-chardy-agni-sāda-kṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आक्रान्तो नोन्नमेत् कृच्छ्र-शम-जन्मा निशा-बलः । स्रवेन् नासृक् चिरात् पिच्छां कुश-शस्त्रादि-विक्षतः
ākrānto nonnamet kṛcchra-śama-janmā niśā-balaḥ | sraven nāsṛk cirāt picchāṃ kuśa-śastrādi-vikṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पर्शोष्ण-काङ्क्षी च कफाद् यथा-स्वं द्वन्द्व-जास् त्रयः । संकराद् धेतु-लिङ्गानां निचयान् निचयात्मकः
sparśoṣṇa-kāṅkṣī ca kaphād yathā-svaṃ dvandva-jās trayaḥ | saṃkarād dhetu-liṅgānāṃ nicayān nicayātmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिघातेन शस्त्रादि-च्छेद-भेद-क्षतादिभिः । हिमानिलोद-ध्य्-अनिलैर् भल्लात-कपिकच्छु-जैः
abhighātena śastrādi-ccheda-bheda-kṣatādibhiḥ | himāniloda-dhy-anilair bhallāta-kapikacchu-jaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसैः शूकैश् च संस्पर्शाच् छ्वयथुः स्याद् विसर्प-वान् । भृशोष्मा लोहिताभासः प्राय-शः पित्त-लक्षणः
rasaiḥ śūkaiś ca saṃsparśāc chvayathuḥ syād visarpa-vān | bhṛśoṣmā lohitābhāsaḥ prāya-śaḥ pitta-lakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष-जः स-विष-प्राणि-परिसर्पण-मूत्रणात् । दंष्ट्रा-दन्त-नखापाताद् अ-विष-प्राणिनाम् अपि
viṣa-jaḥ sa-viṣa-prāṇi-parisarpaṇa-mūtraṇāt | daṃṣṭrā-danta-nakhāpātād a-viṣa-prāṇinām api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विण्-मूत्र-शुक्रोपहत-मल-वद्-वस्त्र-संकरात् । विष-वृक्षानिल-स्पर्शाद् गर-योगावचूर्णनात्
viṇ-mūtra-śukropahata-mala-vad-vastra-saṃkarāt | viṣa-vṛkṣānila-sparśād gara-yogāvacūrṇanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदुश् चलो ऽवलम्बी च शीघ्रो दाह-रुजा-करः । नवो ऽन्-उपद्रवः शोफः साध्यो ऽ-साध्यः पुरेरितः
mṛduś calo 'valambī ca śīghro dāha-rujā-karaḥ | navo 'n-upadravaḥ śophaḥ sādhyo '-sādhyaḥ pureritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्याद् विसर्पो ऽभिघातान्तैर् दोषैर् दूष्यैश् च शोफ-वत् । त्र्य्-अधिष्ठानं च तं प्राहुर् बाह्यान्तर्-उभयाश्रयात्
syād visarpo 'bhighātāntair doṣair dūṣyaiś ca śopha-vat | try-adhiṣṭhānaṃ ca taṃ prāhur bāhyāntar-ubhayāśrayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोत्तरं च दुः-साध्यास् तत्र दोषा यथा-यथम् । प्रकोपणैः प्रकुपिता विशेषेण विदाहिभिः
yathottaraṃ ca duḥ-sādhyās tatra doṣā yathā-yatham | prakopaṇaiḥ prakupitā viśeṣeṇa vidāhibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहे शीघ्रं विसर्पन्ति ते ऽन्तर् अन्तः-स्थिता बहिः । बहिः-स्था द्वितये द्वि-स्था विद्यात् तत्रान्तर्-आश्रयम्
dehe śīghraṃ visarpanti te 'ntar antaḥ-sthitā bahiḥ | bahiḥ-sthā dvitaye dvi-sthā vidyāt tatrāntar-āśrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्मोपतापात् संमोहाद् अयनानां विघट्टनात् । तृष्णाति-योगाद् वेगानां विषमं च प्रवर्तनात्
marmopatāpāt saṃmohād ayanānāṃ vighaṭṭanāt | tṛṣṇāti-yogād vegānāṃ viṣamaṃ ca pravartanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशु चाग्नि-बल-भ्रंशाद् अतो बाह्यं विपर्ययात् । तत्र वातात् परीसर्पो वात-ज्वर-सम-व्यथः
āśu cāgni-bala-bhraṃśād ato bāhyaṃ viparyayāt | tatra vātāt parīsarpo vāta-jvara-sama-vyathaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोफ-स्फुरण-निस्तोद-भेदायामार्ति-हर्ष-वान् । पित्ताद् द्रुत-गतिः पित्त-ज्वर-लिङ्गो ऽति-लोहितः
śopha-sphuraṇa-nistoda-bhedāyāmārti-harṣa-vān | pittād druta-gatiḥ pitta-jvara-liṅgo 'ti-lohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कफात् कण्डू-युतः स्निग्धः कफ-ज्वर-समान-रुक् । स्व-दोष-लिङ्गैश् चीयन्ते सर्वे स्फोटैर् उपेक्षिताः
kaphāt kaṇḍū-yutaḥ snigdhaḥ kapha-jvara-samāna-ruk | sva-doṣa-liṅgaiś cīyante sarve sphoṭair upekṣitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते पक्व-भिन्नाः स्वं स्वं च बिभ्रति व्रण-लक्षणम् । वात-पित्ताज् ज्वर-च्छर्दि-मूर्छातीसार-तृड्-भ्रमैः
te pakva-bhinnāḥ svaṃ svaṃ ca bibhrati vraṇa-lakṣaṇam | vāta-pittāj jvara-cchardi-mūrchātīsāra-tṛḍ-bhramaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्थि-भेदाग्नि-सदन-तमका-रोचकैर् युतः । करोति सर्वम् अङ्गं च दीप्ताङ्गारावकीर्ण-वत्
asthi-bhedāgni-sadana-tamakā-rocakair yutaḥ | karoti sarvam aṅgaṃ ca dīptāṅgārāvakīrṇa-vat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं यं देशं विसर्पश् च विसर्पति भवेत् स सः । शान्ताङ्गारासितो नीलो रक्तो वाशु च चीयते
yaṃ yaṃ deśaṃ visarpaś ca visarpati bhavet sa saḥ | śāntāṅgārāsito nīlo rakto vāśu ca cīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नि-दग्ध इव स्फोटैः शीघ्र-ग-त्वाद् द्रुतं च सः । मर्मानुसारी वीसर्पः स्याद् वातो ऽति-बलस् ततः
agni-dagdha iva sphoṭaiḥ śīghra-ga-tvād drutaṃ ca saḥ | marmānusārī vīsarpaḥ syād vāto 'ti-balas tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यथेताङ्गं हरेत् संज्ञां निद्रां च श्वासम् ईरयेत् । हिध्मां च स गतो ऽवस्थाम् ईदृशीं लभते न ना
vyathetāṅgaṃ haret saṃjñāṃ nidrāṃ ca śvāsam īrayet | hidhmāṃ ca sa gato 'vasthām īdṛśīṃ labhate na nā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्व-चिच् छर्मा-रति-ग्रस्तो भूमि-शय्यासनादिषु । चेष्टमानस् ततः क्लिष्टो मनो-देह-श्रमोद्भवाम्
kva-cic charmā-rati-grasto bhūmi-śayyāsanādiṣu | ceṣṭamānas tataḥ kliṣṭo mano-deha-śramodbhavām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुष्-प्रबोधो ऽश्नुते निद्रां सो ऽग्नि-विसर्प उच्यते । कफेन रुद्धः पवनो भित्त्वा तं बहु-धा कफम्
duṣ-prabodho 'śnute nidrāṃ so 'gni-visarpa ucyate | kaphena ruddhaḥ pavano bhittvā taṃ bahu-dhā kapham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तं वा वृद्ध-रक्तस्य त्वक्-सिरा-स्नाव-मांस-गम् । दूषयित्वा च दीर्घाणु-वृत्त-स्थूल-खरात्मनाम्
raktaṃ vā vṛddha-raktasya tvak-sirā-snāva-māṃsa-gam | dūṣayitvā ca dīrghāṇu-vṛtta-sthūla-kharātmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रन्थीनां कुरुते मालां रक्तानां तीव्र-रुग्-ज्वराम् । श्वास-कासातिसारास्य-शोष-हिध्मा-वमि-भ्रमैः
granthīnāṃ kurute mālāṃ raktānāṃ tīvra-rug-jvarām | śvāsa-kāsātisārāsya-śoṣa-hidhmā-vami-bhramaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोह-वैवर्ण्य-मूर्छाङ्ग-भङ्गाग्नि-सदनैर् युताम् । इत्य् अयं ग्रन्थि-वीसर्पः कफ-मारुत-कोप-जः
moha-vaivarṇya-mūrchāṅga-bhaṅgāgni-sadanair yutām | ity ayaṃ granthi-vīsarpaḥ kapha-māruta-kopa-jaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कफ-पित्ताज् ज्वरः स्तम्भो निद्रा-तन्द्रा-शिरो-रुजः । अङ्गावसाद-विक्षेप-प्रलापा-रोचक-भ्रमाः
kapha-pittāj jvaraḥ stambho nidrā-tandrā-śiro-rujaḥ | aṅgāvasāda-vikṣepa-pralāpā-rocaka-bhramāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्छाग्नि-हानिर् भेदो ऽस्थ्नां पिपासेन्द्रिय-गौरवम् । आमोपवेशनं लेपः स्रोतसां स च सर्पति
mūrchāgni-hānir bhedo 'sthnāṃ pipāsendriya-gauravam | āmopaveśanaṃ lepaḥ srotasāṃ sa ca sarpati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायेणामाशये गृह्णन्न् एक-देशं न चाति-रुक् । पिटिकैर् अवकीर्णो ऽति-पीत-लोहित-पाण्डुरैः
prāyeṇāmāśaye gṛhṇann eka-deśaṃ na cāti-ruk | piṭikair avakīrṇo 'ti-pīta-lohita-pāṇḍuraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेचकाभो ऽसितः स्निग्धो मलिनः शोफ-वान् गुरुः । गम्भीर-पाकः प्राज्योष्मा स्पृष्टः क्लिन्नो ऽवदीर्यते
mecakābho 'sitaḥ snigdho malinaḥ śopha-vān guruḥ | gambhīra-pākaḥ prājyoṣmā spṛṣṭaḥ klinno 'vadīryate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पङ्क-वच्-छीर्ण-मांसश् च स्पष्ट-स्नायु-सिरा-गणः । शव-गन्धिश् च वीसर्पं कर्दमाख्यम् उशन्ति तम्
paṅka-vac-chīrṇa-māṃsaś ca spaṣṭa-snāyu-sirā-gaṇaḥ | śava-gandhiś ca vīsarpaṃ kardamākhyam uśanti tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्व-जो लक्षणैः सर्वैः सर्व-धात्व्-अतिसर्पणः । बाह्य-हेतोः क्षतात् क्रुद्धः स-रक्तं पित्तम् ईरयन्
sarva-jo lakṣaṇaiḥ sarvaiḥ sarva-dhātv-atisarpaṇaḥ | bāhya-hetoḥ kṣatāt kruddhaḥ sa-raktaṃ pittam īrayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विसर्पं मारुतः कुर्यात् कुलत्थ-सदृशैश् चितम् । स्फोटैः शोफ-ज्वर-रुजा-दाहाढ्यं श्याव-लोहितम्
visarpaṃ mārutaḥ kuryāt kulattha-sadṛśaiś citam | sphoṭaiḥ śopha-jvara-rujā-dāhāḍhyaṃ śyāva-lohitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथग् दोषैस् त्रयः साध्या द्वन्द्व-जाश् चान्-उपद्रवाः । अ-साध्यौ क्षत-सर्वोत्थौ सर्वे चाक्रान्त-मर्मकाः
pṛthag doṣais trayaḥ sādhyā dvandva-jāś cān-upadravāḥ | a-sādhyau kṣata-sarvotthau sarve cākrānta-marmakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.