Vagbhata: Astangahrdayasutra 98

प्रतिश्याय-जल-क्रीडा-कर्ण-कण्डूयनैर् मरुत् । मिथ्या-योगेन शब्दस्य कुपितो ऽन्यैश् च कोपनैः

pratiśyāya-jala-krīḍā-karṇa-kaṇḍūyanair marut | mithyā-yogena śabdasya kupito 'nyaiś ca kopanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्य श्रोत्र-सिराः कुर्याच् छूलं स्रोतसि वेग-वत् । अर्धावभेदकं स्तम्भं शिशिरान्-अभिनन्दनम्

prāpya śrotra-sirāḥ kuryāc chūlaṃ srotasi vega-vat | ardhāvabhedakaṃ stambhaṃ śiśirān-abhinandanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिराच् च पाकं पक्वं तु लसीकाम् अल्प-शः स्रवेत् । श्रोत्रं शून्यम् अ-कस्माच् च स्यात् संचार-विचार-वत्

cirāc ca pākaṃ pakvaṃ tu lasīkām alpa-śaḥ sravet | śrotraṃ śūnyam a-kasmāc ca syāt saṃcāra-vicāra-vat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूलं पित्तात् स-दाहोषा-शीतेच्छा-श्वयथु-ज्वरम् । आशु-पाकं प्रपक्वं च स-पीत-लसिका-स्रुति

śūlaṃ pittāt sa-dāhoṣā-śītecchā-śvayathu-jvaram | āśu-pākaṃ prapakvaṃ ca sa-pīta-lasikā-sruti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा लसीका स्पृशेद् यद् यत् तत् तत् पाकम् उपैति च । कफाच् छिरो-हनु-ग्रीवा-गौरवं मन्द-ता रुजः

sā lasīkā spṛśed yad yat tat tat pākam upaiti ca | kaphāc chiro-hanu-grīvā-gauravaṃ manda-tā rujaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्डूः श्वयथुर् उष्णेच्छा पाकाच् छ्वेत-घन-स्रुतिः । करोति श्रवणे शूलम् अभिघातादि-दूषितम्

kaṇḍūḥ śvayathur uṣṇecchā pākāc chveta-ghana-srutiḥ | karoti śravaṇe śūlam abhighātādi-dūṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तं पित्त-समानार्ति किञ्-चिद् वाधिक-लक्षणम् । शूलं समुदितैर् दोषैः स-शोफ-ज्वर-तीव्र-रुक्

raktaṃ pitta-samānārti kiñ-cid vādhika-lakṣaṇam | śūlaṃ samuditair doṣaiḥ sa-śopha-jvara-tīvra-ruk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्यायाद् उष्ण-शीतेच्छां जायते श्रुति-जाड्य-वत् । पक्वं सितासिता-रक्त-घन-पूय-प्रवाहि च

paryāyād uṣṇa-śītecchāṃ jāyate śruti-jāḍya-vat | pakvaṃ sitāsitā-rakta-ghana-pūya-pravāhi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शब्द-वाहि-सिरा-संस्थे शृणोति पवने मुहुः । नादान् अ-कस्माद् विविधान् कर्ण-नादं वदन्ति तम्

śabda-vāhi-sirā-saṃsthe śṛṇoti pavane muhuḥ | nādān a-kasmād vividhān karṇa-nādaṃ vadanti tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लेष्मणानुगतो वायुर् नादो वा समुपेक्षितः । उच्चैः कृच्छ्राच् छ्रुतिं कुर्याद् बधिर-त्वं क्रमेण च

śleṣmaṇānugato vāyur nādo vā samupekṣitaḥ | uccaiḥ kṛcchrāc chrutiṃ kuryād badhira-tvaṃ krameṇa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातेन शोषितः श्लेष्मा श्रोतो लिम्पेत् ततो भवेत् । रुग्-गौरवं पिधानं च स प्रतीनाह-संज्ञितः

vātena śoṣitaḥ śleṣmā śroto limpet tato bhavet | rug-gauravaṃ pidhānaṃ ca sa pratīnāha-saṃjñitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्डू-शोफौ कफाच् छ्रोत्रे स्थिरौ तत्-संज्ञया स्मृतौ । कफो विदग्धः पित्तेन स-रुजं नी-रुजं त्व् अपि

kaṇḍū-śophau kaphāc chrotre sthirau tat-saṃjñayā smṛtau | kapho vidagdhaḥ pittena sa-rujaṃ nī-rujaṃ tv api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घन-पूति-बहु-क्लेदं कुरुते पूति-कर्णकम् । वातादि-दूषितं श्रोत्रं मांसासृक्-क्लेद-जा रुजम्

ghana-pūti-bahu-kledaṃ kurute pūti-karṇakam | vātādi-dūṣitaṃ śrotraṃ māṃsāsṛk-kleda-jā rujam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खादन्तो जन्तवः कुर्युस् तीव्रां स कृमि-कर्णकः । श्रोत्र-कण्डूयनाज् जाते क्षते स्यात् पूर्व-लक्षणः

khādanto jantavaḥ kuryus tīvrāṃ sa kṛmi-karṇakaḥ | śrotra-kaṇḍūyanāj jāte kṣate syāt pūrva-lakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्रधिः पूर्व-वच् चान्यः शोफो ऽर्शो ऽर्बुदम् ईरितम् । तेषु रुक् पूति-कर्ण-त्वं बधिर-त्वं च बाधते

vidradhiḥ pūrva-vac cānyaḥ śopho 'rśo 'rbudam īritam | teṣu ruk pūti-karṇa-tvaṃ badhira-tvaṃ ca bādhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भे ऽनिलात् संकुचिता शष्कुली कुचि-कर्णकः । एको नी-रुग् अनेको वा गर्भे मांसाङ्कुरः स्थिरः

garbhe 'nilāt saṃkucitā śaṣkulī kuci-karṇakaḥ | eko nī-rug aneko vā garbhe māṃsāṅkuraḥ sthiraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भे मांसाङ्कुरः स्थितः पिप्पली पिप्पली-मानः संनिपाताद् विदारिका । स-वर्णः स-रुजः स्तब्धः श्वयथुः स उपेक्षितः

garbhe māṃsāṅkuraḥ sthitaḥ pippalī pippalī-mānaḥ saṃnipātād vidārikā | sa-varṇaḥ sa-rujaḥ stabdhaḥ śvayathuḥ sa upekṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटु-तैल-निभं पक्वः स्रवेत् कृच्छ्रेण रोहति । संकोचयति रूढा च सा ध्रुवं कर्ण-शष्कुलीम्

kaṭu-taila-nibhaṃ pakvaḥ sravet kṛcchreṇa rohati | saṃkocayati rūḍhā ca sā dhruvaṃ karṇa-śaṣkulīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिरा-स्थः कुरुते वायुः पाली-शोषं तद्-आह्वयम् । कृशा दृढा च तन्त्री-वत् पाली वातेन तन्त्रिका

sirā-sthaḥ kurute vāyuḥ pālī-śoṣaṃ tad-āhvayam | kṛśā dṛḍhā ca tantrī-vat pālī vātena tantrikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सु-कुमारे चिरोत्सर्गात् सहसैव प्रवर्धिते । कर्णे शोफः स-रुक् पाल्याम् अरुणः परिपोट-वान्

su-kumāre cirotsargāt sahasaiva pravardhite | karṇe śophaḥ sa-ruk pālyām aruṇaḥ paripoṭa-vān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिपोटः स पवनाद् उत्पातः पित्त-शोणितात् । गुर्व्-आभरण-भाराद्यैः श्यावो रुग्-दाह-पाक-वान्

paripoṭaḥ sa pavanād utpātaḥ pitta-śoṇitāt | gurv-ābharaṇa-bhārādyaiḥ śyāvo rug-dāha-pāka-vān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वयथुः स्फोट-पिटिका-रागोषा-क्लेद-संयुतः । पाल्यां शोफो ऽनिल-कफात् सर्वतो निर्-व्यथः स्थिरः

śvayathuḥ sphoṭa-piṭikā-rāgoṣā-kleda-saṃyutaḥ | pālyāṃ śopho 'nila-kaphāt sarvato nir-vyathaḥ sthiraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तब्धः स-वर्णः कण्डू-मान् उन्मन्थो गल्लिरश् च सः । दुर्-विद्धे वर्धिते कर्णे स-कण्डू-दाह-पाक-रुक्

stabdhaḥ sa-varṇaḥ kaṇḍū-mān unmantho galliraś ca saḥ | dur-viddhe vardhite karṇe sa-kaṇḍū-dāha-pāka-ruk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वयथुः संनिपातोत्थः स नाम्ना दुःख-वर्धनः । कफासृक्-कृमि-जाः सूक्ष्माः स-कण्डू-क्लेद-वेदनाः

śvayathuḥ saṃnipātotthaḥ sa nāmnā duḥkha-vardhanaḥ | kaphāsṛk-kṛmi-jāḥ sūkṣmāḥ sa-kaṇḍū-kleda-vedanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिह्युः पालीम् उपेक्षिताः लेह्याख्याः पिटिकास् ता हि । पिप्पली सर्व-जं शूलं विदारी कुचि-कर्णकः

lihyuḥ pālīm upekṣitāḥ lehyākhyāḥ piṭikās tā hi | pippalī sarva-jaṃ śūlaṃ vidārī kuci-karṇakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषाम् अ-साध्या याप्यैका तन्त्रिकान्यांस् तु साधयेत् । पञ्च-विंशतिर् इत्य् उक्ताः कर्ण-रोगा विभागतः

eṣām a-sādhyā yāpyaikā tantrikānyāṃs tu sādhayet | pañca-viṃśatir ity uktāḥ karṇa-rogā vibhāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.