वात-शोणितिनो रक्तं स्निग्धस्य बहु-शो हरेत् । अल्पाल्पं पालयन् वायुं यथा-दोषं यथा-बलम्
vāta-śoṇitino raktaṃ snigdhasya bahu-śo haret | alpālpaṃ pālayan vāyuṃ yathā-doṣaṃ yathā-balam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Vagbhata: Astangahrdayasutra·75
Vagbhata: Astangahrdayasutra 75
रुग्-राग-तोद-दाहेषु जलौकोभिर् विनिर्हरेत् । शृङ्ग-तुम्बैश् चिमिचिमा-कण्डू-रुग्-दूयनान्वितम्
rug-rāga-toda-dāheṣu jalaukobhir vinirharet | śṛṅga-tumbaiś cimicimā-kaṇḍū-rug-dūyanānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रच्छानेन सिराभिर् वा देशाद् देशान्तरं व्रजत् । अङ्ग-ग्लानौ तु न स्राव्यं रूक्षे वातोत्तरे च यत्
pracchānena sirābhir vā deśād deśāntaraṃ vrajat | aṅga-glānau tu na srāvyaṃ rūkṣe vātottare ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गम्भीरं श्वयथुं स्तम्भं कम्पं स्नायु-सिरामयान् । ग्लानिम् अन्यांश् च वातोत्थान् कुर्याद् वायुर् असृक्-क्षयात्
gambhīraṃ śvayathuṃ stambhaṃ kampaṃ snāyu-sirāmayān | glānim anyāṃś ca vātotthān kuryād vāyur asṛk-kṣayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरेच्यः स्नेहयित्वा तु स्नेह-युक्तैर् विरेचनैः । वातोत्तरे वात-रक्ते पुराणं पाययेद् घृतम्
virecyaḥ snehayitvā tu sneha-yuktair virecanaiḥ | vātottare vāta-rakte purāṇaṃ pāyayed ghṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रावणी-क्षीर-काकोली-क्षीरिणी-जीवकैः समैः । सिद्धं सर्षभकैः सर्पिः स-क्षीरं वात-रक्त-नुत्
śrāvaṇī-kṣīra-kākolī-kṣīriṇī-jīvakaiḥ samaiḥ | siddhaṃ sarṣabhakaiḥ sarpiḥ sa-kṣīraṃ vāta-rakta-nut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्राक्षा-मधूक-वारिभ्यां सिद्धं वा स-सितोपलम् । घृतं पिबेत् तथा क्षीरं गुडूची-स्व-रसे शृतम्
drākṣā-madhūka-vāribhyāṃ siddhaṃ vā sa-sitopalam | ghṛtaṃ pibet tathā kṣīraṃ guḍūcī-sva-rase śṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैलं पयः शर्करां च पाययेद् वा सु-मूर्छितम् । बला-शतावरी-रास्ना-दश-मूलैः स-पीलुभिः
tailaṃ payaḥ śarkarāṃ ca pāyayed vā su-mūrchitam | balā-śatāvarī-rāsnā-daśa-mūlaiḥ sa-pīlubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्यामैरण्ड-स्थिराभिश् च वातार्ति-घ्नं शृतं पयः । धारोष्णं मूत्र-युक्तं वा क्षीरं दोषानुलोमनम्
śyāmairaṇḍa-sthirābhiś ca vātārti-ghnaṃ śṛtaṃ payaḥ | dhāroṣṇaṃ mūtra-yuktaṃ vā kṣīraṃ doṣānulomanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पैत्ते पक्त्वा वरी-तिक्ता-पटोल-त्रि-फलामृताः । पिबेद् घृतं वा क्षीरं वा स्वादु-तिक्तक-साधितम्
paitte paktvā varī-tiktā-paṭola-tri-phalāmṛtāḥ | pibed ghṛtaṃ vā kṣīraṃ vā svādu-tiktaka-sādhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरेणैरण्ड-तैलं च प्रयोगेण पिबेन् नरः । बहु-दोषो विरेकार्थं जीर्णे क्षीरौदनाशनः
kṣīreṇairaṇḍa-tailaṃ ca prayogeṇa piben naraḥ | bahu-doṣo virekārthaṃ jīrṇe kṣīraudanāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कषायम् अभयानां वा पाययेद् घृत-भर्जितम् । क्षीरानु-पानं त्रिवृता-चूर्णं द्राक्षा-रसेन वा
kaṣāyam abhayānāṃ vā pāyayed ghṛta-bharjitam | kṣīrānu-pānaṃ trivṛtā-cūrṇaṃ drākṣā-rasena vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्हरेद् वा मलं तस्य स-घृतैः क्षीर-वस्तिभिः । न हि वस्ति-समं किञ्-चिद् वात-रक्त-चिकित्सितम्
nirhared vā malaṃ tasya sa-ghṛtaiḥ kṣīra-vastibhiḥ | na hi vasti-samaṃ kiñ-cid vāta-rakta-cikitsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषात् पायु-पार्श्वोरु-पर्वास्थि-जठरार्तिषु । मुस्ता-धात्री-हरिद्राणां पिबेत् क्वाथं कफोल्बणे
viśeṣāt pāyu-pārśvoru-parvāsthi-jaṭharārtiṣu | mustā-dhātrī-haridrāṇāṃ pibet kvāthaṃ kapholbaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-क्षौद्रं त्रि-फलाया वा गुडूचीं वा यथा तथा । यथार्ह-स्नेह-पीतं च वामितं मृदु रूक्षयेत्
sa-kṣaudraṃ tri-phalāyā vā guḍūcīṃ vā yathā tathā | yathārha-sneha-pītaṃ ca vāmitaṃ mṛdu rūkṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रि-फला-व्योष-पत्त्रैला-त्वक्क्षीरी-चित्रकं वचाम् । विडङ्गं पिप्पली-मूलं रोमशां वृषकं त्वचम्
tri-phalā-vyoṣa-pattrailā-tvakkṣīrī-citrakaṃ vacām | viḍaṅgaṃ pippalī-mūlaṃ romaśāṃ vṛṣakaṃ tvacam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋद्धिं लाङ्गलिकीं चव्यं सम-भागानि पेषयेत् । कल्ये लिप्त्वायसीं पात्रीं मध्याह्ने भक्षयेद् इदम्
ṛddhiṃ lāṅgalikīṃ cavyaṃ sama-bhāgāni peṣayet | kalye liptvāyasīṃ pātrīṃ madhyāhne bhakṣayed idam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातास्रे सर्व-दोषे ऽपि परं शूलान्विते हितम् । कोकिलाक्षक-निर्यूहः पीतस् तच् छाक-भोजिना
vātāsre sarva-doṣe 'pi paraṃ śūlānvite hitam | kokilākṣaka-niryūhaḥ pītas tac chāka-bhojinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृपाभ्यास इव क्रोधं वात-रक्तं नियच्छति । पञ्च-मूलस्य धात्र्या वा रसैर् लेलीतकीं वसाम्
kṛpābhyāsa iva krodhaṃ vāta-raktaṃ niyacchati | pañca-mūlasya dhātryā vā rasair lelītakīṃ vasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खुडं सु-रूढम् अप्य् अङ्गे ब्रह्म-चारी पिबन् जयेत् । इत्य् आभ्यन्तरम् उद्दिष्टं कर्म बाह्यम् अतः परम्
khuḍaṃ su-rūḍham apy aṅge brahma-cārī piban jayet | ity ābhyantaram uddiṣṭaṃ karma bāhyam ataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रि-फलाष्ट-पलं क्वाथ्य पाद-शेषं जलाढके । षो-डशैव पलान्य् अत्र प्रक्षिपेच् छुद्ध-गुग्गुलोः ॥ २०।१+१ ॥ ततस् तस्मिन् घनी-भूते कल्की-कृत्य द्वि-कार्षिकाः । पथ्या-विडङ्ग-कटुका गुडूची पल-संमिता ॥ २०।१+२ ॥ कर्षांशे त्रिवृता दन्ती खादेद् इष्टानु-पानतः । विविधम् अपि वात-रक्तं स्रुत-शुष्क-स्फुटितम् अपि हन्ति ॥ २०।१+३ ॥ व्रण-कास-कुष्ठ-गुल्म-श्वयथूदर-पाण्डु-मेहम् अर्शांसि । अभिभूय जरा-दोषं करोति कैशोरकं कायम् ॥ २०।१+४ ॥ आरनालाढके तैलं पाद-सर्ज-रसं शृतम् । प्रभूते खजितं तोये ज्वर-दाहार्ति-नुत् परम्
tri-phalāṣṭa-palaṃ kvāthya pāda-śeṣaṃ jalāḍhake | ṣo-ḍaśaiva palāny atra prakṣipec chuddha-gugguloḥ || 20.1+1 || tatas tasmin ghanī-bhūte kalkī-kṛtya dvi-kārṣikāḥ | pathyā-viḍaṅga-kaṭukā guḍūcī pala-saṃmitā || 20.1+2 || karṣāṃśe trivṛtā dantī khāded iṣṭānu-pānataḥ | vividham api vāta-raktaṃ sruta-śuṣka-sphuṭitam api hanti || 20.1+3 || vraṇa-kāsa-kuṣṭha-gulma-śvayathūdara-pāṇḍu-meham arśāṃsi | abhibhūya jarā-doṣaṃ karoti kaiśorakaṃ kāyam || 20.1+4 || āranālāḍhake tailaṃ pāda-sarja-rasaṃ śṛtam | prabhūte khajitaṃ toye jvara-dāhārti-nut param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-मधूच्छिष्ट-मञ्जिष्ठं स-सर्ज-रस-शारिवम् । पिण्ड-तैलं तद् अभ्यङ्गाद् वात-रक्त-रुजापहम्
sa-madhūcchiṣṭa-mañjiṣṭhaṃ sa-sarja-rasa-śārivam | piṇḍa-tailaṃ tad abhyaṅgād vāta-rakta-rujāpaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दश-मूल-शृतं क्षीरं सद्यः शूल-निवारणम् । परिषेको ऽनिल-प्राये तद्-वत् कोष्णेन सर्पिषा
daśa-mūla-śṛtaṃ kṣīraṃ sadyaḥ śūla-nivāraṇam | pariṣeko 'nila-prāye tad-vat koṣṇena sarpiṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहैर् मधुर-सिद्धैर् वा चतुर्भिः परिषेचयेत् । स्तम्भाक्षेपक-शूलार्तं कोष्णैर् दाहे तु शीतलैः
snehair madhura-siddhair vā caturbhiḥ pariṣecayet | stambhākṣepaka-śūlārtaṃ koṣṇair dāhe tu śītalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्-वद् गव्याविक-च्छागैः क्षीरैस् तैल-विमिश्रितैः । निःक्वाथैर् जीवनीयानां पञ्च-मूलस्य वा लघोः
tad-vad gavyāvika-cchāgaiḥ kṣīrais taila-vimiśritaiḥ | niḥkvāthair jīvanīyānāṃ pañca-mūlasya vā laghoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्राक्षेक्षु-रस-मद्यानि दधि-मस्त्व्-अम्ल-काञ्जिकम् । सेकार्थं तण्डुल-क्षौद्र-शर्कराम्भश् च शस्यते
drākṣekṣu-rasa-madyāni dadhi-mastv-amla-kāñjikam | sekārthaṃ taṇḍula-kṣaudra-śarkarāmbhaś ca śasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियाः प्रियं-वदाः नार्याश् चन्दनार्द्र-कर-स्तनाः । स्पर्श-शीताः सुख-स्पर्शा घ्नन्ति दाहं रुजं क्लमम्
priyāḥ priyaṃ-vadāḥ nāryāś candanārdra-kara-stanāḥ | sparśa-śītāḥ sukha-sparśā ghnanti dāhaṃ rujaṃ klamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-रागे स-रुजे दाहे रक्तं हृत्वा प्रलेपयेत् । प्रपौण्डरीक-मञ्जिष्ठा-दार्वी-मधुक-चन्दनैः
sa-rāge sa-ruje dāhe raktaṃ hṛtvā pralepayet | prapauṇḍarīka-mañjiṣṭhā-dārvī-madhuka-candanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सितोपलैरका-सक्तु-मसूरोशीर-पद्मकैः । लेपो रुग्-दाह-वीसर्प-राग-शोफ-निबर्हणः
sitopalairakā-saktu-masūrośīra-padmakaiḥ | lepo rug-dāha-vīsarpa-rāga-śopha-nibarhaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वात-घ्नैः साधितः स्निग्धः कृशरो मुद्ग-पायसः । तिल-सर्षप-पिण्डैश् च शूल-घ्नम् उपनाहनम्
vāta-ghnaiḥ sādhitaḥ snigdhaḥ kṛśaro mudga-pāyasaḥ | tila-sarṣapa-piṇḍaiś ca śūla-ghnam upanāhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औदक-प्रसहानूप-वेसवाराः सु-संस्कृताः । जीवनीयौषधैः स्नेह-युक्ताः स्युर् उपनाहने
audaka-prasahānūpa-vesavārāḥ su-saṃskṛtāḥ | jīvanīyauṣadhaiḥ sneha-yuktāḥ syur upanāhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तम्भ-तोद-रुग्-आयाम-शोफाङ्ग-ग्रह-नाशनाः । जीवनीयौषधैः सिद्धा स-पयस्का वसापि वा
stambha-toda-rug-āyāma-śophāṅga-graha-nāśanāḥ | jīvanīyauṣadhaiḥ siddhā sa-payaskā vasāpi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतं सहचरान् मूलं जीवन्ती छागलं पयः । लेपः पिष्टास् तिलास् तद्-वद् भृष्टाः पयसि निर्वृताः
ghṛtaṃ sahacarān mūlaṃ jīvantī chāgalaṃ payaḥ | lepaḥ piṣṭās tilās tad-vad bhṛṣṭāḥ payasi nirvṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीर-पिष्ट-क्षुमां लेपम् एरण्डस्य फलानि वा । कुर्याच् छूल-निवृत्त्य्-अर्थं शताह्वां वानिले ऽधिके
kṣīra-piṣṭa-kṣumāṃ lepam eraṇḍasya phalāni vā | kuryāc chūla-nivṛtty-arthaṃ śatāhvāṃ vānile 'dhike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूत्र-क्षार-सुरा-पक्वं घृतम् अभ्यञ्जने हितम् । सिद्धं स-मधु शुक्तं वा सेकाभ्यङ्गे कफोत्तरे
mūtra-kṣāra-surā-pakvaṃ ghṛtam abhyañjane hitam | siddhaṃ sa-madhu śuktaṃ vā sekābhyaṅge kaphottare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृह-धूमो वचा कुष्ठं शताह्वा रजनी-द्वयम् । प्रलेपः शूल-नुद् वात-रक्ते वात-कफोत्तरे
gṛha-dhūmo vacā kuṣṭhaṃ śatāhvā rajanī-dvayam | pralepaḥ śūla-nud vāta-rakte vāta-kaphottare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधु-शिग्रोर् हितं तद्-वद् बीजं धान्याम्ल-संयुतम् । मुहूर्त-लिप्तम् अम्लैश् च सिञ्चेद् वात-कफोत्तरे
madhu-śigror hitaṃ tad-vad bījaṃ dhānyāmla-saṃyutam | muhūrta-liptam amlaiś ca siñced vāta-kaphottare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तानं लेपनाभ्यङ्ग-परिषेकावगाहनैः । विरेकास्थापन-स्नेह-पानैर् गम्भीरम् आचरेत्
uttānaṃ lepanābhyaṅga-pariṣekāvagāhanaiḥ | virekāsthāpana-sneha-pānair gambhīram ācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वात-श्लेष्मोत्तरे कोष्णा लेपाद्यास् तत्र शीतलैः । विदाह-शोफ-रुक्-कण्डू-विवृद्धिः स्तम्भनाद् भवेत्
vāta-śleṣmottare koṣṇā lepādyās tatra śītalaiḥ | vidāha-śopha-ruk-kaṇḍū-vivṛddhiḥ stambhanād bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्त-रक्तोत्तरे वात-रक्ते लेपादयो हिमाः । उष्णैः प्लोषोष-रुग्-राग-स्वेदावदरणोद्भवः
pitta-raktottare vāta-rakte lepādayo himāḥ | uṣṇaiḥ ploṣoṣa-rug-rāga-svedāvadaraṇodbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुयष्ट्याः पल-शतं कषाये पाद-शेषिते । तैलाढकं सम-क्षीरं पचेत् कल्कैः पलोन्मितैः
madhuyaṣṭyāḥ pala-śataṃ kaṣāye pāda-śeṣite | tailāḍhakaṃ sama-kṣīraṃ pacet kalkaiḥ palonmitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थिरा-तामलकी-दूर्वा-पयस्याभीरु-चन्दनैः । लोह-हंसपदी-मांसी-द्वि-मेदा-मधुपर्णिभिः
sthirā-tāmalakī-dūrvā-payasyābhīru-candanaiḥ | loha-haṃsapadī-māṃsī-dvi-medā-madhuparṇibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काकोली-क्षीर-काकोली-शतपुष्पर्द्धि-पद्मकैः । जीवकर्षभ-जीवन्ती-त्वक्-पत्त्र-नख-वालकैः
kākolī-kṣīra-kākolī-śatapuṣparddhi-padmakaiḥ | jīvakarṣabha-jīvantī-tvak-pattra-nakha-vālakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रपौण्डरीक-मञ्जिष्ठा-शारिवैन्द्री-वितुन्नकैः । चतुष्-प्रयोगं वातासृक्-पित्त-दाह-ज्वरार्ति-नुत्
prapauṇḍarīka-mañjiṣṭhā-śārivaindrī-vitunnakaiḥ | catuṣ-prayogaṃ vātāsṛk-pitta-dāha-jvarārti-nut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोपद्रवं साङ्ग-शूलं सर्व-गात्रानुगं तथा । वातासृक्-पित्त-दाहार्ति-ज्वर-घ्नं बल-वर्ण-कृत् ॥ ४४+१ ॥ बला-कषाय-कल्काभ्यां तैलं क्षीर-समं पचेत् । सहस्र-शत-पाकं तद् वातासृग्-वात-रोग-नुत्
sopadravaṃ sāṅga-śūlaṃ sarva-gātrānugaṃ tathā | vātāsṛk-pitta-dāhārti-jvara-ghnaṃ bala-varṇa-kṛt || 44+1 || balā-kaṣāya-kalkābhyāṃ tailaṃ kṣīra-samaṃ pacet | sahasra-śata-pākaṃ tad vātāsṛg-vāta-roga-nut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसायनं मुख्य-तमम् इन्द्रियाणां प्रसादनम् । जीवनं बृंहणं स्वर्यं शुक्रासृग्-दोष-नाशनम्
rasāyanaṃ mukhya-tamam indriyāṇāṃ prasādanam | jīvanaṃ bṛṃhaṇaṃ svaryaṃ śukrāsṛg-doṣa-nāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुपिते मार्ग-संरोधान् मेदसो वा कफस्य वा । अति-वृद्ध्यानिले शस्तं नादौ स्नेहन-बृंहणम्
kupite mārga-saṃrodhān medaso vā kaphasya vā | ati-vṛddhyānile śastaṃ nādau snehana-bṛṃhaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा तत्राढ्य-वातोक्तं वात-शोणितिकं ततः । भेषजं स्नेहनं कुर्याद् यच् च रक्त-प्रसादनम्
kṛtvā tatrāḍhya-vātoktaṃ vāta-śoṇitikaṃ tataḥ | bheṣajaṃ snehanaṃ kuryād yac ca rakta-prasādanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणादि-कोपे युग-पद् यथोद्दिष्टं यथामयम् । यथासन्नं च भैषज्यं विकल्प्यं स्याद् यथा-बलम्
prāṇādi-kope yuga-pad yathoddiṣṭaṃ yathāmayam | yathāsannaṃ ca bhaiṣajyaṃ vikalpyaṃ syād yathā-balam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीते निर्-आम-तां सामे स्वेद-लङ्घन-पाचनैः । रूक्षैश् चालेप-सेकाद्यैः कुर्यात् केवल-वात-नुत्
nīte nir-āma-tāṃ sāme sveda-laṅghana-pācanaiḥ | rūkṣaiś cālepa-sekādyaiḥ kuryāt kevala-vāta-nut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोषाक्षेपण-संकोच-स्तम्भ-स्वपन-कम्पनम् । हनु-स्रंसो ऽर्दितं खाञ्ज्यं पाङ्गुल्यं खुड-वात-ता
śoṣākṣepaṇa-saṃkoca-stambha-svapana-kampanam | hanu-sraṃso 'rditaṃ khāñjyaṃ pāṅgulyaṃ khuḍa-vāta-tā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संधि-च्युतिः पक्ष-वधो मेदो-मज्जास्थि-गा गदाः । एते स्थानस्य गाम्भीर्यात् सिध्येयुर् यत्नतो नवाः
saṃdhi-cyutiḥ pakṣa-vadho medo-majjāsthi-gā gadāḥ | ete sthānasya gāmbhīryāt sidhyeyur yatnato navāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माज् जयेन् नवान् एतान् बलिनो निर्-उपद्रवान् । वायौ पित्तावृते शीताम् उष्णां च बहु-शः क्रियाम्
tasmāj jayen navān etān balino nir-upadravān | vāyau pittāvṛte śītām uṣṇāṃ ca bahu-śaḥ kriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यत्यासाद् योजयेत् सर्पिर् जीवनीयं च पाययेत् । धन्व-मांसं यवाः शालिर् विरेकः क्षीर-वान् मृदुः
vyatyāsād yojayet sarpir jīvanīyaṃ ca pāyayet | dhanva-māṃsaṃ yavāḥ śālir virekaḥ kṣīra-vān mṛduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-क्षीरा वस्तयः क्षीरं पञ्च-मूल-बला-शृतम् । काले ऽनुवासनं तैलैर् मधुरौषध-साधितैः
sa-kṣīrā vastayaḥ kṣīraṃ pañca-mūla-balā-śṛtam | kāle 'nuvāsanaṃ tailair madhurauṣadha-sādhitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यष्टीमधु-बला-तैल-घृत-क्षीरैश् च सेचनम् । पञ्च-मूल-कषायेण वारिणा शीतलेन वा
yaṣṭīmadhu-balā-taila-ghṛta-kṣīraiś ca secanam | pañca-mūla-kaṣāyeṇa vāriṇā śītalena vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कफावृते यवान्नानि जाङ्गला मृग-पक्षिणः । स्वेदास् तीक्ष्णा निरूहाश् च वमनं स-विरेचनम्
kaphāvṛte yavānnāni jāṅgalā mṛga-pakṣiṇaḥ | svedās tīkṣṇā nirūhāś ca vamanaṃ sa-virecanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुराण-सर्पिस् तैलं च तिल-सर्षप-जं हितम् । संसृष्टे कफ-पित्ताभ्यां पित्तम् आदौ विनिर्जयेत्
purāṇa-sarpis tailaṃ ca tila-sarṣapa-jaṃ hitam | saṃsṛṣṭe kapha-pittābhyāṃ pittam ādau vinirjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारयेद् रक्त-संसृष्टे वात-शोणितिकीं क्रियाम् । स्वेदाभ्यङ्ग-रसाः क्षीरं स्नेहो मांसावृते हितम्
kārayed rakta-saṃsṛṣṭe vāta-śoṇitikīṃ kriyām | svedābhyaṅga-rasāḥ kṣīraṃ sneho māṃsāvṛte hitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमेह-मेदो-वात-घ्नम् आढ्य-वाते भिषग्-जितम् । महा-स्नेहो ऽस्थि-मज्ज-स्थे पूर्वोक्तं रेतसावृते
prameha-medo-vāta-ghnam āḍhya-vāte bhiṣag-jitam | mahā-sneho 'sthi-majja-sthe pūrvoktaṃ retasāvṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नावृते पाचनीयं वमनं दीपनं लघु । मूत्रावृते मूत्रलानि स्वेदाश् चोत्तर-वस्तयः
annāvṛte pācanīyaṃ vamanaṃ dīpanaṃ laghu | mūtrāvṛte mūtralāni svedāś cottara-vastayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एरण्ड-तैलं वर्चः-स्थे वस्ति-स्नेहाश् च भेदिनः । कफ-पित्ता-विरुद्धं यद् यच् च वातानुलोमनम्
eraṇḍa-tailaṃ varcaḥ-sthe vasti-snehāś ca bhedinaḥ | kapha-pittā-viruddhaṃ yad yac ca vātānulomanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्व-स्थानावृते ऽप्य् आशु तत् कार्यं मातरिश्वनि । अन्-अभिष्यन्दि च स्निग्धं स्रोतसां शुद्धि-कारणम्
sarva-sthānāvṛte 'py āśu tat kāryaṃ mātariśvani | an-abhiṣyandi ca snigdhaṃ srotasāṃ śuddhi-kāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यापना वस्तयः प्रायो मधुराः सानुवासनाः । प्रसमीक्ष्य बलाधिक्यं मृदु कार्यं विरेचनम्
yāpanā vastayaḥ prāyo madhurāḥ sānuvāsanāḥ | prasamīkṣya balādhikyaṃ mṛdu kāryaṃ virecanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसायनानां सर्वेषाम् उपयोगः प्रशस्यते । शिलाह्वस्य विशेषेण पयसा शुद्ध-गुग्गुलोः
rasāyanānāṃ sarveṣām upayogaḥ praśasyate | śilāhvasya viśeṣeṇa payasā śuddha-gugguloḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेहो वा भार्गवस् तद्-वद् एका-दश-सिताशितः । अपाने त्व् आवृते सर्वं दीपनं ग्राहि भेषजम्
leho vā bhārgavas tad-vad ekā-daśa-sitāśitaḥ | apāne tv āvṛte sarvaṃ dīpanaṃ grāhi bheṣajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातानुलोमनं कार्यं मूत्राशय-विशोधनम् । इति संक्षेपतः प्रोक्तम् आवृतानां चिकित्सितम्
vātānulomanaṃ kāryaṃ mūtrāśaya-viśodhanam | iti saṃkṣepataḥ proktam āvṛtānāṃ cikitsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणादीनां भिषक् कुर्याद् वितर्क्य स्वयम् एव तत् । उदानं योजयेद् ऊर्ध्वम् अपानं चानुलोमयेत्
prāṇādīnāṃ bhiṣak kuryād vitarkya svayam eva tat | udānaṃ yojayed ūrdhvam apānaṃ cānulomayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समानं शमयेद् विद्वांस् त्रि-धा व्यानं तु योजयेत् । प्राणो रक्ष्यश् चतुर्भ्यो ऽपि तत्-स्थितौ देह-संस्थितिः
samānaṃ śamayed vidvāṃs tri-dhā vyānaṃ tu yojayet | prāṇo rakṣyaś caturbhyo 'pi tat-sthitau deha-saṃsthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वं स्वं स्थानं नयेद् एवं वृतान् वातान् वि-मार्ग-गान् । सर्वं चावरणम् पित्त-रक्त-संसर्ग-वर्जितम्
svaṃ svaṃ sthānaṃ nayed evaṃ vṛtān vātān vi-mārga-gān | sarvaṃ cāvaraṇam pitta-rakta-saṃsarga-varjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसायन-विधानेन लशुनो हन्ति शीलितः । पित्तावृते पित्त-हरं मरुतश् चानुलोमनम्
rasāyana-vidhānena laśuno hanti śīlitaḥ | pittāvṛte pitta-haraṃ marutaś cānulomanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तावृते ऽपि तद्-वच् च खुडोक्तं यच् च भेषजम् । रक्त-पित्तानिल-हरं विविधं च रसायनम्
raktāvṛte 'pi tad-vac ca khuḍoktaṃ yac ca bheṣajam | rakta-pittānila-haraṃ vividhaṃ ca rasāyanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा-निदानं निर्दिष्टम् इति सम्यक् चिकित्सितम् । आयुर्-वेद-फलं स्थानम् एतत् सद्यो ऽर्ति-नाशनात्
yathā-nidānaṃ nirdiṣṭam iti samyak cikitsitam | āyur-veda-phalaṃ sthānam etat sadyo 'rti-nāśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिकित्सितं हितं पथ्यं प्रायश्चित्तं भिषग्-जितम् । भेषजं शमनं शस्तं पर्यायैः स्मृतम् औषधम्
cikitsitaṃ hitaṃ pathyaṃ prāyaścittaṃ bhiṣag-jitam | bheṣajaṃ śamanaṃ śastaṃ paryāyaiḥ smṛtam auṣadham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.