Varāhamihira: Bṛhatsaṃhitā 54

प्रान्त^च्छाया^विनिर्मुक्ता न मनोज्ञा जलाशयाः। यस्माद् अतो जल^प्रान्तेष्व् आरामान् विनिवेशयेत्॥

prānta^cchāyā^vinirmuktā na manojñā jalāśayāḥ/ yasmād ato jala^prānteṣv ārāmān viniveśayet//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृद्वी भूः सर्ववृक्षाणां हिता तस्याम् तिलान् वपेत्। पुष्पितांस् तांश् च मृद्नीयात्[क्गृह्णीयात्] कर्म^एतत् प्रथमं भुवः[क्भुवि]॥

mṛdvī bhūḥ sarvavṛkṣāṇāṃ hitā tasyām tilān vapet/ puṣpitāṃs tāṃś ca mṛdnīyāt[K.gṛhṇīyāt] karma^etat prathamaṃ bhuvaḥ[K.bhuvi]//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरिष्ट^अशोक^पुन्नाग^शिरीषाः सप्रियङ्गवः। मङ्गल्याः पूर्वम् आरामे रोपणीया गृहेषु वा॥

ariṣṭa^aśoka^punnāga^śirīṣāḥ sapriyaṅgavaḥ/ maṅgalyāḥ pūrvam ārāme ropaṇīyā gṛheṣu vā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पनस^अशोक^कदली^जम्बू^लकुच^दाडिमाः। द्राक्षा^पालीवताश् च^एव बीजपूर^अतिमुक्तकाः॥

panasa^aśoka^kadalī^jambū^lakuca^dāḍimāḥ/ drākṣā^pālīvatāś ca^eva bījapūra^atimuktakāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते द्रुमाः काण्डरोप्या[क्काण्डारोप्या] गोमयेन प्रलेपिताः। मूलोच्छेदे +अथ वा स्कन्धे रोपणीयाः *परं ततः[क्प्रयत्नतः]॥

ete drumāḥ kāṇḍaropyā[K.kāṇḍāropyā] gomayena pralepitāḥ/ mūlocchede +atha vā skandhe ropaṇīyāḥ *paraṃ tataḥ[K.prayatnataḥ]//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजातशाखान् शिशिरे जातशाखान् हिमागमे। वर्षागमे च सुस्कन्धान् *यथादिक्स्थान् प्ररोपयेत्[क्यथादिक् प्रतिरोपयेत्]॥

ajātaśākhān śiśire jātaśākhān himāgame/ varṣāgame ca suskandhān *yathādiksthān praropayet[K.yathādik pratiropayet]//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृत^उशीर^तिल^क्षौद्र^विडङ्ग^क्षीर^गोमयैः। आमूल^स्कन्ध^लिप्तानां संक्रामण^विरोपणम्॥

ghṛta^uśīra^tila^kṣaudra^viḍaṅga^kṣīra^gomayaiḥ/ āmūla^skandha^liptānāṃ saṃkrāmaṇa^viropaṇam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुचिर् भूत्वा तरोः पूजां कृत्वा स्नान^अनुलेपनैः। रोपयेद् रोपितश् च^एव पत्रैस् तैर् एव जायते॥

śucir bhūtvā taroḥ pūjāṃ kṛtvā snāna^anulepanaiḥ/ ropayed ropitaś ca^eva patrais tair eva jāyate//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सायं प्रातश् च घर्म^ऋतौ[क्घर्मान्ते] शीतकाले दिन^अन्तरे। वर्षासु च भुवः शोषे सेक्तव्या रोपिता द्रुमाः॥

sāyaṃ prātaś ca gharma^ṛtau[K.gharmānte] śītakāle dina^antare/ varṣāsu ca bhuvaḥ śoṣe sektavyā ropitā drumāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जम्बू^वेतस^वानीर^कदम्ब^उदुम्बर^अर्जुनाः। बीजपूरक^मृद्वीका^लकुचाश् च सदाडिमाः॥

jambū^vetasa^vānīra^kadamba^udumbara^arjunāḥ/ bījapūraka^mṛdvīkā^lakucāś ca sadāḍimāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वञ्जुलो नक्तमालश् च तिलकः पनसस् तथा। तिमिरो +अम्रातकश् च^इति[क्च^एव] षोडश^अनूपजाः स्मृताः॥

vañjulo naktamālaś ca tilakaḥ panasas tathā/ timiro +amrātakaś ca^iti[K.ca^eva] ṣoḍaśa^anūpajāḥ smṛtāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तमं विंशतिर् हस्ता मध्यमं षोडशान्तरम्। स्थानात् स्थानान्तरं कार्यं वृक्षाणां द्वादश^अवरम्॥

uttamaṃ viṃśatir hastā madhyamaṃ ṣoḍaśāntaram/ sthānāt sthānāntaraṃ kāryaṃ vṛkṣāṇāṃ dvādaśa^avaram//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्यासजातास् तरवः सम्स्पृशन्तः परस्परम्। मिश्रैर् मूलैश् च न फलं सम्यग् यच्छन्ति पीडिताः॥

abhyāsajātās taravaḥ samspṛśantaḥ parasparam/ miśrair mūlaiś ca na phalaṃ samyag yacchanti pīḍitāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीत^वात^आतपै रोगो जायते पाण्डु^पत्रता। अवृद्धिश् च प्रवालानां[उप्रबालानाम्] शाखाशोषो रसस्रुतिः॥

śīta^vāta^ātapai rogo jāyate pāṇḍu^patratā/ avṛddhiś ca pravālānāṃ[U.prabālānām] śākhāśoṣo rasasrutiḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिकित्सितम् अथ^एतेषां शस्त्रेण^आदौ विशोधनम्। विडङ्ग^घृत^पङ्क^अक्तान् सेचयेत् क्षीरवारिणा॥

cikitsitam atha^eteṣāṃ śastreṇa^ādau viśodhanam/ viḍaṅga^ghṛta^paṅka^aktān secayet kṣīravāriṇā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फल^नाशे कुलत्थैश् च माषैर् मुद्गैस् तिलैर् यवैः। शृत^शीत^पयः^सेकः फल^पुष्प^समृद्धये[कभिवृद्धये]॥

phala^nāśe kulatthaiś ca māṣair mudgais tilair yavaiḥ/ śṛta^śīta^payaḥ^sekaḥ phala^puṣpa^samṛddhaye[K.abhivṛddhaye]//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविका^अज^शकृच्^चूर्णस्य^आढके द्वे तिल^आढकम्। सक्तु^प्रस्थो जल^द्रोणो गोमांस^तुलया सह॥

avikā^aja^śakṛc^cūrṇasya^āḍhake dve tila^āḍhakam/ saktu^prastho jala^droṇo gomāṃsa^tulayā saha//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्त^रात्र^उषितैर् एतैः सेकः कार्यो वनस्पतेः। वल्मी^गुल्म^लतानां च फल^पुष्पाय सर्वदा॥

sapta^rātra^uṣitair etaiḥ sekaḥ kāryo vanaspateḥ/ valmī^gulma^latānāṃ ca phala^puṣpāya sarvadā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांस[क्मत्स्य]^सूकर^वसा^समन्वितं रोपितं च परिकर्मित^अवनौ। क्षीर^संयुत^जल^अवसेचितं जायते कुसुम^युक्तम् एव तत्॥

māṃsa[K.matsya]^sūkara^vasā^samanvitaṃ ropitaṃ ca parikarmita^avanau/ kṣīra^saṃyuta^jala^avasecitaṃ jāyate kusuma^yuktam eva tat//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिन्तिडी^इत्य् अपि करोति वल्लरीं व्रीहि^माष^तिल^चूर्ण^सक्तुभिः। पूतिमांस^सहितैश् च सेचिता धूपिता च सततं हरिद्रया॥

tintiḍī^ity api karoti vallarīṃ vrīhi^māṣa^tila^cūrṇa^saktubhiḥ/ pūtimāṃsa^sahitaiś ca secitā dhūpitā ca satataṃ haridrayā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतशो +अङ्कोल[कङ्कोल्ल]^सम्भूत^फल^कल्केन भावितम्। एतत् तैलेन वा बीजं श्लैष्मातक[कूश्लेष्मातक]^फलेन वा॥

śataśo +aṅkola[K.aṅkolla]^sambhūta^phala^kalkena bhāvitam/ etat tailena vā bījaṃ ślaiṣmātaka[K.ū.śleṣmātaka]^phalena vā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वापितं करक^उन्मिश्र^मृदि तत्क्षण^जन्मकम्। फल^भार^अन्विता शाखा भवति^इति किम् अद्भुतम्॥

vāpitaṃ karaka^unmiśra^mṛdi tatkṣaṇa^janmakam/ phala^bhāra^anvitā śākhā bhavati^iti kim adbhutam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लेष्मातकस्य बीजानि निष्कुली^कृत्य भावयेत् प्राज्ञः। अङ्कोल[कङ्कोल्ल]^विज्जला^अद्भिश् छायायां सप्तकृत्व[क्सप्तकृत्व्]^एवम्॥

śleṣmātakasya bījāni niṣkulī^kṛtya bhāvayet prājñaḥ/ aṅkola[K.aṅkolla]^vijjalā^adbhiś chāyāyāṃ saptakṛtva[K.saptakṛtv]^evam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माहिष^गोमय^घृष्टान्य् अस्य करीषे च तानि निक्षिप्य। करका^जल^मृद्^योगे न्युप्तान्य् अह्ना फल^कराणि॥

māhiṣa^gomaya^ghṛṣṭāny asya karīṣe ca tāni nikṣipya/ karakā^jala^mṛd^yoge nyuptāny ahnā phala^karāṇi//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्रुव^मृदु^मूल^विशाखा गुरुभं श्रवणस् तथा^अश्विनी हस्तः[खस्तं]। उक्तानि दिव्य^दृग्भिः पादप^संरोपणे भानि॥

dhruva^mṛdu^mūla^viśākhā gurubhaṃ śravaṇas tathā^aśvinī hastaḥ[K.hastaṃ]/ uktāni divya^dṛgbhiḥ pādapa^saṃropaṇe bhāni//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.