Library·Brhaspatismrti·1·1.13
कुलीनदक्षअनलसैः प्राज्ञैर् नाणकवेदिभिः । आयव्ययज्ञैः शुचिभिः शूरैः (कुर्यात् सह क्रियाः ॥
kulīna.dakṣa.analasaiḥ prājñair nāṇaka.vedibhiḥ / āya.vyaya.jñaiḥ śucibhiḥ śūraiḥ (kuryāt saha kriyāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समो^अतिरिक्तो जीनो वा यत्र^अंशो यस्य यादृशः । क्षयव्ययौ तथा वृद्धिस् तस्य तत्र तथाविधा ॥
samo^atirikto jīno vā yatra^aṃśo yasya yādṛśaḥ / kṣaya.vyayau tathā vṛddhis tasya tatra tathā.vidhā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशक्तअलसरोगआर्तमन्दभाग्यनिराश्रयैः । वणिज्यआद्याः सह^एतैस् तु न कर्तव्या बुधैः क्रियाः ॥
aśakta.alasa.roga.ārta.manda.bhāgya.nirāśrayaiḥ / vaṇijya.ādyāḥ saha^etais tu na kartavyā budhaiḥ kriyāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयोगं (कुर्वते ये तु हेमधान्यरसआदिना । समन्यूनअधिकैर् अंशैर् लाभस् तेषां तथाविधः ॥
prayogaṃ (kurvate ye tu hema.dhānya.rasa.ādinā / samanyūna.adhikair aṃśair lābhas teṣāṃ tathā.vidhaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समो न्यूनो^अधिको वा^अंशो येन क्षिप्तस् तथा^एव सः । व्ययं (दद्यात् कर्म (कुर्यात् लाभं (गृह्णीत च^एव हि ॥
samo nyūno^adhiko vā^aṃśo yena kṣiptas tathā^eva saḥ / vyayaṃ (dadyāt karma (kuryāt lābhaṃ (gṛhṇīta ca^eva hi //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परीक्षकाः साक्षिणश् च त एव^उक्ताः परस्परम् । सन्दिग्धे^अर्थे^अवञ्चनायां न चेद् द्विद्वेषसंयुताः ॥
parīkṣakāḥ sākṣiṇaś ca ta eva^uktāḥ parasparam / sandigdhe^arthe^avañcanāyāṃ na ced dvi.dveṣa.saṃyutāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः कश्चिद् वञ्चकस् तेषां विज्ञातः क्रयविक्रये । शपथैः स विशोध्यः (स्यात् सर्ववादे त्व् अयं विधिः ॥
yaḥ kaścid vañcakas teṣāṃ vijñātaḥ kraya.vikraye / śapathaiḥ sa viśodhyaḥ (syāt sarva.vāde tv ayaṃ vidhiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षयहानिर् यदा तत्र दैवराजकृताद् (भवेत् । सर्वेषाम् एव सा प्रोक्ता कल्पनीया तथाअंशतः ॥
kṣaya.hānir yadā tatra daiva.rāja.kṛtād (bhavet / sarveṣām eva sā proktā kalpanīyā tathā.aṃśataḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिर्दिष्टो वा^अर्यमाणः प्रमादाद् यस् तु (नाशयेत् । तेन^एव तद् (भवेद् देयं सर्वेषां समवायिनाम् ॥
anirdiṣṭo vā^aryamāṇaḥ pramādād yas tu (nāśayet / tena^eva tad (bhaved deyaṃ sarveṣāṃ samavāyinām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञे (दत्वा तु षड्भागं (लभेरंस् ते यताअंशतः ॥
rājñe (datvā tu ṣaḍ.bhāgaṃ (labheraṃs te yatā.aṃśataḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवराजभयाद् (अस्तु स्वशक्त्या (परिपालयेत् । तस्य अंशं दशमं (दत्वा (गृह्नीयुस् ते^अंशतो^अपरम् ॥
daiva.rāja.bhayād (astu sva.śaktyā (paripālayet / tasya aṃśaṃ daśamaṃ (datvā (gṛhnīyus te^aṃśato^aparam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुल्कस्थानं वणिक् प्राप्तः शुल्कं (दद्याद् यथा^उचितम् । न तद् (व्यभिचरेत् राज्ञां बलिर् एष प्रकीर्तितः ॥
śulka.sthānaṃ vaṇik prāptaḥ śulkaṃ (dadyād yathā^ucitam / na tad (vyabhicaret rājñāṃ balir eṣa prakīrtitaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न^एवं तस्करराजअग्निव्यसने समुपस्थिते । यस् तु स्वशक्त्या (रक्षेत् तु तस्य^अंशो दशमः स्मृतः ॥
na^evaṃ taskara.rāja.agni.vyasane samupasthite / yas tu sva.śaktyā (rakṣet tu tasya^aṃśo daśamaḥ smṛtaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा तत्र वणिक् कश्चित् (प्रमीयेत प्रमादतः । तस्य भाण्डं दर्शनीयं नियुक्तैः राजपुरुषैः ॥
yadā tatra vaṇik kaścit (pramīyeta pramādataḥ / tasya bhāṇḍaṃ darśanīyaṃ niyuktaiḥ rāja.puruṣaiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा कश्चित् (समागच्छेत् तदा रिक्थहरस् नरः । स्वाम्यं (विभावयेत् अन्यैः स तदा लब्धुम् (अर्हति ॥
yadā kaścit (samāgacchet tadā rikthaharas naraḥ / svāmyaṃ (vibhāvayet anyaiḥ sa tadā labdhum (arhati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा^(आददीत षड्भागं नवमं दशमं तथा । शूद्रविष्क्षत्रजातीनां विप्रात् (गृह्णीत विंशकम् ॥
rājā^(ādadīta ṣaḍ.bhāgaṃ navamaṃ daśamaṃ tathā / śūdra.viṣ.kṣatra.jātīnāṃ viprāt (gṛhṇīta viṃśakam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्र्यब्दात् ऊर्ध्वं तु न^आगच्छेत् यत्र स्वामी कथञ्चन । तदा (गृह्णीत तद् राजा ब्रह्मस्वं ब्राह्मणान् (श्रयेत् ॥
try.abdāt ūrdhvaṃ tu na^āgacchet yatra svāmī kathañcana / tadā (gṛhṇīta tad rājā brahmasvaṃ brāhmaṇān (śrayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं क्रियाप्रवृत्तानां यदा कश्चिद् (विपद्यते । तद् बन्धुना क्रिया कार्या सर्वेषां सहकारिभिः ॥
evaṃ kriyā.pravṛttānāṃ yadā kaścid (vipadyate / tad bandhunā kriyā kāryā sarveṣāṃ sahakāribhiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथं (हरेत् यथा^आध्वर्युर् ब्रह्मा^आधाने च वाजिनम् । होता निविद्वरं च^अश्वम् उद्गाता च^आप्यनः क्रये ॥
rathaṃ (haret yathā^ādhvaryur brahmā^ādhāne ca vājinam / hotā nividvaraṃ ca^aśvam udgātā ca^āpyanaḥ kraye //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषाम् अर्धिनस् मुख्यास् तद् अर्धेन^अधिनस्^अपरे । तृतीयिनस् तृतीयअंशाश् चतुर्थअंशाश् च पादिनः ॥
sarveṣām ardhinas mukhyās tad ardhena^adhinas^apare / tṛtīyinas tṛtīya.aṃśāś caturtha.aṃśāś ca pādinaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगन्तुकाः क्रमआयातास् तथा च^एव स्वयंकृताः । त्रिविधास् ते समाख्याता वर्तितव्यं तथा^एव तैः ॥
āgantukāḥ krama.āyātās tathā ca^eva svayaṃ.kṛtāḥ / trividhās te samākhyātā vartitavyaṃ tathā^eva taiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहूनां सम्मतस् यस् तु (दद्यात् एकस् धनं नरः । करणं (कारयेत् वा^अपि सर्वैर् एव कृतं (भवेत् ॥
bahūnāṃ sammatas yas tu (dadyāt ekas dhanaṃ naraḥ / karaṇaṃ (kārayet vā^api sarvair eva kṛtaṃ (bhavet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञातिसम्बन्धिसुहृदाम् ऋणं देयं सबन्धकम् । अन्येषां लग्नकोपेतं लेख्यसाक्षियुतं तथा ॥
jñāti.sambandhi.suhṛdām ṛṇaṃ deyaṃ sabandhakam / anyeṣāṃ lagna.kopetaṃ lekhya.sākṣi.yutaṃ tathā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वैच्छाआदेयं हिरण्यं तु रसधान्यं तु सावधि । देशस्थित्या प्रदातव्यं गृहीतव्यं तथा^एव तत् ॥
sva.icchā.ādeyaṃ hiraṇyaṃ tu rasa.dhānyaṃ tu sāvadhi / deśa.sthityā pradātavyaṃ gṛhītavyaṃ tathā^eva tat //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समवेतैस् तु यद् दत्तं प्रार्थनीयं तथा^एव तत् । न (याचते च यः कश्चित् (लाभात् स (परिहीयते ॥
samavetais tu yad dattaṃ prārthanīyaṃ tathā^eva tat / na (yācate ca yaḥ kaścit (lābhāt sa (parihīyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(श्रूयतां कर्षकआदीनां विधानम् इदम् (उच्यते ॥
(śrūyatāṃ karṣaka.ādīnāṃ vidhānam idam (ucyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाह्यवाहकबीजआद्यैः क्षेत्रौपकरणेन च । ये समाः (स्युस् तु तैः सार्धं कृषिः कार्या विजानता ॥
vāhya.vāhaka.bīja.ādyaiḥ kṣetra.upakaraṇena ca / ye samāḥ (syus tu taiḥ sārdhaṃ kṛṣiḥ kāryā vijānatā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्यबीजअत्ययात् यत्र क्षेत्रहानिः (प्रजायते । तेन^एव सा प्रदातव्या सर्वेषां कृषिजीविनाम् ॥
bāhya.bīja.atyayāt yatra kṣetra.hāniḥ (prajāyate / tena^eva sā pradātavyā sarveṣāṃ kṛṣi.jīvinām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्वते नगरअभ्यासे तथा राजपथस्य च । उषरं मूषिकव्याप्तं क्षेत्रं यत्नेन (वर्जयेत् ॥
parvate nagara.abhyāse tathā rāja.pathasya ca / uṣaraṃ mūṣika.vyāptaṃ kṣetraṃ yatnena (varjayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्तआनूपं सुसेकं च समन्तात् क्षेत्रसंयुतम् । प्रकृष्टं च कृतं काले वापयन् फलम् (अश्नुते ॥
garta.ānūpaṃ su.sekaṃ ca samantāt kṣetra.saṃyutam / prakṛṣṭaṃ ca kṛtaṃ kāle vāpayan phalam (aśnute //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृशअतिवृद्धं क्षूद्रं च रोगिणं प्रपलायिनम् । काणं खञ्जं विना^(आदद्यात् बाह्यं प्राज्ञः कृषीवलः ॥
kṛśa.ativṛddhaṃ kṣūdraṃ ca rogiṇaṃ prapalāyinam / kāṇaṃ khañjaṃ vinā^(ādadyāt bāhyaṃ prājñaḥ kṛṣī.valaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष धर्मः समाख्यातः कीनाशानां पुरातनः ।
eṣa dharmaḥ samākhyātaḥ kīnāśānāṃ purātanaḥ /
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यकुप्यसूत्राणां काष्ठपाषाणचर्मणाम् । संस्कर्ता तु कलाअभिज्ञः शिल्पी प्रोक्तस् मनीषिभिः ॥
hiraṇya.kupya.sūtrāṇāṃ kāṣṭha.pāṣāṇa.carmaṇām / saṃskartā tu kalā.abhijñaḥ śilpī proktas manīṣibhiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेमकारआदयस् यत्र शिल्पं सम्भूय (कुर्वते । कर्मअनुरूपं निर्वेश (लभेरंस् ते यथाअंशतः ॥
hema.kāra.ādayas yatra śilpaṃ sambhūya (kurvate / karma.anurūpaṃ nirveśa (labheraṃs te yathā.aṃśataḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिक्षकअभिज्ञकुशला आचार्याश् च^इति शिल्पिनः । एकद्वित्रिचतुर्भागान् (लभेयुस् ते यथाउत्तरम् ॥
śikṣaka.abhijña.kuśalā ācāryāś ca^iti śilpinaḥ / eka.dvi.tri.catur.bhāgān (labheyus te yathā.uttaram //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हर्म्यं देवगृहं वा^अपि धार्मिकौपस्कराणि च । सम्भूय कुर्वतां च^एषां प्रमुखस् द्व्यंशम् (अर्हति ॥
harmyaṃ deva.gṛhaṃ vā^api dhārmika.upaskarāṇi ca / sambhūya kurvatāṃ ca^eṣāṃ pramukhas dvy.aṃśam (arhati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नर्तकानाम् एष एव धर्मः सद्भिर् उदाहृतः । तालज्ञस् (लभते^अध्यर्धं गायनास् तु समांशिनः ॥
nartakānām eṣa eva dharmaḥ sadbhir udāhṛtaḥ / tāla.jñas (labhate^adhyardhaṃ gāyanās tu samāṃśinaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामिआज्ञया तु यश् चौरैः परदेशात् समाहृतम् । राज्ञे दत्वा तु षड्भागं (भजेयुस् ते यथाअंशतः ॥
svāmi.ājñayā tu yaś cauraiḥ para.deśāt samāhṛtam / rājñe datvā tu ṣaḍ.bhāgaṃ (bhajeyus te yathā.aṃśataḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुरस्^अंशांस् ततस् मुख्यः शूरस्त्रीअंशं (समाप्नुयात् । समर्थस् तु (हरेद् द्व्यंशं शेषाः सर्वे समांशिनः ॥
caturas^aṃśāṃs tatas mukhyaḥ śūra.strī.aṃśaṃ (samāpnuyāt / samarthas tu (hared dvy.aṃśaṃ śeṣāḥ sarve samāṃśinaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.