Vagbhata: Astangahrdayasutra 91

वायुः क्रुद्धः सिराः प्राप्य जलाभं जल-वाहिनीः । अश्रु स्रावयते वर्त्म-शुक्ल-संधेः कनीनकात्

vāyuḥ kruddhaḥ sirāḥ prāpya jalābhaṃ jala-vāhinīḥ | aśru srāvayate vartma-śukla-saṃdheḥ kanīnakāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन नेत्रं स-रुग्-राग-शोफं स्यात् स जलास्रवः । कफात् कफास्रवे श्वेतं पिच्छिलं बहलं स्रवेत्

tena netraṃ sa-rug-rāga-śophaṃ syāt sa jalāsravaḥ | kaphāt kaphāsrave śvetaṃ picchilaṃ bahalaṃ sravet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कफेन शोफस् तीक्ष्णाग्रः क्षार-बुद्बुदकोपमः । पृथु-मूल-बलः स्निग्धः स-वर्णो मृदु-पिच्छिलः

kaphena śophas tīkṣṇāgraḥ kṣāra-budbudakopamaḥ | pṛthu-mūla-balaḥ snigdhaḥ sa-varṇo mṛdu-picchilaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महान् अ-पाकः कण्डू-मान् उपनाहः स नी-रुजः । रक्ताद् रक्तास्रावे ताम्रं बहूष्णं चाश्रु संस्रवेत्

mahān a-pākaḥ kaṇḍū-mān upanāhaḥ sa nī-rujaḥ | raktād raktāsrāve tāmraṃ bahūṣṇaṃ cāśru saṃsravet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहूष्णं वाश्रु संस्रवेत् वर्त्म-संध्य्-आश्रया शुक्ले पिटिका दाह-शूलिनी । ताम्रा मुद्गोपमा भिन्ना रक्तं स्रवति पर्वणी

bahūṣṇaṃ vāśru saṃsravet vartma-saṃdhy-āśrayā śukle piṭikā dāha-śūlinī | tāmrā mudgopamā bhinnā raktaṃ sravati parvaṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूयास्रवे मलाः सास्रा वर्त्म-संधेः कनीनकात् । स्रावयन्ति मुहुः पूयं सास्रं त्वङ्-मांस-पाकतः

pūyāsrave malāḥ sāsrā vartma-saṃdheḥ kanīnakāt | srāvayanti muhuḥ pūyaṃ sāsraṃ tvaṅ-māṃsa-pākataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साश्रु-त्वङ्-मांस-पाकतः पूयालसो व्रणः सूक्ष्मः शोफ-संरम्भ-पूर्वकः । कनीन-संधाव् आध्मायी पूयास्रावी स-वेदनः

sāśru-tvaṅ-māṃsa-pākataḥ pūyālaso vraṇaḥ sūkṣmaḥ śopha-saṃrambha-pūrvakaḥ | kanīna-saṃdhāv ādhmāyī pūyāsrāvī sa-vedanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कनीनस्यान्तर् अलजी शोफो रुक्-तोद-दाह-वान् । अपाङ्गे वा कनीने वा कण्डूषा-पक्ष्म-पोट-वान्

kanīnasyāntar alajī śopho ruk-toda-dāha-vān | apāṅge vā kanīne vā kaṇḍūṣā-pakṣma-poṭa-vān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूयास्रावी कृमि-ग्रन्थिर् ग्रन्थिः कृमि-युतो ऽर्ति-मान् । उपनाह-कृमि-ग्रन्थि-पूयालसक-पर्वणीः

pūyāsrāvī kṛmi-granthir granthiḥ kṛmi-yuto 'rti-mān | upanāha-kṛmi-granthi-pūyālasaka-parvaṇīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शस्त्रेण साधयेत् पञ्च सालजीन् आस्रवांस् त्यजेत् । पित्तं कुर्यात् सिते बिन्दून् असित-श्याव-पीतकान्

śastreṇa sādhayet pañca sālajīn āsravāṃs tyajet | pittaṃ kuryāt site bindūn asita-śyāva-pītakān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मलाक्तादर्श-तुल्यं वा सर्वं शुक्लं स-दाह-रुक् । रोगो ऽयं शुक्तिका-संज्ञः स-शकृद्-भेद-तृड्-ज्वरः

malāktādarśa-tulyaṃ vā sarvaṃ śuklaṃ sa-dāha-ruk | rogo 'yaṃ śuktikā-saṃjñaḥ sa-śakṛd-bheda-tṛḍ-jvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कफाच् छुक्ले समं श्वेतं चिर-वृद्ध्य्-अधि-मांसकम् । शुक्लार्म शोफस् त्व् अ-रुजः स-वर्णो बहलो ऽ-मृदुः

kaphāc chukle samaṃ śvetaṃ cira-vṛddhy-adhi-māṃsakam | śuklārma śophas tv a-rujaḥ sa-varṇo bahalo '-mṛduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुः स्निग्धो ऽम्बु-बिन्द्व्-आभो बलास-ग्रथितं स्मृतं । बिन्दुभिः पिष्ट-धवलैर् उत्सन्नैः पिष्टकं वदेत्

guruḥ snigdho 'mbu-bindv-ābho balāsa-grathitaṃ smṛtaṃ | bindubhiḥ piṣṭa-dhavalair utsannaiḥ piṣṭakaṃ vadet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्त-राजी-ततं शुक्लम् उष्यते यत् स-वेदनम् । अ-शोफाश्रूपदेहं च सिरोत्पातः स शोणितात्

rakta-rājī-tataṃ śuklam uṣyate yat sa-vedanam | a-śophāśrūpadehaṃ ca sirotpātaḥ sa śoṇitāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपेक्षितह् सिरोत्पातो राजीस् ता एव वर्धयन् । कुर्यात् सास्रं सिरा-हर्षं तेनाक्ष्य्-उद्वीक्षणा-क्षमम्

upekṣitah sirotpāto rājīs tā eva vardhayan | kuryāt sāsraṃ sirā-harṣaṃ tenākṣy-udvīkṣaṇā-kṣamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिरा-जाले सिरा-जालं बृहद् रक्तं घनोन्नतम् । शोणितार्म समं श्लक्ष्णं पद्माभम् अधि-मांसकम्

sirā-jāle sirā-jālaṃ bṛhad raktaṃ ghanonnatam | śoṇitārma samaṃ ślakṣṇaṃ padmābham adhi-māṃsakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नी-रुक् श्लक्ष्णो ऽर्जुनं बिन्दुः शश-लोहित-लोहितः । मृद्व्-आशु-वृद्ध्य्-अ-रुङ्-मांसं प्रस्तारि श्याव-लोहितम्

nī-ruk ślakṣṇo 'rjunaṃ binduḥ śaśa-lohita-lohitaḥ | mṛdv-āśu-vṛddhy-a-ruṅ-māṃsaṃ prastāri śyāva-lohitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रस्तार्य्-अर्म मलैः सास्रैः स्नावार्म स्नाव-संनिभम् । शुष्कासृक्-पिण्ड-वच् छ्यावं यन् मांसं बहलं पृथु

prastāry-arma malaiḥ sāsraiḥ snāvārma snāva-saṃnibham | śuṣkāsṛk-piṇḍa-vac chyāvaṃ yan māṃsaṃ bahalaṃ pṛthu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधि-मांसार्म तद् दाह-घर्ष-वत्यः सिरावृताः । कृष्णासन्नाः सिरा-संज्ञाः पिटिकाः सर्षपोपमाः

adhi-māṃsārma tad dāha-gharṣa-vatyaḥ sirāvṛtāḥ | kṛṣṇāsannāḥ sirā-saṃjñāḥ piṭikāḥ sarṣapopamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्ति-हर्ष-सिरोत्पात-पिष्टक-ग्रथितार्जुनम् । साधयेद् औषधैः षट्कं शेषं शस्त्रेण सप्तकम्

śukti-harṣa-sirotpāta-piṣṭaka-grathitārjunam | sādhayed auṣadhaiḥ ṣaṭkaṃ śeṣaṃ śastreṇa saptakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवोत्थं तद् अपि द्रव्यैर् अर्मोक्तं यच् च पञ्च-धा । तच् छेद्यम् असित-प्राप्तं मांस-स्नाव-सिरावृतम्

navotthaṃ tad api dravyair armoktaṃ yac ca pañca-dhā | tac chedyam asita-prāptaṃ māṃsa-snāva-sirāvṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चर्मोद्दाल-वद् उच्छ्रायि दृष्टि-प्राप्तं च वर्जयेत् । पित्तं कृष्णे ऽथ-वा दृष्टौ शुक्रं तोदाश्रु-राग-वत्

carmoddāla-vad ucchrāyi dṛṣṭi-prāptaṃ ca varjayet | pittaṃ kṛṣṇe 'tha-vā dṛṣṭau śukraṃ todāśru-rāga-vat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छित्त्वा त्वचं जनयति तेन स्यात् कृष्ण-मण्डलम् । पक्व-जम्बू-निभं किञ्-चिन् निम्नं च क्षत-शुक्रकम्

chittvā tvacaṃ janayati tena syāt kṛṣṇa-maṇḍalam | pakva-jambū-nibhaṃ kiñ-cin nimnaṃ ca kṣata-śukrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् कृच्छ्र-साध्यं याप्यं तु द्वितीय-पटल-व्यधात् । तत्र तोदादि-बाहुल्यं सूची-विद्धाभ-कृष्ण-ता

tat kṛcchra-sādhyaṃ yāpyaṃ tu dvitīya-paṭala-vyadhāt | tatra todādi-bāhulyaṃ sūcī-viddhābha-kṛṣṇa-tā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीय-पटल-च्छेदाद् अ-साध्यं निचितं व्रणैः । शङ्ख-शुक्लं कफात् साध्यं नाति-रुक् शुद्ध-शुक्रकम्

tṛtīya-paṭala-cchedād a-sādhyaṃ nicitaṃ vraṇaiḥ | śaṅkha-śuklaṃ kaphāt sādhyaṃ nāti-ruk śuddha-śukrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ-ताम्र-पिच्छिलास्र-स्रुद् आ-ताम्र-पिटिकाति-रुक् । अजा-विट्-सदृशोच्छ्राय-कार्ष्ण्या वर्ज्यासृजाजका

ā-tāmra-picchilāsra-srud ā-tāmra-piṭikāti-ruk | ajā-viṭ-sadṛśocchrāya-kārṣṇyā varjyāsṛjājakā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिरा-शुक्रं मलैः सास्रैस् तज्-जुष्टं कृष्ण-मण्डलम् । स-तोद-दाह-ताम्राभिः सिराभिर् अवतन्यते

sirā-śukraṃ malaiḥ sāsrais taj-juṣṭaṃ kṛṣṇa-maṇḍalam | sa-toda-dāha-tāmrābhiḥ sirābhir avatanyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अ-निमित्तोष्ण-शीताच्छ-घनास्र-स्रुच् च तत् त्यजेत् । दोषैः सास्रैः सकृत् कृष्णं नीयते शुक्ल-रूप-ताम्

a-nimittoṣṇa-śītāccha-ghanāsra-sruc ca tat tyajet | doṣaiḥ sāsraiḥ sakṛt kṛṣṇaṃ nīyate śukla-rūpa-tām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धवलाभ्रोपलिप्ताभं निष्पावार्ध-दलाकृति । अति-तीव्र-रुजा-राग-दाह-श्वयथु-पीडितम्

dhavalābhropaliptābhaṃ niṣpāvārdha-dalākṛti | ati-tīvra-rujā-rāga-dāha-śvayathu-pīḍitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाकात्ययेन तच् छुक्रं वर्जयेत् तीव्र-वेदनम् । यस्य वा लिङ्ग-नाशो ऽन्तः श्यावं यद् वा स-लोहितम्

pākātyayena tac chukraṃ varjayet tīvra-vedanam | yasya vā liṅga-nāśo 'ntaḥ śyāvaṃ yad vā sa-lohitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्य्-उत्सेधावगाढं वा साश्रु नाडी-व्रणावृतम् । पुराणं विषमं मध्ये विच्छिन्नं यच् च शुक्रकम्

aty-utsedhāvagāḍhaṃ vā sāśru nāḍī-vraṇāvṛtam | purāṇaṃ viṣamaṃ madhye vicchinnaṃ yac ca śukrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.