पेया-यूष-रसाद्येषु पलाण्डुः केवलो ऽपि वा । स जयत्य् उल्बणं रक्तं मारुतं च प्रयोजितः
peyā-yūṣa-rasādyeṣu palāṇḍuḥ kevalo 'pi vā | sa jayaty ulbaṇaṃ raktaṃ mārutaṃ ca prayojitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Vagbhata: Astangahrdayasutra·61
Vagbhata: Astangahrdayasutra 61
वातोल्बणानि प्रायेण भवन्त्य् अस्रे ऽति-निःसृते । अर्शांसि तस्माद् अधिकं तज्-जये यत्नम् आचरेत्
vātolbaṇāni prāyeṇa bhavanty asre 'ti-niḥsṛte | arśāṃsi tasmād adhikaṃ taj-jaye yatnam ācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वास्र-पित्तं प्रबलम् अ-बलौ च कफानिलौ । शीतोपचारः कर्तव्यः सर्व-था तत्-प्रशान्तये
dṛṣṭvāsra-pittaṃ prabalam a-balau ca kaphānilau | śītopacāraḥ kartavyaḥ sarva-thā tat-praśāntaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चेद् एवं शमस् तस्य स्निग्धोष्णैस् तर्पयेत् ततः । रसैः कोष्णैश् च सर्पिर्भिर् अवपीडक-योजितैः
na ced evaṃ śamas tasya snigdhoṣṇais tarpayet tataḥ | rasaiḥ koṣṇaiś ca sarpirbhir avapīḍaka-yojitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेचयेत् तं कवोष्णैश् च कामं तैल-पयो-घृतैः । यवास-कुश-काशानां मूलं पुष्पं च शाल्मलेः
secayet taṃ kavoṣṇaiś ca kāmaṃ taila-payo-ghṛtaiḥ | yavāsa-kuśa-kāśānāṃ mūlaṃ puṣpaṃ ca śālmaleḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थ-शुङ्गाश् च द्वि-पलोन्मिताः । त्रि-प्रस्थे सलिलस्यैतत् क्षीर-प्रस्थे च साधयेत्
nyagrodhodumbarāśvattha-śuṅgāś ca dvi-palonmitāḥ | tri-prasthe salilasyaitat kṣīra-prasthe ca sādhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीर-शेषे कषाये च तस्मिन् पूते विमिश्रयेत् । कल्की-कृतं मोच-रसं समङ्गां चन्दनोत्पलम्
kṣīra-śeṣe kaṣāye ca tasmin pūte vimiśrayet | kalkī-kṛtaṃ moca-rasaṃ samaṅgāṃ candanotpalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियङ्गुं कौटजं बीजं कमलस्य च केसरम् । पिच्छा-वस्तिर् अयं सिद्धः स-घृत-क्षौद्र-शर्करः
priyaṅguṃ kauṭajaṃ bījaṃ kamalasya ca kesaram | picchā-vastir ayaṃ siddhaḥ sa-ghṛta-kṣaudra-śarkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवाहिका-गुद-भ्रंश-रक्त-स्राव-ज्वरापहः । यष्ट्य्-आह्व-पुण्डरीकेण तथा मोच-रसादिभिः
pravāhikā-guda-bhraṃśa-rakta-srāva-jvarāpahaḥ | yaṣṭy-āhva-puṇḍarīkeṇa tathā moca-rasādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीर-द्वि-गुणितः पक्वो देयः स्नेहो ऽनुवासनम् । मधुकोत्पल-लोध्राम्बु समङ्गा बिल्व-चन्दनम्
kṣīra-dvi-guṇitaḥ pakvo deyaḥ sneho 'nuvāsanam | madhukotpala-lodhrāmbu samaṅgā bilva-candanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चविकातिविषा मुस्तं पाठा क्षारो यवाग्र-जः । दार्वी-त्वङ् नागरं मांसी चित्रको देवदारु च
cavikātiviṣā mustaṃ pāṭhā kṣāro yavāgra-jaḥ | dārvī-tvaṅ nāgaraṃ māṃsī citrako devadāru ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चाङ्गेरी-स्व-रसे सर्पिः साधितं तैस् त्रि-दोष-जित् । अर्शो-ऽतीसार-ग्रहणी-पाण्डु-रोग-ज्वरा-रुचौ
cāṅgerī-sva-rase sarpiḥ sādhitaṃ tais tri-doṣa-jit | arśo-'tīsāra-grahaṇī-pāṇḍu-roga-jvarā-rucau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूत्र-कृच्छ्रे गुद-भ्रंशे वस्त्य्-आनाहे प्रवाहणे । पिच्छा-स्रावे ऽर्शसां शूले देयं तत् परमौषधम्
mūtra-kṛcchre guda-bhraṃśe vasty-ānāhe pravāhaṇe | picchā-srāve 'rśasāṃ śūle deyaṃ tat paramauṣadham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यत्यासान् मधुराम्लानि शीतोष्णानि च योजयेत् । नित्यम् अग्नि-बलापेक्षी जयत्य् अर्शः-कृतान् गदान्
vyatyāsān madhurāmlāni śītoṣṇāni ca yojayet | nityam agni-balāpekṣī jayaty arśaḥ-kṛtān gadān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदावर्तार्तम् अभ्यज्य तैलैः शीत-ज्वरापहैः । सु-स्निग्धैः स्वेदयेत् पिण्डैर् वर्तिम् अस्मै गुदे ततः
udāvartārtam abhyajya tailaiḥ śīta-jvarāpahaiḥ | su-snigdhaiḥ svedayet piṇḍair vartim asmai gude tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यक्तां तत्-कराङ्गुष्ठ-संनिभाम् अनुलोमनीम् । दद्याच् छ्यामा-त्रिवृद्-दन्ती-पिप्पली-नीलिनी-फलैः
abhyaktāṃ tat-karāṅguṣṭha-saṃnibhām anulomanīm | dadyāc chyāmā-trivṛd-dantī-pippalī-nīlinī-phalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचूर्णितैर् द्वि-लवणैर् गुड-गो-मूत्र-संयुतैः । तद्-वन् मागधिका-राठ-गृह-धूमैः स-सर्षपैः
vicūrṇitair dvi-lavaṇair guḍa-go-mūtra-saṃyutaiḥ | tad-van māgadhikā-rāṭha-gṛha-dhūmaiḥ sa-sarṣapaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेषाम् एव वा चूर्णं गुदे नाड्या विनिर्धमेत् । तद्-विघाते सु-तीक्ष्णं तु वस्तिं स्निग्धं प्रपीडयेत्
eteṣām eva vā cūrṇaṃ gude nāḍyā vinirdhamet | tad-vighāte su-tīkṣṇaṃ tu vastiṃ snigdhaṃ prapīḍayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋजू-कुर्याद् गुद-सिरा-विण्-मूत्र-मरुतो ऽस्य सः । भूयो ऽनुबन्धे वात-घ्नैर् विरेच्यः स्नेह-रेचनैः
ṛjū-kuryād guda-sirā-viṇ-mūtra-maruto 'sya saḥ | bhūyo 'nubandhe vāta-ghnair virecyaḥ sneha-recanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुवास्यश् च रौक्ष्याद् धि सङ्गो मारुत-वर्चसोः । त्रि-पटु-त्रि-कटु-श्रेष्ठा-दन्त्य्-अरुष्कर-चित्रकम्
anuvāsyaś ca raukṣyād dhi saṅgo māruta-varcasoḥ | tri-paṭu-tri-kaṭu-śreṣṭhā-danty-aruṣkara-citrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जर्जरं स्नेह-मूत्राक्तम् अन्तर्-धूमं विपाचयेत् । शराव-संधौ मृल्-लिप्ते क्षारः कल्याणकाह्वयः
jarjaraṃ sneha-mūtrāktam antar-dhūmaṃ vipācayet | śarāva-saṃdhau mṛl-lipte kṣāraḥ kalyāṇakāhvayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पीतः सर्पिषा युक्तो भक्ते वा स्निग्ध-भोजिना । उदावर्त-विबन्धार्शो-गुल्म-पाण्डूदर-कृमीन्
sa pītaḥ sarpiṣā yukto bhakte vā snigdha-bhojinā | udāvarta-vibandhārśo-gulma-pāṇḍūdara-kṛmīn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूत्र-सङ्गाश्मरी-शोफ-हृद्-रोग-ग्रहणी-गदान् । मेह-प्लीह-रुजानाह-श्वास-कासांश् च नाशयेत्
mūtra-saṅgāśmarī-śopha-hṛd-roga-grahaṇī-gadān | meha-plīha-rujānāha-śvāsa-kāsāṃś ca nāśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देयाशीतिर् गुडस्य प्रतनुक-रजसो व्योषतो ऽष्टौ पलानि ॥ १४४द् ॥ एतन् मासेन जातं जनयति परमाम् ऊष्मणः पक्ति-शक्तिं ॥ १४४ए ॥ शुक्तं कृत्वानुलोम्यं प्रजयति गुद-ज-प्लीह-गुल्मोदराणि ॥ १४४फ़् ॥ पचेत् तुलां पूति-करञ्ज-वल्काद् द्वे मूलतश् चित्रक-कण्टकार्योः । द्रोण-त्रये ऽपि चरणावशेषे पूते शतं तत्र गुडस्य दद्यात्
deyāśītir guḍasya pratanuka-rajaso vyoṣato 'ṣṭau palāni || 144d || etan māsena jātaṃ janayati paramām ūṣmaṇaḥ pakti-śaktiṃ || 144e || śuktaṃ kṛtvānulomyaṃ prajayati guda-ja-plīha-gulmodarāṇi || 144f || pacet tulāṃ pūti-karañja-valkād dve mūlataś citraka-kaṇṭakāryoḥ | droṇa-traye 'pi caraṇāvaśeṣe pūte śataṃ tatra guḍasya dadyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलिकं च सु-चूर्णितं त्रि-जात-त्रि-कटु-ग्रन्थिक-दाडिमाश्मभेदम् । पुर-पुष्कर-मूल-धान्य-चव्यं हपुषाम् आर्द्रकम् अम्ल-वेतसं च
palikaṃ ca su-cūrṇitaṃ tri-jāta-tri-kaṭu-granthika-dāḍimāśmabhedam | pura-puṣkara-mūla-dhānya-cavyaṃ hapuṣām ārdrakam amla-vetasaṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीती-भूतं क्षौद्र-विंशत्य्-उपेतम् आर्द्र-द्राक्षा-बीजपूरार्द्रकैश् च । युक्तं कामं गण्डिकाभिस् तथेक्षोः सर्पिः-पात्रे मास-मात्रेण जातम्
śītī-bhūtaṃ kṣaudra-viṃśaty-upetam ārdra-drākṣā-bījapūrārdrakaiś ca | yuktaṃ kāmaṃ gaṇḍikābhis tathekṣoḥ sarpiḥ-pātre māsa-mātreṇa jātam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चुक्रं क्रकचम् इवेदं दुर्-नाम्नां वह्नि-दीपनं परमम् । पाण्डु-गरोदर-गुल्म-प्लीहानाहाश्म-कृच्छ्र-घ्नम्
cukraṃ krakacam ivedaṃ dur-nāmnāṃ vahni-dīpanaṃ paramam | pāṇḍu-garodara-gulma-plīhānāhāśma-kṛcchra-ghnam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पृक्का-कोल-लवङ्ग-वेल्ल-चपला-मूलाग्निकैः पालिकैः ॥ १४९द् ॥ गुड-पल-शत-योजितं निवाते निहितम् इदं प्रपिबंश् च पक्ष-मात्रात् । निशमयति गुदाङ्कुरान् स-गुल्मान् अनल-बलं प्रबलं करोति चाशु
spṛkkā-kola-lavaṅga-vella-capalā-mūlāgnikaiḥ pālikaiḥ || 149d || guḍa-pala-śata-yojitaṃ nivāte nihitam idaṃ prapibaṃś ca pakṣa-mātrāt | niśamayati gudāṅkurān sa-gulmān anala-balaṃ prabalaṃ karoti cāśu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैक-शो दश-पले दश-मूल-कुम्भ-पाठा-द्वयार्क-घुणवल्लभ-कट्फलानाम् । दग्धे स्रुते ऽनु कलशेन जलेन पक्वे पाद-स्थिते गुड-तुलां पल-पञ्चकं च
ekaika-śo daśa-pale daśa-mūla-kumbha-pāṭhā-dvayārka-ghuṇavallabha-kaṭphalānām | dagdhe srute 'nu kalaśena jalena pakve pāda-sthite guḍa-tulāṃ pala-pañcakaṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दद्यात् प्रत्य्-एकं व्योष-चव्याभयानां वह्नेर् मुष्टी द्वे यव-क्षारतश् च । दर्वीम् आलिम्पन् हन्ति लीढो गुडो ऽयं गुल्म-प्लीहार्शः-कुष्ठ-मेहाग्नि-सादान्
dadyāt praty-ekaṃ vyoṣa-cavyābhayānāṃ vahner muṣṭī dve yava-kṣārataś ca | darvīm ālimpan hanti līḍho guḍo 'yaṃ gulma-plīhārśaḥ-kuṣṭha-mehāgni-sādān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तोय-द्रोणे चित्रक-मूल-तुलार्धं साध्यं यावत् पाद-दल-स्थम् अथेदम् । अष्टौ दत्त्वा जीर्ण-गुडस्य पलानि क्वाथ्यं भूयः सान्द्र-तया समम् एतत्
toya-droṇe citraka-mūla-tulārdhaṃ sādhyaṃ yāvat pāda-dala-stham athedam | aṣṭau dattvā jīrṇa-guḍasya palāni kvāthyaṃ bhūyaḥ sāndra-tayā samam etat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुड-व्योष-वरा-वेल्ल-तिलारुष्कर-चित्रकैः । अर्शांसि हन्ति गुटिका त्वग्-विकारं च शीलिता
guḍa-vyoṣa-varā-vella-tilāruṣkara-citrakaiḥ | arśāṃsi hanti guṭikā tvag-vikāraṃ ca śīlitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृल्-लिप्तं सौरणं कन्दं पक्त्वाग्नौ पुट-पाक-वत् । अद्यात् स-तैल-लवणं दुर्-नाम-विनिवृत्तये
mṛl-liptaṃ sauraṇaṃ kandaṃ paktvāgnau puṭa-pāka-vat | adyāt sa-taila-lavaṇaṃ dur-nāma-vinivṛttaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरिच-पिप्पलि-नागर-चित्रकान् क्रम-विवर्धित-भाग-समाहृतान् । शिखि-चतुर्-गुण-सूरण-योजितान् कुरु गुडेन गुडान् गुद-ज-च्छिदः
marica-pippali-nāgara-citrakān krama-vivardhita-bhāga-samāhṛtān | śikhi-catur-guṇa-sūraṇa-yojitān kuru guḍena guḍān guda-ja-cchidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चूर्णी-कृताः षो-डश सूरणस्य भागास् ततो ऽर्धेन च चित्रकस्य । महौषधाद् द्वौ मरिचस्य चैको गुडेन दुर्-नाम-जयाय पिण्डी
cūrṇī-kṛtāḥ ṣo-ḍaśa sūraṇasya bhāgās tato 'rdhena ca citrakasya | mahauṣadhād dvau maricasya caiko guḍena dur-nāma-jayāya piṇḍī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पथ्या-नागर-कृष्णा-करञ्ज-वेल्लाग्निभिः सिता-तुल्यैः । वडबा-मुख इव जरयति बहु-गुर्व् अपि भोजनं चूर्णः
pathyā-nāgara-kṛṣṇā-karañja-vellāgnibhiḥ sitā-tulyaiḥ | vaḍabā-mukha iva jarayati bahu-gurv api bhojanaṃ cūrṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिङ्ग-लाङ्गली-कृष्णा-वह्न्य्-अपामार्ग-तण्डुलैः । भूनिम्ब-सैन्धव-गुडैर् गुडा गुद-ज-नाशनाः
kaliṅga-lāṅgalī-kṛṣṇā-vahny-apāmārga-taṇḍulaiḥ | bhūnimba-saindhava-guḍair guḍā guda-ja-nāśanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लवणोत्तम-वह्नि-कलिङ्ग-यवांश् चिरिबिल्व-महापिचुमन्द-युतान् । पिब सप्त-दिनं मथितालुडितान् यदि मर्दितुम् इच्छसि पायु-रुहान्
lavaṇottama-vahni-kaliṅga-yavāṃś ciribilva-mahāpicumanda-yutān | piba sapta-dinaṃ mathitāluḍitān yadi marditum icchasi pāyu-ruhān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पायु-रुहः शुष्केषु भल्लातकम् अग्र्यम् उक्तं भैषज्यम् आर्द्रेषु तु वत्सक-त्वक् । सर्वेषु सर्वर्तुषु कालशेयम् अर्शःसु बल्यं च मलापहं च
pāyu-ruhaḥ śuṣkeṣu bhallātakam agryam uktaṃ bhaiṣajyam ārdreṣu tu vatsaka-tvak | sarveṣu sarvartuṣu kālaśeyam arśaḥsu balyaṃ ca malāpahaṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भित्त्वा विबन्धान् अनुलोमनाय यन् मारुतस्याग्नि-बलाय यच् च । तद् अन्न-पानौषधम् अर्शसेन सेव्यं विवर्ज्यं विपरीतम् अस्मात्
bhittvā vibandhān anulomanāya yan mārutasyāgni-balāya yac ca | tad anna-pānauṣadham arśasena sevyaṃ vivarjyaṃ viparītam asmāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्शो-ऽतिसार-ग्रहणी-विकाराः प्रायेण चान्यो-ऽन्य-निदान-भूताः । सन्ने ऽनले सन्ति न सन्ति दीप्ते रक्षेद् अतस् तेषु विशेषतो ऽग्निम्
arśo-'tisāra-grahaṇī-vikārāḥ prāyeṇa cānyo-'nya-nidāna-bhūtāḥ | sanne 'nale santi na santi dīpte rakṣed atas teṣu viśeṣato 'gnim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.