मिथ्याहार-विहारेण विशेषेण विरोधिना । साधु-निन्दा-वधान्य-स्व-हरणाद्यैश् च सेवितैः
mithyāhāra-vihāreṇa viśeṣeṇa virodhinā | sādhu-nindā-vadhānya-sva-haraṇādyaiś ca sevitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Vagbhata: Astangahrdayasutra·50
Vagbhata: Astangahrdayasutra 50
पाप्मभिः कर्मभिः सद्यः प्राक्तनैर् वेरिता मलाः । सिराः प्रपद्य तिर्यग्-गास् त्वग्-लसीकासृग्-आमिषम्
pāpmabhiḥ karmabhiḥ sadyaḥ prāktanair veritā malāḥ | sirāḥ prapadya tiryag-gās tvag-lasīkāsṛg-āmiṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूषयन्ति श्लथी-कृत्य निश्चरन्तस् ततो बहिः । त्वचः कुर्वन्ति वैवर्ण्यं दुष्टाः कुष्ठम् उशन्ति तत्
dūṣayanti ślathī-kṛtya niścarantas tato bahiḥ | tvacaḥ kurvanti vaivarṇyaṃ duṣṭāḥ kuṣṭham uśanti tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालेनोपेक्षितं यस्मात् सर्वं कुष्णाति तद् वपुः । प्रपद्य धातून् व्याप्यान्तः सर्वान् संक्लेद्य चावहेत्
kālenopekṣitaṃ yasmāt sarvaṃ kuṣṇāti tad vapuḥ | prapadya dhātūn vyāpyāntaḥ sarvān saṃkledya cāvahet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-स्वेद-क्लेद-संकोथान् कृमीन् सूक्ष्मान् सु-दारुणान् । रोम-त्वक्-स्नायु-धमनी-तरुणास्थीनि यैः क्रमात्
sa-sveda-kleda-saṃkothān kṛmīn sūkṣmān su-dāruṇān | roma-tvak-snāyu-dhamanī-taruṇāsthīni yaiḥ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्षयेच् छ्वित्रम् अस्माच् च कुष्ठ-बाह्यम् उदाहृतम् । कुष्ठानि सप्त-धा दोषैः पृथङ् मिश्रैः समागतैः
bhakṣayec chvitram asmāc ca kuṣṭha-bāhyam udāhṛtam | kuṣṭhāni sapta-dhā doṣaiḥ pṛthaṅ miśraiḥ samāgataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेष्व् अपि त्रि-दोषेषु व्यपदेशो ऽधिक-त्वतः । वातेन कुष्ठं कापालं पित्ताद् औदुम्बरं कफात्
sarveṣv api tri-doṣeṣu vyapadeśo 'dhika-tvataḥ | vātena kuṣṭhaṃ kāpālaṃ pittād audumbaraṃ kaphāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मण्डलाख्यं विचर्ची च ऋक्षाख्यं वात-पित्त-जम् । चर्मैक-कुष्ठ-किटिभ-सिध्मालस-विपादिकाः
maṇḍalākhyaṃ vicarcī ca ṛkṣākhyaṃ vāta-pitta-jam | carmaika-kuṣṭha-kiṭibha-sidhmālasa-vipādikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वात-श्लेष्मोद्भवाः श्लेष्म-पित्ताद् दद्रू-शतारुषी । पुण्डरीकं स-विस्फोटं पामा चर्म-दलं तथा
vāta-śleṣmodbhavāḥ śleṣma-pittād dadrū-śatāruṣī | puṇḍarīkaṃ sa-visphoṭaṃ pāmā carma-dalaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वैः स्यात् काकणं पूर्वं त्रिकं दद्रु स-काकणम् । पुण्डरीकर्क्ष-जिह्वे च महा-कुष्ठानि सप्त तु
sarvaiḥ syāt kākaṇaṃ pūrvaṃ trikaṃ dadru sa-kākaṇam | puṇḍarīkarkṣa-jihve ca mahā-kuṣṭhāni sapta tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अति-श्लक्ष्ण-खर-स्पर्श-खेदा-स्वेद-वि-वर्ण-ताः । दाहः कण्डूस् त्वचि स्वापस् तोदः कोठोन्नतिः श्रमः
ati-ślakṣṇa-khara-sparśa-khedā-sveda-vi-varṇa-tāḥ | dāhaḥ kaṇḍūs tvaci svāpas todaḥ koṭhonnatiḥ śramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रणानाम् अधिकं शूलं शीघ्रोत्पत्तिश् चिर-स्थितिः । रूढानाम् अपि रूक्ष-त्वं निमित्ते ऽल्पे ऽपि कोपनम्
vraṇānām adhikaṃ śūlaṃ śīghrotpattiś cira-sthitiḥ | rūḍhānām api rūkṣa-tvaṃ nimitte 'lpe 'pi kopanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोम-हर्षो ऽसृजः कार्ष्ण्यम् कुष्ठ-लक्षणम् अग्र-जम् । कृष्णारुण-कपालाभं रूक्षं सुप्तं खरं तनु
roma-harṣo 'sṛjaḥ kārṣṇyam kuṣṭha-lakṣaṇam agra-jam | kṛṣṇāruṇa-kapālābhaṃ rūkṣaṃ suptaṃ kharaṃ tanu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्तृता-सम-पर्य्-अन्तं हृषितैर् रोमभिश् चितम् । तोदाढ्यम् अल्प-कण्डूकं कापालं शीघ्र-सर्पि च
vistṛtā-sama-pary-antaṃ hṛṣitair romabhiś citam | todāḍhyam alpa-kaṇḍūkaṃ kāpālaṃ śīghra-sarpi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्वोदुम्बर-ताम्र-त्वग्-रोम गौर-सिरा-चितम् । बहलं बहल-क्लेद-रक्तं दाह-रुजाधिकम्
pakvodumbara-tāmra-tvag-roma gaura-sirā-citam | bahalaṃ bahala-kleda-raktaṃ dāha-rujādhikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशूत्थानावदरण-कृमि विद्याद् उदुम्बरम् । स्थिरं स्त्यानं गुरु स्निग्धं श्वेत-रक्तम् अन्-आशु-गम्
āśūtthānāvadaraṇa-kṛmi vidyād udumbaram | sthiraṃ styānaṃ guru snigdhaṃ śveta-raktam an-āśu-gam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यो-ऽन्य-सक्तम् उत्सन्नं बहु-कण्डू-स्रुति-क्रिमि । श्लक्ष्ण-पीताभ-पर्य्-अन्तं मण्डलं परिमण्डलम्
anyo-'nya-saktam utsannaṃ bahu-kaṇḍū-sruti-krimi | ślakṣṇa-pītābha-pary-antaṃ maṇḍalaṃ parimaṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-कण्डू-पिटिका श्यावा लसीकाढ्या विचर्चिका । परुषं तनु रक्तान्तम् अन्तः-श्यावं समुन्नतम्
sa-kaṇḍū-piṭikā śyāvā lasīkāḍhyā vicarcikā | paruṣaṃ tanu raktāntam antaḥ-śyāvaṃ samunnatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-तोद-दाह-रुक्-क्लेदं कर्कशैः पिटिकैश् चितम् । ऋक्ष-जिह्वाकृति प्रोक्तम् ऋक्ष-जिह्वं बहु-क्रिमि
sa-toda-dāha-ruk-kledaṃ karkaśaiḥ piṭikaiś citam | ṛkṣa-jihvākṛti proktam ṛkṣa-jihvaṃ bahu-krimi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्ति-चर्म-खर-स्पर्शं चर्मैकाख्यं महाश्रयम् । अ-स्वेदं मत्स्य-शकल-संनिभं किटिभं पुनः
hasti-carma-khara-sparśaṃ carmaikākhyaṃ mahāśrayam | a-svedaṃ matsya-śakala-saṃnibhaṃ kiṭibhaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूक्षं किण-खर-स्पर्शं कण्डू-मत् परुषासितम् । सिध्मं रूक्षं बहिः स्निग्धम् अन्तर् घृष्टं रजः किरेत्
rūkṣaṃ kiṇa-khara-sparśaṃ kaṇḍū-mat paruṣāsitam | sidhmaṃ rūkṣaṃ bahiḥ snigdham antar ghṛṣṭaṃ rajaḥ kiret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लक्ष्ण-स्पर्शं तनु श्वेत-ताम्रं दौग्धिक-पुष्प-वत् । प्रायेण चोर्ध्व-काये स्याद् गण्डैः कण्डू-युतैश् चितम्
ślakṣṇa-sparśaṃ tanu śveta-tāmraṃ daugdhika-puṣpa-vat | prāyeṇa cordhva-kāye syād gaṇḍaiḥ kaṇḍū-yutaiś citam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तैर् अलसकं पाणि-पाद-दार्यो विपादिकाः । तीव्रार्त्यो मन्द-कण्ड्वश् च स-राग-पिटिकाचिताः
raktair alasakaṃ pāṇi-pāda-dāryo vipādikāḥ | tīvrārtyo manda-kaṇḍvaś ca sa-rāga-piṭikācitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीर्घ-प्रताना दूर्वा-वद् अतसी-कुसुम-च्छविः । उत्सन्न-मण्डला दद्रूः कण्डू-मत्य् अनुषङ्गिणी
dīrgha-pratānā dūrvā-vad atasī-kusuma-cchaviḥ | utsanna-maṇḍalā dadrūḥ kaṇḍū-maty anuṣaṅgiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थूल-मूलं स-दाहार्ति रक्त-श्यावं बहु-व्रणम् । शतारुः क्लेद-जन्त्व्-आढ्यं प्राय-शः पर्व-जन्म च
sthūla-mūlaṃ sa-dāhārti rakta-śyāvaṃ bahu-vraṇam | śatāruḥ kleda-jantv-āḍhyaṃ prāya-śaḥ parva-janma ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तान्तम् अन्तरा पाण्डु कण्डू-दाह-रुजान्वितम् । सोत्सेधम् आचितं रक्तैः पद्म-पत्त्रम् इवांशुभिः
raktāntam antarā pāṇḍu kaṇḍū-dāha-rujānvitam | sotsedham ācitaṃ raktaiḥ padma-pattram ivāṃśubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घन-भूरि-लसीकासृक्-प्रायम् आशु विभेदि च । पुण्डरीकं तनु-त्वग्भिश् चितं स्फोटैः सितारुणैः
ghana-bhūri-lasīkāsṛk-prāyam āśu vibhedi ca | puṇḍarīkaṃ tanu-tvagbhiś citaṃ sphoṭaiḥ sitāruṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्फोटं पिटिकाः पामा कण्डू-क्लेद-रुजाधिकाः । सूक्ष्माः श्यावारुणा बह्व्यः प्रायः स्फिक्-पाणि-कूर्परे
visphoṭaṃ piṭikāḥ pāmā kaṇḍū-kleda-rujādhikāḥ | sūkṣmāḥ śyāvāruṇā bahvyaḥ prāyaḥ sphik-pāṇi-kūrpare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-स्फोटम् अ-स्पर्श-सहं कण्डूषा-तोद-दाह-वत् । रक्तं दलच् चर्म-दलं काकणं तीव्र-दाह-रुक्
sa-sphoṭam a-sparśa-sahaṃ kaṇḍūṣā-toda-dāha-vat | raktaṃ dalac carma-dalaṃ kākaṇaṃ tīvra-dāha-ruk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वं रक्तं च कृष्णं च काकणन्ती-फलोपमम् । कुष्ठ-लिङ्गैर् युतं सर्वैर् नैक-वर्णं ततो भवेत्
pūrvaṃ raktaṃ ca kṛṣṇaṃ ca kākaṇantī-phalopamam | kuṣṭha-liṅgair yutaṃ sarvair naika-varṇaṃ tato bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोष-भेदीय-विहितैर् आदिशेल् लिङ्ग-कर्मभिः । कुष्ठेषु दोषोल्बण-तां सर्व-दोषोल्बणं त्यजेत्
doṣa-bhedīya-vihitair ādiśel liṅga-karmabhiḥ | kuṣṭheṣu doṣolbaṇa-tāṃ sarva-doṣolbaṇaṃ tyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रिष्टोक्तं यच् च यच् चास्थि-मज्ज-शुक्र-समाश्रयम् । याप्यं मेदो-गतं कृच्छ्रं पित्त-द्वन्द्वास्र-मांस-गम्
riṣṭoktaṃ yac ca yac cāsthi-majja-śukra-samāśrayam | yāpyaṃ medo-gataṃ kṛcchraṃ pitta-dvandvāsra-māṃsa-gam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ-कृच्छ्रं कफ-वाताढ्यं त्वक्-स्थम् एक-मलं च यत् । तत्र त्वचि स्थिते कुष्ठे तोद-वैवर्ण्य-रूक्ष-ताः
a-kṛcchraṃ kapha-vātāḍhyaṃ tvak-stham eka-malaṃ ca yat | tatra tvaci sthite kuṣṭhe toda-vaivarṇya-rūkṣa-tāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेद-स्वाप-श्वयथवः शोणिते पिशिते पुनः । पाणि-पादाश्रिताः स्फोटाः क्लेदः संधिषु चाधिकम्
sveda-svāpa-śvayathavaḥ śoṇite piśite punaḥ | pāṇi-pādāśritāḥ sphoṭāḥ kledaḥ saṃdhiṣu cādhikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौण्यं गति-क्षयो ऽङ्गानां दलनं स्याच् च मेदसि । नासा-भङ्गो ऽस्थि-मज्ज-स्थे नेत्र-रागः स्वर-क्षयः
kauṇyaṃ gati-kṣayo 'ṅgānāṃ dalanaṃ syāc ca medasi | nāsā-bhaṅgo 'sthi-majja-sthe netra-rāgaḥ svara-kṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षते च कृमयः शुक्रे स्व-दारापत्य-बाधनम् । यथा-पूर्वं च सर्वाणि स्युर् लिङ्गान्य् असृग्-आदिषु
kṣate ca kṛmayaḥ śukre sva-dārāpatya-bādhanam | yathā-pūrvaṃ ca sarvāṇi syur liṅgāny asṛg-ādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुष्ठैक-संभवं श्वित्रं किलासं दारुणं च तत् । निर्दिष्टम् अ-परिस्रावि त्रि-धातूद्भव-संश्रयम्
kuṣṭhaika-saṃbhavaṃ śvitraṃ kilāsaṃ dāruṇaṃ ca tat | nirdiṣṭam a-parisrāvi tri-dhātūdbhava-saṃśrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाताद् रूक्षारुणं पित्तात् ताम्रं कमल-पत्त्र-वत् । स-दाहं रोम-विध्वंसि कफाच् छ्वेतं घनं गुरु
vātād rūkṣāruṇaṃ pittāt tāmraṃ kamala-pattra-vat | sa-dāhaṃ roma-vidhvaṃsi kaphāc chvetaṃ ghanaṃ guru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-कण्डु च क्रमाद् रक्त-मांस-मेदःसु चादिशेत् । वर्णेनैवेदृग् उभयं कृच्छ्रं तच् चोत्तरोत्तरम्
sa-kaṇḍu ca kramād rakta-māṃsa-medaḥsu cādiśet | varṇenaivedṛg ubhayaṃ kṛcchraṃ tac cottarottaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ-शुक्ल-रोमा-बहलम् अ-संसृष्टं मिथो नवम् । अन्-अग्नि-दग्ध-जं साध्यं श्वित्रं वर्ज्यम् अतो ऽन्य-था
a-śukla-romā-bahalam a-saṃsṛṣṭaṃ mitho navam | an-agni-dagdha-jaṃ sādhyaṃ śvitraṃ varjyam ato 'nya-thā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुह्य-पाणि-तलौष्ठेषु जातम् अप्य् अ-चिरन्-तनम् । स्पर्शैकाहार-शय्यादि-सेवनात् प्राय-शो गदाः
guhya-pāṇi-talauṣṭheṣu jātam apy a-ciran-tanam | sparśaikāhāra-śayyādi-sevanāt prāya-śo gadāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे संचारिणो नेत्र-त्वग्-विकारा विशेषतः । कृमयस् तु द्वि-धा प्रोक्ता बाह्याभ्यन्तर-भेदतः
sarve saṃcāriṇo netra-tvag-vikārā viśeṣataḥ | kṛmayas tu dvi-dhā proktā bāhyābhyantara-bhedataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहिर्-मल-कफासृग्-विड्-जन्म-भेदाच् चतुर्-विधाः । नामतो विंशति-विधा बाह्यास् तत्रा-मृजोद्भवाः
bahir-mala-kaphāsṛg-viḍ-janma-bhedāc catur-vidhāḥ | nāmato viṃśati-vidhā bāhyās tatrā-mṛjodbhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिल-प्रमाण-संस्थान-वर्णाः केशाम्बराश्रयाः । बहु-पादाश् च सूक्ष्माश् च यूका लिक्षाश् च नामतः
tila-pramāṇa-saṃsthāna-varṇāḥ keśāmbarāśrayāḥ | bahu-pādāś ca sūkṣmāś ca yūkā likṣāś ca nāmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वि-धा ते कोठ-पिटिका-कण्डू-गण्डान् प्रकुर्वते । कुष्ठैक-हेतवो ऽन्तर्-जाः श्लेष्म-जास् तेषु चाधिकम्
dvi-dhā te koṭha-piṭikā-kaṇḍū-gaṇḍān prakurvate | kuṣṭhaika-hetavo 'ntar-jāḥ śleṣma-jās teṣu cādhikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुरान्न-गुड-क्षीर-दधि-सक्तु-नवौदनैः । शकृज्-जा बहु-विड्-धान्य-पर्ण-शाकोलकादिभिः
madhurānna-guḍa-kṣīra-dadhi-saktu-navaudanaiḥ | śakṛj-jā bahu-viḍ-dhānya-parṇa-śākolakādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कफाद् आमाशये जाता वृद्धाः सर्पन्ति सर्वतः । पृथु-ब्रध्न-निभाः के-चित् के-चिद् गण्डू-पदोपमाः
kaphād āmāśaye jātā vṛddhāḥ sarpanti sarvataḥ | pṛthu-bradhna-nibhāḥ ke-cit ke-cid gaṇḍū-padopamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूढ-धान्याङ्कुराकारास् तनु-दीर्घास् तथाणवः । श्वेतास् ताम्रावभासाश् च नामतः सप्त-धा तु ते
rūḍha-dhānyāṅkurākārās tanu-dīrghās tathāṇavaḥ | śvetās tāmrāvabhāsāś ca nāmataḥ sapta-dhā tu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्त्रादा उदरावेष्टा हृदयादा महा-कुहाः । कुरवो दर्भ-कुसुमाः सु-गन्धास् ते च कुर्वते
antrādā udarāveṣṭā hṛdayādā mahā-kuhāḥ | kuravo darbha-kusumāḥ su-gandhās te ca kurvate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्भ-कुसुमाः हृल्-लासम् आस्य-स्रवणम् अ-विपाकम् अ-रोचकम् । मूर्छा-छर्दि-ज्वरानाह-कार्श्य-क्षवथु-पीनसान्
darbha-kusumāḥ hṛl-lāsam āsya-sravaṇam a-vipākam a-rocakam | mūrchā-chardi-jvarānāha-kārśya-kṣavathu-pīnasān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्त-वाहि-सिरोत्थाना रक्त-जा जन्तवो ऽणवः । अ-पादा वृत्त-ताम्राश् च सौक्ष्म्यात् के-चिद् अ-दर्शनाः
rakta-vāhi-sirotthānā rakta-jā jantavo 'ṇavaḥ | a-pādā vṛtta-tāmrāś ca saukṣmyāt ke-cid a-darśanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केशादा रोम-विध्वंसा रोम-द्वीपा उदुम्बराः । षट् ते कुष्ठैक-कर्माणः सह-सौरस-मातरः
keśādā roma-vidhvaṃsā roma-dvīpā udumbarāḥ | ṣaṭ te kuṣṭhaika-karmāṇaḥ saha-saurasa-mātaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्वाशये पुरीषोत्था जायन्ते ऽधो-विसर्पिणः । वृद्धाः सन्तो भवेयुश् च ते यदामाशयोन्-मुखाः
pakvāśaye purīṣotthā jāyante 'dho-visarpiṇaḥ | vṛddhāḥ santo bhaveyuś ca te yadāmāśayon-mukhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदास्योद्गार-निःश्वासा विड्-गन्धानुविधायिनः । पृथु-वृत्त-तनु-स्थूलाः श्याव-पीत-सितासिताः
tadāsyodgāra-niḥśvāsā viḍ-gandhānuvidhāyinaḥ | pṛthu-vṛtta-tanu-sthūlāḥ śyāva-pīta-sitāsitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते पञ्च नाम्ना कृमयः ककेरुक-मकेरुकाः । सौसुरादाः सुलूनाख्या लेलिहा जनयन्ति च
te pañca nāmnā kṛmayaḥ kakeruka-makerukāḥ | sausurādāḥ sulūnākhyā lelihā janayanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विड्-भेद-शूल-विष्टम्भ-कार्श्य-पारुष्य-पाण्डु-ताः । रोम-हर्षाग्नि-सदन-गुद-कण्डूर् विनिर्गमात्
viḍ-bheda-śūla-viṣṭambha-kārśya-pāruṣya-pāṇḍu-tāḥ | roma-harṣāgni-sadana-guda-kaṇḍūr vinirgamāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.