Varāhamihira: Bṛhatsaṃhitā 4

नित्यम् अधःस्थस्य^इन्दोर् भाभिर् भानोः सितं भवत्य् अर्धम्। स्वच्छायया^अन्यद् असितं कुम्भस्य^इव^आतपस्थस्य॥

nityam adhaḥsthasya^indor bhābhir bhānoḥ sitaṃ bhavaty ardham/ svacchāyayā^anyad asitaṃ kumbhasya^iva^ātapasthasya//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सलिल^मये शशिनि रवेर् दीधितयो मूर्छितास् तमो नैशम्। क्षपयन्ति दर्पण^उदर*निहिता[क्निहता] इव मन्दिरस्य^अन्तः॥

salila^maye śaśini raver dīdhitayo mūrchitās tamo naiśam/ kṣapayanti darpaṇa^udara*nihitā[K.nihatā] iva mandirasya^antaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यजतो +अर्क^तलं शशिनः पश्चाद् अवलम्बते यथा शौक्ल्यम्। दिनकर^वशात् तथा^इन्दोः प्रकाशते +अधः प्रभृत्य् उदयः॥

tyajato +arka^talaṃ śaśinaḥ paścād avalambate yathā śauklyam/ dinakara^vaśāt tathā^indoḥ prakāśate +adhaḥ prabhṛty udayaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिदिवसम् एवम् अर्कात् स्थान^विशेषेण शौक्ल्य^परिवृद्धिः। भवति शशिनो +अपराह्णे पश्चाद् भागे घटस्य^इव

pratidivasam evam arkāt sthāna^viśeṣeṇa śauklya^parivṛddhiḥ/ bhavati śaśino +aparāhṇe paścād bhāge ghaṭasya^iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐन्द्रस्य शीत^किरणो मूल^आषाढा^द्वयस्य *च^आयातः[क्वा यातः]। याम्येन *वीज[कूबीज]^जलचर^काननहा वह्नि^भयदश् च॥

aindrasya śīta^kiraṇo mūla^āṣāḍhā^dvayasya *ca^āyātaḥ[K.vā yātaḥ]/ yāmyena *vīja[K.ū.bīja]^jalacara^kānanahā vahni^bhayadaś ca//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिण^पार्श्वेन गतः शशी विशाखा^अनुराधयोः पापः। मध्येन तु प्रशस्तः *पितृदेव[क्पित्र्यस्य]^विशाखयोश् च^अपि॥

dakṣiṇa^pārśvena gataḥ śaśī viśākhā^anurādhayoḥ pāpaḥ/ madhyena tu praśastaḥ *pitṛdeva[K.pitryasya]^viśākhayoś ca^api//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड् अनागतानि पौष्णाद् द्वादश रौद्राच् च मध्य^योगीनि। ज्येष्ठ^आद्यानि नव^ऋक्षाण्य् उडुपतिना^अतीत्य युज्यन्ते॥

ṣaḍ anāgatāni pauṣṇād dvādaśa raudrāc ca madhya^yogīni/ jyeṣṭha^ādyāni nava^ṛkṣāṇy uḍupatinā^atītya yujyante//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उन्नतम् ईषच्^छृङ्गं नौ^संस्थाने विशालता च^उक्ता। नाविक^पीडा तस्मिन् भवति शिवं सर्व^लोकस्य॥

unnatam īṣac^chṛṅgaṃ nau^saṃsthāne viśālatā ca^uktā/ nāvika^pīḍā tasmin bhavati śivaṃ sarva^lokasya//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्द्ध^उन्नते च लाङ्गलम् इति पीडा तद्^उपजीविनां तस्मिन्। प्रीतिश् च निर्निमित्तं मनुजपतीनां सुभिक्षं च॥

arddha^unnate ca lāṅgalam iti pīḍā tad^upajīvināṃ tasmin/ prītiś ca nirnimittaṃ manujapatīnāṃ subhikṣaṃ ca//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिण^विषाणम् अर्ध^उन्नतं यदा दुष्ट^लाङ्गल^आख्यं तत्। पाण्ड्य^नरेश्वर^निधन^कृद् उद्योग^करं बलानाम् च॥

dakṣiṇa^viṣāṇam ardha^unnataṃ yadā duṣṭa^lāṅgala^ākhyaṃ tat/ pāṇḍya^nareśvara^nidhana^kṛd udyoga^karaṃ balānām ca//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम^शशिनि सुभिक्ष^क्षेम^वृष्टयः प्रथम^दिवस^सदृशाः स्युः। दण्डवद् उदिते पीडा गवां नृपश् च^उग्र^दण्डो +अत्र॥

sama^śaśini subhikṣa^kṣema^vṛṣṭayaḥ prathama^divasa^sadṛśāḥ syuḥ/ daṇḍavad udite pīḍā gavāṃ nṛpaś ca^ugra^daṇḍo +atra//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्मुक^रूपे युद्धानि यत्र तु ज्या ततो जयस् तेषाम्। स्थानं युगम् इति याम्य^उत्तर^आयतं भूमि^कम्पाय॥

kārmuka^rūpe yuddhāni yatra tu jyā tato jayas teṣām/ sthānaṃ yugam iti yāmya^uttara^āyataṃ bhūmi^kampāya//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युगम् एव याम्य^कोट्यां किं चित् तुङ्गं स पार्श्व^शायी^इति विनिहन्ति सार्थवाहान् वृष्टेश् च विनिग्रहं कुर्यात्॥

yugam eva yāmya^koṭyāṃ kiṃ cit tuṅgaṃ sa pārśva^śāyī^iti vinihanti sārthavāhān vṛṣṭeś ca vinigrahaṃ kuryāt//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्युच्छ्रायाद् एकं यदि शशिनो +अवाङ्मुखं भवेत्^छृङ्गम्। आवर्जितम् इत्य् असुभिक्ष^कारि तद् गो^धनस्य^अपि॥

abhyucchrāyād ekaṃ yadi śaśino +avāṅmukhaṃ bhavet^chṛṅgam/ āvarjitam ity asubhikṣa^kāri tad go^dhanasya^api//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अव्युच्छिन्ना रेखा समन्ततो मण्डला च कुण्ड^आख्यम्। अस्मिन् माण्डलिकानां स्थान^त्यागो नरपतीनाम्॥

avyucchinnā rekhā samantato maṇḍalā ca kuṇḍa^ākhyam/ asmin māṇḍalikānāṃ sthāna^tyāgo narapatīnām//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रोक्त^स्थान^अभावाद् उदग्^उच्चः क्षेम^वृद्धि^वृष्टि^करः। दक्षिण^तुङ्गश् चन्द्रो दुर्भिक्ष^भयाय निर्दिष्टः॥

prokta^sthāna^abhāvād udag^uccaḥ kṣema^vṛddhi^vṛṣṭi^karaḥ/ dakṣiṇa^tuṅgaś candro durbhikṣa^bhayāya nirdiṣṭaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृङ्गेण^एकेन^*इन्दुर्[किन्दुं] विलीनम् अथ वा^अप्य् अवाङ्मुखं *शृङ्गम्[कशृङ्गम्]। सम्पूर्णं च^अभिनवं दृष्ट्वा^एको जीविताद् भ्रश्येत्॥

śṛṅgeṇa^ekena^*indur[K.induṃ] vilīnam atha vā^apy avāṅmukhaṃ *śṛṅgam[K.aśṛṅgam]/ sampūrṇaṃ ca^abhinavaṃ dṛṣṭvā^eko jīvitād bhraśyet//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्थान^विधिः कथितो रूपाण्य् अस्माद् भवन्ति चन्द्रमसः। स्वल्पो दुर्भिक्ष^करो महान् सुभिक्ष^आवहः प्रोक्तः॥

saṃsthāna^vidhiḥ kathito rūpāṇy asmād bhavanti candramasaḥ/ svalpo durbhikṣa^karo mahān subhikṣa^āvahaḥ proktaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्य^तनुर् वज्र^आख्यः क्षुद्^भयदः सम्भ्रमाय राज्ञां च। चन्द्रो मृदङ्ग^रूपः क्षेम^सुभिक्ष^आवहो भवति॥

madhya^tanur vajra^ākhyaḥ kṣud^bhayadaḥ sambhramāya rājñāṃ ca/ candro mṛdaṅga^rūpaḥ kṣema^subhikṣa^āvaho bhavati//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञेयो विशाल^मूर्तिर् नरपति^लक्ष्मी^विवृद्धये चन्द्रः। स्थूलः सुभिक्ष^कारी प्रिय^धान्य^करस् तु तनु^मूर्तिः॥

jñeyo viśāla^mūrtir narapati^lakṣmī^vivṛddhaye candraḥ/ sthūlaḥ subhikṣa^kārī priya^dhānya^karas tu tanu^mūrtiḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गान्धार^सौवीरक^सिन्धु^कीरान् धान्यानि शैलान् द्रविड^अधिपांश् च। द्विजांश् च मासान् दश शीतरश्मिः सन्तापयेद् वाक्पतिना विभिन्नः॥

gāndhāra^sauvīraka^sindhu^kīrān dhānyāni śailān draviḍa^adhipāṃś ca/ dvijāṃś ca māsān daśa śītaraśmiḥ santāpayed vākpatinā vibhinnaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यौधेयान् सचिवान् सकौरवान् प्रागीशान् अथ च^अर्जुनायनान्। हन्याद् अर्कज^भिन्न^मण्डलः शीतांशुर् दश^मास^पीडया॥

yaudheyān sacivān sakauravān prāgīśān atha ca^arjunāyanān/ hanyād arkaja^bhinna^maṇḍalaḥ śītāṃśur daśa^māsa^pīḍayā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मगधान् मथुरां च पीडयेद् वेणायाश् च तटं शशाङ्कजः। अपरत्र कृतं युगं वदेद् यदि भित्त्वा शशिनं विनिर्गतः॥

magadhān mathurāṃ ca pīḍayed veṇāyāś ca taṭaṃ śaśāṅkajaḥ/ aparatra kṛtaṃ yugaṃ vaded yadi bhittvā śaśinaṃ vinirgataḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेम^आरोग्य^सुभिक्ष^विनाशी शीतांशुः शिखिना यदि भिन्नः। कुर्याद् आयुध^जीवि^विनाशं चौराणाम् अधिकेन च पीडाम्॥

kṣema^ārogya^subhikṣa^vināśī śītāṃśuḥ śikhinā yadi bhinnaḥ/ kuryād āyudha^jīvi^vināśaṃ caurāṇām adhikena ca pīḍām//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उल्कया यदा शशी ग्रस्त एव हन्यते। हन्यते तदा नृपो यस्य जन्मनि स्थितः॥

ulkayā yadā śaśī grasta eva hanyate/ hanyate tadā nṛpo yasya janmani sthitaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भस्म^निभः परुषो +अरुण^मूर्तिः शीत^करः किरणैः परिहीणः। श्याव^तनुः स्फुटितः स्फुरणो वा *क्षुड्^डमर[क्क्षुत्समरा]^आमय^चौर^भयाय॥

bhasma^nibhaḥ paruṣo +aruṇa^mūrtiḥ śīta^karaḥ kiraṇaiḥ parihīṇaḥ/ śyāva^tanuḥ sphuṭitaḥ sphuraṇo vā *kṣuḍ^ḍamara[K.kṣutsamarā]^āmaya^caura^bhayāya//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रालेय^कुन्द^कुमुद^स्फटिक^अवदातो यत्नाद् इव^अद्रिसुतया परिमृज्य चन्द्रः। उच्चैः कृतो निशि भविष्यति मे शिवाय यो दृश्यते स भविता जगतः शिवाय॥

prāleya^kunda^kumuda^sphaṭika^avadāto yatnād iva^adrisutayā parimṛjya candraḥ/ uccaiḥ kṛto niśi bhaviṣyati me śivāya yo dṛśyate sa bhavitā jagataḥ śivāya//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.