Asvalayana-Srautasutra 4

दर्शपूर्णमासाभ्यामिष्ट्वाइष्टिपशुचातुर्मास्यैरथसोमेन।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) ऊर्ध्वम्दर्शपूर्णमासाभ्याम्यथाउपपत्थ्येकेप्रागपिसोमेनएके।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) तस्यऋत्विजः।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) चत्वारस्त्रिपुरुषाः।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) तस्यतस्यौत्तरेत्रयः।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) होतामैत्रावरुणोअच्छावाकोग्रावस्तुत्।।।अध्वर्युःप्रतिप्रस्थातानेष्टाउन्नेता।।।ब्रह्माब्राह्मणाच्छंस्याग्नीध्रःपोता।।।उद्गाताप्रस्तोताप्रतिहर्तासुब्रह्मण्यैति।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) एतेअहीनएकअहैर्याजयन्ति।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) एतएवआहितअग्नयैष्टप्रथमयज्ञागृहपतिसप्तदशादीक्षित्वासमोप्यअग्नींस्तन्मुखाःसत्राण्यासते।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) तेषाम्समावापआदियथाअर्थमभिधानमैष्टिकेतन्त्रे।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) दीक्षणआद्यनग्नीनाम्।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) अग्निर्मुखमितिचयाज्याअनुवाक्ययोः।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) दण्डप्रदाने।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) प्रैषेषुनिवित्सु।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) घृतयाज्यायाम्।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) कुह्वाम्च।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) अच्छावाकनिगदौपहवप्रत्युपहवेच।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) आर्षेयाणिगृहपतेःप्रवरित्वाआत्मआदीनाम्मुख्यानाम्।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) एवम्द्वितीयतृतीयचतुर्थानाम्।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) यावन्तोअनन्तर्हिताःसमाअनगोत्रास्तावताम्सकृत्।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) आवर्तयेद्वाद्रव्यअन्वयाःसंस्काराः।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) साग्निचित्येषुक्रतुषुउखासम्भरणीयामिष्टिमेके।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) अग्निर्ब्रह्मण्वानग्निःक्षत्रवानग्निःक्षत्रभृत्।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) एतेनअग्नेब्रह्मणावावृधस्वब्रह्मचतेजातवेदोनमश्चपुरूण्यग्नेपुरुधात्वायासचित्रचित्रम्चितयन्तमस्मेअग्निरीशेबृहतःक्षत्रियस्यअर्चामितेसुमतिम्घोष्यर्वागिति।।।इदम्प्रभृतिकर्मणाम्शनैस्तराम्॥उत्तरौत्तरम्।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) एतत्त्वपिपौर्णमासात्।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) प्रायणीयावत्सोमप्रवहणम्।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) ऊर्ध्वम्प्रथमायाअग्निप्रणयनीयायाऔपवसथ्येअनियमः।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन) मद्यआदिघर्मे।। (सोम: गेनेरल्: सोमप्रवचन)

darśa.pūrṇa.māsābhyām.iṣṭvā.iṣṭi.paśu.cāturmāsyair.atha.somena./ (soma: general: soma.pravacana) ūrdhvam.darśa.pūrṇa.māsābhyām.yathā.upapatthy.eke.prāg.api.somena.eke./ (soma: general: soma.pravacana) tasya.ṛtvijaḥ./ (soma: general: soma.pravacana) catvāras.tri.puruṣāḥ./ (soma: general: soma.pravacana) tasya.tasya.uttare.trayaḥ./ (soma: general: soma.pravacana) hotā.maitrāvaruṇo.acchāvāko.grāvastut./.adhvaryuḥ.pratiprasthātā.neṣṭā.unnetā./.brahmā.brāhmaṇācchaṃsy.āgnīdhraḥ.potā./.udgātā.prastotā.pratihartā.subrahmaṇya.iti./ (soma: general: soma.pravacana) ete.ahīna.eka.ahair.yājayanti./ (soma: general: soma.pravacana) eta.eva.āhita.agnaya.iṣṭa.prathama.yajñā.gṛha.pati.saptadaśā.dīkṣitvā.samopya.agnīṃs.tan.mukhāḥ.satrāṇy.āsate./ (soma: general: soma.pravacana) teṣām.samāvāpa.ādi.yathā.artham.abhidhānam.aiṣṭike.tantre./ (soma: general: soma.pravacana) dīkṣaṇa.ādy.anagnīnām./ (soma: general: soma.pravacana) agnir.mukham.iti.ca.yājyā.anuvākyayoḥ./ (soma: general: soma.pravacana) daṇḍa.pradāne./ (soma: general: soma.pravacana) praiṣeṣu.nivitsu./ (soma: general: soma.pravacana) ghṛta.yājyāyām./ (soma: general: soma.pravacana) kuhvām.ca./ (soma: general: soma.pravacana) acchāvāka.nigada.upahava.pratyupahave.ca./ (soma: general: soma.pravacana) ārṣeyāṇi.gṛhapateḥ.pravaritvā.ātma.ādīnām.mukhyānām./ (soma: general: soma.pravacana) evam.dvitīya.tṛtīya.caturthānām./ (soma: general: soma.pravacana) yāvanto.anantarhitāḥ.samāana.gotrās.tāvatām.sakṛt./ (soma: general: soma.pravacana) āvartayed.vā.dravya.anvayāḥ.saṃskārāḥ./ (soma: general: soma.pravacana) sāgni.cityeṣu.kratuṣu.ukhā.sambharaṇīyām.iṣṭim.eke./ (soma: general: soma.pravacana) agnir.brahmaṇvān.agniḥ.kṣatravān.agniḥ.kṣatrabhṛt./ (soma: general: soma.pravacana) etena.agne.brahmaṇā.vāvṛdhasva.brahma.ca.te.jāta.vedo.namaś.ca.purūṇy.agne.puru.dhātvāyā.sa.citra.citram.citayantam.asme.agnir.īśe.bṛhataḥ.kṣatriyasya.arcāmi.te.sumatim.ghoṣy.arvāg.iti./.idam.prabhṛti.karmaṇām.śanaistarām..uttara.uttaram./ (soma: general: soma.pravacana) etat.tv.api.paurṇa.māsāt./ (soma: general: soma.pravacana) prāyaṇīyāvat.soma.pravahaṇam./ (soma: general: soma.pravacana) ūrdhvam.prathamāyā.agni.praṇayanīyāyā.aupavasathye.aniyamaḥ./ (soma: general: soma.pravacana) madya.ādi.gharme./ (soma: general: soma.pravacana)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीक्षणीयायाम्धाय्येविराजौ।। (सोम: दीक्षा) अग्नीविष्णू।। (सोम: दीक्षा) अग्निर्मुखम्प्रथमोदेवतानाम्संगतानामुत्तमोविष्णुरासीत्।।।यजमानायपरिगृह्यदेवान्दीक्षयैदम्हविरागच्छतम्नः।।।अग्निश्चविष्णोतपौत्तमम्महोदीक्षापालायवनतम्हिशक्रा।।।विश्वैर्देवैर्यज्ञियैःस्मविदानौदीक्षामस्मैयजमानायधत्तमिति।। (सोम: दीक्षा) वैश्वानरआदित्याःसरस्वत्यदितिर्वा।। (सोम: दीक्षा) धारयन्तआदित्यासोजगत्स्थाइतिद्वेएतेभुवद्वद्भ्योभुवनपतिभ्योवा।। (सोम: दीक्षा) नैदमादिषुमार्जनमर्वागुदयनीयायाः।। (सोम: दीक्षा) इदमादिइऌआयाम्सूक्तवाकेचआगूराशिःस्थाने।। (सोम: दीक्षा) उपहूतोअयम्यजमानोअस्ययज्ञस्यआगुरौदृचमशीयैतितस्मिन्नुपहूतः।। (सोम: दीक्षा) आशास्तेअयम्यजमानोअस्ययज्ञ्स्यआगुरौदृचमशीयैत्याशास्ते।। (सोम: दीक्षा) नचअत्रनामआदेशः।। (सोम: दीक्षा) प्रकृत्याअन्त्यऊर्ध्वम्पश्विऌआयाः।। (सोम: दीक्षा) दीक्षितानाम्संचरोगार्हपत्यआहवनीयावन्तराअग्नेःप्रणयनात्।। (सोम: दीक्षा) दीक्षणआदिरात्रिसंख्यानेनदीक्षाअपरिमिताः।। (सोम: दीक्षा) एकअहप्रभृत्यासंवत्सरात्।।।संवत्सरम्त्वेवसव्रते।। (सोम: दीक्षा) द्वादशअहताअप्श्चितेषुयथासुत्याउपसदः।। (सोम: दीक्षा) कर्मआचारस्त्वेकअहानाम्।। (सोम: दीक्षा) एकातिस्रोवादीक्षास्तिस्रौपसदःसुत्यमहरुत्तमम्।। (सोम: दीक्षा) दीक्षाअन्तेराजक्रयः।। (सोम: दीक्षा)

dīkṣaṇīyāyām.dhāyye.virājau./ (soma: dīkṣā) agnī.viṣṇū./ (soma: dīkṣā) agnir.mukham.prathamo.devatānām.saṃgatānām.uttamo.viṣṇur.āsīt./.yajamānāya.parigṛhya.devān.dīkṣaya.idam.havir.āgacchatam.naḥ./.agniś.ca.viṣṇo.tapa.uttamam.maho.dīkṣā.pālāya.vanatam.hi.śakrā./.viśvair.devair.yajñiyaiḥ.smavidānau.dīkṣām.asmai.yajamānāya.dhattam.iti./ (soma: dīkṣā) vaiśvānara.ādityāḥ.sarasvaty.aditir.vā./ (soma: dīkṣā) dhārayanta.ādityāso.jagatsthā.iti.dve.ete.bhuvadvadbhyo.bhuvana.patibhyo.vā./ (soma: dīkṣā) na.idam.ādiṣu.mārjanam.arvāg.udayanīyāyāḥ./ (soma: dīkṣā) idam.ādi.iḷāyām.sūkta.vāke.ca.āgūr.āśiḥ.sthāne./ (soma: dīkṣā) upahūto.ayam.yajamāno.asya.yajñasya.āgura.udṛcam.aśīya.iti.tasminn.upahūtaḥ./ (soma: dīkṣā) āśāste.ayam.yajamāno.asya.yajñsya.āgura.udṛcam.aśīya.ity.āśāste./ (soma: dīkṣā) na.ca.atra.nāma.ādeśaḥ./ (soma: dīkṣā) prakṛtyā.antya.ūrdhvam.paśv.iḷāyāḥ./ (soma: dīkṣā) dīkṣitānām.saṃcaro.gārhapatya.āhavanīyāv.antarā.agneḥ.praṇayanāt./ (soma: dīkṣā) dīkṣaṇa.ādi.rātri.saṃkhyānena.dīkṣā.aparimitāḥ./ (soma: dīkṣā) eka.aha.prabhṛty.ā.saṃvatsarāt./.saṃvatsaram.tv.eva.savrate./ (soma: dīkṣā) dvādaśa.aha.tāapś.citeṣu.yathā.sutyā.upasadaḥ./ (soma: dīkṣā) karma.ācāras.tv.eka.ahānām./ (soma: dīkṣā) ekā.tisro.vā.dīkṣās.tisra.upasadaḥ.sutyam.ahar.uttamam./ (soma: dīkṣā) dīkṣā.ante.rāja.krayaḥ./ (soma: dīkṣā)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदहःप्रायणीयैष्टिः।। (सोम: प्रायणीयइष्टि) अनाज्यभागा।। (सोम: प्रायणीयइष्टि) संस्थितायाम्।। (सोम: प्रायणीयइष्टि)

tad.ahaḥ.prāyaṇīya.iṣṭiḥ./ (soma: prāyaṇīya.Iṣṭi) anājya.bhāgā./ (soma: prāyaṇīya.Iṣṭi) saṃsthitāyām./ (soma: prāyaṇīya.Iṣṭi)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजानम्क्रीणन्ति।। (सोम: सोमक्रयण) अपजन्यम्भयम्नुदैत्यस्यन्दयन्पार्ण्षीम्प्रपदेनदक्षिणापासूंस्त्रिरुदुप्यअनुब्रूयाद्भद्रादभिश्रेयःप्रेहिबृहस्पतिःपुराएतातेअस्तु।।।अथईमवस्यवरआपृथिव्याआरेशत्रून्कृणुहिसर्ववीरैतितिष्ठन्।। (सोम: सोमक्रयण) अनुव्रजन्नुत्तराअन्तरेणएववर्त्मनी।। (सोम: सोमक्रयण) सोमयास्तेमयोभुवैतितिस्रःसर्वेनन्दन्तियशसाआगतेनआगन्देवऋतुभिर्वर्धतुक्षयमित्यर्धर्चआरभेत्।।।अवस्थितेअनसिदक्षिणात्पक्षादभिक्रम्यराजानमभिमुखोअवतिष्ठते।। (सोम: सोमक्रयण)(।आगन्देवक्रतुभिः।) प्रपाद्यमानेराजन्यग्रेणाअनोअनुसंव्रजेत्।। (सोम: सोमक्रयण) यातेधामानिहविषायजन्तिइमाम्धियम्शिक्षमाणस्यदेवैतिनिहितेपरिदध्याद्राजानमुपस्पृशन्।। (सोम: सोमक्रयण) वसनेअंशुषुवा।। (सोम: सोमक्रयण)

rājānam.krīṇanti./ (soma: soma.krayaṇa) apa.janyam.bhayam.nuda.ity.asyandayan.pārṇṣīm.prapadena.dakṣiṇā.pāsūṃs.trir.udupya.anubrūyād.bhadrād.abhiśreyaḥ.prehi.bṛhaspatiḥ.purā.etā.te.astu./.atha.īm.avasya.vara.ā.pṛthivyā.ā.re.śatrūn.kṛṇuhi.sarva.vīra.iti.tiṣṭhan./ (soma: soma.krayaṇa) anuvrajann.uttarā.antareṇa.eva.vartmanī./ (soma: soma.krayaṇa) soma.yās.te.mayobhuva.iti.tisraḥ.sarve.nandanti.yaśasā.āgatena.āgan.deva.ṛtubhir.vardhatu.kṣayam.ity.ardharca.ārabhet./.avasthite.anasi.dakṣiṇāt.pakṣād.abhikramya.rājānam.abhimukho.avatiṣṭhate./ (soma: soma.krayaṇa)(.āgan.deva.kratubhiḥ.) prapādyamāne.rājany.agreṇāano.anusaṃvrajet./ (soma: soma.krayaṇa) yā.te.dhāmāni.haviṣā.yajanti.imām.dhiyam.śikṣamāṇasya.deva.iti.nihite.paridadhyād.rājānam.upaspṛśan./ (soma: soma.krayaṇa) vasane.aṃśuṣu.vā./ (soma: soma.krayaṇa)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथआतिथ्यैऌआअन्ताः।। (सोम: आतिथ्यइष्टि) तस्याअग्निमन्थनम्।। (सोम: आतिथ्यइष्टि) स्पृष्ट्वाउदकम्राजानमाप्याययन्ति।। (सोम: आतिथ्यइष्टि) इदमादिमदन्तीरबर्थौपसत्सु।। (सोम: आतिथ्यइष्टि) अंशुरंशुष्टेदेवसोमआप्यायतामिन्द्रायएकधनविदआतुभ्यमिन्द्रःप्यायतामात्वमिन्द्रायप्यायस्वआप्याययअस्मान्सखीन्सन्यामेधयास्वस्तितेदेवसोमसुत्यामुदृचमशीयैति।। (सोम: आतिथ्यइष्टि) स्पृष्ट्वाउदकम्निह्नवन्तेप्रस्तरेपाणीन्निधायौत्तानान्दक्षिणान्त्सव्यान्नीचएष्टारायएष्टावामानिप्रेषेभगाय।।।ऋतमृतवआदिभ्योनमोदिवेनमःपृथिव्याइति।। (सोम: आतिथ्यइष्टि)

atha.ātithya.iḷā.antāḥ./ (soma: ātithya.Iṣṭi) tasyā.agni.manthanam./ (soma: ātithya.Iṣṭi) spṛṣṭvā.udakam.rājānam.āpyāyayanti./ (soma: ātithya.Iṣṭi) idam.ādi.madantīr.ab.artha.upasatsu./ (soma: ātithya.Iṣṭi) aṃśur.aṃśuṣ.ṭe.deva.soma.āpyāyatām.indrāya.eka.dhanavida.ā.tubhyam.indraḥ.pyāyatām.ā.tvam.indrāya.pyāyasva.āpyāyaya.asmān.sakhīn.sanyā.medhayā.svasti.te.deva.soma.sutyām.udṛcam.aśīya.iti./ (soma: ātithya.Iṣṭi) spṛṣṭvā.udakam.nihnavante.prastare.pāṇīn.nidhāya.uttānān.dakṣiṇānt.savyān.nīca.eṣṭā.rāya.eṣṭā.vāmāni.preṣe.bhagāya./.ṛtam.ṛtava.ādibhyo.namo.dive.namaḥ.pṛthivyā.iti./ (soma: ātithya.Iṣṭi)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पृष्ट्वाउदकम्प्रवर्ग्येणचरिष्यत्सुउत्तरेणखरम्परिव्रज्यपश्चादस्यौपविश्यप्रेषितोअभिष्टुयादृगावानम्।। (सोम: प्रवर्ग्य) ऋचमृचमनवानमुक्त्वाप्रणुत्यअवस्येत्।। (सोम: प्रवर्ग्य) ब्रह्मजज्ञानम्प्रथमम्प्रस्ताद्विसीमतःसुरुचोवेनआवः।।।सबुध्न्याउपमाअस्यविष्ठाःसतश्चयोनिमसतश्चविवः।।।इयम्पित्रेराष्ट्र्याइत्यग्रेप्रथमायजनुषेभूमनेष्ठाः।।

spṛṣṭvā.udakam.pravargyeṇa.cariṣyatsu.uttareṇa.kharam.parivrajya.paścād.asya.upaviśya.preṣito.abhiṣṭuyād.ṛgāvānam./ (soma: pravargya) ṛcam.ṛcam.anavānam.uktvā.praṇutya.avasyet./ (soma: pravargya) brahma.jajñānam.prathamam.prastād.visīmataḥ.suruco.vena.ā.vaḥ./.sabudhnyā.upa.mā.asya.viṣṭhāḥ.sataś.ca.yonim.asataś.ca.vivaḥ./.iyam.pitre.rāṣṭryā.ity.agre.prathamāya.januṣe.bhūmaneṣṭhāḥ./

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथौत्तरम्।। (सोम: प्रवर्ग्य) उपविष्टेष्वध्वर्युर्घर्मदुघामाह्वयतिससम्प्रैषौत्तरस्य।। (सोम: प्रवर्ग्य) अनभिहिंकृत्य।। (सोम: प्रवर्ग्य) उत्तमेप्रागुत्तमायाहविर्हविष्मोमहिसद्मदैव्यमित्यावपेत।। (सोम: प्रवर्ग्य)

atha.uttaram./ (soma: pravargya) upaviṣṭeṣv.adhvaryur.gharma.dughām.āhvayati.sa.sampraiṣa.uttarasya./ (soma: pravargya) anabhihiṃkṛtya./ (soma: pravargya) uttame.prāg.uttamāyā.havir.haviṣmo.mahi.sadma.daivyam.ity.āvapeta./ (soma: pravargya)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथौपसत्।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) तस्याम्पित्र्ययाजपाः।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) प्रादेशौपवेशनेच।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) प्रकृत्याइहौपस्थः।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) उपसद्यायमीऌहुषैतितिस्रएकएकाम्त्रिरनवानम्।।।ताःसामिधेन्यः।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) तासामुत्तमेनप्रणवेनअग्निम्सोमम्विष्णुमित्यावाहौपविशेत्।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) नआवाहयेदित्येके।।।अनावाहनेअप्येताएवदेवताः।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) अग्निर्वृत्राणिजङ्घनद्यौग्रैवशर्यहात्वम्सोमअसिसत्पतिर्गयस्फानोअमीवहैदम्विष्णुर्विचक्रमेत्रीणिपदाविचक्रमैतिस्विष्टकृदादिलुप्यते।।।प्रयाजाआज्यभागौच।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) नित्यमाप्यायनम्निह्नवश्च।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) एषाएवअपरअह्णे।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) इमाम्मेअग्नेसमिधमिमामितितुसामिधेन्यः।।।विपर्यासोयाज्याअनुवाक्यानाम्।।।पाण्योश्चनिह्नवैत्युपसदः।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) सुपूर्वअह्णेस्वपरअह्णेच।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) राजक्रयआद्यहःसंख्यानेनएकअहानाम्तिस्रः।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) षड्वा।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) अहीनानाम्द्वादशचतुर्विंशतिःसंवत्सरैतिसत्राणाम्।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) प्रथमयज्ञेनएकेघर्मम्।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) औपवसथ्येउभेपूर्वअह्णे।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) प्रथमस्यामुपसदिवृत्तायाम्प्रेषितःपुरीष्यचितयेअन्वाहहोतादीक्षितश्चैति।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) यजमानोअदीक्षिते।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) पश्चात्पदमात्रेअवस्थायअभिहिंकृत्यपुरीष्यासोअग्नयैतित्रिरुपांशुसप्रणवाम्।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) अपिवासुमन्द्रम्।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) व्रजत्स्वनुव्रजेत्।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) तिष्ठत्सुविसृष्टवाक्प्रणयतैतिब्रूयात्।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) अथअग्निम्संचितमनुगीतमनुशंसेत्।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) पश्चादग्निपुच्छस्यौपविश्यअभिहिंकृत्यअग्निरस्मिजन्मनाजातवेदाइतित्रिर्मध्यमयावाचा।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) एतस्मिन्नेवआसनेवैश्वानरीयस्ययजति।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) त्रयमेतत्साग्निचित्ये।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) ब्रह्माअप्रतिरथम्जपित्वादक्षिणतोअग्नेर्बहिर्वेद्यास्तआऔदुम्बर्यअभिहवनात्।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) उक्तमग्निप्रणयनम्।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्) दीक्षितस्तुवसोर्धारामुपसर्पेत्।। (सोम: सेचोन्द् उपसद् दय्)

atha.upasat./ (soma: second upasad day) tasyām.pitryayā.japāḥ./ (soma: second upasad day) prādeśa.upaveśane.ca./ (soma: second upasad day) prakṛtyā.iha.upasthaḥ./ (soma: second upasad day) upasadyāya.mīḷhuṣa.iti.tisra.eka.ekām.trir.anavānam./.tāḥ.sāmidhenyaḥ./ (soma: second upasad day) tāsām.uttamena.praṇavena.agnim.somam.viṣṇum.ity.āvāha.upaviśet./ (soma: second upasad day) na.āvāhayed.ity.eke./.anāvāhane.apy.etā.eva.devatāḥ./ (soma: second upasad day) agnir.vṛtrāṇi.jaṅghanad.ya.ugra.iva.śaryahā.tvam.soma.asi.satpatir.gayasphāno.amīvaha.idam.viṣṇur.vicakrame.trīṇi.padā.vicakrama.iti.sviṣṭakṛd.ādi.lupyate./.prayājā.ājya.bhāgau.ca./ (soma: second upasad day) nityam.āpyāyanam.nihnavaś.ca./ (soma: second upasad day) eṣā.eva.apara.ahṇe./ (soma: second upasad day) imām.me.agne.samidham.imām.iti.tu.sāmidhenyaḥ./.viparyāso.yājyā.anuvākyānām./.pāṇyoś.ca.nihnava.ity.upasadaḥ./ (soma: second upasad day) supūrva.ahṇe.svapara.ahṇe.ca./ (soma: second upasad day) rāja.kraya.ādy.ahaḥ.saṃkhyānena.eka.ahānām.tisraḥ./ (soma: second upasad day) ṣaḍ.vā./ (soma: second upasad day) ahīnānām.dvādaśa.catur.viṃśatiḥ.saṃvatsara.iti.satrāṇām./ (soma: second upasad day) prathama.yajñe.na.eke.gharmam./ (soma: second upasad day) aupavasathye.ubhe.pūrva.ahṇe./ (soma: second upasad day) prathamasyām.upasadi.vṛttāyām.preṣitaḥ.purīṣya.citaye.anvāha.hotā.dīkṣitaś.ca.iti./ (soma: second upasad day) yajamāno.adīkṣite./ (soma: second upasad day) paścāt.pada.mātre.avasthāya.abhihiṃkṛtya.purīṣyāso.agnaya.iti.trir.upāṃśu.sapraṇavām./ (soma: second upasad day) api.vā.sumandram./ (soma: second upasad day) vrajatsv.anuvrajet./ (soma: second upasad day) tiṣṭhatsu.visṛṣṭa.vāk.praṇayata.iti.brūyāt./ (soma: second upasad day) atha.agnim.saṃcitam.anugītam.anuśaṃset./ (soma: second upasad day) paścād.agni.pucchasya.upaviśya.abhihiṃkṛtya.agnir.asmi.janmanā.jāta.vedā.iti.trir.madhyamayā.vācā./ (soma: second upasad day) etasminn.eva.āsane.vaiśvānarīyasya.yajati./ (soma: second upasad day) trayam.etat.sāgni.citye./ (soma: second upasad day) brahmā.apratiratham.japitvā.dakṣiṇato.agner.bahir.vedy.āsta.ā.audumbarya.abhihavanāt./ (soma: second upasad day) uktam.agni.praṇayanam./ (soma: second upasad day) dīkṣitas.tu.vasor.dhārām.upasarpet./ (soma: second upasad day)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हविर्धानेप्रवर्तयन्ति।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: हविर्धानप्रवर्तन) तदुक्तम्सोमप्रवहणेन।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: हविर्धानप्रवर्तन) दक्षिणस्यतुहविर्धानस्यौत्तरस्यचक्रस्यअन्तरावर्त्मपादयोः।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: हविर्धानप्रवर्तन) य्जुजेवाम्ब्रह्मपूर्व्यम्नमोभिःप्रोताम्यज्ञस्यशम्भुवायुवाम्यमेइवयतमानेयदाएतमधिद्वयोरदधाउक्थ्यम्वचैत्यारमेदव्यवस्ताचेद्रराटी।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: हविर्धानप्रवर्तन) विश्वारूपाणिप्रतिमुञ्चतेकविरितिव्यवस्थाआम्।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: हविर्धानप्रवर्तन) मेथ्योरुपनिहितयोःपरित्वानिर्वणोगिरैतिपरिदध्यात्।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: हविर्धानप्रवर्तन)

havir.dhāne.pravartayanti./ (soma: third upasad day: havir.dhāna.pravartana) tad.uktam.soma.pravahaṇena./ (soma: third upasad day: havir.dhāna.pravartana) dakṣiṇasya.tu.havir.dhānasya.uttarasya.cakrasya.antarā.vartma.pādayoḥ./ (soma: third upasad day: havir.dhāna.pravartana) yjuje.vām.brahma.pūrvyam.namobhiḥ.protām.yajñasya.śambhuvā.yuvām.yame.iva.yatamāne.yadā.etam.adhidvayor.adadhā.ukthyam.vaca.ity.āramed.avyavastā.ced.rarāṭī./ (soma: third upasad day: havir.dhāna.pravartana) viśvā.rūpāṇi.pratimuñca.te.kavir.iti.vyavasthāām./ (soma: third upasad day: havir.dhāna.pravartana) methyor.upanihitayoḥ.pari.tvā.nirvaṇo.gira.iti.paridadhyāt./ (soma: third upasad day: havir.dhāna.pravartana)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्नीषोमौप्रणेष्यत्सुतीर्थेनप्रपद्यौत्तरेणआग्नीध्रीयआयतनम्सदश्चपूर्वयाद्वारापत्नीशालाम्प्रपद्यौत्तरेणशालामुखीयमतिव्रज्यपश्चादस्यौपविश्यप्रेषितोअनुब्रूयात्सावीर्हिदेवप्रथमायपित्रेवर्ष्माणमस्मैवरिमाणमस्मै।।।अथअस्मभ्यम्सवितःसर्वतातादिवेदिवआसुवाभूरिपश्वैत्यासीनः।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमप्रनयण) अनुव्रजन्नुत्तराः।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमप्रनयण) प्रैतुब्रह्मणस्पतिर्होतादेवोअमर्त्यःपुरस्तादुपत्वाअग्नेदिवेदिवेदिषावस्तरुपप्रियम्पनिप्रतमित्यर्धर्चआरमेत्।।।आग्नीध्रीयेनिहितेअभिहूयमानेअग्नेजुषस्वप्रतिहर्यतद्वचैतिसमाप्यप्रणवेनौपरमेत्।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमप्रनयण) उत्तरेणआग्नीध्रीयमतिव्रजत्स्वतिव्रज्यसोमोजिगातिगातुविद्देवानाम्तमस्यराजावरुणस्तमश्विनाइत्यर्धर्चआरमेत्।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमप्रनयण) प्रपद्यमानम्राजानमनुप्रपद्येत।।।अन्तश्चप्रागाअदितिर्भवासिश्येनोनयोनिम्सदनम्धियाकृतमस्तभ्नाद्द्यामसुरोविश्ववेदाइतिपरिदध्यादुत्तरयावाक्षेमआचारे।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमप्रनयण)(।एवावन्दस्ववरुणम्।) ब्रह्माएवमेवप्रपद्यअपरेणवेदिमतिव्रज्यदक्षिणतःशालामुखीयस्यौपविशेत्।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमप्रनयण) सहोतारमनुत्थाययथाइतमग्रतोव्रजेद्यदिराजानम्प्रणयेत्।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमप्रनयण) उक्तमप्रणयतः।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमप्रनयण) प्राप्यहविर्धानेगृहपतयेराजानम्प्रदायहविर्धानेअग्रेणअपरेणवाअतिव्रज्यदक्षिणतआहवनीयस्यौपविशेत्।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमप्रनयण) अग्निपुच्छस्यसाग्निचित्याम्।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमप्रनयण) एतद्ब्रह्मआसनम्पशौ।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमप्रनयण) प्रातश्चआवपाहोमात्।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमप्रनयण) यदित्वग्रेणप्रत्येयात्प्रपाद्यमाने।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमप्रनयण)

agnī.ṣomau.praṇeṣyatsu.tīrthena.prapadya.uttareṇa.āgnīdhrīya.āyatanam.sadaś.ca.pūrvayā.dvārā.patnī.śālām.prapadya.uttareṇa.śālā.mukhīyam.ativrajya.paścād.asya.upaviśya.preṣito.anubrūyāt.sāvīr.hi.deva.prathamāya.pitre.varṣmāṇam.asmai.varimāṇam.asmai./.atha.asmabhyam.savitaḥ.sarvatātā.dive.diva.āsuvā.bhūripaśva.ity.āsīnaḥ./ (soma: third upasad day: agnī.soma.pranayaṇa) anuvrajann.uttarāḥ./ (soma: third upasad day: agnī.soma.pranayaṇa) praitu.brahmaṇaspatir.hotā.devo.amartyaḥ.purastād.upa.tvā.agne.dive.dive.diṣā.vastar.upapriyam.panipratam.ity.ardharca.āramet./.āgnīdhrīye.nihite.abhihūyamāne.agne.juṣasva.pratiharya.tad.vaca.iti.samāpya.praṇavena.uparamet./ (soma: third upasad day: agnī.soma.pranayaṇa) uttareṇa.āgnīdhrīyam.ativrajatsv.ativrajya.somo.jigāti.gātuvid.devānām.tam.asya.rājā.varuṇas.tam.aśvinā.ity.ardharca.āramet./ (soma: third upasad day: agnī.soma.pranayaṇa) prapadyamānam.rājānam.anuprapadyeta./.antaś.ca.prāg.ā.aditir.bhavāsi.śyeno.na.yonim.sadanam.dhiyā.kṛtam.astabhnād.dyām.asuro.viśva.vedā.iti.paridadhyād.uttarayā.vā.kṣema.ācāre./ (soma: third upasad day: agnī.soma.pranayaṇa)(.evā.vandasva.varuṇam.) brahmā.evam.eva.prapadya.apareṇa.vedim.ativrajya.dakṣiṇataḥ.śālāmukhīyasya.upaviśet./ (soma: third upasad day: agnī.soma.pranayaṇa) sa.hotāram.anutthāya.yathā.itam.agrato.vrajed.yadi.rājānam.praṇayet./ (soma: third upasad day: agnī.soma.pranayaṇa) uktam.apraṇayataḥ./ (soma: third upasad day: agnī.soma.pranayaṇa) prāpya.havir.dhāne.gṛhapataye.rājānam.pradāya.havir.dhāne.agreṇa.apareṇa.vā.ativrajya.dakṣiṇata.āhavanīyasya.upaviśet./ (soma: third upasad day: agnī.soma.pranayaṇa) agni.pucchasya.sāgni.cityām./ (soma: third upasad day: agnī.soma.pranayaṇa) etad.brahma.āsanam.paśau./ (soma: third upasad day: agnī.soma.pranayaṇa) prātaś.ca.ā.vapā.homāt./ (soma: third upasad day: agnī.soma.pranayaṇa) yadi.tv.agreṇa.pratyeyāt.prapādyamāne./ (soma: third upasad day: agnī.soma.pranayaṇa)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथअत्नीषोमीयेणचरन्ति।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमीयपशु) उत्तरवेद्यामादण्डप्रदानात्।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमीयपशु) दण्डम्प्रदायमैत्रावरुणमग्रतःकृत्वाउत्तरेणहविर्धानेअतिव्रज्यपूर्वयाद्वारासदःप्रपद्यौत्तरेणयथास्वम्धिष्ण्यावतिव्रज्यपश्चात्स्वस्यधिष्ण्यस्यौपविशतिहोता।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमीयपशु) अवतिष्ठतैतरः।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमीयपशु) यदिदेवसूनाम्हवींष्यन्वायातयेयुरग्निर्गृहपतिःसोमोवनस्पतिःसवितासत्यप्रसवोबृहस्पतिर्वाचस्पतिरिन्द्रोज्येष्ठोमित्रःसत्योवरुणोधर्मपतीरुद्रःपशुमान्पशुपतिर्वा।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमीयपशु)

atha.atnī.ṣomīyeṇa.caranti./ (soma: third upasad day: agnī.somīya.paśu) uttara.vedyām.ā.daṇḍa.pradānāt./ (soma: third upasad day: agnī.somīya.paśu) daṇḍam.pradāya.maitrāvaruṇam.agrataḥ.kṛtvā.uttareṇa.havir.dhāne.ativrajya.pūrvayā.dvārā.sadaḥ.prapadya.uttareṇa.yathā.svam.dhiṣṇyāv.ativrajya.paścāt.svasya.dhiṣṇyasya.upaviśati.hotā./ (soma: third upasad day: agnī.somīya.paśu) avatiṣṭhata.itaraḥ./ (soma: third upasad day: agnī.somīya.paśu) yadi.devasūnām.havīṃṣy.anvāyātayeyur.agnir.gṛhapatiḥ.somo.vanaspatiḥ.savitā.satya.prasavo.bṛhaspatir.vācaspatir.indro.jyeṣṭho.mitraḥ.satyo.varuṇo.dharma.patī.rudraḥ.paśumān.paśu.patir.vā./ (soma: third upasad day: agnī.somīya.paśu)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोअद्ययुङ्क्तेधुरिगाऋतस्यैतिद्वे।।।औपयजैरङ्गारैरनभिपरिहारेप्रयतेरन्।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमीयपशु)(।प्रजापति।) आग्नीध्रीयाच्चेदुत्तरेणहोतारम्।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमीयपशु) शामित्राच्चेद्दक्षिणेनमैत्रावरुणम्।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमीयपशु) उपोथानमग्रेकृत्वानिष्क्रम्यवेदम्गृह्णीयात्।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमीयपशु) नैदमादिषुहृदयशूलमर्वागनूबन्ध्यायाः।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमीयपशु) संस्थितेवसतीवरीःपरिहरन्तिदीक्षिताअभिपरिहारयेरन्।। (सोम: थिर्द् उपसद् दय्: अग्नीसोमीयपशु)

ko.adya.yuṅkte.dhuri.gā.ṛtasya.iti.dve./.aupayajair.aṅgārair.anabhiparihāre.prayateran./ (soma: third upasad day: agnī.somīya.paśu)(.prajāpati.) āgnīdhrīyāc.ced.uttareṇa.hotāram./ (soma: third upasad day: agnī.somīya.paśu) śāmitrāc.ced.dakṣiṇena.maitrāvaruṇam./ (soma: third upasad day: agnī.somīya.paśu) upothānam.agre.kṛtvā.niṣkramya.vedam.gṛhṇīyāt./ (soma: third upasad day: agnī.somīya.paśu) na.idam.ādiṣu.hṛdaya.śūlam.arvāg.anūbandhyāyāḥ./ (soma: third upasad day: agnī.somīya.paśu) saṃsthite.vasatīvarīḥ.pariharanti.dīkṣitā.abhiparihārayeran./ (soma: third upasad day: agnī.somīya.paśu)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथएतस्यारात्रेर्विवासकालेप्राग्वयसाम्प्रवादात्प्रातरनुवाकायआमन्त्रितोवाग्यतस्तीर्थेनप्रपद्यआग्नीध्रीयेजान्वाच्यआहुतिम्जुहुयात्।।।आसन्यान्मामन्त्रात्पाहिकस्याश्चिदभिशस्त्यैस्वाहाइति।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक) आहवनीयेवागग्रेगाअग्रएतुसरस्वत्यैवाचेस्वाहा।।।वाचम्देवीम्मनोनेत्राम्विराजमुग्राम्जैत्रीमुत्तमामेहभक्षाम्।।।तामादित्यानावमिवआरुहेमअनुमताम्पथिभिःपारयन्तीम्स्वाहाइतिद्वितीयाम्।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक) आतःसमानम्ब्रह्मणश्च।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक) प्राप्यहविर्धानेरराटीमभिमृशत्युर्वन्तरिक्षम्वीहिइति।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक) द्वार्येस्थूनेदेवीद्वारौमामाअमाप्तम्लोकम्मेलोककृतौकृणुतमिति।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक) प्रपद्यअन्तरेणयुगधराउपविश्यप्रेषितःप्रातरनुवाकमनुब्रूयान्मन्द्रेण।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक) इत्याग्नेयःक्रतुः।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक)

atha.etasyā.rātrer.vivāsa.kāle.prāg.vayasām.pravādāt.prātar.anuvākāya.āmantrito.vāg.yatas.tīrthena.prapadya.āgnīdhrīye.jānv.ācya.āhutim.juhuyāt./.āsanyān.mā.mantrāt.pāhi.kasyāścid.abhiśastyai.svāhā.iti./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka) āhavanīye.vāg.agregā.agra.etu.sarasvatyai.vāce.svāhā./.vācam.devīm.mano.netrām.virājam.ugrām.jaitrīm.uttamām.eha.bhakṣām./.tām.ādityā.nāvam.iva.āruhema.anumatām.pathibhiḥ.pārayantīm.svāhā.iti.dvitīyām./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka) ātaḥ.samānam.brahmaṇaś.ca./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka) prāpya.havir.dhāne.rarāṭīm.abhimṛśaty.urv.antarikṣam.vīhi.iti./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka) dvārye.sthūne.devī.dvārau.mā.mā.amāptam.lokam.me.loka.kṛtau.kṛṇutam.iti./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka) prapadya.antareṇa.yuga.dharā.upaviśya.preṣitaḥ.prātar.anuvākam.anubrūyān.mandreṇa./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka) ity.āgneyaḥ.kratuḥ./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथौषस्यः।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक)

atha.uṣasyaḥ./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथआश्विनः।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक) शतप्रभृत्यपरिमितः।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक) नअन्यैराग्नेयम्गायत्रमत्यावपेद्ब्राह्मणस्य।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक) नत्रैष्टुभम्राजन्यस्य।।।नजागतम्वैश्यस्य।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक) अध्यासवदेकपदद्विपदाः।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक) यस्यस्थानम्ध्रुवाणिमाङ्गल्यान्यगन्ममहातारिष्मैऌएद्यावापृथिवीइति।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक) संजागृवद्भिरितिचयःप्रेष्यत्स्वर्गकामः।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक) ईऌएद्यावीयमावर्तयेदातमसोअपघातात्।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक) कालौत्तमयाउत्सृप्यआसनान्मध्यमस्थानेनप्रतिप्रियतममित्युपसंतनुयात्।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक) पुनरुत्सृप्यौत्तमयाउत्तमस्थानेनपरिदध्यादन्तरेणद्वार्येस्थुणेअनभ्याहतमाश्रावयन्निवआश्रावयन्निव।। (सोम: सुत्या दय्: प्रातर्अनुवाक)

atha.āśvinaḥ./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka) śata.prabhṛty.aparimitaḥ./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka) na.anyair.āgneyam.gāyatram.atyāvaped.brāhmaṇasya./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka) na.traiṣṭubham.rājanyasya./.na.jāgatam.vaiśyasya./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka) adhyāsavad.eka.pada.dvi.padāḥ./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka) yasya.sthānam.dhruvāṇi.māṅgalyāny.aganma.mahā.tāriṣma.iḷe.dyāvā.pṛthivī.iti./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka) saṃjāgṛvadbhir.iti.ca.yaḥ.preṣyat.svarga.kāmaḥ./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka) īḷe.dyāvīyam.āvartayed.ā.tamaso.apaghātāt./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka) kāla.uttamayā.utsṛpya.āsanān.madhyama.sthānena.pratipriyatamam.ity.upasaṃtanuyāt./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka) punar.utsṛpya.uttamayā.uttama.sthānena.paridadhyād.antareṇa.dvārye.sthuṇe.anabhyāhatam.āśrāvayann.iva.āśrāvayann.iva./ (soma: sutyā day: prātar.Anuvāka)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.