अष्टावक्र उवाच तेन ज्ञान-फलं प्राप्तं योगाभ्यास-फलं तथा । तृप्तः स्वच्छेन्द्रियो नित्यम् एकाकी रमते तु यः
aṣṭāvakra uvāca tena jñāna-phalaṃ prāptaṃ yogābhyāsa-phalaṃ tathā / tṛptaḥ svacchendriyo nityam ekākī ramate tu yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कदाचिज् जगत्य् अस्मिंस् तत्त्व-ज्ञो हन्त खिद्यति । यत एकेन तेनेदं पूर्णं ब्रह्माण्ड-मण्डलम्
na kadācij jagaty asmiṃs tattva-jño hanta khidyati / yata ekena tenedaṃ pūrṇaṃ brahmāṇḍa-maṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न जातु विषयाः के ऽपि स्वारामं हर्षयन्त्य् अमी । सल्लकी-पल्लव-प्रीतम् इवेभं निम्ब-पल्लवाः
na jātu viṣayāḥ ke 'pi svārāmaṃ harṣayanty amī / sallakī-pallava-prītam ivebhaṃ nimba-pallavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तु भोगेषु भुक्तेषु न भवत्य् अधिवासितः । अभुक्तेषु निराकाङ्क्षी तादृशो भव-दुर्लभः
yas tu bhogeṣu bhukteṣu na bhavaty adhivāsitaḥ / abhukteṣu nirākāṅkṣī tādṛśo bhava-durlabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुभुक्षुर् इह संसारे मुमुक्षुर् अपि दृश्यते । भोग-मोक्ष-निराकाङ्क्षी विरलो हि महाशायः
bubhukṣur iha saṃsāre mumukṣur api dṛśyate / bhoga-mokṣa-nirākāṅkṣī viralo hi mahāśāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मार्थ-काम-मोक्षेषु जीविते मरणे तथा । कस्याप्य् उदार-चित्तस्य हेयोपादेयता न हि
dharmārtha-kāma-mokṣeṣu jīvite maraṇe tathā / kasyāpy udāra-cittasya heyopādeyatā na hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाञ्छा न विश्व-विलये न द्वेषस् तस्य च स्थितौ । यथा जीविकया तस्माद् धन्य आस्ते यथा सुखं
vāñchā na viśva-vilaye na dveṣas tasya ca sthitau / yathā jīvikayā tasmād dhanya āste yathā sukhaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतार्थो ऽनेन ज्ञानेनेत्य् एवं गलित-धीः कृती । पश्यन् शृण्वन् स्पृशन् जिघ्रन्न् अश्नन्न् अस्ते यथा सुखं
kṛtārtho 'nena jñānenety evaṃ galita-dhīḥ kṛtī / paśyan śṛṇvan spṛśan jighrann aśnann aste yathā sukhaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शून्या दृष्टिर् वृथा चेष्टा विकलानीन्द्रियाणि च । न स्पृहा न विरक्तिर् वा क्षीण-संसार-सागरे
śūnyā dṛṣṭir vṛthā ceṣṭā vikalānīndriyāṇi ca / na spṛhā na viraktir vā kṣīṇa-saṃsāra-sāgare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न जगर्ति न निद्राति नोन्मीलति न मीलति । अहो पर-दशा क्वापि वर्तते मुक्त-चेतसः
na jagarti na nidrāti nonmīlati na mīlati / aho para-daśā kvāpi vartate mukta-cetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वत्र दृश्यते स्व-स्थः सर्वत्र विमलाशयः । समस्त-वासना मुक्तो मुक्तः सर्वत्र राजते
sarvatra dṛśyate sva-sthaḥ sarvatra vimalāśayaḥ / samasta-vāsanā mukto muktaḥ sarvatra rājate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्यन् शृण्वन् स्पृशन् जिघ्रन्न् अश्नन् गृह्णन् वदन्व्रजन् । ईहितानीहितैर् मुक्तो मुक्त एव महाशयः
paśyan śṛṇvan spṛśan jighrann aśnan gṛhṇan vadanvrajan / īhitānīhitair mukto mukta eva mahāśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न निन्दति न च स्तौति न हृष्यति न कुप्यति । न ददाति न गृह्णाति मुक्तः सर्वत्र नीरसः
na nindati na ca stauti na hṛṣyati na kupyati / na dadāti na gṛhṇāti muktaḥ sarvatra nīrasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सानुरागां स्त्रियं दृष्ट्वा मृत्युं वा समुपस्थितम् । अविह्वल-मनाः स्व-स्थो मुक्त एव महाशयः
sānurāgāṃ striyaṃ dṛṣṭvā mṛtyuṃ vā samupasthitam / avihvala-manāḥ sva-stho mukta eva mahāśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखे दुःखे नरे नार्यां संपत्सु च विपत्सु च । विशेषो नैव धीरस्य सर्वत्र सम-दर्शिनः
sukhe duḥkhe nare nāryāṃ saṃpatsu ca vipatsu ca / viśeṣo naiva dhīrasya sarvatra sama-darśinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हिंसा नैव कारुण्यं नौद्धत्यं न च दीनता । नाश्चर्यं नैव च क्षोभः क्षीण-संसरणे नरे
na hiṃsā naiva kāruṇyaṃ nauddhatyaṃ na ca dīnatā / nāścaryaṃ naiva ca kṣobhaḥ kṣīṇa-saṃsaraṇe nare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मुक्तो विषय-द्वेष्टा न वा विषय-लोलुपः । असंसक्त-मना नित्यं प्राप्ताप्राप्तम् उपाश्नुते
na mukto viṣaya-dveṣṭā na vā viṣaya-lolupaḥ / asaṃsakta-manā nityaṃ prāptāprāptam upāśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाधानासमाधान-हिताहित-विकल्पनाः । शून्य-चित्तो न जानाति कैवल्यम् इव संस्थितः
samādhānāsamādhāna-hitāhita-vikalpanāḥ / śūnya-citto na jānāti kaivalyam iva saṃsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्ममो निरहंकारो न किंचिद् इति निश्चितः । अन्तर्-गलित-सर्वाशः कुर्वन्न् अपि करोति न
nirmamo nirahaṃkāro na kiṃcid iti niścitaḥ / antar-galita-sarvāśaḥ kurvann api karoti na
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनः-प्रकाश-सम्मोह-स्वप्न-जाड्य-विवर्जितः । दशां काम् अपि संप्राप्तो भवेद् गलित-मानसः
manaḥ-prakāśa-sammoha-svapna-jāḍya-vivarjitaḥ / daśāṃ kām api saṃprāpto bhaved galita-mānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.