Library·Vagbhata: Astangahrdayasutra·83
त्रि-विधः कथितो बालः क्षीरान्नोभय-वर्तनः । स्वास्थ्यं ताभ्याम् अ-दुष्टाभ्यां दुष्टाभ्यां रोग-संभवः
tri-vidhaḥ kathito bālaḥ kṣīrānnobhaya-vartanaḥ | svāsthyaṃ tābhyām a-duṣṭābhyāṃ duṣṭābhyāṃ roga-saṃbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अद्भिर् एक-तां याति न च दोषैर् अधिष्ठितम् । तद् विशुद्धं पयो वाताद् दुष्टं तु प्लवते ऽम्भसि
yad adbhir eka-tāṃ yāti na ca doṣair adhiṣṭhitam | tad viśuddhaṃ payo vātād duṣṭaṃ tu plavate 'mbhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कषायं फेनिलं रूक्षं वर्चो-मूत्र-विबन्ध-कृत् । पित्ताद् उष्णाम्ल-कटुकं पीत-राज्य् अप्सु दाह-कृत्
kaṣāyaṃ phenilaṃ rūkṣaṃ varco-mūtra-vibandha-kṛt | pittād uṣṇāmla-kaṭukaṃ pīta-rājy apsu dāha-kṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कफात् स-लवणं सान्द्रं जले मज्जति पिच्छिलम् । संसृष्ट-लिङ्गं संसर्गात् त्रि-लिङ्गं सांनिपातिकम्
kaphāt sa-lavaṇaṃ sāndraṃ jale majjati picchilam | saṃsṛṣṭa-liṅgaṃ saṃsargāt tri-liṅgaṃ sāṃnipātikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा-स्व-लिङ्गांस् तद् व्याधीन् जनयत्य् उपयोजितम् । शिशोस् तीक्ष्णम् अभीक्ष्णं च रोदनाल् लक्षयेद् रुजम्
yathā-sva-liṅgāṃs tad vyādhīn janayaty upayojitam | śiśos tīkṣṇam abhīkṣṇaṃ ca rodanāl lakṣayed rujam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यं स्पृशेद् भृशं देशं यत्र च स्पर्शना-क्षमः । तत्र विद्याद् रुजं मूर्ध्नि रुजं चाक्षि-निमीलनात्
sa yaṃ spṛśed bhṛśaṃ deśaṃ yatra ca sparśanā-kṣamaḥ | tatra vidyād rujaṃ mūrdhni rujaṃ cākṣi-nimīlanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृदि जिह्वौष्ठ-दशन-श्वास-मुष्टि-निपीडनैः । कोष्ठे विबन्ध-वमथु-स्तन-दंशान्त्र-कूजनैः
hṛdi jihvauṣṭha-daśana-śvāsa-muṣṭi-nipīḍanaiḥ | koṣṭhe vibandha-vamathu-stana-daṃśāntra-kūjanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आध्मान-पृष्ठ-नमन-जठरोन्नमनैर् अपि । वस्तौ गुह्ये च विण्-मूत्र-सङ्गोत्त्रास-दिग्-ईक्षणैः
ādhmāna-pṛṣṭha-namana-jaṭharonnamanair api | vastau guhye ca viṇ-mūtra-saṅgottrāsa-dig-īkṣaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ धात्र्याः क्रियां कुर्याद् यथा-दोषं यथामयम् । तत्र वातात्मके स्तन्ये दश-मूलं त्र्य्-अहं पिबेत्
atha dhātryāḥ kriyāṃ kuryād yathā-doṣaṃ yathāmayam | tatra vātātmake stanye daśa-mūlaṃ try-ahaṃ pibet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ-वाग्नि-वचा-पाठा-कटुका-कुष्ठ-दीप्यकम् । स-भार्गी-दारु-सरल-वृश्चिकाली-कणोषणम्
atha-vāgni-vacā-pāṭhā-kaṭukā-kuṣṭha-dīpyakam | sa-bhārgī-dāru-sarala-vṛścikālī-kaṇoṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पिबेद् अन्य-तमं वात-व्याधि-हरं घृतम् । अनु चाच्छ-सुराम् एवं स्निग्धां मृदु विरेचयेत्
tataḥ pibed anya-tamaṃ vāta-vyādhi-haraṃ ghṛtam | anu cāccha-surām evaṃ snigdhāṃ mṛdu virecayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्ति-कर्म ततः कुर्यात् स्वेदादींश् चानिलापहान् । रास्नाजमोदा-सरल-देवदारु-रजो-ऽन्वितम्
vasti-karma tataḥ kuryāt svedādīṃś cānilāpahān | rāsnājamodā-sarala-devadāru-rajo-'nvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालो लिह्याद् घृतं तैर् वा विपक्वं स-सितोपलम् । पित्त-दुष्टे ऽमृताभीरु-पटोली-निम्ब-चन्दनम्
bālo lihyād ghṛtaṃ tair vā vipakvaṃ sa-sitopalam | pitta-duṣṭe 'mṛtābhīru-paṭolī-nimba-candanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धात्री कुमारश् च पिबेत् क्वाथयित्वा स-शारिवम् । अथ-वा त्रि-फला-मुस्त-भूनिम्ब-कटु-रोहिणीः
dhātrī kumāraś ca pibet kvāthayitvā sa-śārivam | atha-vā tri-phalā-musta-bhūnimba-kaṭu-rohiṇīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शारिवादिं पटोलादिं पद्मकादिं तथा गणम् । घृतान्य् एभिश् च सिद्धानि पित्त-घ्नं च विरेचनम्
śārivādiṃ paṭolādiṃ padmakādiṃ tathā gaṇam | ghṛtāny ebhiś ca siddhāni pitta-ghnaṃ ca virecanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतांश् चाभ्यङ्ग-लेपादीन् युञ्ज्याच् छ्लेष्मात्मके पुनः । यष्ट्य्-आह्व-सैन्धव-युतं कुमारं पाययेद् घृतम्
śītāṃś cābhyaṅga-lepādīn yuñjyāc chleṣmātmake punaḥ | yaṣṭy-āhva-saindhava-yutaṃ kumāraṃ pāyayed ghṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिन्धूत्थ-पिप्पली-मद् वा पिष्टैः क्षौद्र-युतैर् अथ । राठ-पुष्पैः स्तनौ लिम्पेच् छिशोश् च दशन-च्छदौ
sindhūttha-pippalī-mad vā piṣṭaiḥ kṣaudra-yutair atha | rāṭha-puṣpaiḥ stanau limpec chiśoś ca daśana-cchadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखम् एवं वमेद् बालः तीक्ष्णैर् धात्रीं तु वामयेत् । अथाचरित-संसर्गी मुस्तादिं क्वथितं पिबेत्
sukham evaṃ vamed bālaḥ tīkṣṇair dhātrīṃ tu vāmayet | athācarita-saṃsargī mustādiṃ kvathitaṃ pibet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्-वत् तगर-पृथ्वीका-सुरदारु-कलिङ्गकान् । अथ-वातिविषा-मुस्त-षड्ग्रन्था-पञ्च-कोलकम्
tad-vat tagara-pṛthvīkā-suradāru-kaliṅgakān | atha-vātiviṣā-musta-ṣaḍgranthā-pañca-kolakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तन्ये त्रि-दोष-मलिने दुर्-गन्ध्य् आमं जलोपमम् । विबद्धम् अच्छं विच्छिन्नं फेनिलं चोपवेश्यते
stanye tri-doṣa-maline dur-gandhy āmaṃ jalopamam | vibaddham acchaṃ vicchinnaṃ phenilaṃ copaveśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शकृन् नाना-व्यथा-वर्णं मूत्रं पीतं सितं घनम् । ज्वरा-रोचक-तृट्-छर्दि-शुष्कोद्गार-विजृम्भिकाः
śakṛn nānā-vyathā-varṇaṃ mūtraṃ pītaṃ sitaṃ ghanam | jvarā-rocaka-tṛṭ-chardi-śuṣkodgāra-vijṛmbhikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्ग-भङ्गो ऽङ्ग-विक्षेपः कूजनं वेपथुर् भ्रमः । घ्राणाक्षि-मुख-पाकाद्या जायन्ते ऽन्ये ऽपि तं गदम्
aṅga-bhaṅgo 'ṅga-vikṣepaḥ kūjanaṃ vepathur bhramaḥ | ghrāṇākṣi-mukha-pākādyā jāyante 'nye 'pi taṃ gadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरालसकम् इत्य् आहुर् अत्ययं चाति-दारुणम् । तत्राशु धात्रीं बालं च वमनेनोपपादयेत्
kṣīrālasakam ity āhur atyayaṃ cāti-dāruṇam | tatrāśu dhātrīṃ bālaṃ ca vamanenopapādayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहितायां च संसर्ग्यां वचादिं योजयेद् गणम् । निशादिं वाथ-वा माद्री-पाठा-तिक्ता-घनामयान्
vihitāyāṃ ca saṃsargyāṃ vacādiṃ yojayed gaṇam | niśādiṃ vātha-vā mādrī-pāṭhā-tiktā-ghanāmayān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाठा-शुण्ठ्य्-अमृता-तिक्त-तिक्ता-देवाह्व-शारिवाः । स-मुस्त-मूर्वेन्द्रयवाः स्तन्य-दोष-हराः परम्
pāṭhā-śuṇṭhy-amṛtā-tikta-tiktā-devāhva-śārivāḥ | sa-musta-mūrvendrayavāḥ stanya-doṣa-harāḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुबन्धे यथा-व्याधि प्रतिकुर्वीत काल-वित् । दन्तोद्भेदश् च रोगाणां सर्वेषाम् अपि कारणम्
anubandhe yathā-vyādhi pratikurvīta kāla-vit | dantodbhedaś ca rogāṇāṃ sarveṣām api kāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषाज् ज्वर-विड्-भेद-कास-च्छर्दि-शिरो-रुजाम् । अभिष्यन्दस्य पोथक्या विसर्पस्य च जायते
viśeṣāj jvara-viḍ-bheda-kāsa-cchardi-śiro-rujām | abhiṣyandasya pothakyā visarpasya ca jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृष्ठ-भङ्गे बिडालानां बर्हिणां च शिखोद्भवे । दन्तोद्भेदे च बालानां न हि किञ्-चिन् न दूयते
pṛṣṭha-bhaṅge biḍālānāṃ barhiṇāṃ ca śikhodbhave | dantodbhede ca bālānāṃ na hi kiñ-cin na dūyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा-दोषं यथा-रोगं यथोद्रेकं यथा-भयम् । विभज्य देश-कालादींस् तत्र योज्यं भिषग्-जितम्
yathā-doṣaṃ yathā-rogaṃ yathodrekaṃ yathā-bhayam | vibhajya deśa-kālādīṃs tatra yojyaṃ bhiṣag-jitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोद्रेकं यथाशयम् त एव दोषा दूष्याश् च ज्वराद्या व्याधयश् च यत् । अतस् तद् एव भैषज्यं मात्रा त्व् अस्य कनीयसी
yathodrekaṃ yathāśayam ta eva doṣā dūṣyāś ca jvarādyā vyādhayaś ca yat | atas tad eva bhaiṣajyaṃ mātrā tv asya kanīyasī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौकुमार्याल्प-काय-त्वात् सर्वान्नान्-उपसेवनात् । स्निग्धा एव सदा बाला घृत-क्षीर-निषेवणात्
saukumāryālpa-kāya-tvāt sarvānnān-upasevanāt | snigdhā eva sadā bālā ghṛta-kṣīra-niṣevaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्यस् तान् वमनं तस्मात् पाययेन् मति-मान् मृदु । स्तन्यस्य तृप्तं वमयेत् क्षीर-क्षीरान्न-सेविनम्
sadyas tān vamanaṃ tasmāt pāyayen mati-mān mṛdu | stanyasya tṛptaṃ vamayet kṣīra-kṣīrānna-sevinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीत-वन्तं तनुं पेयाम् अन्नादं घृत-संयुताम् । वस्तिं साध्ये विरेकेण मर्शेन प्रतिमर्शनम्
pīta-vantaṃ tanuṃ peyām annādaṃ ghṛta-saṃyutām | vastiṃ sādhye virekeṇa marśena pratimarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युञ्ज्याद् विरेचनादींस् तु धात्र्या एव यथोदितान् । मूर्वा-व्योष-वरा-कोल-जम्बू-त्वग्-दारु-सर्षपाः
yuñjyād virecanādīṃs tu dhātryā eva yathoditān | mūrvā-vyoṣa-varā-kola-jambū-tvag-dāru-sarṣapāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्वा-व्योष-वराङ्कोल्ल- स-पाठा मधुना लीढाः स्तन्य-दोष-हराः परम् । दन्त-पालीं स-मधुना चूर्णेन प्रतिसारयेत्
mūrvā-vyoṣa-varāṅkolla- sa-pāṭhā madhunā līḍhāḥ stanya-doṣa-harāḥ param | danta-pālīṃ sa-madhunā cūrṇena pratisārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पल्या धातकी-पुष्प-धात्री-फल-कृतेन वा । लाव-तित्तिरि-वल्लूर-रजः पुष्प-रस-द्रुतम्
pippalyā dhātakī-puṣpa-dhātrī-phala-kṛtena vā | lāva-tittiri-vallūra-rajaḥ puṣpa-rasa-drutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्प-रसाप्लुतम् द्रुतं करोति बालानां दन्त-केसर-वन् मुखम् । वचा-द्वि-बृहती-पाठा-कटुकातिविषा-घनैः
puṣpa-rasāplutam drutaṃ karoti bālānāṃ danta-kesara-van mukham | vacā-dvi-bṛhatī-pāṭhā-kaṭukātiviṣā-ghanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुरैश् च घृतं सिद्धं सिद्धं दशन-जन्मनि । रजनी-दारु-सरल-श्रेयसी-बृहती-द्वयम्
madhuraiś ca ghṛtaṃ siddhaṃ siddhaṃ daśana-janmani | rajanī-dāru-sarala-śreyasī-bṛhatī-dvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृश्निपर्णी शताह्वा च लीढं माक्षिक-सर्पिषा । ग्रहणी-दीपनं श्रेष्ठं मारुतस्यानुलोमनम्
pṛśniparṇī śatāhvā ca līḍhaṃ mākṣika-sarpiṣā | grahaṇī-dīpanaṃ śreṣṭhaṃ mārutasyānulomanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतीसार-ज्वर-श्वास-कामला-पाण्डु-कास-नुत् । बालस्य सर्व-रोगेषु पूजितं बल-वर्ण-दम्
atīsāra-jvara-śvāsa-kāmalā-pāṇḍu-kāsa-nut | bālasya sarva-rogeṣu pūjitaṃ bala-varṇa-dam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समङ्गा-धातकी-लोध्र-कुटन्नट-बला-द्वयैः । महा-सहा-क्षुद्र-सहा-मुद्ग-बिल्व-शलाटुभिः
samaṅgā-dhātakī-lodhra-kuṭannaṭa-balā-dvayaiḥ | mahā-sahā-kṣudra-sahā-mudga-bilva-śalāṭubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-कार्पासी-फलैस् तोये साधितैः साधितं घृतम् । क्षीर-मस्तु-युतं हन्ति शीघ्रं दन्तोद्भवोद्भवान्
sa-kārpāsī-phalais toye sādhitaiḥ sādhitaṃ ghṛtam | kṣīra-mastu-yutaṃ hanti śīghraṃ dantodbhavodbhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विविधान् आमयान् एतद् वृद्ध-काश्यप-निर्मितम् । दन्तोद्भवेषु रोगेषु न बालम् अतियन्त्रयेत्
vividhān āmayān etad vṛddha-kāśyapa-nirmitam | dantodbhaveṣu rogeṣu na bālam atiyantrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयम् अप्य् उपशाम्यन्ति जात-दन्तस्य यद्-गदाः । अत्य्-अहः-स्वप्न-शीताम्बु-श्लैष्मिक-स्तन्य-सेविनः
svayam apy upaśāmyanti jāta-dantasya yad-gadāḥ | aty-ahaḥ-svapna-śītāmbu-ślaiṣmika-stanya-sevinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिशोः कफेन रुद्धेषु स्रोतःसु रस-वाहिषु । अ-रोचकः प्रतिश्यायो ज्वरः कासश् च जायते
śiśoḥ kaphena ruddheṣu srotaḥsu rasa-vāhiṣu | a-rocakaḥ pratiśyāyo jvaraḥ kāsaś ca jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमारः शुष्यति ततः स्निग्ध-शुक्ल-मुखेक्षणः । सैन्धव-व्योष-शार्ङ्गष्टा-पाठा-गिरि-कदम्बकान्
kumāraḥ śuṣyati tataḥ snigdha-śukla-mukhekṣaṇaḥ | saindhava-vyoṣa-śārṅgaṣṭā-pāṭhā-giri-kadambakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुष्यतो मधु-सर्पिर्भ्याम् अ-रुच्य्-आदिषु योजयेत् । अशोक-रोहिणी-युक्तं पञ्च-कोलं च चूर्णितम्
śuṣyato madhu-sarpirbhyām a-rucy-ādiṣu yojayet | aśoka-rohiṇī-yuktaṃ pañca-kolaṃ ca cūrṇitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बदरी-धातकी-धात्री-चूर्णं वा सर्पिषा द्रुतम् । स्थिरा-वचा-द्वि-बृहती-काकोली-पिप्पली-नतैः
badarī-dhātakī-dhātrī-cūrṇaṃ vā sarpiṣā drutam | sthirā-vacā-dvi-bṛhatī-kākolī-pippalī-nataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निचुलोत्पल-वर्षाभू-भार्गी-मुस्तैश् च कार्षिकैः । सिद्धं प्रस्थार्धम् आज्यस्य स्रोतसां शोधनं परम्
niculotpala-varṣābhū-bhārgī-mustaiś ca kārṣikaiḥ | siddhaṃ prasthārdham ājyasya srotasāṃ śodhanaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंह्य्-अश्वगन्धा-सुरसा-कणा-गर्भं च तद्-गुणम् । यष्ट्य्-आह्व-पिप्पली-लोध्र-पद्मकोत्पल-चन्दनैः
siṃhy-aśvagandhā-surasā-kaṇā-garbhaṃ ca tad-guṇam | yaṣṭy-āhva-pippalī-lodhra-padmakotpala-candanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तालीश-शारिवाभ्यां च साधितं शोष-जिद् घृतम् । शृङ्गी-मधूलिका-भार्गी-पिप्पली-देवदारुभिः
tālīśa-śārivābhyāṃ ca sādhitaṃ śoṣa-jid ghṛtam | śṛṅgī-madhūlikā-bhārgī-pippalī-devadārubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वगन्धा-द्वि-काकोली-रास्नर्षभक-जीवकैः । शूर्पपर्णी-विडङ्गैश् च कल्कितैः साधितं घृतम्
aśvagandhā-dvi-kākolī-rāsnarṣabhaka-jīvakaiḥ | śūrpaparṇī-viḍaṅgaiś ca kalkitaiḥ sādhitaṃ ghṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शशोत्तमाङ्ग-निर्यूहे शुष्यतः पुष्टि-कृत् परम् । वचा-वयःस्था-तगर-कायस्था-चोरकैः शृतम्
śaśottamāṅga-niryūhe śuṣyataḥ puṣṭi-kṛt param | vacā-vayaḥsthā-tagara-kāyasthā-corakaiḥ śṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बस्त-मूत्र-सुराभ्यां च तैलम् अभ्यञ्जने हितम् । लाक्षा-रस-समं तैल-प्रस्थं मस्तु चतुर्-गुणम्
basta-mūtra-surābhyāṃ ca tailam abhyañjane hitam | lākṣā-rasa-samaṃ taila-prasthaṃ mastu catur-guṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रस्थं मस्तु चतुर्-गुणम् अश्वगन्धा-निशा-दारु-कौन्ती-कुष्ठाब्द-चन्दनैः । स-मूर्वा-रोहिणी-रास्ना-शताह्वा-मधुकैः समैः
prasthaṃ mastu catur-guṇam aśvagandhā-niśā-dāru-kauntī-kuṣṭhābda-candanaiḥ | sa-mūrvā-rohiṇī-rāsnā-śatāhvā-madhukaiḥ samaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धं लाक्षादिकं नाम तैलम् अभ्यञ्जनाद् इदम् । बल्यं ज्वर-क्षयोन्माद-श्वासापस्मार-वात-नुत्
siddhaṃ lākṣādikaṃ nāma tailam abhyañjanād idam | balyaṃ jvara-kṣayonmāda-śvāsāpasmāra-vāta-nut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्ष-राक्षस-भूत-घ्नं गर्भिणीनां च शस्यते । मधुनातिविषा-शृङ्गी-पिप्पलीर् लेहयेच् छिशुम्
yakṣa-rākṣasa-bhūta-ghnaṃ garbhiṇīnāṃ ca śasyate | madhunātiviṣā-śṛṅgī-pippalīr lehayec chiśum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकां वातिविषां कास-ज्वर-च्छर्दिर्-उपद्रुतम् । पीतं पीतं वमति यः स्तन्यं तं मधु-सर्पिषा
ekāṃ vātiviṣāṃ kāsa-jvara-cchardir-upadrutam | pītaṃ pītaṃ vamati yaḥ stanyaṃ taṃ madhu-sarpiṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तन्यं मधु-सर्पिषा द्वि-वार्ताकी-फल-रसं पञ्च-कोलं च लेहयेत् । पिप्पली-पञ्च-लवणं कृमिजित्-पारिभद्रकम्
stanyaṃ madhu-sarpiṣā dvi-vārtākī-phala-rasaṃ pañca-kolaṃ ca lehayet | pippalī-pañca-lavaṇaṃ kṛmijit-pāribhadrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारिभद्रकम् तद्-वल् लिह्यात् तथा व्योषं मषीं वा रोम-चर्मणाम् । लाभतः शल्यक-श्वाविद्-गोधर्क्ष-शिखि-जन्मनाम्
pāribhadrakam tad-val lihyāt tathā vyoṣaṃ maṣīṃ vā roma-carmaṇām | lābhataḥ śalyaka-śvāvid-godharkṣa-śikhi-janmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खदिरार्जुन-तालीश-कुष्ठ-चन्दन-जे रसे । स-क्षीरं साधितं सर्पिर् वमथुं विनियच्छति
khadirārjuna-tālīśa-kuṣṭha-candana-je rase | sa-kṣīraṃ sādhitaṃ sarpir vamathuṃ viniyacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्त-देशान् विशोधयेत् रूक्षाशिनो वातिकस्य चालयत्य् अनिलः सिराः । हन्व्-आश्रयाः प्रसुप्तस्य दन्तैः शब्दं करोत्य् अतः ॥ ६१+(२) ॥ स-दन्तो जायते यस् तु दन्ताः प्राग् यस्य चोत्तराः । कुर्वीत तस्मिन्न् उत्पाते शान्तिं तं च द्वि-जातये
danta-deśān viśodhayet rūkṣāśino vātikasya cālayaty anilaḥ sirāḥ | hanv-āśrayāḥ prasuptasya dantaiḥ śabdaṃ karoty ataḥ || 61+(2) || sa-danto jāyate yas tu dantāḥ prāg yasya cottarāḥ | kurvīta tasminn utpāte śāntiṃ taṃ ca dvi-jātaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दद्यात् स-दक्षिणं बालं नैगमेषं च पूजयेत् । तालु-मांसे कफः क्रुद्धः कुरुते तालु-कण्टकम्
dadyāt sa-dakṣiṇaṃ bālaṃ naigameṣaṃ ca pūjayet | tālu-māṃse kaphaḥ kruddhaḥ kurute tālu-kaṇṭakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन तालु-प्रदेशस्य निम्न-ता मूर्ध्नि जायते । तालु-पातः स्तन-द्वेषः कृच्छ्रात् पानं शकृद्-द्रवम्
tena tālu-pradeśasya nimna-tā mūrdhni jāyate | tālu-pātaḥ stana-dveṣaḥ kṛcchrāt pānaṃ śakṛd-dravam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृड्-आस्य-कण्ड्व्-अक्षि-रुजा ग्रीवा-दुर्-धर-ता वमिः । तत्रोत्क्षिप्य यव-क्षार-क्षौद्राभ्यां प्रतिसारयेत्
tṛḍ-āsya-kaṇḍv-akṣi-rujā grīvā-dur-dhara-tā vamiḥ | tatrotkṣipya yava-kṣāra-kṣaudrābhyāṃ pratisārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तालु तद्-वत् कणा-शुण्ठी-गो-शकृद्-रस-सैन्धवैः । शृङ्गवेर-निशा-भृङ्गं कल्कितं वट-पल्लवैः
tālu tad-vat kaṇā-śuṇṭhī-go-śakṛd-rasa-saindhavaiḥ | śṛṅgavera-niśā-bhṛṅgaṃ kalkitaṃ vaṭa-pallavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बद्ध्वा गो-शकृता लिप्तम् कुकूले स्वेदयेत् ततः । रसेन लिम्पेत् ताल्व्-आस्यं नेत्रे च परिषेचयेत्
baddhvā go-śakṛtā liptam kukūle svedayet tataḥ | rasena limpet tālv-āsyaṃ netre ca pariṣecayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरीतकी-वचा-कुष्ठ-कल्कं माक्षिक-संयुतम् । पीत्वा कुमारः स्तन्येन मुच्यते तालु-कण्टकात्
harītakī-vacā-kuṣṭha-kalkaṃ mākṣika-saṃyutam | pītvā kumāraḥ stanyena mucyate tālu-kaṇṭakāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मलोपलेपात् स्वेदाद् वा गुदे रक्त-कफोद्भवः । ताम्रो व्रणो ऽन्तः कण्डू-मान् जायते भूर्य्-उपद्रवः
malopalepāt svedād vā gude rakta-kaphodbhavaḥ | tāmro vraṇo 'ntaḥ kaṇḍū-mān jāyate bhūry-upadravaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
के-चित् तं मातृका-दोषं वदन्त्य् अन्ये ऽहि-पूतनम् । पृष्ठारुर् गुद-कुट्टं च के-चिच् च तम् अ-नामिकम्
ke-cit taṃ mātṛkā-doṣaṃ vadanty anye 'hi-pūtanam | pṛṣṭhārur guda-kuṭṭaṃ ca ke-cic ca tam a-nāmikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र धात्र्याः पयः शोध्यं पित्त-श्लेष्म-हरौषधैः । शृत-शीतं च शीताम्बु-युक्तम् अन्तर-पानकम्
tatra dhātryāḥ payaḥ śodhyaṃ pitta-śleṣma-harauṣadhaiḥ | śṛta-śītaṃ ca śītāmbu-yuktam antara-pānakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-क्षौद्र-तार्क्ष्य-शैलेन व्रणं तेन च लेपयेत् । त्रि-फला-बदरी-प्लक्ष-त्वक्-क्वाथ-परिषेचितम्
sa-kṣaudra-tārkṣya-śailena vraṇaṃ tena ca lepayet | tri-phalā-badarī-plakṣa-tvak-kvātha-pariṣecitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कासीस-रोचना-तुत्थ-मनोह्वाल-रसाञ्जनैः । लेपयेद् अम्ल-पिष्टैर् वा चूर्णितैर् वावचूर्णयेत्
kāsīsa-rocanā-tuttha-manohvāla-rasāñjanaiḥ | lepayed amla-piṣṭair vā cūrṇitair vāvacūrṇayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सु-श्लक्ष्णैर् अथ-वा यष्टी-शङ्ख-सौवीरकाञ्जनैः । शारिवा-शङ्खनाभिभ्याम् असनस्य त्वचाथ-वा
su-ślakṣṇair atha-vā yaṣṭī-śaṅkha-sauvīrakāñjanaiḥ | śārivā-śaṅkhanābhibhyām asanasya tvacātha-vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राग-कण्डूत्कटे कुर्याद् रक्त-स्रावं जलौकसा । सर्वं च पित्त-व्रण-जिच् छस्यते गुद-कुट्टके
rāga-kaṇḍūtkaṭe kuryād rakta-srāvaṃ jalaukasā | sarvaṃ ca pitta-vraṇa-jic chasyate guda-kuṭṭake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाठा-वेल्ल-द्वि-रजनी-मुस्त-भार्गी-पुनर्नवैः । स-बिल्व-त्र्य्-ऊषणैः सर्पिः वृश्चिकाली-युतैः शृतम्
pāṭhā-vella-dvi-rajanī-musta-bhārgī-punarnavaiḥ | sa-bilva-try-ūṣaṇaiḥ sarpiḥ vṛścikālī-yutaiḥ śṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.