Vagbhata: Astangahrdayasutra 97

प्राग्-रूप एव स्यन्देषु तीक्ष्णं गण्डूष-नावनम् । कारयेद् उपवासं च कोपाद् अन्य-त्र वात-जात्

prāg-rūpa eva syandeṣu tīkṣṇaṃ gaṇḍūṣa-nāvanam | kārayed upavāsaṃ ca kopād anya-tra vāta-jāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाहोपदेह-रागाश्रु-शोफ-शान्त्यै बिडालकम् । कुर्यात् सर्व-त्र पत्त्रैला-मरिच-स्वर्ण-गैरिकैः

dāhopadeha-rāgāśru-śopha-śāntyai biḍālakam | kuryāt sarva-tra pattrailā-marica-svarṇa-gairikaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स-रसाञ्जन-यष्ट्य्-आह्व-नत-चन्दन-सैन्धवैः । सैन्धवं नागरं तार्क्ष्यं भृष्टं मण्डेन सर्पिषः

sa-rasāñjana-yaṣṭy-āhva-nata-candana-saindhavaiḥ | saindhavaṃ nāgaraṃ tārkṣyaṃ bhṛṣṭaṃ maṇḍena sarpiṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बदरी-पत्त्र-यष्ट्य्-आह्व-पथ्यामलक-तुत्थकम् । अन्तर्-धूमं दहेत् सद्यः कोपे तच्-चूर्णं वात-जे ॥ ३।१+१ ॥ वात-जे घृत-भृष्टं वा योज्यं शबर-देश-जम् । मांसी-पद्मक-कालीय-यष्ट्य्-आह्वैः पित्त-रक्तयोः

badarī-pattra-yaṣṭy-āhva-pathyāmalaka-tutthakam | antar-dhūmaṃ dahet sadyaḥ kope tac-cūrṇaṃ vāta-je || 3.1+1 || vāta-je ghṛta-bhṛṣṭaṃ vā yojyaṃ śabara-deśa-jam | māṃsī-padmaka-kālīya-yaṣṭy-āhvaiḥ pitta-raktayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऽक्षि-रोग-हा हरीतकी-सैन्धव-तार्क्ष्य-शीलैः स-गैरिकैः स्व-स्व-कर-प्रमृष्टैः । बहिः-प्रलेपं नयनस्य कुर्यात् सर्वाक्षि-रोग-प्रशमार्थम् एतत् ॥ ५।१(२)+१ ॥ आरण्याश् छगण-रसे पटावबद्धाः सु-स्विन्ना नख-वि-तुषी-कृताः कुलत्थाः । तच्-चूर्णं सकृद् अवचूर्णनान् निशीथे नेत्राणां विधमति सद्य एव कोपम्

'kṣi-roga-hā harītakī-saindhava-tārkṣya-śīlaiḥ sa-gairikaiḥ sva-sva-kara-pramṛṣṭaiḥ | bahiḥ-pralepaṃ nayanasya kuryāt sarvākṣi-roga-praśamārtham etat || 5.1(2)+1 || āraṇyāś chagaṇa-rase paṭāvabaddhāḥ su-svinnā nakha-vi-tuṣī-kṛtāḥ kulatthāḥ | tac-cūrṇaṃ sakṛd avacūrṇanān niśīthe netrāṇāṃ vidhamati sadya eva kopam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घोषाभया-तुत्थक-यष्टि-लोध्रैर् मूती सु-सूक्ष्मैः श्लथ-वस्त्र-बद्धैः । ताम्र-स्थ-धान्याम्ल-निमग्न-मूर्तिर् अर्तिं जयत्य् अक्षिणि नैक-रूपाम्

ghoṣābhayā-tutthaka-yaṣṭi-lodhrair mūtī su-sūkṣmaiḥ ślatha-vastra-baddhaiḥ | tāmra-stha-dhānyāmla-nimagna-mūrtir artiṃ jayaty akṣiṇi naika-rūpām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षो-डशभिः सलिल-पलैः पलं तथैकं कटङ्कटेर्याः सिद्धम् । सेको ऽष्ट-भाग-शिष्टः क्षौद्र-युतः सर्व-दोष-कुपिते नेत्रे

ṣo-ḍaśabhiḥ salila-palaiḥ palaṃ tathaikaṃ kaṭaṅkaṭeryāḥ siddham | seko 'ṣṭa-bhāga-śiṣṭaḥ kṣaudra-yutaḥ sarva-doṣa-kupite netre

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वात-पित्त-कफ-संनिपात-जां नेत्रयोर् बहु-विधाम् अपि व्यथाम् । शीघ्रम् एव जयति प्रयोजितः शिग्रु-पल्लव-रसः स-माक्षिकः

vāta-pitta-kapha-saṃnipāta-jāṃ netrayor bahu-vidhām api vyathām | śīghram eva jayati prayojitaḥ śigru-pallava-rasaḥ sa-mākṣikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरुणम् उरुबूक-पत्त्रं मूलं च विभिद्य सिद्धम् आजे क्षीरे । वाताभिष्यन्द-रुजं सद्यो विनिहन्ति सक्तु-पिण्डिका चोष्णा

taruṇam urubūka-pattraṃ mūlaṃ ca vibhidya siddham āje kṣīre | vātābhiṣyanda-rujaṃ sadyo vinihanti saktu-piṇḍikā coṣṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्च्योतनं मारुत-जे क्वाथो बिल्वादिभिर् हितः । कोष्णः सहैरण्ड-जटा-बृहती-मधु-शिग्रुभिः

āścyotanaṃ māruta-je kvātho bilvādibhir hitaḥ | koṣṇaḥ sahairaṇḍa-jaṭā-bṛhatī-madhu-śigrubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रीवेर-वक्र-शार्ङ्गष्टोदुम्बर-त्वक्षु साधितम् । साम्भसा पयसाजेन शूलाश्च्योतनम् उत्तमम्

hrīvera-vakra-śārṅgaṣṭodumbara-tvakṣu sādhitam | sāmbhasā payasājena śūlāścyotanam uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोध्रामलक-रसाञ्ज[न]-बिम्बितिका-पत्त्र-तुबरिका-तुत्थैः । आश्च्योतनम् इदम् अक्ष्णोः प्रसह्य सद्यः प्रकोप-हरम् ॥ १२+१ ॥ मञ्जिष्ठा-रजनी-लाक्षा-द्राक्षर्द्धि-मधुकोत्पलैः । क्वाथः स-शर्करः शीतः सेचनं रक्त-पित्त-जित्

lodhrāmalaka-rasāñja[na]-bimbitikā-pattra-tubarikā-tutthaiḥ | āścyotanam idam akṣṇoḥ prasahya sadyaḥ prakopa-haram || 12+1 || mañjiṣṭhā-rajanī-lākṣā-drākṣarddhi-madhukotpalaiḥ | kvāthaḥ sa-śarkaraḥ śītaḥ secanaṃ rakta-pitta-jit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कसेरु-यष्ट्य्-आह्व-रजस् तान्तवे शिथिलं स्थितम् । अप्सु दिव्यासु निहितं हितं स्यन्दे ऽस्र-पित्त-जे

kaseru-yaṣṭy-āhva-rajas tāntave śithilaṃ sthitam | apsu divyāsu nihitaṃ hitaṃ syande 'sra-pitta-je

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्ड्र-यष्टी-निशा-मूती प्लुता स्तन्ये स-शर्करे । छाग-दुग्धे ऽथ-वा दाह-रुग्-रागाश्रु-निवर्तनी

puṇḍra-yaṣṭī-niśā-mūtī plutā stanye sa-śarkare | chāga-dugdhe 'tha-vā dāha-rug-rāgāśru-nivartanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेत-लोध्रं स-मधुकं घृत-भृष्टं सु-चूर्णितम् । वस्त्र-स्थं स्तन्य-मृदितं पित्त-रक्ताभिघात-जित्

śveta-lodhraṃ sa-madhukaṃ ghṛta-bhṛṣṭaṃ su-cūrṇitam | vastra-sthaṃ stanya-mṛditaṃ pitta-raktābhighāta-jit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागर-त्रि-फला-निम्ब-वासा-लोध्र-रसः कफे । कोष्णम् आश्च्योतनं मिश्रैर् भेषजैः सांनिपातिके

nāgara-tri-phalā-nimba-vāsā-lodhra-rasaḥ kaphe | koṣṇam āścyotanaṃ miśrair bheṣajaiḥ sāṃnipātike

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्पिः पुराणं पवने पित्ते शर्करयान्वितम् । व्योष-सिद्धं कफे पीत्वा यव-क्षारावचूर्णितम्

sarpiḥ purāṇaṃ pavane pitte śarkarayānvitam | vyoṣa-siddhaṃ kaphe pītvā yava-kṣārāvacūrṇitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रावयेद् रुधिरं भूयस् ततः स्निग्धं विरेचयेत् । आनूप-वेसवारेण शिरो-वदन-लेपनम्

srāvayed rudhiraṃ bhūyas tataḥ snigdhaṃ virecayet | ānūpa-vesavāreṇa śiro-vadana-lepanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उष्णेन शूले दाहे तु पयः-सर्पिर्-युतैर् हिमैः । तिमिर-प्रतिषेधं च वीक्ष्य युञ्ज्याद् यथा-यथम्

uṣṇena śūle dāhe tu payaḥ-sarpir-yutair himaiḥ | timira-pratiṣedhaṃ ca vīkṣya yuñjyād yathā-yatham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयम् एव विधिः सर्वो मन्थादिष्व् अपि शस्यते । अ-शान्तौ सर्व-था मन्थे भ्रुवोर् उपरि दाहयेत्

ayam eva vidhiḥ sarvo manthādiṣv api śasyate | a-śāntau sarva-thā manthe bhruvor upari dāhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूप्यं रूक्षेण गो-दध्ना लिम्पेन् नील-त्वम् आगते । शुष्के तु मस्तुना वर्तिर् वाताक्ष्य्-आमय-नाशिनी

rūpyaṃ rūkṣeṇa go-dadhnā limpen nīla-tvam āgate | śuṣke tu mastunā vartir vātākṣy-āmaya-nāśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुमनः-कोरकाः शङ्खस् त्रि-फला मधुकं बला । पित्त-रक्तापहा वर्तिः पिष्टा दिव्येन वारिणा

sumanaḥ-korakāḥ śaṅkhas tri-phalā madhukaṃ balā | pitta-raktāpahā vartiḥ piṣṭā divyena vāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैन्धवं त्रि-फला व्योषं शङ्खनाभिः समुद्र-जः । फेन ऐलेयकं सर्जो वर्तिः श्लेष्माक्षि-रोग-नुत्

saindhavaṃ tri-phalā vyoṣaṃ śaṅkhanābhiḥ samudra-jaḥ | phena aileyakaṃ sarjo vartiḥ śleṣmākṣi-roga-nut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रपौण्डरीकं यष्ट्य्-आह्वं दार्वी चाष्ट-पलं पचेत् । जल-द्रोणे रसे पूते पुनः पक्वे घने क्षिपेत्

prapauṇḍarīkaṃ yaṣṭy-āhvaṃ dārvī cāṣṭa-palaṃ pacet | jala-droṇe rase pūte punaḥ pakve ghane kṣipet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पाञ्जनाद् दश-पलं कर्षं च मरिचात् ततः । कृतश् चूर्णो ऽथ-वा वर्तिः सर्वाभिष्यन्द-संभवान्

puṣpāñjanād daśa-palaṃ karṣaṃ ca maricāt tataḥ | kṛtaś cūrṇo 'tha-vā vartiḥ sarvābhiṣyanda-saṃbhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हन्ति राग-रुजा-घर्षान् सद्यो दृष्टिं प्रसादयेत् । अयं पाशुपतो योगो रहस्यं भिषजां परम्

hanti rāga-rujā-gharṣān sadyo dṛṣṭiṃ prasādayet | ayaṃ pāśupato yogo rahasyaṃ bhiṣajāṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुष्काक्षि-पाके हविषः पानम् अक्ष्णोश् च तर्पणम् । घृतेन जीवनीयेन नस्यं तैलेन वाणुना

śuṣkākṣi-pāke haviṣaḥ pānam akṣṇoś ca tarpaṇam | ghṛtena jīvanīyena nasyaṃ tailena vāṇunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिषेको हितश् चात्र पयः कोष्णं स-सैन्धवम् । सर्पिर्-युक्तं स्तन्य-पिष्टम् अञ्जनं च महौषधम्

pariṣeko hitaś cātra payaḥ koṣṇaṃ sa-saindhavam | sarpir-yuktaṃ stanya-piṣṭam añjanaṃ ca mahauṣadham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसा वानूप-सत्-त्वोत्था किञ्-चित्-सैन्धव-नागरा । घृताक्तान् दर्पणे घृष्टान् केशान् मल्लक-संपुटे

vasā vānūpa-sat-tvotthā kiñ-cit-saindhava-nāgarā | ghṛtāktān darpaṇe ghṛṣṭān keśān mallaka-saṃpuṭe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दग्ध्वाज्य-पिष्टा लोह-स्था सा मषी श्रेष्ठम् अञ्जनम् । स-शोफे वाल्प-शोफे च स्निग्धस्य व्यधयेत् सिराम्

dagdhvājya-piṣṭā loha-sthā sā maṣī śreṣṭham añjanam | sa-śophe vālpa-śophe ca snigdhasya vyadhayet sirām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेकः स्निग्धे पुनर् द्राक्षा-पथ्या-क्वाथ-त्रिवृद्-घृतैः । श्वेत-लोध्रं घृते भृष्टं चूर्णितं तान्तव-स्थितम्

rekaḥ snigdhe punar drākṣā-pathyā-kvātha-trivṛd-ghṛtaiḥ | śveta-lodhraṃ ghṛte bhṛṣṭaṃ cūrṇitaṃ tāntava-sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उष्णाम्बुना विमृदितं सेकः शूल-हरः परम् । दार्वी-प्रपौण्डरीकस्य क्वाथो वाश्च्योतने हितः

uṣṇāmbunā vimṛditaṃ sekaḥ śūla-haraḥ param | dārvī-prapauṇḍarīkasya kvātho vāścyotane hitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यष्टी-हिमोत्पल-क्षीरैः कुर्यान् मूर्धस्य लेपनम् ॥ ३३+१अब् ॥ संधावांश् च प्रयुञ्जीत घर्ष-रागाश्रु-रुग्-घरान् ॥ ३३ऊ̆अब् ॥ ताम्रं लोहे मूत्र-घृष्टं प्रयुक्तं नेत्रे सर्पिर्-धूपितं वेदना-घ्नम् । ताम्रे घृष्टो गव्य-दध्नः सरो वा युक्तः कृष्णा-सैन्धवाभ्यां वरिष्ठः

yaṣṭī-himotpala-kṣīraiḥ kuryān mūrdhasya lepanam || 33+1ab || saṃdhāvāṃś ca prayuñjīta gharṣa-rāgāśru-rug-gharān || 33ū̆ab || tāmraṃ lohe mūtra-ghṛṣṭaṃ prayuktaṃ netre sarpir-dhūpitaṃ vedanā-ghnam | tāmre ghṛṣṭo gavya-dadhnaḥ saro vā yuktaḥ kṛṣṇā-saindhavābhyāṃ variṣṭhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्खं ताम्रे स्तन्य-घृष्टं घृताक्तैः शम्याः पत्त्रैर् धूपितं तद् यवैश् च । नेत्रे युक्तं हन्ति संधाव-संज्ञं क्षिप्रं घर्षं वेदनां चाति-तीव्राम्

śaṅkhaṃ tāmre stanya-ghṛṣṭaṃ ghṛtāktaiḥ śamyāḥ pattrair dhūpitaṃ tad yavaiś ca | netre yuktaṃ hanti saṃdhāva-saṃjñaṃ kṣipraṃ gharṣaṃ vedanāṃ cāti-tīvrām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदुम्बर-फलं लोहे घृष्टं स्तन्येन धूपितम् ॥ ३६अब् ॥ साज्यैः शमी-च्छदैर् दाह-शूल-रागाश्रु-हर्ष-जित् । शिग्रु-पल्लव-निर्यासः सु-घृष्टस् ताम्र-संपुटे

udumbara-phalaṃ lohe ghṛṣṭaṃ stanyena dhūpitam || 36ab || sājyaiḥ śamī-cchadair dāha-śūla-rāgāśru-harṣa-jit | śigru-pallava-niryāsaḥ su-ghṛṣṭas tāmra-saṃpuṭe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषिक्तं तुत्थकं वारान् गो-जले पञ्च-विंशतिम् । स्तन्ये वा छाग-दुग्धे वा सद्यः-कोपे तद् अञ्जनम् ॥ ३७।१+२ ॥ घृतेन धूपितो हन्ति शोफ-घर्षाश्रु-वेदनाः । तिलाम्भसा मृत्-कपालं कांस्ये घृष्टं सु-धूपितम्

niṣiktaṃ tutthakaṃ vārān go-jale pañca-viṃśatim | stanye vā chāga-dugdhe vā sadyaḥ-kope tad añjanam || 37.1+2 || ghṛtena dhūpito hanti śopha-gharṣāśru-vedanāḥ | tilāmbhasā mṛt-kapālaṃ kāṃsye ghṛṣṭaṃ su-dhūpitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निम्ब-पत्त्रैर् घृताभ्यक्तैर् घर्ष-शूलाश्रु-राग-जित् । संधावेनाञ्जिते नेत्रे विगतौषध-वेदने

nimba-pattrair ghṛtābhyaktair gharṣa-śūlāśru-rāga-jit | saṃdhāvenāñjite netre vigatauṣadha-vedane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तन्येनाश्च्योतनं कार्यं त्रिः परं नाञ्जयेच् च तैः । तालीश-पत्त्र-चपला-नत-लोह-रजो-ऽञ्जनैः

stanyenāścyotanaṃ kāryaṃ triḥ paraṃ nāñjayec ca taiḥ | tālīśa-pattra-capalā-nata-loha-rajo-'ñjanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जाती-मुकुल-कासीस-सैन्धवैर् मूत्र-पेषितैः । ताम्रम् आलिप्य सप्ताहं धारयेत् पेषयेत् ततः

jātī-mukula-kāsīsa-saindhavair mūtra-peṣitaiḥ | tāmram ālipya saptāhaṃ dhārayet peṣayet tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूत्रेणैवानु गुटिकाः कार्याश् छाया-विशोषिताः । ताः स्तन्य-घृष्टा घर्षाश्रु-शोफ-कण्डू-विनाशनाः

mūtreṇaivānu guṭikāḥ kāryāś chāyā-viśoṣitāḥ | tāḥ stanya-ghṛṣṭā gharṣāśru-śopha-kaṇḍū-vināśanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याघ्री-त्वङ्-मधुकं ताम्र-रजो ऽजा-क्षीर-कल्कितम् । शम्य्-आमलक-पत्त्राज्य-धूपितं शोफ-रुक्-प्रणुत्

vyāghrī-tvaṅ-madhukaṃ tāmra-rajo 'jā-kṣīra-kalkitam | śamy-āmalaka-pattrājya-dhūpitaṃ śopha-ruk-praṇut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अम्लोषिते प्रयुञ्जीत पित्ताभिष्यन्द-साधनम् । उत्क्लिष्टाः कफ-पित्तास्र-निचयोत्थाः कुकूणकः

amloṣite prayuñjīta pittābhiṣyanda-sādhanam | utkliṣṭāḥ kapha-pittāsra-nicayotthāḥ kukūṇakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्ष्मोपरोधं शुष्काक्षि-पाकः पूयालसो बिसः । पोथक्य्-अम्लोषितो ऽल्पाख्यः स्यन्द-मन्था विनानिलात्

pakṣmoparodhaṃ śuṣkākṣi-pākaḥ pūyālaso bisaḥ | pothaky-amloṣito 'lpākhyaḥ syanda-manthā vinānilāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते ऽष्टा-दश पिल्लाख्या दीर्घ-कालानुबन्धिनः । चिकित्सा पृथग् एतेषां स्वं स्वम् उक्ताथ वक्ष्यते

ete 'ṣṭā-daśa pillākhyā dīrgha-kālānubandhinaḥ | cikitsā pṛthag eteṣāṃ svaṃ svam uktātha vakṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिल्ली-भूतेषु सामान्याद् अथ पिल्लाख्य-रोगिणः । स्निग्धस्य छर्दित-वतः सिरा-व्यध-हृतासृजः

pillī-bhūteṣu sāmānyād atha pillākhya-rogiṇaḥ | snigdhasya chardita-vataḥ sirā-vyadha-hṛtāsṛjaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरिक्तस्य च वर्त्मानु निर्लिखेद् आ-विशुद्धितः । तुत्थकस्य पलं श्वेत-मरिचानि च विंशतिः

viriktasya ca vartmānu nirlikhed ā-viśuddhitaḥ | tutthakasya palaṃ śveta-maricāni ca viṃśatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिंशता काञ्जिक-पलैः पिष्ट्वा ताम्रे निधापयेत् । पिल्लान् अ-पिल्लान् कुरुते बहु-वर्षोत्थितान् अपि

triṃśatā kāñjika-palaiḥ piṣṭvā tāmre nidhāpayet | pillān a-pillān kurute bahu-varṣotthitān api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् सेकेनोपदेहाश्रु-कण्डू-शोफांश् च नाशयेत् । करञ्ज-बीजं सुरसं सुमनः-कोरकाणि च

tat sekenopadehāśru-kaṇḍū-śophāṃś ca nāśayet | karañja-bījaṃ surasaṃ sumanaḥ-korakāṇi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संक्षुद्य साधयेत् क्वाथे पूते तत्र रस-क्रिया । अञ्जनं पिल्ल-भैषज्यं पक्ष्मणां च प्ररोहणम्

saṃkṣudya sādhayet kvāthe pūte tatra rasa-kriyā | añjanaṃ pilla-bhaiṣajyaṃ pakṣmaṇāṃ ca prarohaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसाञ्जनं सर्ज-रसो रीति-पुष्पं मनःशिला । समुद्र-फेनो लवणं गैरिकं मरिचानि च

rasāñjanaṃ sarja-raso rīti-puṣpaṃ manaḥśilā | samudra-pheno lavaṇaṃ gairikaṃ maricāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अञ्जनं मधुना पिष्टं क्लेद-कण्डू-घ्नम् उत्तमम् । अभया-रस-पिष्टं वा तगरं पिल्ल-नाशनम्

añjanaṃ madhunā piṣṭaṃ kleda-kaṇḍū-ghnam uttamam | abhayā-rasa-piṣṭaṃ vā tagaraṃ pilla-nāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावितं बस्त-मूत्रेण स-स्नेहं देवदारु च । सैन्धव-त्रि-फला-कृष्णा-कटुका-शङ्खनाभयः

bhāvitaṃ basta-mūtreṇa sa-snehaṃ devadāru ca | saindhava-tri-phalā-kṛṣṇā-kaṭukā-śaṅkhanābhayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स-ताम्र-रजसो वर्तिः पिल्ल-शुक्रक-नाशिनी । पुष्प-कासीस-चूर्णो वा सुरसा-रस-भावितः

sa-tāmra-rajaso vartiḥ pilla-śukraka-nāśinī | puṣpa-kāsīsa-cūrṇo vā surasā-rasa-bhāvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम्रे दशाहं तत् पैल्ल्य-पक्ष्म-शात-जिद् अञ्जनम् ॥ ५५ऊ̆अब् ॥ अलं च सौवीरकम् अञ्जनं च ताभ्यां समं ताम्र-रजः सु-सूक्ष्मम् । पिल्लेषु रोमाणि निषेवितो ऽसौ चूर्णः करोत्य् एक-शलाकयापि

tāmre daśāhaṃ tat paillya-pakṣma-śāta-jid añjanam || 55ū̆ab || alaṃ ca sauvīrakam añjanaṃ ca tābhyāṃ samaṃ tāmra-rajaḥ su-sūkṣmam | pilleṣu romāṇi niṣevito 'sau cūrṇaḥ karoty eka-śalākayāpi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषेवितो ऽयं लाक्षा-निर्गुण्डी-भृङ्ग-दार्वी-रसेन श्रेष्ठं कार्पासं भावितं सप्त-कृत्वः । दीपः प्रज्वाल्यः सर्पिषा तत्-समुत्था श्रेष्ठा पिल्लानां रोपणार्थे मषी सा

niṣevito 'yaṃ lākṣā-nirguṇḍī-bhṛṅga-dārvī-rasena śreṣṭhaṃ kārpāsaṃ bhāvitaṃ sapta-kṛtvaḥ | dīpaḥ prajvālyaḥ sarpiṣā tat-samutthā śreṣṭhā pillānāṃ ropaṇārthe maṣī sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्त्मावलेखं बहु-शस् तद्-वच् छोणित-मोक्षणम् ॥ ५८अब् ॥ पुनः पुनर् विरेकं च नित्यम् आश्च्योतनाञ्जनम् । नावनं धूम-पानं च पिल्ल-रोगातुरो भजेत्

vartmāvalekhaṃ bahu-śas tad-vac choṇita-mokṣaṇam || 58ab || punaḥ punar virekaṃ ca nityam āścyotanāñjanam | nāvanaṃ dhūma-pānaṃ ca pilla-rogāturo bhajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूयालसे त्व् अ-शान्ते ऽन्ते दाहः सूक्ष्म-शलाकया । चतुर्-णवतिर् इत्य् अक्ष्णो हेतु-लक्षण-साधनैः

pūyālase tv a-śānte 'nte dāhaḥ sūkṣma-śalākayā | catur-ṇavatir ity akṣṇo hetu-lakṣaṇa-sādhanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्-परम् अ-संकीर्णाः कार्त्स्न्येन गदिता गदाः । सर्व-दा च निषेवेत स्वस्थो ऽपि नयन-प्रियः

paras-param a-saṃkīrṇāḥ kārtsnyena gaditā gadāḥ | sarva-dā ca niṣeveta svastho 'pi nayana-priyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराण-यव-गोधूम-शालि-षष्टिक-कोद्रवान् । मुद्गादीन् कफ-पित्त-घ्नान् भूरि-सर्पिः-परिप्लुतान्

purāṇa-yava-godhūma-śāli-ṣaṣṭika-kodravān | mudgādīn kapha-pitta-ghnān bhūri-sarpiḥ-pariplutān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाकं चैवं-विधं मांसं जाङ्गलं दाडिमं सिताम् । सैन्धवं त्रि-फलां द्राक्षां वारि पाने च नाभसम्

śākaṃ caivaṃ-vidhaṃ māṃsaṃ jāṅgalaṃ dāḍimaṃ sitām | saindhavaṃ tri-phalāṃ drākṣāṃ vāri pāne ca nābhasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आतप-त्रं पद-त्राणं विधि-वद् दोष-शोधनम् । वर्जयेद् वेग-संरोधम् अ-जीर्णाध्यशनानि च

ātapa-traṃ pada-trāṇaṃ vidhi-vad doṣa-śodhanam | varjayed vega-saṃrodham a-jīrṇādhyaśanāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रोध-शोक-दिवा-स्वप्न-रात्रि-जागरणातपान् । विदाहि विष्टम्भ-करं यच् चेहाहार-भेषजम्

krodha-śoka-divā-svapna-rātri-jāgaraṇātapān | vidāhi viṣṭambha-karaṃ yac cehāhāra-bheṣajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वे पाद-मध्ये पृथु-संनिवेशे सिरे गते ते बहु-धा च नेत्रे । ता म्रक्षणोद्वर्तन-लेपनादीन् पाद-प्रयुक्तान् नयने नयन्ति

dve pāda-madhye pṛthu-saṃniveśe sire gate te bahu-dhā ca netre | tā mrakṣaṇodvartana-lepanādīn pāda-prayuktān nayane nayanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नयन्ति मलौष्ण्य-संघट्टन-पीडनाद्यैस् ता दूषयन्ते नयनानि दुष्टाः । भजेत् सदा दृष्टि-हितानि तस्माद् उपानद्-अभ्यञ्जन-धावनानि

nayanti malauṣṇya-saṃghaṭṭana-pīḍanādyais tā dūṣayante nayanāni duṣṭāḥ | bhajet sadā dṛṣṭi-hitāni tasmād upānad-abhyañjana-dhāvanāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.