Brhaspatismrti 1.9

धर्मेण व्यवहारेण चारित्रेण नृपाज्ञया । चतुष्प्रकारो^(अभिहितः सन्दिग्धे^अर्थे विनिर्णयः ॥

dharmeṇa vyavahāreṇa cāritreṇa nṛpājñayā / catuṣprakāro^(abhihitaḥ sandigdhe^arthe vinirṇayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकैको द्विविधः (प्रोक्तः क्रियाभेदान् मनीषिभिः । अपराधानुरूपं तु दण्डं च (परिकल्पयेत् ॥

ekaiko dvividhaḥ (proktaḥ kriyābhedān manīṣibhiḥ / aparādhānurūpaṃ tu daṇḍaṃ ca (parikalpayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्यग् (विचार्य कार्यं तु युक्त्या (सम्परिकल्प्तम् । परीक्षितम् तु शपथैह् स ज्ञेयो धर्मनिर्णयः ॥

samyag (vicārya kāryaṃ tu yuktyā (samparikalptam / parīkṣitam tu śapathaih sa jñeyo dharmanirṇayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिवादी (प्रपद्येत् यत्र धर्मः स निर्णयः । दिव्यैर् (विशोधितः सम्यङ्निर्णयः (समुदाहृतः ॥

prativādī (prapadyet yatra dharmaḥ sa nirṇayaḥ / divyair (viśodhitaḥ samyaṅnirṇayaḥ (samudāhṛtaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमाणनिश्चितो यस् तु व्यवहारः स उच्यते ( । वाक्छलानुत्तरत्वेन द्वितीयः (परिकीर्तितः ॥

pramāṇaniścito yas tu vyavahāraḥ sa ucyate ( / vākchalānuttaratvena dvitīyaḥ (parikīrtitaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुमानेन (निर्णीतं चारित्रम् इति (कथ्यते । देशस्थित्या तृतीयस् तु शास्त्रविद्भिर् उदाहृतः ॥

anumānena (nirṇītaṃ cāritram iti (kathyate / deśasthityā tṛtīyas tu śāstravidbhir udāhṛtaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमाणसमतायां तु राजाज्ञा निर्णयः (स्मृतः । [प्।९५] शास्त्रसभ्याविरोधेन चतुर्थः (परिकीर्तितः ॥

pramāṇasamatāyāṃ tu rājājñā nirṇayaḥ (smṛtaḥ / [p.95] śāstrasabhyāvirodhena caturthaḥ (parikīrtitaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मशास्त्रविरोधे तु युक्तियुक्तो विधिः (स्मृतः ॥

dharmaśāstravirodhe tu yuktiyukto vidhiḥ (smṛtaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वधादृते ब्राह्मणस्य दण्डो (भवति कर्हि चित् । अवध्या ब्राह्मणा गावो लोके^अस्मिन् वैदिकी स्मृतिः ॥

vadhādṛte brāhmaṇasya daṇḍo (bhavati karhi cit / avadhyā brāhmaṇā gāvo loke^asmin vaidikī smṛtiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महापातकयुक्तो^अपि न विप्रो वधम् (अर्हति । निर्वासनाङ्कने मौण्ड्यं तस्य (कुर्यात्^नराधिपः ॥

mahāpātakayukto^api na vipro vadham (arhati / nirvāsanāṅkane mauṇḍyaṃ tasya (kuryāt^narādhipaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महापराधयुक्तांश् च वधदण्डेन (शासयेत् ॥

mahāparādhayuktāṃś ca vadhadaṇḍena (śāsayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वल्पे^अपराधे वाग्दण्डो धिग्दण्डः पूर्वसाहसे । मध्यौत्तमे^अर्धदण्डस् तु राजद्रोहे च बन्धनम् ॥

svalpe^aparādhe vāgdaṇḍo dhigdaṇḍaḥ pūrvasāhase / madhya.uttame^ardhadaṇḍas tu rājadrohe ca bandhanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वासनं वधो वापि (कार्यम् आत्महितएषिणा । व्यस्ताह् समस्ता एकस्य महापातककारिणे ॥

nirvāsanaṃ vadho vāpi (kāryam ātmahita.eṣiṇā / vyastāh samastā ekasya mahāpātakakāriṇe //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मित्रादिषु प्रयुञ्जीत वाग्दण्डं धिक् तपस्विनाम् । विवादिनो नरांश् चापि द्वेषिणो^अर्थेन (दण्डयेत् ॥

mitrādiṣu prayuñjīta vāgdaṇḍaṃ dhik tapasvinām / vivādino narāṃś cāpi dveṣiṇo^arthena (daṇḍayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिताचार्यः सुहृन् माता भार्या पुत्रः पुरोहितः । नादण्ड्यो नाम राज्ञो^(अस्ति धर्माद् (विचलितः स्वकात् ॥

pitācāryaḥ suhṛn mātā bhāryā putraḥ purohitaḥ / nādaṇḍyo nāma rājño^(asti dharmād (vicalitaḥ svakāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋत्विक्पुरोहितअमात्याः पुत्राः सम्बन्धिबान्धवाः । धर्माद् (विचलिता दण्ड्या (निर्वास्या राजभिः पुरात् ॥

ṛtvik.purohita.amātyāḥ putrāḥ sambandhi.bāndhavāḥ / dharmād (vicalitā daṇḍyā (nirvāsyā rājabhiḥ purāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरून् पुरोहितान् पूज्यान् वाग्दण्डेन^एव (दण्डयेत् । विवादिनो नरांश् चान्यान् धिग्धनाभ्यां च (दण्डयेत् ॥

gurūn purohitān pūjyān vāgdaṇḍena^eva (daṇḍayet / vivādino narāṃś cānyān dhigdhanābhyāṃ ca (daṇḍayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिलोमास् तथा चान्त्याः पुरुषाणां मलाः (स्मृताः । ब्राह्मणातिक्रमे (वध्या न (दातव्या दमं क्व चित् ॥

pratilomās tathā cāntyāḥ puruṣāṇāṃ malāḥ (smṛtāḥ / brāhmaṇātikrame (vadhyā na (dātavyā damaṃ kva cit //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वधार्हकह् स्वर्णशतं दमं (दाप्यस् तु पूरुषः । अङ्गच्छेदार्हकस् त्व् अर्धं सदंशशश् तदर्धकम् ॥

vadhārhakah svarṇaśataṃ damaṃ (dāpyas tu pūruṣaḥ / aṅgacchedārhakas tv ardhaṃ sadaṃśaśaś tadardhakam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताडनं बन्धनं च^ एव तथा^एव च विडन्नकम् । [प्।९७] एष दण्डो हि शूद्रस्य नार्थदण्डो बृहस्पतिः ॥

tāḍanaṃ bandhanaṃ ca^ eva tathā^eva ca viḍannakam / [p.97] eṣa daṇḍo hi śūdrasya nārthadaṇḍo bṛhaspatiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिज्ञा भावनाद् वादी प्राड्विवाकादिपूजनात् । जयपत्त्रस्य चादनाज् जयी लोके (निगद्यते ॥

pratijñā bhāvanād vādī prāḍvivākādipūjanāt / jayapattrasya cādanāj jayī loke (nigadyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलायनाद् अनुत्तराद् अन्यपक्षाश्रयेण च । हीनस्य (गृह्यते वादो न स्ववाक्यजितस्य च ॥

palāyanād anuttarād anyapakṣāśrayeṇa ca / hīnasya (gṛhyate vādo na svavākyajitasya ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलादिभिर् निश्चिते^अपि न सन्तोषं गतस् तु यः । (विचार्य तत्कृतं राजा कुकृतं पुनर् (उद्धरेत् ॥

kulādibhir niścite^api na santoṣaṃ gatas tu yaḥ / (vicārya tatkṛtaṃ rājā kukṛtaṃ punar (uddharet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

(निश्चित्य बहुभिः सार्धं ब्राह्मणैह् शास्त्रपारगैः । दण्डयेत्^जयिना साकं पूर्वसभ्यांस् तु दोषिणः ॥

(niścitya bahubhiḥ sārdhaṃ brāhmaṇaih śāstrapāragaiḥ / daṇḍayet^jayinā sākaṃ pūrvasabhyāṃs tu doṣiṇaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपराधानुरूपश् च दण्डो^अत्र (परिकल्पितः । साक्षिलेख्यानुमानेन सम्यग् दिव्येन वा (जितः ॥

aparādhānurūpaś ca daṇḍo^atra (parikalpitaḥ / sākṣilekhyānumānena samyag divyena vā (jitaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो न (दद्याद् देयदमं स (निर्वास्यस् ततः पुरात् ॥

yo na (dadyād deyadamaṃ sa (nirvāsyas tataḥ purāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ललाटाङ्कं ब्राह्मणस्य नान्यो दण्डो (विधीयते । महापातकयुक्तो^अपि न विप्रो वधम् (अर्हति । निर्वासनाङ्ककरणे मौण्ड्यं (कुर्यात्^नराधिपः ॥

lalāṭāṅkaṃ brāhmaṇasya nānyo daṇḍo (vidhīyate / mahāpātakayukto^api na vipro vadham (arhati / nirvāsanāṅkakaraṇe mauṇḍyaṃ (kuryāt^narādhipaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमाणं तत्कृतं सर्वं लाभअलाभव्ययौदयम् । स्वदेशे वा विदेशे वा न स्वातन्त्र्यं (विसंवदेत् ॥

pramāṇaṃ tatkṛtaṃ sarvaṃ lābha.alābha.vyaya.udayam / svadeśe vā videśe vā na svātantryaṃ (visaṃvadet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः स्वामिना (नियुक्तस् तु धनायस्यापलापने । कुसीदकृषिवाणिज्ये निसृष्टार्थस् तु स (स्मृतः ॥

yaḥ svāminā (niyuktas tu dhanāyasyāpalāpane / kusīda.kṛṣi.vāṇijye nisṛṣṭārthas tu sa (smṛtaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञा यत्नेन (कर्तव्यं सन्दिग्धार्थविचारणम् । त्रयस् तत्र^(उपचीयन्ते हानिर् एकस्य (जायते ॥

rājñā yatnena (kartavyaṃ sandigdhārthavicāraṇam / trayas tatra^(upacīyante hānir ekasya (jāyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जेता^(आप्नोति धनं पूजां जितो विनयनिग्रहम् । जयं दानं दमं राजा सभ्याः पुण्यम् (अवाप्नुयुः ॥

jetā^(āpnoti dhanaṃ pūjāṃ jito vinayanigraham / jayaṃ dānaṃ damaṃ rājā sabhyāḥ puṇyam (avāpnuyuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं शास्त्रौदितं राजा (कुर्वन् निर्णयपालनम् । (वितत्य^इह यशो लोके महेन्द्रसदृशो (भवेत् ॥

evaṃ śāstra.uditaṃ rājā (kurvan nirṇayapālanam / (vitatya^iha yaśo loke mahendrasadṛśo (bhavet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साक्षिलेख्यानुमानेन (प्रकुर्वन् कार्यनिर्णयम् । (वितत्य^इह यशो राजा (ब्रध्नस्याअप्नोति विष्टपम् ॥

sākṣilekhyānumānena (prakurvan kāryanirṇayam / (vitatya^iha yaśo rājā (bradhnasyāapnoti viṣṭapam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र^एवं (वेत्ति नृपतिः निर्णयं तु बताध्वरम् । सो^अस्मिन् लोके यशः (प्राप्य (याति शक्रसलोकताम् ॥

yatra^evaṃ (vetti nṛpatiḥ nirṇayaṃ tu batādhvaram / so^asmin loke yaśaḥ (prāpya (yāti śakrasalokatām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.