Library·Vagbhata: Astangahrdayasutra·57
बलिनो बहु-दोषस्य स्निग्ध-स्विन्नस्य शोधनम् । ऊर्ध्वाधो यक्ष्मिणः कुर्यात् स-स्नेहं यन् न कर्शनम्
balino bahu-doṣasya snigdha-svinnasya śodhanam | ūrdhvādho yakṣmiṇaḥ kuryāt sa-snehaṃ yan na karśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पयसा फल-युक्तेन मधुरेण रसेन वा । सर्पिष्-मत्या यवाग्वा वा वमन-द्रव्य-सिद्धया
payasā phala-yuktena madhureṇa rasena vā | sarpiṣ-matyā yavāgvā vā vamana-dravya-siddhayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वमेद् विरेचनं दद्यात् त्रिवृच्-छ्यामा-नृपद्रुमान् । शर्करा-मधु-सर्पिर्भिः पयसा तर्पणेन वा
vamed virecanaṃ dadyāt trivṛc-chyāmā-nṛpadrumān | śarkarā-madhu-sarpirbhiḥ payasā tarpaṇena vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्राक्षा-विदारी-काश्मर्य-मांसानां वा रसैर् युतान् । शुद्ध-कोष्ठस्य युञ्जीत विधिं बृंहण-दीपनम्
drākṣā-vidārī-kāśmarya-māṃsānāṃ vā rasair yutān | śuddha-koṣṭhasya yuñjīta vidhiṃ bṛṃhaṇa-dīpanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृद्यानि चान्न-पानानि वात-घ्नानि लघूनि च । शालि-षष्टिक-गोधूम-यव-मुद्गं समोषितम्
hṛdyāni cānna-pānāni vāta-ghnāni laghūni ca | śāli-ṣaṣṭika-godhūma-yava-mudgaṃ samoṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजं क्षीरं घृतं मांसं क्रव्यान्-मांसं च शोष-जित् । काकोलूक-वृक-द्वीपि-गवाश्व-नकुलोरगम्
ājaṃ kṣīraṃ ghṛtaṃ māṃsaṃ kravyān-māṃsaṃ ca śoṣa-jit | kākolūka-vṛka-dvīpi-gavāśva-nakuloragam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृध्र-भास-खरोष्ट्रं च हितं छद्मोपसंहितम् । ज्ञातं जुगुप्सितं तद् धि च्छर्दिषे न बलौजसे
gṛdhra-bhāsa-kharoṣṭraṃ ca hitaṃ chadmopasaṃhitam | jñātaṃ jugupsitaṃ tad dhi cchardiṣe na balaujase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृगाद्याः पित्त-कफयोः पवने प्रसहादयः । वेसवारी-कृताः पथ्या रसादिषु च कल्पिताः
mṛgādyāḥ pitta-kaphayoḥ pavane prasahādayaḥ | vesavārī-kṛtāḥ pathyā rasādiṣu ca kalpitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृष्टाः सर्षप-तैलेन सर्पिषा वा यथा-यथम् । रसिका मृदवः स्निग्धाः पटु-द्रव्याभिसंस्कृताः
bhṛṣṭāḥ sarṣapa-tailena sarpiṣā vā yathā-yatham | rasikā mṛdavaḥ snigdhāḥ paṭu-dravyābhisaṃskṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिता मौलक-कौलत्थास् तद्-वद् यूषाश् च साधिताः । स-पिप्पलीकं स-यवं स-कुलत्थं स-नागरम्
hitā maulaka-kaulatthās tad-vad yūṣāś ca sādhitāḥ | sa-pippalīkaṃ sa-yavaṃ sa-kulatthaṃ sa-nāgaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-दाडिमं सामलकं स्निग्धम् आजं रसं पिबेत् । तेन षड् विनिवर्तन्ते विकाराः पीनसादयः
sa-dāḍimaṃ sāmalakaṃ snigdham ājaṃ rasaṃ pibet | tena ṣaḍ vinivartante vikārāḥ pīnasādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबेच् च सु-तरां मद्यं जीर्णं स्रोतो-विशोधनम् । पित्तादिषु विशेषेण मध्व्-अरिष्टाच्छ-वारुणीः
pibec ca su-tarāṃ madyaṃ jīrṇaṃ sroto-viśodhanam | pittādiṣu viśeṣeṇa madhv-ariṣṭāccha-vāruṇīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धं वा पञ्च-मूलेन तामलक्याथ-वा जलम् । पर्णिनीभिश् चतसृभिर् धान्य-नागरकेण वा
siddhaṃ vā pañca-mūlena tāmalakyātha-vā jalam | parṇinībhiś catasṛbhir dhānya-nāgarakeṇa vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्पयेच् चानुकूलो ऽस्य तेनान्नं शुचि यत्न-वान् । दश-मूलेन पयसा सिद्धं मांस-रसेन वा
kalpayec cānukūlo 'sya tenānnaṃ śuci yatna-vān | daśa-mūlena payasā siddhaṃ māṃsa-rasena vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बला-गर्भं घृतं योज्यं क्रव्यान्-मांस-रसेन वा । स-क्षौद्रं पयसा सिद्धं सर्पिर् दश-गुणेन वा
balā-garbhaṃ ghṛtaṃ yojyaṃ kravyān-māṃsa-rasena vā | sa-kṣaudraṃ payasā siddhaṃ sarpir daśa-guṇena vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवन्तीं मधुकं द्राक्षां फलानि कुटजस्य च । पुष्कराह्वं शठीं कृष्णां व्याघ्रीं गोक्षुरकं बलाम्
jīvantīṃ madhukaṃ drākṣāṃ phalāni kuṭajasya ca | puṣkarāhvaṃ śaṭhīṃ kṛṣṇāṃ vyāghrīṃ gokṣurakaṃ balām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलोत्पलं तामलकीं त्रायमाणां दुरालभाम् । कल्की-कृत्य घृतं पक्वं रोग-राज-हरं परम्
nīlotpalaṃ tāmalakīṃ trāyamāṇāṃ durālabhām | kalkī-kṛtya ghṛtaṃ pakvaṃ roga-rāja-haraṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतं खर्जूर-मृद्वीका-मधुकैः स-परूषकैः । स-पिप्पलीकं वैस्वर्य-कास-श्वास-ज्वरापहम्
ghṛtaṃ kharjūra-mṛdvīkā-madhukaiḥ sa-parūṣakaiḥ | sa-pippalīkaṃ vaisvarya-kāsa-śvāsa-jvarāpaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दश-मूल-शृतात् क्षीरात् सर्पिर् यद् उदियान् नवम् । स-पिप्पलीकं स-क्षौद्रं तत् परं स्वर-बोधनम्
daśa-mūla-śṛtāt kṣīrāt sarpir yad udiyān navam | sa-pippalīkaṃ sa-kṣaudraṃ tat paraṃ svara-bodhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरः-पार्श्वांस-शूल-घ्नं कास-श्वास-ज्वरापहम् । पञ्चभिः पञ्च-मूलैर् वा शृताद् यद् उदियाद् घृतम्
śiraḥ-pārśvāṃsa-śūla-ghnaṃ kāsa-śvāsa-jvarāpaham | pañcabhiḥ pañca-mūlair vā śṛtād yad udiyād ghṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चानां पञ्च-मूलानां रसे क्षीर-चतुर्-गुणे । सिद्धं सर्पिर् जयत्य् एतद् यक्ष्मणः सप्तकं बलम्
pañcānāṃ pañca-mūlānāṃ rase kṣīra-catur-guṇe | siddhaṃ sarpir jayaty etad yakṣmaṇaḥ saptakaṃ balam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्च-कोल-यव-क्षार-षट्-पलेन पचेद् घृतम् । प्रस्थोन्मितं तुल्य-पयः स्रोतसां तद् विशोधनम्
pañca-kola-yava-kṣāra-ṣaṭ-palena paced ghṛtam | prasthonmitaṃ tulya-payaḥ srotasāṃ tad viśodhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुल्म-ज्वरोदर-प्लीह-ग्रहणी-पाण्डु-पीनसान् । श्वास-कासाग्नि-सदन-श्वयथूर्ध्वानिलाञ् जयेत्
gulma-jvarodara-plīha-grahaṇī-pāṇḍu-pīnasān | śvāsa-kāsāgni-sadana-śvayathūrdhvānilāñ jayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रास्ना-बला-गोक्षुरक-स्थिरा-वर्षाभु-वारिणि । जीवन्ती-पिप्पली-गर्भं स-क्षीरं शोष-जिद् घृतम्
rāsnā-balā-gokṣuraka-sthirā-varṣābhu-vāriṇi | jīvantī-pippalī-garbhaṃ sa-kṣīraṃ śoṣa-jid ghṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वगन्धा-शृतात् क्षीराद् घृतं च स-सिता-पयः । साधारणामिष-तुलां तोय-द्रोण-द्वये पचेत्
aśvagandhā-śṛtāt kṣīrād ghṛtaṃ ca sa-sitā-payaḥ | sādhāraṇāmiṣa-tulāṃ toya-droṇa-dvaye pacet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनाष्ट-भाग-शेषेण जीवनीयैः पलोन्मितैः । साधयेत् सर्पिषः प्रस्थं वात-पित्तामयापहम्
tenāṣṭa-bhāga-śeṣeṇa jīvanīyaiḥ palonmitaiḥ | sādhayet sarpiṣaḥ prasthaṃ vāta-pittāmayāpaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांस-सर्पिर् इदम् पीतं युक्तं मांस-रसेन वा । कास-श्वास-स्वर-भ्रंश-शोष-हृत्-पार्श्व-शूल-जित्
māṃsa-sarpir idam pītaṃ yuktaṃ māṃsa-rasena vā | kāsa-śvāsa-svara-bhraṃśa-śoṣa-hṛt-pārśva-śūla-jit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एलाजमोदा-त्रि-फला-सौराष्ट्री-व्योष-चित्रकान् । सारान् अरिष्ट-गायत्री-शाल-बीजक-संभवान्
elājamodā-tri-phalā-saurāṣṭrī-vyoṣa-citrakān | sārān ariṣṭa-gāyatrī-śāla-bījaka-saṃbhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भल्लातकं विडङ्गं च पृथग् अष्ट-पलोन्मितम् । सलिले षो-डश-गुणे षो-डशांश-स्थितं पचेत्
bhallātakaṃ viḍaṅgaṃ ca pṛthag aṣṭa-palonmitam | salile ṣo-ḍaśa-guṇe ṣo-ḍaśāṃśa-sthitaṃ pacet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनस् तेन घृत-प्रस्थं सिद्धे चास्मिन् पलानि षट् । तवक्षीर्याः क्षिपेत् त्रिंशत् सिताया द्वि-गुणं मधु
punas tena ghṛta-prasthaṃ siddhe cāsmin palāni ṣaṭ | tavakṣīryāḥ kṣipet triṃśat sitāyā dvi-guṇaṃ madhu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतात् त्रि-जातात् त्रि-पलं ततो लीढं खजाहतम् । पयो-ऽनु-पानं तत् प्राह्णे रसायनम् अ-यन्त्रणम्
ghṛtāt tri-jātāt tri-palaṃ tato līḍhaṃ khajāhatam | payo-'nu-pānaṃ tat prāhṇe rasāyanam a-yantraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेध्यं चक्षुष्यम् आयुष्यं दीपनं हन्ति चा-चिरात् । मेह-गुल्म-क्षय-व्याधि-पाण्डु-रोग-भगन्दरान्
medhyaṃ cakṣuṣyam āyuṣyaṃ dīpanaṃ hanti cā-cirāt | meha-gulma-kṣaya-vyādhi-pāṇḍu-roga-bhagandarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये च सर्पिर्-गुडाः प्रोक्ताः क्षते योज्याः क्षये ऽपि ते । त्वग्-एला-पिप्पली-क्षीरी-शर्करा द्वि-गुणाः क्रमात्
ye ca sarpir-guḍāḥ proktāḥ kṣate yojyāḥ kṣaye 'pi te | tvag-elā-pippalī-kṣīrī-śarkarā dvi-guṇāḥ kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चूर्णिता भक्षिताः क्षौद्र-सर्पिषा वावलेहिताः । स्वर्याः कास-क्षय-श्वास-पार्श्व-रुक्-कफ-नाशनाः
cūrṇitā bhakṣitāḥ kṣaudra-sarpiṣā vāvalehitāḥ | svaryāḥ kāsa-kṣaya-śvāsa-pārśva-ruk-kapha-nāśanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषात् स्वर-सादे ऽस्य नस्य-धूमादि योजयेत् । तत्रापि वात-जे कोष्णं पिबेद् औत्तरभक्तिकम्
viśeṣāt svara-sāde 'sya nasya-dhūmādi yojayet | tatrāpi vāta-je koṣṇaṃ pibed auttarabhaktikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कासमर्दक-वार्ताकी-मार्कव-स्व-रसैर् घृतम् । साधितं कास-जित् स्वर्यं सिद्धम् आर्तगलेन वा
kāsamardaka-vārtākī-mārkava-sva-rasair ghṛtam | sādhitaṃ kāsa-jit svaryaṃ siddham ārtagalena vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बदरी-पत्त्र-कल्कं वा घृत-भृष्टं स-सैन्धवम् । तैलं वा मधुक-द्राक्षा-पिप्पली-कृमिनुत्-फलैः
badarī-pattra-kalkaṃ vā ghṛta-bhṛṣṭaṃ sa-saindhavam | tailaṃ vā madhuka-drākṣā-pippalī-kṛminut-phalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हंसपद्याश् च मूलेन पक्वं नस्तो निषेचयेत् । सुखोदकानु-पानं च स-सर्पिष्कं गुडौदनम्
haṃsapadyāś ca mūlena pakvaṃ nasto niṣecayet | sukhodakānu-pānaṃ ca sa-sarpiṣkaṃ guḍaudanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्नीयात् पायसं चैवं स्निग्धं स्वेदं नियोजयेत् । पित्तोद्भवे पिबेत् सर्पिः शृत-शीत-पयो-ऽनुपः
aśnīyāt pāyasaṃ caivaṃ snigdhaṃ svedaṃ niyojayet | pittodbhave pibet sarpiḥ śṛta-śīta-payo-'nupaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरि-वृक्षाङ्कुर-क्वाथ-कल्क-सिद्धं स-माक्षिकम् । अश्नीयाच् च स-सर्पिष्कं यष्टीमधुक-पायसम्
kṣīri-vṛkṣāṅkura-kvātha-kalka-siddhaṃ sa-mākṣikam | aśnīyāc ca sa-sarpiṣkaṃ yaṣṭīmadhuka-pāyasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बला-विदारिगन्धाभ्यां विदार्या मधुकेन च । सिद्धं स-लवणं सर्पिर् नस्यं स्वर्यम् अन्-उत्तमम्
balā-vidārigandhābhyāṃ vidāryā madhukena ca | siddhaṃ sa-lavaṇaṃ sarpir nasyaṃ svaryam an-uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रपौण्डरीकं मधुकं पिप्पली बृहती बला । साधितं क्षीर-सर्पिश् च तत् स्वर्यं नावनं परम्
prapauṇḍarīkaṃ madhukaṃ pippalī bṛhatī balā | sādhitaṃ kṣīra-sarpiś ca tat svaryaṃ nāvanaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिह्यान् मधुरकाणां च चूर्णं मधु-घृताप्लुतम् । पिबेत् कटूनि मूत्रेण कफ-जे रूक्ष-भोजनः
lihyān madhurakāṇāṃ ca cūrṇaṃ madhu-ghṛtāplutam | pibet kaṭūni mūtreṇa kapha-je rūkṣa-bhojanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कट्फलामलक-व्योषं लिह्यात् तैल-मधु-प्लुतम् । व्योष-क्षाराग्नि-चविका-भार्गी-पथ्या-मधूनि वा
kaṭphalāmalaka-vyoṣaṃ lihyāt taila-madhu-plutam | vyoṣa-kṣārāgni-cavikā-bhārgī-pathyā-madhūni vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवैर् यवागूं यमके कणा-धात्री-कृतां पिबेत् । भुक्त्वाद्यात् पिप्पलीं शुण्ठीं तीक्ष्णं वा वमनं भजेत्
yavair yavāgūṃ yamake kaṇā-dhātrī-kṛtāṃ pibet | bhuktvādyāt pippalīṃ śuṇṭhīṃ tīkṣṇaṃ vā vamanaṃ bhajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्करा-क्षौद्र-मिश्राणि शृतानि मधुरैः सह । पिबेत् पयांसि यस्योच्चैर् वदतो ऽभिहतः स्वरः
śarkarā-kṣaudra-miśrāṇi śṛtāni madhuraiḥ saha | pibet payāṃsi yasyoccair vadato 'bhihataḥ svaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचित्रम् अन्नम् अ-रुचौ हितैर् उपहितं हितम् । बहिर्-अन्तर्-मृजा चित्त-निर्वाणं हृद्यम् औषधम्
vicitram annam a-rucau hitair upahitaṃ hitam | bahir-antar-mṛjā citta-nirvāṇaṃ hṛdyam auṣadham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वौ कालौ दन्त-पवनं भक्षयेन् मुख-धावनैः । कषायैः क्षालयेद् आस्यं धूमं प्रायोगिकं पिबेत्
dvau kālau danta-pavanaṃ bhakṣayen mukha-dhāvanaiḥ | kaṣāyaiḥ kṣālayed āsyaṃ dhūmaṃ prāyogikaṃ pibet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तालीश-चूर्ण-वटकाः स-कर्पूर-सितोपलाः । शशाङ्क-किरणाख्याश् च भक्ष्या रुचि-कराः परम्
tālīśa-cūrṇa-vaṭakāḥ sa-karpūra-sitopalāḥ | śaśāṅka-kiraṇākhyāś ca bhakṣyā ruci-karāḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाताद् अ-रोचके तत्र पिबेच् चूर्णं प्रसन्नया । हरेणु-कृष्णा-कृमिजिद्-द्राक्षा-सैन्धव-नागरात्
vātād a-rocake tatra pibec cūrṇaṃ prasannayā | hareṇu-kṛṣṇā-kṛmijid-drākṣā-saindhava-nāgarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एला-भार्गी-यव-क्षार-हिङ्गु-युक्ताद् घृतेन वा । छर्दयेद् वा वचाम्भोभिः पित्ताच् च गुड-वारिभिः
elā-bhārgī-yava-kṣāra-hiṅgu-yuktād ghṛtena vā | chardayed vā vacāmbhobhiḥ pittāc ca guḍa-vāribhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिह्याद् वा शर्करा-सर्पिर्-लवणोत्तम-माक्षिकम् । कफाद् वमेन् निम्ब-जलैर् दीप्यकारग्वधोदकम्
lihyād vā śarkarā-sarpir-lavaṇottama-mākṣikam | kaphād vamen nimba-jalair dīpyakāragvadhodakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पानं स-मध्व्-अरिष्टाश् च तीक्ष्णाः स-मधु-माधवाः । पिबेच् चूर्णं च पूर्वोक्तं हरेण्व्-आद्य्-उष्ण-वारिणा
pānaṃ sa-madhv-ariṣṭāś ca tīkṣṇāḥ sa-madhu-mādhavāḥ | pibec cūrṇaṃ ca pūrvoktaṃ hareṇv-ādy-uṣṇa-vāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एला-त्वङ्-नागकुसुम-तीक्ष्ण-कृष्णा-महौषधम् । भाग-वृद्धं क्रमाच् चूर्णं निहन्ति सम-शर्करम्
elā-tvaṅ-nāgakusuma-tīkṣṇa-kṛṣṇā-mahauṣadham | bhāga-vṛddhaṃ kramāc cūrṇaṃ nihanti sama-śarkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसेका-रुचि-हृत्-पार्श्व-कास-श्वास-गलामयान् । यवानी-तिन्तिडीकाम्ल-वेतसौषध-दाडिमम्
prasekā-ruci-hṛt-pārśva-kāsa-śvāsa-galāmayān | yavānī-tintiḍīkāmla-vetasauṣadha-dāḍimam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा कोलं च कर्षांशं सितायाश् च चतुः-पलम् । धान्य-सौवर्चलाजाजी-वराङ्गं चार्ध-कार्षिकम्
kṛtvā kolaṃ ca karṣāṃśaṃ sitāyāś ca catuḥ-palam | dhānya-sauvarcalājājī-varāṅgaṃ cārdha-kārṣikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पलीनां शतं चैकं द्वे शते मरिचस्य च । चूर्णम् एतत् परं रुच्यं हृद्यं ग्राहि हिनस्ति च
pippalīnāṃ śataṃ caikaṃ dve śate maricasya ca | cūrṇam etat paraṃ rucyaṃ hṛdyaṃ grāhi hinasti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विबन्ध-कास-हृत्-पार्श्व-प्लीहार्शो-ग्रहणी-गदान् । तालीश-पत्त्रं मरिचं नागरं पिप्पली शुभा
vibandha-kāsa-hṛt-pārśva-plīhārśo-grahaṇī-gadān | tālīśa-pattraṃ maricaṃ nāgaraṃ pippalī śubhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोत्तरं भाग-वृद्ध्या त्वग्-एले चार्ध-भागिके । तद् रुच्यं दीपनं चूर्णं कणाष्ट-गुण-शर्करम्
yathottaraṃ bhāga-vṛddhyā tvag-ele cārdha-bhāgike | tad rucyaṃ dīpanaṃ cūrṇaṃ kaṇāṣṭa-guṇa-śarkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कास-श्वासा-रुचि-च्छर्दि-प्लीह-हृत्-पार्श्व-शूल-नुत् । पाण्डु-ज्वरातिसार-घ्नं मूढ-वातानुलोमनम्
kāsa-śvāsā-ruci-cchardi-plīha-hṛt-pārśva-śūla-nut | pāṇḍu-jvarātisāra-ghnaṃ mūḍha-vātānulomanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्कामृता-क्षार-जले शर्वरीम् उषितैर् यवैः । प्रसेके कल्पितान् सक्तून् भक्ष्यांश् चाद्याद् बली वमेत्
arkāmṛtā-kṣāra-jale śarvarīm uṣitair yavaiḥ | praseke kalpitān saktūn bhakṣyāṃś cādyād balī vamet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटु-तिक्तैस् तथा शूल्यं भक्षयेज् जाङ्गलं पलम् । शुष्कांश् च भक्ष्यान् सु-लघूंश् चणकादि-रसानुपः
kaṭu-tiktais tathā śūlyaṃ bhakṣayej jāṅgalaṃ palam | śuṣkāṃś ca bhakṣyān su-laghūṃś caṇakādi-rasānupaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लेष्मणो ऽति-प्रसेकेन वायुः श्लेष्माणम् अस्यति । कफ-प्रसेकं तं विद्वान् स्निग्धोष्णैर् एव निर्जयेत्
śleṣmaṇo 'ti-prasekena vāyuḥ śleṣmāṇam asyati | kapha-prasekaṃ taṃ vidvān snigdhoṣṇair eva nirjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीनसे ऽपि क्रमम् इमं वमथौ च प्रयोजयेत् । विशेषात् पीनसे ऽभ्यङ्गान् स्नेहान् स्वेदांश् च शीलयेत्
pīnase 'pi kramam imaṃ vamathau ca prayojayet | viśeṣāt pīnase 'bhyaṅgān snehān svedāṃś ca śīlayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धान् उत्कारिका-पिण्डैः शिरः-पार्श्व-गलादिषु । लवणाम्ल-कटूष्णांश् च रसान् स्नेहोपसंहितान्
snigdhān utkārikā-piṇḍaiḥ śiraḥ-pārśva-galādiṣu | lavaṇāmla-kaṭūṣṇāṃś ca rasān snehopasaṃhitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरो-ऽंस-पार्श्व-शूलेषु यथा-दोष-विधिं चरेत् । औदकानूप-पिशितैर् उपनाहाः सु-संस्कृताः
śiro-'ṃsa-pārśva-śūleṣu yathā-doṣa-vidhiṃ caret | audakānūpa-piśitair upanāhāḥ su-saṃskṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रेष्टाः स-चतुः-स्नेहा दोष-संसर्ग इष्यते । प्रलेपो नत-यष्ट्य्-आह्व-शताह्वा-कुष्ठ-चन्दनैः
tatreṣṭāḥ sa-catuḥ-snehā doṣa-saṃsarga iṣyate | pralepo nata-yaṣṭy-āhva-śatāhvā-kuṣṭha-candanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बला-रास्ना-तिलैस् तद्-वत् स-सर्पिर्-मधुकोत्पलैः । पुनर्नवा-कृष्णगन्धा-बला-वीरा-विदारिभिः
balā-rāsnā-tilais tad-vat sa-sarpir-madhukotpalaiḥ | punarnavā-kṛṣṇagandhā-balā-vīrā-vidāribhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नावनं धूम-पानानि स्नेहाश् चौत्तरभक्तिकाः । तैलान्य् अभ्यङ्ग-योगीनि वस्ति-कर्म तथा परम्
nāvanaṃ dhūma-pānāni snehāś cauttarabhaktikāḥ | tailāny abhyaṅga-yogīni vasti-karma tathā param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृङ्गाद्यैर् वा यथा-दोषं दुष्टम् एषां हरेद् असृक् । प्रदेहः स-घृतैः श्रेष्ठः पद्मकोशीर-चन्दनैः
śṛṅgādyair vā yathā-doṣaṃ duṣṭam eṣāṃ hared asṛk | pradehaḥ sa-ghṛtaiḥ śreṣṭhaḥ padmakośīra-candanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूर्वा-मधुक-मञ्जिष्ठा-केसरैर् वा घृताप्लुतैः । वटादि-सिद्ध-तैलेन शत-धौतेन सर्पिषा
dūrvā-madhuka-mañjiṣṭhā-kesarair vā ghṛtāplutaiḥ | vaṭādi-siddha-tailena śata-dhautena sarpiṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यङ्गः पयसा सेकः शस्तश् च मधुकाम्बुना । प्रायेणोपहताग्नि-त्वात् स-पिच्छम् अतिसार्यते
abhyaṅgaḥ payasā sekaḥ śastaś ca madhukāmbunā | prāyeṇopahatāgni-tvāt sa-piccham atisāryate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यातीसार-ग्रहणी-विहितं हितम् औषधम् । पुरीषं यत्नतो रक्षेच् छुष्यतो राज-यक्ष्मिणः
tasyātīsāra-grahaṇī-vihitaṃ hitam auṣadham | purīṣaṃ yatnato rakṣec chuṣyato rāja-yakṣmiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्व-धातु-क्षयार्तस्य बलं तस्य हि विड्-बलम् । मांसम् एवाश्नतो युक्त्या मार्द्वीकं पिबतो ऽनु च
sarva-dhātu-kṣayārtasya balaṃ tasya hi viḍ-balam | māṃsam evāśnato yuktyā mārdvīkaṃ pibato 'nu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ-विधारित-वेगस्य यक्ष्मा न लभते ऽन्तरम् । सुरां स-मण्डां मार्द्वीकम् अरिष्टान् सीधु-माधवान्
a-vidhārita-vegasya yakṣmā na labhate 'ntaram | surāṃ sa-maṇḍāṃ mārdvīkam ariṣṭān sīdhu-mādhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथार्हम् अनु-पानार्थं पिबेन् मांसानि भक्षयन् । स्रोतो-विबन्ध-मोक्षार्थं बलौजः-पुष्टये च तत्
yathārham anu-pānārthaṃ piben māṃsāni bhakṣayan | sroto-vibandha-mokṣārthaṃ balaujaḥ-puṣṭaye ca tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेह-क्षीराम्बु-कोष्ठेषु स्व्-अभ्यक्तम् अवगाहयेत् । उत्तीर्णं मिश्रकैः स्नेहैर् भूयो ऽभ्यक्तं सुखैः करैः
sneha-kṣīrāmbu-koṣṭheṣu sv-abhyaktam avagāhayet | uttīrṇaṃ miśrakaiḥ snehair bhūyo 'bhyaktaṃ sukhaiḥ karaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृद्नीयात् सुखम् आसीनं सुखं चोद्वर्तयेत् परम् । जीवन्तीं शतवीर्यां च विकसां स-पुनर्नवाम्
mṛdnīyāt sukham āsīnaṃ sukhaṃ codvartayet param | jīvantīṃ śatavīryāṃ ca vikasāṃ sa-punarnavām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वगन्धाम् अपामार्गं तर्कारीं मधुकं बलाम् । विदारीं सर्षपान् कुष्ठं तण्डुलान् अतसी-फलम्
aśvagandhām apāmārgaṃ tarkārīṃ madhukaṃ balām | vidārīṃ sarṣapān kuṣṭhaṃ taṇḍulān atasī-phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माषांस् तिलांश् च किण्वं च सर्वम् एक-त्र चूर्णयेत् । यव-चूर्णं त्रि-गुणितं दध्ना युक्तं स-माक्षिकम्
māṣāṃs tilāṃś ca kiṇvaṃ ca sarvam eka-tra cūrṇayet | yava-cūrṇaṃ tri-guṇitaṃ dadhnā yuktaṃ sa-mākṣikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् उद्वर्तनं कार्यं पुष्टि-वर्ण-बल-प्रदम् । गौर-सर्षप-कल्केन स्नानीयौषधिभिश् च सः
etad udvartanaṃ kāryaṃ puṣṭi-varṇa-bala-pradam | gaura-sarṣapa-kalkena snānīyauṣadhibhiś ca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नायाद् ऋतु-सुखैस् तोयैर् जीवनीयोपसाधितैः । गन्ध-माल्यादिकां भूषाम् अ-लक्ष्मी-नाशनीं भजेत्
snāyād ṛtu-sukhais toyair jīvanīyopasādhitaiḥ | gandha-mālyādikāṃ bhūṣām a-lakṣmī-nāśanīṃ bhajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुहृदां दर्शनं गीत-वादित्रोत्सव-संश्रुतिः । वस्तयः क्षीर-सर्पींषि मद्य-मांस-सु-शील-ता
suhṛdāṃ darśanaṃ gīta-vāditrotsava-saṃśrutiḥ | vastayaḥ kṣīra-sarpīṃṣi madya-māṃsa-su-śīla-tā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.