Varāhamihira: Bṛhatsaṃhitā 45

यान् अत्रेर् उत्पातान् गर्गः प्रोवाच तान् अहं वक्ष्ये। तेषां संक्षेपो +अयं प्रकृतेर् अन्यत्वम् उत्पातः॥

yān atrer utpātān gargaḥ provāca tān ahaṃ vakṣye/ teṣāṃ saṃkṣepo +ayaṃ prakṛter anyatvam utpātaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपचारेण नराणाम् उपसर्गः पापसञ्चयाद् भवति। संसूचयन्ति दिव्य^आन्तरिक्ष^भौमास् *त उत्पाताः[क्तदुत्पाताः]॥

apacāreṇa narāṇām upasargaḥ pāpasañcayād bhavati/ saṃsūcayanti divya^āntarikṣa^bhaumās *ta utpātāḥ[K.tadutpātāḥ]//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनुजानाम् अपचाराद् अपरक्ता देवताः सृजन्त्य् एतान्। तत्प्रतिघाताय नृपः शान्तिं राष्ट्रे प्रयुञ्जीत॥

manujānām apacārād aparaktā devatāḥ sṛjanty etān/ tatpratighātāya nṛpaḥ śāntiṃ rāṣṭre prayuñjīta//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यं ग्रह^ऋक्ष^वैकृतम् उल्का^निर्घात^पवन^परिवेषाः। गन्धर्वपुर^पुरन्दरचाप^आदि यद् आन्तरिक्षं तत्॥

divyaṃ graha^ṛkṣa^vaikṛtam ulkā^nirghāta^pavana^pariveṣāḥ/ gandharvapura^purandaracāpa^ādi yad āntarikṣaṃ tat//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भौमं चर^स्थिर^भवं तत्^शान्तिभिर् आहतं शमम् उपैति। नाभसम् उपैति मृदुतां शाम्यति नो दिव्यम् इत्य् एके॥

bhaumaṃ cara^sthira^bhavaṃ tat^śāntibhir āhataṃ śamam upaiti/ nābhasam upaiti mṛdutāṃ śāmyati no divyam ity eke//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यम् अपि शमम् उपैति प्रभूत^कनक^अन्न^गो^मही^दानैः। रुद्र^आयतने भूमौ गोदोहात् कोटिहोमाच् च॥

divyam api śamam upaiti prabhūta^kanaka^anna^go^mahī^dānaiḥ/ rudra^āyatane bhūmau godohāt koṭihomāc ca//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्म^सुत^कोश^वाहन^पुर^दार^पुरोहितेषु *लोके च[क्लोकेषु]। पाकम् उपयाति दैवं परिकल्पितम् अष्टधा नृपतेः॥

ātma^suta^kośa^vāhana^pura^dāra^purohiteṣu *loke ca[K.lokeṣu]/ pākam upayāti daivaṃ parikalpitam aṣṭadhā nṛpateḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिमित्त^भङ्ग^चलन^स्वेद^अश्रु^निपात^जल्पन^आद्यानि। लिङ्ग^आर्चा^आयतनानां नाशाय नरेश^देशानाम्॥

animitta^bhaṅga^calana^sveda^aśru^nipāta^jalpana^ādyāni/ liṅga^ārcā^āyatanānāṃ nāśāya nareśa^deśānām//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैवतयात्रा^शकटाक्ष^चक्र^युग^केतु^भङ्ग^पतनानि। सम्पर्यासन^सादन^*सङ्गश्[क्सङ्गाश्] च न देश^नृप^शुभदाः॥

daivatayātrā^śakaṭākṣa^cakra^yuga^ketu^bhaṅga^patanāni/ samparyāsana^sādana^*saṅgaś[K.saṅgāś] ca na deśa^nṛpa^śubhadāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषि^धर्म^पितृ^ब्रह्म^प्रोद्भूतं वैकृतं द्विजातीनाम्। यद् रुद्र^लोकपाल^उद्भवं पशूनाम् अनिष्टं तत्॥

ṛṣi^dharma^pitṛ^brahma^prodbhūtaṃ vaikṛtaṃ dvijātīnām/ yad rudra^lokapāla^udbhavaṃ paśūnām aniṣṭaṃ tat//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरु^सित^शनैश्चर^उत्थं पुरोधसां विष्णुजं च लोकानाम्। स्कन्द^विशाख^समुत्थं माण्डलिकानां नरेन्द्राणाम्॥

guru^sita^śanaiścara^utthaṃ purodhasāṃ viṣṇujaṃ ca lokānām/ skanda^viśākha^samutthaṃ māṇḍalikānāṃ narendrāṇām//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदव्यासे मन्त्रिणि विनायके वैकृतं चमूनाथे। धातरि सविश्वकर्मणि लोकाभावाय निर्दिष्टम्॥

vedavyāse mantriṇi vināyake vaikṛtaṃ camūnāthe/ dhātari saviśvakarmaṇi lokābhāvāya nirdiṣṭam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव^कुमार^कुमारी^वनिता^प्रेष्येषु वैकृतं यत् स्यात्। तन् नरपतेः कुमारक^कुमारिका^स्त्री^परिजनानाम्॥

deva^kumāra^kumārī^vanitā^preṣyeṣu vaikṛtaṃ yat syāt/ tan narapateḥ kumāraka^kumārikā^strī^parijanānām//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षः^पिशाच^*गृह्यक[उगुह्यक]^नागानाम् *एवम्[केतद्] एव *निर्दिष्टम्[क्निर्देश्यम्]। मासैश् च^अप्य् अष्टाभिः सर्वेषाम् एव फलपाकः॥

rakṣaḥ^piśāca^*gṛhyaka[U.guhyaka]^nāgānām *evam[K.etad] eva *nirdiṣṭam[K.nirdeśyam]/ māsaiś ca^apy aṣṭābhiḥ sarveṣām eva phalapākaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्ध्वा देवविकारं शुचिः पुरोधास् त्र्यह^उषितः स्नातः। स्नान^कुसुम^अनुलेपन^वस्त्रैर् अभ्यर्चयेत् प्रतिमाम्॥

buddhvā devavikāraṃ śuciḥ purodhās tryaha^uṣitaḥ snātaḥ/ snāna^kusuma^anulepana^vastrair abhyarcayet pratimām//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुपर्केण पुरोधा *भक्ष्यैर्[क्बक्षैर्] बलिभिश् च विधिवद् उपतिष्ठेत्। स्थालीपाकं जुहुयाद् विधिवन् मन्त्रैश् च तल्^लिङ्गैः॥

madhuparkeṇa purodhā *bhakṣyair[K.bakṣair] balibhiś ca vidhivad upatiṣṭhet/ sthālīpākaṃ juhuyād vidhivan mantraiś ca tal^liṅgaiḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राष्ट्रे यस्य^अनग्निः प्रदीप्यते दीप्यते च न^इन्धनवान्। मनुजेश्वरस्य पीडा तस्य *च[कोमित्तेद्] राष्ट्रस्य विज्ञेया॥

rāṣṭre yasya^anagniḥ pradīpyate dīpyate ca na^indhanavān/ manujeśvarasya pīḍā tasya *ca[K.omitted] rāṣṭrasya vijñeyā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जल^मांस^आर्द्र^ज्वलने नृपति^वधः प्रहरणे रणो रौद्रः। सैन्य^ग्राम^पुरेषु च नाशो वह्नेर् भयं कुरुते॥

jala^māṃsa^ārdra^jvalane nṛpati^vadhaḥ praharaṇe raṇo raudraḥ/ sainya^grāma^pureṣu ca nāśo vahner bhayaṃ kurute//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासाद^भवन^तोरण^केत्व्^आदिष्व् अननलेन दग्धेषु। तडिता वा षण्मासात् परचक्रस्य^आगमो नियमात्॥

prāsāda^bhavana^toraṇa^ketv^ādiṣv ananalena dagdheṣu/ taḍitā vā ṣaṇmāsāt paracakrasya^āgamo niyamāt//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूमो +अनग्नि^समुत्थो रजस् तमश् च^अह्निजं महा^भयदम्। व्यभ्रे निश्य् उडुनाशो दर्शनम् अपि च^अह्नि दोषकरम्॥

dhūmo +anagni^samuttho rajas tamaś ca^ahnijaṃ mahā^bhayadam/ vyabhre niśy uḍunāśo darśanam api ca^ahni doṣakaram//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नगर^*चतुष्पाद्^अण्डज[क्चतुष्पाद^अण्डज]^मनुजानां भयकरं ज्वलनम् आहुः। धूम^अग्नि^विस्फुलिङ्गैः शय्या^अम्बर^केशगैर् मृत्युः॥

nagara^*catuṣpād^aṇḍaja[K.catuṣpāda^aṇḍaja]^manujānāṃ bhayakaraṃ jvalanam āhuḥ/ dhūma^agni^visphuliṅgaiḥ śayyā^ambara^keśagair mṛtyuḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयुध^ज्वलन^सर्पण^स्वनाः कोश^निर्गमन^वेपनानि वा। वैकृतानि यदि वा^आयुधे +अपराण्य् आशु रौद्र^रण^सङ्कुलं वदेत्॥

āyudha^jvalana^sarpaṇa^svanāḥ kośa^nirgamana^vepanāni vā/ vaikṛtāni yadi vā^āyudhe +aparāṇy āśu raudra^raṇa^saṅkulaṃ vadet//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाखाभङ्गे +अकस्माद् वृक्षाणां निर्दिशेद् रणोद्योगम्। हसने देशभ्रंशं रुदिते च व्याधि^बाहुल्यम्॥

śākhābhaṅge +akasmād vṛkṣāṇāṃ nirdiśed raṇodyogam/ hasane deśabhraṃśaṃ rudite ca vyādhi^bāhulyam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राष्ट्र^विभेदस् त्व् अनृतौ बालवधो +अतीव कुसुमिते बाले। वृक्षात् क्षीरस्रावे सर्वद्रव्य^क्षयो भवति॥

rāṣṭra^vibhedas tv anṛtau bālavadho +atīva kusumite bāle/ vṛkṣāt kṣīrasrāve sarvadravya^kṣayo bhavati//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्ये वाहन^नाशः संग्रामः शोणिते मधुनि रोगः। स्नेहे दुर्भिक्ष^भयं महद्भयं *निःस्रुते[क्निःसृते] सलिले॥

madye vāhana^nāśaḥ saṃgrāmaḥ śoṇite madhuni rogaḥ/ snehe durbhikṣa^bhayaṃ mahadbhayaṃ *niḥsrute[K.niḥsṛte] salile//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुष्क^विरोहे वीर्य^अन्न^संक्षयः शोषणे च विरुजानाम्। पतितानाम् उत्थाने स्वयं भयं दैवजनितं च॥

śuṣka^virohe vīrya^anna^saṃkṣayaḥ śoṣaṇe ca virujānām/ patitānām utthāne svayaṃ bhayaṃ daivajanitaṃ ca//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजितवृक्षे ह्य् अनृतौ कुसुमफलं नृप^वधाय निर्दिष्टम्। धूमस् तस्मिन् ज्वाला +अथ वा भवेन् नृप^वधाय^एव॥

pūjitavṛkṣe hy anṛtau kusumaphalaṃ nṛpa^vadhāya nirdiṣṭam/ dhūmas tasmin jvālā +atha vā bhaven nṛpa^vadhāya^eva//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्पत्सु तरुषु जल्पत्सु वा^अपि जन^संक्षयो विनिर्दिष्टः। वृक्षाणां वैकृत्ये दशभिर् मासैः फल^विपाकः॥

sarpatsu taruṣu jalpatsu vā^api jana^saṃkṣayo vinirdiṣṭaḥ/ vṛkṣāṇāṃ vaikṛtye daśabhir māsaiḥ phala^vipākaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रग्^गन्ध^धूप^अम्बर^पूजितस्य छत्रं विधाय^उपरि पादपस्य। कृत्वा शिवं रुद्रजपो +अत्र कार्यो रुद्रेभ्य इत्य् अत्र *षड् एव होमाः[क्षडङ्गहोमः]॥

srag^gandha^dhūpa^ambara^pūjitasya chatraṃ vidhāya^upari pādapasya/ kṛtvā śivaṃ rudrajapo +atra kāryo rudrebhya ity atra *ṣaḍ eva homāḥ[K.ṣaḍaṅgahomaḥ]//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पायसेन *मधुनापि[क्मधुना च] भोजयेद् ब्राह्मणान् घृतयुतेन भूपतिः। मेदिनी निगदिता^अत्र दक्षिणा वैकृते तरुकृते हितार्थिभिः॥

pāyasena *madhunāpi[K.madhunā ca] bhojayed brāhmaṇān ghṛtayutena bhūpatiḥ/ medinī nigaditā^atra dakṣiṇā vaikṛte tarukṛte hitārthibhiḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाले +अब्ज^यव^आदीनाम् एकस्मिन् द्वि^त्रि^सम्भवो मरणम्। कथयति तदधिपतीनां यमलं जातं च कुसुमफलम्॥

nāle +abja^yava^ādīnām ekasmin dvi^tri^sambhavo maraṇam/ kathayati tadadhipatīnāṃ yamalaṃ jātaṃ ca kusumaphalam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिवृद्धिः सस्यानां नाना^फल^कुसुम^*सम्भवो[क्भवो] वृक्षे। भवति हि यद्य् एकस्मिन् परचक्रस्य^आगमो नियमात्॥

ativṛddhiḥ sasyānāṃ nānā^phala^kusuma^*sambhavo[K.bhavo] vṛkṣe/ bhavati hi yady ekasmin paracakrasya^āgamo niyamāt//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धेन यदा तैलं भवति तिलानाम् अतैलता वा स्यात्। अन्नस्य च वैरस्यं तदा तु विन्द्याद् भयं सुमहत्॥

ardhena yadā tailaṃ bhavati tilānām atailatā vā syāt/ annasya ca vairasyaṃ tadā tu vindyād bhayaṃ sumahat//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकृत^कुसुमं फलम् वा ग्रामाद् अथ वा पुराद् वहिः[कूबहिः] कार्यम्। सौम्यो +अत्र चरुः कार्यो निर्वाप्यो वा पशुः शान्त्यै॥

vikṛta^kusumaṃ phalam vā grāmād atha vā purād vahiḥ[K.ū.bahiḥ] kāryam/ saumyo +atra caruḥ kāryo nirvāpyo vā paśuḥ śāntyai//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्भिक्षम् *अनावृष्टाव् अतिवृष्टौ[कनावृष्ट्याम् अतिवृष्ट्याम्] क्षुद्भयं *परभयं च[क्सपरचक्रम्]। रोगो ह्य् अनृतु^भवायां *नृपति^वधो[क्नृप^वधो] +अनभ्रजातायाम्॥

durbhikṣam *anāvṛṣṭāv ativṛṣṭau[K.anāvṛṣṭyām ativṛṣṭyām] kṣudbhayaṃ *parabhayaṃ ca[K.saparacakram]/ rogo hy anṛtu^bhavāyāṃ *nṛpati^vadho[K.nṛpa^vadho] +anabhrajātāyām//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीत^उष्ण^*विपर्यासो[क्विपर्यासे] नो सम्यगृतुषु च सम्प्रवृत्तेषु। षण्मासाद् राष्ट्र^भयं रोग^भयं दैव^जनितं च॥

śīta^uṣṇa^*viparyāso[K.viparyāse] no samyagṛtuṣu ca sampravṛtteṣu/ ṣaṇmāsād rāṣṭra^bhayaṃ roga^bhayaṃ daiva^janitaṃ ca//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्य^ऋतौ सप्ताहं प्रबन्ध^वर्षे प्रधान^नृप^मरणम्। रक्ते शस्त्र^उद्योगो मांस^अस्थि^वसा^आदिभिर् मरकः॥

anya^ṛtau saptāhaṃ prabandha^varṣe pradhāna^nṛpa^maraṇam/ rakte śastra^udyogo māṃsa^asthi^vasā^ādibhir marakaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्य^हिरण्य^त्वक्^फल^कुसुम^आद्यैर् वर्षितैर् भयं विन्द्यात्। अङ्गार^पांशु^वर्षे विनाशम् आयाति तन्नगरम्॥

dhānya^hiraṇya^tvak^phala^kusuma^ādyair varṣitair bhayaṃ vindyāt/ aṅgāra^pāṃśu^varṣe vināśam āyāti tannagaram//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपला विना जलधरैर् विकृता वा प्राणिनो यदा वृष्टाः। छिद्रं वा^अप्य् अतिवृष्टौ सस्यानाम् ईति^संजननम्॥

upalā vinā jaladharair vikṛtā vā prāṇino yadā vṛṣṭāḥ/ chidraṃ vā^apy ativṛṣṭau sasyānām īti^saṃjananam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्य् अमले +अर्के छाया न दृश्यते प्रतीपा वा। देशस्य तदा सुमहद्^भयम् आयातं विनिर्देश्यम्॥

yady amale +arke chāyā na dṛśyate pratīpā vā/ deśasya tadā sumahad^bhayam āyātaṃ vinirdeśyam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यभ्रे नभसि^इन्द्रधनुर् दिवा यदा दृश्यते +अथ वा रात्रौ। प्राच्याम् अपरस्यां वा तदा भवेत् क्षुद्भ्यं सुमहत्॥

vyabhre nabhasi^indradhanur divā yadā dṛśyate +atha vā rātrau/ prācyām aparasyāṃ vā tadā bhavet kṣudbhyaṃ sumahat//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्य^इन्दु^पर्जन्य^समीरणानां *यागः[क्योगः] स्मृतो वृष्टि^विकार^काले। धान्य^अन्न^गो^काञ्चन^दक्षिणाश् च देयास् ततः शान्तिम् उपैति पापम्॥

sūrya^indu^parjanya^samīraṇānāṃ *yāgaḥ[K.yogaḥ] smṛto vṛṣṭi^vikāra^kāle/ dhānya^anna^go^kāñcana^dakṣiṇāś ca deyās tataḥ śāntim upaiti pāpam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपसर्पणं नदीनाम् नगराद् अचिरेण शून्यतां कुरुते। शोषश् च^अशोष्याणाम् अन्येषां वा ह्रदादीनाम्॥

apasarpaṇaṃ nadīnām nagarād acireṇa śūnyatāṃ kurute/ śoṣaś ca^aśoṣyāṇām anyeṣāṃ vā hradādīnām//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नेहा^सृग्^मांस^वहाः सङ्कुल^कलुषाः प्रतीपगाश् च^अपि। परचक्रस्य^आगमनं नद्यः कथयन्ति षण्मासात्॥

snehā^sṛg^māṃsa^vahāḥ saṅkula^kaluṣāḥ pratīpagāś ca^api/ paracakrasya^āgamanaṃ nadyaḥ kathayanti ṣaṇmāsāt//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्वाला^धूम^क्वाथ^आरुदित^उत्क्रुष्टानि च^एव कूपानाम्। गीत^प्रजल्पितानि च जन^मरकाय^*उपदिष्टानि[क्प्रदिष्टानि]॥

jvālā^dhūma^kvātha^ārudita^utkruṣṭāni ca^eva kūpānām/ gīta^prajalpitāni ca jana^marakāya^*upadiṣṭāni[K.pradiṣṭāni]//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*सलिल[क्तोय]^उत्पत्तिर् अखाते गन्ध^रस^विपर्यये च तोयानाम्। सलिलाशय^विकृतौ वा महद्भयं तत्र शन्तिम् *इमाम्[कियम्]॥

*salila[K.toya]^utpattir akhāte gandha^rasa^viparyaye ca toyānām/ salilāśaya^vikṛtau vā mahadbhayaṃ tatra śantim *imām[K.iyam]//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सलिल^विकारे कुर्यात् पूजां वरुणस्य वारुणैर् मन्त्रैः। तैर् एव च जप^होमं शमम् एवं पापम् उपयाति॥

salila^vikāre kuryāt pūjāṃ varuṇasya vāruṇair mantraiḥ/ tair eva ca japa^homaṃ śamam evaṃ pāpam upayāti//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसव^विकारे स्त्रीणां द्वि^त्रि^चतुष्^प्रभृति^सम्प्रसूतौ वा। हीन^अतिरिक्त^काले च देश^कुल^संक्षयो भवति॥

prasava^vikāre strīṇāṃ dvi^tri^catuṣ^prabhṛti^samprasūtau vā/ hīna^atirikta^kāle ca deśa^kula^saṃkṣayo bhavati//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वडवा^उष्ट्र^महिष^गो^हस्तिनीषु यमल^उद्भवे *रण^मरणम्[क्मरणम्] एषाम्। षण्मासात् सूतिफलं शान्तौ श्लोकौ च गर्ग^उक्तौ॥

vaḍavā^uṣṭra^mahiṣa^go^hastinīṣu yamala^udbhave *raṇa^maraṇam[K.maraṇam] eṣām/ ṣaṇmāsāt sūtiphalaṃ śāntau ślokau ca garga^uktau//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नार्यः परस्य विषये त्यक्तव्यास् ता हित^अर्थिना। तर्पयेच् च द्विजान् कामैः शान्तिं च^एव^अत्र कारयेत्॥

nāryaḥ parasya viṣaye tyaktavyās tā hita^arthinā/ tarpayec ca dvijān kāmaiḥ śāntiṃ ca^eva^atra kārayet//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुष्पादाः स्व^यूथेभ्यस् त्यक्तव्याः पर^भूमिषु। नगरं स्वामिनं यूथम् अन्यथा तु विनाशयेत्॥

catuṣpādāḥ sva^yūthebhyas tyaktavyāḥ para^bhūmiṣu/ nagaraṃ svāminaṃ yūtham anyathā tu vināśayet//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परयोनाव् अभिगमनं भवति तिरश्चाम् असाधु धेनूनाम्। उक्षाणो वा^अन्योन्यं पिबति श्वा वा सुरभि^पुत्रम्॥

parayonāv abhigamanaṃ bhavati tiraścām asādhu dhenūnām/ ukṣāṇo vā^anyonyaṃ pibati śvā vā surabhi^putram//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासत्रयेण विन्द्यात् तस्मिन् निःसंशयं पर^आगमनम्। तत्प्रतिघाताय^एतौ श्लोकौ गर्गेण निर्दिष्टौ॥

māsatrayeṇa vindyāt tasmin niḥsaṃśayaṃ para^āgamanam/ tatpratighātāya^etau ślokau gargeṇa nirdiṣṭau//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यागो विवासनं दानं तत् तस्य^आशु शुभं भवेत्। तर्पयेद् ब्राह्मणांश् च^अत्र जप^होमांश् च कारयेत्॥

tyāgo vivāsanaṃ dānaṃ tat tasya^āśu śubhaṃ bhavet/ tarpayed brāhmaṇāṃś ca^atra japa^homāṃś ca kārayet//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थालीपाकेन धातारं पशुना च पुरोहितः। प्राजापत्येन मन्त्रेण यजेद् बह्व्^अन्न^दक्षिणम्॥

sthālīpākena dhātāraṃ paśunā ca purohitaḥ/ prājāpatyena mantreṇa yajed bahv^anna^dakṣiṇam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यानं वाह^वियुक्तं यदि गच्छेन् न व्रजेच् च वाह^युतम्। राष्ट्र^भयं भवति तदा चक्राणां साद^भङ्गे च॥

yānaṃ vāha^viyuktaṃ yadi gacchen na vrajec ca vāha^yutam/ rāṣṭra^bhayaṃ bhavati tadā cakrāṇāṃ sāda^bhaṅge ca//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गो^लाङ्गलयोः सङ्गे दर्वी^शूर्प^आद्य्^उपस्कर^विकारे। क्रोष्टुक^नादे च तथा शस्त्र^भयं मुनिवचश् च^इदम्॥

go^lāṅgalayoḥ saṅge darvī^śūrpa^ādy^upaskara^vikāre/ kroṣṭuka^nāde ca tathā śastra^bhayaṃ munivacaś ca^idam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायव्येष्व् एषु नृपतिर् वायुं शक्तुभिर् अर्चयेत्। आवायोर् इति पञ्चर्चो *जप्तव्याः[क्जाप्याश् च] प्रयतैर् द्विजैः॥

vāyavyeṣv eṣu nṛpatir vāyuṃ śaktubhir arcayet/ āvāyor iti pañcarco *japtavyāḥ[K.jāpyāś ca] prayatair dvijaiḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणान् परम^अन्नेन दक्षिणाभिश् च तर्पयेत्। बह्व्^अन्न^दक्षिणा होमाः कर्तव्याश् च प्रयत्नतः॥

brāhmaṇān parama^annena dakṣiṇābhiś ca tarpayet/ bahv^anna^dakṣiṇā homāḥ kartavyāś ca prayatnataḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुर^पक्षिणो वनचरा वन्या वा निर्भया विशन्ति पुरम्। नक्तं वा दिवस^चराः क्षपा^चरा वा चरन्त्य् अहनि॥

pura^pakṣiṇo vanacarā vanyā vā nirbhayā viśanti puram/ naktaṃ vā divasa^carāḥ kṣapā^carā vā caranty ahani//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्ध्या^द्वये +अपि मण्डलम् आबध्नन्तो मृगा विहङ्गा वा। दीप्तायां दिश्य् अथ वा क्रोशन्तः संहता भयदाः॥

sandhyā^dvaye +api maṇḍalam ābadhnanto mṛgā vihaṅgā vā/ dīptāyāṃ diśy atha vā krośantaḥ saṃhatā bhayadāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*श्येनाः[क्श्वानः] प्ररुदन्त इव द्वारे क्रोशन्ति जम्बुका दीप्ताः। प्रविशेन् नरेन्द्र^भवने कपोतकः कौशिको यदि वा॥

*śyenāḥ[K.śvānaḥ] prarudanta iva dvāre krośanti jambukā dīptāḥ/ praviśen narendra^bhavane kapotakaḥ kauśiko yadi vā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुक्कुट^रुतं प्रदोषे हेमन्त^आदौ च कोकिल^आलापाः। प्रतिलोम^मण्डल^चराः श्येन^आद्याश् च^अम्बरे भयदाः॥

kukkuṭa^rutaṃ pradoṣe hemanta^ādau ca kokila^ālāpāḥ/ pratiloma^maṇḍala^carāḥ śyena^ādyāś ca^ambare bhayadāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृह^चैत्य^तोरणेषु द्वारेषु च पक्षि^सङ्घ^*सम्पातः[क्सम्पाताः]। मधु^वल्मीक^अम्भोरुह^*समुद्भवश्[क्समुद्भवाश्] च^अपि नाशाय॥

gṛha^caitya^toraṇeṣu dvāreṣu ca pakṣi^saṅgha^*sampātaḥ[K.sampātāḥ]/ madhu^valmīka^ambhoruha^*samudbhavaś[K.samudbhavāś] ca^api nāśāya//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वभिर् अस्थि^शव^अवयव^प्रवेशनं मन्दिरेषु मरकाय। पशु^शस्त्र^व्याहारे नृप^मृत्युर् मुनिवचश् च^इदम्॥

śvabhir asthi^śava^avayava^praveśanaṃ mandireṣu marakāya/ paśu^śastra^vyāhāre nṛpa^mṛtyur munivacaś ca^idam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृग^पक्षि^विकारेषु कुर्याद् *धीमान्[कूधोमान्] सदक्षिणान्। देवाः कपोत इति च जप्तव्याः पञ्चभिर् द्विजैः॥

mṛga^pakṣi^vikāreṣu kuryād *dhīmān[K.ū.dhomān] sadakṣiṇān/ devāḥ kapota iti ca japtavyāḥ pañcabhir dvijaiḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुदेवा इति च^एकेन देया गावः *सदक्षिणाः[क्च दक्षिणा]। जपेत्^शाकुन^सूक्तं वा मनो वेदशिरांशि च॥

sudevā iti ca^ekena deyā gāvaḥ *sadakṣiṇāḥ[K.ca dakṣiṇā]/ japet^śākuna^sūktaṃ vā mano vedaśirāṃśi ca//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्रध्वज^इन्द्रकील^स्तम्भद्वार^प्रपात^भङ्गेषु। तद्वत् कपाट^तोरण^केतूनां नरपतेर् मरणम्॥

śakradhvaja^indrakīla^stambhadvāra^prapāta^bhaṅgeṣu/ tadvat kapāṭa^toraṇa^ketūnāṃ narapater maraṇam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्ध्या^द्वयस्य दीप्तिर् धूम^उत्पत्तिश् च कानने +अनग्नौ। छिद्र^अभावे भूमेर् दरणं कम्पश् च भयकारी॥

sandhyā^dvayasya dīptir dhūma^utpattiś ca kānane +anagnau/ chidra^abhāve bhūmer daraṇaṃ kampaś ca bhayakārī//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रहर हर छिन्धि भिन्धि^इत्य् आयुध^काष्ठ^अश्म^पाणयो बालाः। निगदन्तः प्रहरन्ते तत्र^अपि भयं भवत्य् आशु॥

prahara hara chindhi bhindhi^ity āyudha^kāṣṭha^aśma^pāṇayo bālāḥ/ nigadantaḥ praharante tatra^api bhayaṃ bhavaty āśu//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गार^गैरिक^आद्यैर् विकृत^प्रेत^अभिलेखनं यस्मिन्। नायक^चित्रितम् अथ वा क्षये क्षयं याति न चिरेण॥

aṅgāra^gairika^ādyair vikṛta^preta^abhilekhanaṃ yasmin/ nāyaka^citritam atha vā kṣaye kṣayaṃ yāti na cireṇa//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लूता^पट^अङ्ग^शबलं न सन्ध्ययोः पूजितं कलह^युक्तम्। नित्य^उच्छिष्ट^स्त्रीकं च यद् गृहं तत् क्षयं याति॥

lūtā^paṭa^aṅga^śabalaṃ na sandhyayoḥ pūjitaṃ kalaha^yuktam/ nitya^ucchiṣṭa^strīkaṃ ca yad gṛhaṃ tat kṣayaṃ yāti//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टेषु यातुधानेषु निर्दिशेन् मरकम् आशु सम्प्राप्तम्। प्रतिघाताय^एतेषां गर्गः शान्तिं चकार^इमाम्॥

dṛṣṭeṣu yātudhāneṣu nirdiśen marakam āśu samprāptam/ pratighātāya^eteṣāṃ gargaḥ śāntiṃ cakāra^imām//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाशान्त्यो +अथ बलयो भोज्यानि सुमहान्ति च। कारयेत महेन्द्रं च *माहेन्द्रीं[क्महेन्द्रीभिः] च समर्चयेत्॥

mahāśāntyo +atha balayo bhojyāni sumahānti ca/ kārayeta mahendraṃ ca *māhendrīṃ[K.mahendrībhiḥ] ca samarcayet//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरपति^देश^विनाशे केतोर् उदये +अथ वा ग्रहे +अर्केन्द्वोः। उत्पातानां प्रभवः स्व^ऋतुभवश् च^अप्य् अदोषाय॥

narapati^deśa^vināśe ketor udaye +atha vā grahe +arkendvoḥ/ utpātānāṃ prabhavaḥ sva^ṛtubhavaś ca^apy adoṣāya//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये च न दोषान् जनयन्त्य् उत्पातास् तान् ऋतु^स्वभाव^कृतान्। ऋषिपुत्र^कृतैः श्लोकैर् विद्याद् एतैः समास^उक्तैः॥

ye ca na doṣān janayanty utpātās tān ṛtu^svabhāva^kṛtān/ ṛṣiputra^kṛtaiḥ ślokair vidyād etaiḥ samāsa^uktaiḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्र^अशनि^मही^कम्प^सन्ध्या^निर्घात^निःस्वनाः। परिवेष^रजो^धूम^रक्त^अर्क^*अस्तमय[कस्तमन]^उदयाः॥

vajra^aśani^mahī^kampa^sandhyā^nirghāta^niḥsvanāḥ/ pariveṣa^rajo^dhūma^rakta^arka^*astamaya[K.astamana]^udayāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रुमेभ्यो +अन्न^रस^स्नेह^बहु^पुष्प^फल^उद्गमाः। गो^पक्षि^मद^वृद्धिश् च शिवाय मधु^माधवे॥

drumebhyo +anna^rasa^sneha^bahu^puṣpa^phala^udgamāḥ/ go^pakṣi^mada^vṛddhiś ca śivāya madhu^mādhave//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारा^उल्का^पात^कलुषं कपिल^अर्केन्दु^मण्डलम्। अनग्नि^ज्वलन^स्फोट^धूम^रेण्व्^अनिल^आहतम्॥

tārā^ulkā^pāta^kaluṣaṃ kapila^arkendu^maṇḍalam/ anagni^jvalana^sphoṭa^dhūma^reṇv^anila^āhatam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्त^पद्म^*अरुणा[करुणम्] *सन्ध्या[क्सन्ध्यं] नभः क्षुब्ध^अर्णव^उपमम्। सरितां च^अम्बु^संशोषं दृष्ट्वा ग्रीष्मे शुभं वदेत्॥

rakta^padma^*aruṇā[K.aruṇam] *sandhyā[K.sandhyaṃ] nabhaḥ kṣubdha^arṇava^upamam/ saritāṃ ca^ambu^saṃśoṣaṃ dṛṣṭvā grīṣme śubhaṃ vadet//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्रायुध^परीवेष^विद्युत्^शुष्क^विरोहणम्। कम्प^उद्वर्तन^वैकृत्यं रसनं दरणं क्षितेः॥

śakrāyudha^parīveṣa^vidyut^śuṣka^virohaṇam/ kampa^udvartana^vaikṛtyaṃ rasanaṃ daraṇaṃ kṣiteḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरो^नद्य्^उदपानानां वृद्ध्य्^ऊर्ध्व^तरण^प्लवाः। सरणं च^अद्रि^गेहानां वर्षासु न भय^आवहम्॥

saro^nady^udapānānāṃ vṛddhy^ūrdhva^taraṇa^plavāḥ/ saraṇaṃ ca^adri^gehānāṃ varṣāsu na bhaya^āvaham//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्य^स्त्री^भूत^गन्धर्व^विमान^अद्भुत^दर्शनम्। ग्रह^नक्षत्र^ताराणां दर्शनं च दिवा +अम्बरे॥

divya^strī^bhūta^gandharva^vimāna^adbhuta^darśanam/ graha^nakṣatra^tārāṇāṃ darśanaṃ ca divā +ambare//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गीत^वादित्र^निर्घोषा वन^पर्वत^सानुषु। सस्य^वृद्धिर् अपां हानिर् अपापाः शरदि स्मृताः॥

gīta^vāditra^nirghoṣā vana^parvata^sānuṣu/ sasya^vṛddhir apāṃ hānir apāpāḥ śaradi smṛtāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीत^अनिल^तुषारत्वं नर्दनं मृग^पक्षिणाम्। रक्षो^यक्ष^आदि^सत्त्वानां दर्शनं वाग् अमनुषी॥

śīta^anila^tuṣāratvaṃ nardanaṃ mṛga^pakṣiṇām/ rakṣo^yakṣa^ādi^sattvānāṃ darśanaṃ vāg amanuṣī//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिशो धूम^अन्धकाराश् च स^नभो^वन^पर्वताः। उच्चैः सूर्य^उदय^अस्तौ च हेमन्ते शोभनाः स्मृताः॥

diśo dhūma^andhakārāś ca sa^nabho^vana^parvatāḥ/ uccaiḥ sūrya^udaya^astau ca hemante śobhanāḥ smṛtāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिम^पात^अनिल^उत्पाता विरूप^अद्भुत^दर्शनम्। कृष्ण^अञ्जन^आभम् आकाशं तारा^उल्का^पात^पिञ्जरम्॥

hima^pāta^anila^utpātā virūpa^adbhuta^darśanam/ kṛṣṇa^añjana^ābham ākāśaṃ tārā^ulkā^pāta^piñjaram//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्र^गर्भ^उद्भवाः स्त्रीषु गो^अज^अश्व^मृग^पक्षिषु। पत्र^अङ्कुर^लतानां च विकाराः शिशिरे शुभाः॥

citra^garbha^udbhavāḥ strīṣu go^aja^aśva^mṛga^pakṣiṣu/ patra^aṅkura^latānāṃ ca vikārāḥ śiśire śubhāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋतु^स्वभाव^जा ह्य् एते दृष्टाः स्व^ऋतौ शुभ^प्रदाः। ऋतोर् अन्यत्र च^उत्पाता दृष्टास् ते *च^अतिदारुणाः[क्बृशदारुनाः]॥

ṛtu^svabhāva^jā hy ete dṛṣṭāḥ sva^ṛtau śubha^pradāḥ/ ṛtor anyatra ca^utpātā dṛṣṭās te *ca^atidāruṇāḥ[K.bṛśadārunāḥ]//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उन्मत्तानां च या गाथाः शिशूनां *यच् च भाषितम्[क्भाषितं च यत्]। स्त्रियो यच् च प्रभाषन्ते तस्य नास्ति व्यतिक्रमः॥

unmattānāṃ ca yā gāthāḥ śiśūnāṃ *yac ca bhāṣitam[K.bhāṣitaṃ ca yat]/ striyo yac ca prabhāṣante tasya nāsti vyatikramaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वं चरति देवेषु पश्चाच् *चरति[क्गच्छति] मानुषान्। न^अचोदिता वाग् वदति सत्या ह्य् एषा सरस्वती॥

pūrvaṃ carati deveṣu paścāc *carati[K.gacchati] mānuṣān/ na^acoditā vāg vadati satyā hy eṣā sarasvatī//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.