भाषापादौत्तरपदौ क्रियापादस् तथा^एव च। प्रत्याकलितपादश् च व्यवहारश् चतुष्पदः॥
bhāṣāpāda.uttarapadau kriyāpādas tathā^eva ca/ pratyākalitapādaś ca vyavahāraś catuṣpadaḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Brhaspatismrti·1·1.2
Brhaspatismrti 1.2
मिथ्यासम्प्रतिपत्तिश् च प्रत्यवस्कन्दनं तथा। प्राङ्न्यायश् च उत्तराः प्रोक्ताश् चत्वारः शास्त्रवेदिभिः।
mithyā.sampratipattiś ca pratyavaskandanaṃ tathā/ prāṅnyāyaś ca uttarāḥ proktāś catvāraḥ śāstravedibhiḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिथ्यायां च चतुष्पादः प्रत्यवस्कन्दने तथा। प्राङ्न्याये च स (विज्ञेयो द्विपात् सम्प्रतिपत्तिषु।
mithyāyāṃ ca catuṣpādaḥ pratyavaskandane tathā/ prāṅnyāye ca sa (vijñeyo dvipāt sampratipattiṣu/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपायैश् च^उद्यमानस् तु न (दद्याद् उत्तरं तु यः। (अतिक्रान्ते सप्तरात्रे (जितस्^असौ दण्दम् (अर्हति॥
upāyaiś ca^udyamānas tu na (dadyād uttaraṃ tu yaḥ/ (atikrānte saptarātre (jitas^asau daṇdam (arhati//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(उपस्थिते ततस् तस्मिन् वादी पक्षं (प्रकल्पयेत्। निरवद्यं सप्रतिज्ञं प्रमाणागमसंयुतम्॥
(upasthite tatas tasmin vādī pakṣaṃ (prakalpayet/ niravadyaṃ sapratijñaṃ pramāṇāgamasaṃyutam//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशस्थानसमामासपक्षअहोनामजातिभिः। द्रव्यसंख्यौदयं पीडां क्षामलिङ्गं च (लेखयेत्।
deśa.sthāna.samā.māsa.pakṣa.ahonāmajātibhiḥ/ dravya.saṃkhya.udayaṃ pīḍāṃ kṣāmaliṅgaṃ ca (lekhayet/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं च अर्थम् (अभियुञ्जीत न तं विप्रकृतिं (नयेत्। न च पक्षअन्तरं (गच्छेत् (गच्छन् पूर्वात् स (हीयते॥
yaṃ ca artham (abhiyuñjīta na taṃ viprakṛtiṃ (nayet/ na ca pakṣa.antaraṃ (gacchet (gacchan pūrvāt sa (hīyate//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रसिद्धं सदोषं च निरर्थं निष्प्रयोजनम्। असाध्यं वा विरुद्धं वा पक्षं राजा (विवर्जयेत्।
aprasiddhaṃ sadoṣaṃ ca nirarthaṃ niṣprayojanam/ asādhyaṃ vā viruddhaṃ vā pakṣaṃ rājā (vivarjayet/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न केनचित् (कृतो यस् तु सस्^अप्रसिद्ध (उदाहृतः। अन्यार्थः स्वार्थहीनश् च सदोषः (परिकीर्तितः॥
na kenacit (kṛto yas tu sas^aprasiddha (udāhṛtaḥ/ anyārthaḥ svārthahīnaś ca sadoṣaḥ (parikīrtitaḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वल्पापराधः स्वल्पर्थो निरर्थक इति (स्मृतः। कार्यबाधाविहीनस् तु (विज्ञेयो निष्प्रयोजनः॥
svalpāparādhaḥ svalp.artho nirarthaka iti (smṛtaḥ/ kāryabādhāvihīnas tu (vijñeyo niṣprayojanaḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुसीदाद्यैः पदैर् हीनो व्यवहारो निरर्थकः। वाक्पार्ष्यादिभिश् चैव (विज्ञेयो निष्प्रयोजनः॥
kusīdādyaiḥ padair hīno vyavahāro nirarthakaḥ/ vākpārṣyādibhiś caiva (vijñeyo niṣprayojanaḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममानेन (प्रदातव्यं शशशृङ्गकृतं धनुः। असम्भाव्यम् असाध्यं तं पक्षम् (आहुर् मनीषिणः।
mamānena (pradātavyaṃ śaśaśṛṅgakṛtaṃ dhanuḥ/ asambhāvyam asādhyaṃ taṃ pakṣam (āhur manīṣiṇaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन्नावेदिते पक्षे प्राड्विवाके च राजनि। पुरे राष्ट्रे विरोधः (स्याद् विरुद्धः सस्^(अभिधीयते॥
yasminnāvedite pakṣe prāḍvivāke ca rājani/ pure rāṣṭre virodhaḥ (syād viruddhaḥ sas^(abhidhīyate//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिज्ञादोषनिर्मुक्तं साध्यं सत्कारणान्वितं। विश्चितं लोकसिद्धं च पक्षं पक्षविदो (विदुः॥
pratijñādoṣanirmuktaṃ sādhyaṃ satkāraṇānvitaṃ/ viścitaṃ lokasiddhaṃ ca pakṣaṃ pakṣavido (viduḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वल्पाक्षरप्रभूतार्था निस्सन्दिग्धो निराकुलः। विरोधिकारणैर् (मुक्तो विरोधिप्रतिषेधकः॥
svalpākṣaraprabhūtārthā nissandigdho nirākulaḥ/ virodhikāraṇair (mukto virodhipratiṣedhakaḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वचनस्य प्रतिज्ञात्वं तदर्थस्य हि पक्षता। असङ्करेण वक्तव्ये व्यवहारेषु वादिभिः॥
vacanasya pratijñātvaṃ tadarthasya hi pakṣatā/ asaṅkareṇa vaktavye vyavahāreṣu vādibhiḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोहाद् वा यदि वा शाठ्याद् यन् न^उक्तं पूर्ववादिना। उत्तरान्तर्गतं वापि तद् ग्राह्यम् उभयोर् अपि॥
mohād vā yadi vā śāṭhyād yan na^uktaṃ pūrvavādinā/ uttarāntargataṃ vāpi tad grāhyam ubhayor api//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमादिगुणान् सम्यग् (आलोच्य च सुनिश्चितः। पक्षः कृतः समादेयः पक्षाभासस् ततस्^अन्यथा।
evamādiguṇān samyag (ālocya ca suniścitaḥ/ pakṣaḥ kṛtaḥ samādeyaḥ pakṣābhāsas tatas^anyathā/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशकालविहीनश् च द्रव्यसंख्याविवर्जितः। साध्यप्रमाणहीनश् च पक्षस्^अनादेय (इष्यते॥
deśa.kālavihīnaś ca dravyasaṃkhyāvivarjitaḥ/ sādhyapramāṇahīnaś ca pakṣas^anādeya (iṣyate//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृषायुक्ति क्रियाहीनम् असाध्याद्यर्थम् आकुलम्। पूर्वं पक्षं लेख्यतो वादहानिः (प्रजायते॥
mṛṣāyukti kriyāhīnam asādhyādyartham ākulam/ pūrvaṃ pakṣaṃ lekhyato vādahāniḥ (prajāyate//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(अपदिश्य^अभियोगं यस् तम् (अतीत्य^अपरं (वदेत्। क्रियाम् उकत्वा^अन्यथा [?] (ब्रूयात् स वादी हानिम् (आप्नुयात्॥
(apadiśya^abhiyogaṃ yas tam (atītya^aparaṃ (vadet/ kriyām ukatvā^anyathā [?] (brūyāt sa vādī hānim (āpnuyāt//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊनाधिकं पूर्वप्क्षे तावद् वादी (विशोधयेत्। न (दद्याद् उत्तरं यावत् प्रत्यर्थी सभ्यसन्निधौ॥
ūnādhikaṃ pūrvapkṣe tāvad vādī (viśodhayet/ na (dadyād uttaraṃ yāvat pratyarthī sabhyasannidhau//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्महत्यासुरापानस्तेयगुर्वङ्गनागमे। अन्येष्व् असभ्यवादेषु प्रतिवादी न (दीयते॥
brahmahatyā.surāpāna.steya.gurvaṅganāgame/ anyeṣv asabhyavādeṣu prativādī na (dīyate//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनुष्यमारणे स्तेये परदाराभिमर्शने। अभक्ष्यभक्षणे च^एव कन्याहरणदूषने॥
manuṣyamāraṇe steye paradārābhimarśane/ abhakṣyabhakṣaṇe ca^eva kanyāharaṇadūṣane//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारुष्ये कूटकरणे नृपद्रोहे तथा^एव च।[प्।३३] प्रणिवादी न दाप्यः (स्यात् कर्ता तु (विवदेत् स्वयम्॥
pāruṣye kūṭakaraṇe nṛpadrohe tathā^eva ca/[p.33] praṇivādī na dāpyaḥ (syāt kartā tu (vivadet svayam//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टादशपदो वादो विचार्यो (विनिवेदितः। सन्त्य् अन्यानि पदान्य् अत्र तानि राजा (विशेत् स्वयम्।
aṣṭādaśapado vādo vicāryo (viniveditaḥ/ santy anyāni padāny atra tāni rājā (viśet svayam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षड्भागहरणं शुद्धं समयाविक्रमो निधिः। वधः संहरणं स्तेयम् आसेधाज्ञाव्यतिक्रमः॥
ṣaḍbhāgaharaṇaṃ śuddhaṃ samayāvikramo nidhiḥ/ vadhaḥ saṃharaṇaṃ steyam āsedhājñāvyatikramaḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं न^(उत्पादयेत् कार्यं राजा वा स^अस्य पूरुषः। अधिकान्^ (शातयेद् अर्थान् न्यूनांश् च (परिपूरयेत्॥
svayaṃ na^(utpādayet kāryaṃ rājā vā sa^asya pūruṣaḥ/ adhikān^ (śātayed arthān nyūnāṃś ca (paripūrayet//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमौ (निवेशयेत् तावद् यावद् अर्थो (विनिश्चितः। (श्रुतं च (लिखितं च^एव (शोधितं च (विचारितम्॥
bhūmau (niveśayet tāvad yāvad artho (viniścitaḥ/ (śrutaṃ ca (likhitaṃ ca^eva (śodhitaṃ ca (vicāritam//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वपक्षं स्वभावौक्तं प्राअड्विवाकस्^अथ (लेखयेत्। पाण्डुलेख्येन फलके ततः पत्रे (विशोधितम्॥
pūrvapakṣaṃ svabhāva.uktaṃ prāaḍvivākas^atha (lekhayet/ pāṇḍulekhyena phalake tataḥ patre (viśodhitam//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(आवेद्य तु (गृहीते^अर्थे प्रशमं (यान्ति ये मिथः। अभियोगअनुरूपेण *तेषां दण्डं (प्रकल्पयेत्॥
(āvedya tu (gṛhīte^arthe praśamaṃ (yānti ye mithaḥ/ abhiyoga.anurūpeṇa *teṣāṃ daṇḍaṃ (prakalpayet//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्ये वा ये पुरग्राममहाराअजनविरोधकाः। (अनदेयास् तु ते सर्वे व्यवहाराः प्रकीर्त्तिताः॥
anye vā ye puragrāmamahārāajanavirodhakāḥ/ (anadeyās tu te sarve vyavahārāḥ prakīrttitāḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाण्डुलेखेन फलके भूम्यां वा प्रथमण् (लिखेत्। न्यूनअधिकं तु (संशोध्य पश्चात् पत्रे (निवेशयेत्॥
pāṇḍulekhena phalake bhūmyāṃ vā prathamaṇ (likhet/ nyūna.adhikaṃ tu (saṃśodhya paścāt patre (niveśayet//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभियोक्ता^अप्रगल्भत्वाद् (वक्तुं न^(उत्सहते यदा। तस्य कालः (प्रदातव्यः कालशक्तिअनुरूपतः॥
abhiyoktā^apragalbhatvād (vaktuṃ na^(utsahate yadā/ tasya kālaḥ (pradātavyaḥ kālaśakti.anurūpataḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि न^(उत्सहते यत्र विवादं (कर्तुम् इच्छतोः। (दातव्यस् तत्र कालः (स्याद् अर्थिप्रत्यर्थिनोर् अपि॥
yadi na^(utsahate yatra vivādaṃ (kartum icchatoḥ/ (dātavyas tatra kālaḥ (syād arthipratyarthinor api//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्विधः पूर्वपक्षः प्रतिपक्षस् तथा^एव च। चतुर्धा निर्णयः (प्रोक्तः कश् चिद् अष्टविधः (स्मृतः॥
caturvidhaḥ pūrvapakṣaḥ pratipakṣas tathā^eva ca/ caturdhā nirṇayaḥ (proktaḥ kaś cid aṣṭavidhaḥ (smṛtaḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशः कालस् तथा स्थानं सन्न्निवेशस् तथा^एव च। ज्ञातृसंज्ञा निवासश् च प्रमाणं क्षेत्रनाम च॥
deśaḥ kālas tathā sthānaṃ sannniveśas tathā^eva ca/ jñātṛsaṃjñā nivāsaś ca pramāṇaṃ kṣetranāma ca//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृपैतामहं च^एव पूर्वराजानुकीर्तनम्। स्थावरेषु विवादेषु दश^एतानि (निवेशयेत्॥
pitṛpaitāmahaṃ ca^eva pūrvarājānukīrtanam/ sthāvareṣu vivādeṣu daśa^etāni (niveśayet//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वोलेखनं वा (लभते त्र्यहं सप्ताहम् एव वा। मतिर् (उत्पद्यते यावत् विवादे (वक्तुम् (इच्छतः॥
śvolekhanaṃ vā (labhate tryahaṃ saptāham eva vā/ matir (utpadyate yāvat vivāde (vaktum (icchataḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुप्रतिज्ञं यत् (कार्यं व्यवहारेषु (निश्चितं।[प्।३५] कामं तद् अपि गृह्णीयाद् राजा तत्त्वबृभुत्सया॥
bahupratijñaṃ yat (kāryaṃ vyavahāreṣu (niścitaṃ/[p.35] kāmaṃ tad api gṛhṇīyād rājā tattvabṛbhutsayā//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्काभियोगस् तथ्यं च लक्ष्ये^अर्थे^अभ्यर्थनं तथा। वृत्ते वादे पुनर् न्यायः पक्षो (ज्ञेयश् चतुर्विधः॥
śaṅkābhiyogas tathyaṃ ca lakṣye^arthe^abhyarthanaṃ tathā/ vṛtte vāde punar nyāyaḥ pakṣo (jñeyaś caturvidhaḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रान्तिः शङ्का समुद्दिष्टा वश्यं नष्टार्थदर्शनम्। लब्धे^अर्थे^अभ्यर्थनं मोहस् तथ (वृत्ते पुनः क्रियाः॥
bhrāntiḥ śaṅkā samuddiṣṭā vaśyaṃ naṣṭārthadarśanam/ labdhe^arthe^abhyarthanaṃ mohas tatha (vṛtte punaḥ kriyāḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्ञा^अपवर्जितो यस् तु यश् च पौरविरोधकृत्। राष्ट्रस्य वा समस् तस्य प्रकृतीनां तथा^एव च॥
rājñā^apavarjito yas tu yaś ca pauravirodhakṛt/ rāṣṭrasya vā samas tasya prakṛtīnāṃ tathā^eva ca//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यायं व न^(इच्छते (कर्तुम् अन्यायं वा (करोति यः। न (लेखयति यस् त्व् एवं तस्य पक्षी न (सिध्यति॥
nyāyaṃ va na^(icchate (kartum anyāyaṃ vā (karoti yaḥ/ na (lekhayati yas tv evaṃ tasya pakṣī na (sidhyati//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरुद्धं च^अविरुद्धं च द्वाव् अप्य् अर्थौ निवेशितौ। एकस्मिन् यत्र (दृश्येते तं प्क्षं दूरतस् (त्यजेत्॥
viruddhaṃ ca^aviruddhaṃ ca dvāv apy arthau niveśitau/ ekasmin yatra (dṛśyete taṃ pkṣaṃ dūratas (tyajet//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.