Library·Varāhamihira: Bṛhatsaṃhitā·44

Varāhamihira: Bṛhatsaṃhitā 44

खञ्जनको नाम^अयं यो विहगस् तस्य दर्शने प्रथमे। प्रोक्तानि यानि मुनिभिः फलानि तानि प्रवक्ष्यामि॥

khañjanako nāma^ayaṃ yo vihagas tasya darśane prathame/ proktāni yāni munibhiḥ phalāni tāni pravakṣyāmi//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थूलो^अभ्युन्नत^कण्ठः कृष्ण^गलो भद्रकारको भद्रः। आकण्ठ^मुखात् कृष्णः सम्पूर्णः पूरयत्य् आशाम्॥

sthūlo^abhyunnata^kaṇṭhaḥ kṛṣṇa^galo bhadrakārako bhadraḥ/ ākaṇṭha^mukhāt kṛṣṇaḥ sampūrṇaḥ pūrayaty āśām//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णो गले +अस्य बिन्दुः सित^करटान्तः स रिक्तकृद् रिक्तः। पीतो गोपीत इति क्लेशकरः खञ्जनो दृष्टः॥

kṛṣṇo gale +asya binduḥ sita^karaṭāntaḥ sa riktakṛd riktaḥ/ pīto gopīta iti kleśakaraḥ khañjano dṛṣṭaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ मधुर^सुरभि^फल^कुसुम^तरुषु सलिलाशयेषु पुण्येषु। करि^तुरग^भुजग^मूर्ध्नि प्रासाद^उद्यान^हर्म्येषु॥

atha madhura^surabhi^phala^kusuma^taruṣu salilāśayeṣu puṇyeṣu/ kari^turaga^bhujaga^mūrdhni prāsāda^udyāna^harmyeṣu//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गो^गोष्ठ^सत्^समागम^यज्ञ^उत्सव^पार्थिव^द्विज^समीपे। हस्ति^तुरङ्गम^शाला^च्छत्र^ध्वज^चामर^आद्येषु॥

go^goṣṭha^sat^samāgama^yajña^utsava^pārthiva^dvija^samīpe/ hasti^turaṅgama^śālā^cchatra^dhvaja^cāmara^ādyeṣu//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेम^समीप^सित^अम्बर^कमल^उत्पल^पूजित^उपलिप्तेषु। दधि^पात्र^धान्य^कूटेषु च श्रियं खञ्जनः कुरुते॥

hema^samīpa^sita^ambara^kamala^utpala^pūjita^upalipteṣu/ dadhi^pātra^dhānya^kūṭeṣu ca śriyaṃ khañjanaḥ kurute//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पङ्के स्वाद्व्^अन्न^आप्तिर् गोरस^सम्पच् च गोमय^उपगते। शाद्वलगे वस्त्र^आप्तिः शकटस्थे देश^विभ्रंशः॥

paṅke svādv^anna^āptir gorasa^sampac ca gomaya^upagate/ śādvalage vastra^āptiḥ śakaṭasthe deśa^vibhraṃśaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहपटले +अर्थभ्रंशो *बध्रे[क्वध्रे] बन्धो +अशुचौ भवति रोगः। पृष्ठे त्व् अज^आविकानां प्रिय^सङ्गमम् आवहत्य् आशु॥

gṛhapaṭale +arthabhraṃśo *badhre[K.vadhre] bandho +aśucau bhavati rogaḥ/ pṛṣṭhe tv aja^āvikānāṃ priya^saṅgamam āvahaty āśu//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महिष^उष्ट्र^गर्दभ^अस्थिश्मशान^गृहकोण^शर्कर^*अट्ट[कद्रि]स्थः। प्राकार^भस्म^केशेषु च^अशुभो मरण^रुग्^भयदः॥

mahiṣa^uṣṭra^gardabha^asthiśmaśāna^gṛhakoṇa^śarkara^*aṭṭa[K.adri]sthaḥ/ prākāra^bhasma^keśeṣu ca^aśubho maraṇa^rug^bhayadaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्षौ धुन्वन् न शुभः शुभः पिबन् वारि निम्नगा^संस्थः। सूर्योदये *प्रशस्तो[क्।+अथ शस्तो] न^इष्टफलः खञ्जनो +अस्तमये॥

pakṣau dhunvan na śubhaḥ śubhaḥ piban vāri nimnagā^saṃsthaḥ/ sūryodaye *praśasto[K.+atha śasto] na^iṣṭaphalaḥ khañjano +astamaye//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीराजने निवृत्ते यया दिशा खञ्जनं नृपो यान्तम्। पश्येत् तया गतस्य क्षिप्रम् अरातिर् वशम् उपैति॥

nīrājane nivṛtte yayā diśā khañjanaṃ nṛpo yāntam/ paśyet tayā gatasya kṣipram arātir vaśam upaiti//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृत^विकल^विभिन्न^रोगितः स्वतनु^समान^फलप्रदः खगः। धनकृद् अभिनिलीयमानको वियति च बन्धु^समागम^प्रदः॥

mṛta^vikala^vibhinna^rogitaḥ svatanu^samāna^phalapradaḥ khagaḥ/ dhanakṛd abhinilīyamānako viyati ca bandhu^samāgama^pradaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपतिर् अपि शुभं शुभप्रदेशे खगम् अवलोक्य महीतले विदध्यात्। सुरभि^कुसुम^धूप^युक्तम् अर्घं शुभम् *अभिनन्दिम्[कूअभिनन्दितम्] एवम् एति वृद्धिम्॥

nṛpatir api śubhaṃ śubhapradeśe khagam avalokya mahītale vidadhyāt/ surabhi^kusuma^dhūpa^yuktam arghaṃ śubham *abhinandim[K.ū.abhinanditam] evam eti vṛddhim//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशुभम् अपि विलोक्य खञ्जनं द्विज^गुरु^साधु^सुर^अर्चने रतः। न नृपतिर् अशुभं *समाप्नुयात्[क्समाप्नुयान्] न यदि दिनानि च सप्त मांसभुक्॥

aśubham api vilokya khañjanaṃ dvija^guru^sādhu^sura^arcane rataḥ/ na nṛpatir aśubhaṃ *samāpnuyāt[K.samāpnuyān] na yadi dināni ca sapta māṃsabhuk//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवर्षात् प्रथमे दर्शने फलं प्रतिदिनं तु *दिनशेषात्[क्दिनशेषे]। दिक्^स्थान^मूर्ति^लग्न^ऋक्ष^शान्त^दीप्त^आदिभिश् च^ऊह्यम्॥

āvarṣāt prathame darśane phalaṃ pratidinaṃ tu *dinaśeṣāt[K.dinaśeṣe]/ dik^sthāna^mūrti^lagna^ṛkṣa^śānta^dīpta^ādibhiś ca^ūhyam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.