Library·Varāhamihira: Bṛhatsaṃhitā·60

Varāhamihira: Bṛhatsaṃhitā 60

सास्र^आविल^रूक्ष^अक्ष्यो मूषक^नयनाश् न शुभदा गावः। प्रचलच्^चिपिट^विषाणाः करटाः खर^सदृश^वर्णाश्[क्वर्नाः] च॥

sāsra^āvila^rūkṣa^akṣyo mūṣaka^nayanāś na śubhadā gāvaḥ/ pracalac^cipiṭa^viṣāṇāḥ karaṭāḥ khara^sadṛśa^varṇāś[K.varnāḥ] ca//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दश^सप्त^चतुर्^दन्त्यः प्रलम्ब^मुण्ड^आनना विनत^पृष्ठ्यः[क्पृष्ठाः ऊपृष्ठः]। ह्रस्व^स्थूल^ग्रीवा यव^मध्या दारित^खुराश् च॥

daśa^sapta^catur^dantyaḥ pralamba^muṇḍa^ānanā vinata^pṛṣṭhyaḥ[K.pṛṣṭhāḥ ū.pṛṣṭhaḥ]/ hrasva^sthūla^grīvā yava^madhyā dārita^khurāś ca//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्याव^अतिदीर्घ^जिह्वा गुल्फैर् अतितनुभिर् अतिबृहद्भिर् वा। अतिककुदाः कृश^देहा न^इष्टा हीन^अधिक^अङ्ग्यश् च॥

śyāva^atidīrgha^jihvā gulphair atitanubhir atibṛhadbhir vā/ atikakudāḥ kṛśa^dehā na^iṣṭā hīna^adhika^aṅgyaś ca//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृषभो +अप्य् एवं स्थूल^अतिलम्ब^वृषणः शिरा^तत^क्रोडः। स्थूल^शिरा^चित^गण्डस् त्रिस्थानं मेहते यश् च॥

vṛṣabho +apy evaṃ sthūla^atilamba^vṛṣaṇaḥ śirā^tata^kroḍaḥ/ sthūla^śirā^cita^gaṇḍas tristhānaṃ mehate yaś ca//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्जार^अक्षः कपिलः करटो वा न शुभदो द्विजस्य^एव[क्द्विजस्येष्टः]। कृष्ण^ओष्ठ^तालु^जिह्वः श्वसनो यूथस्य घातकरः॥

mārjāra^akṣaḥ kapilaḥ karaṭo vā na śubhado dvijasya^eva[K.dvijasyeṣṭaḥ]/ kṛṣṇa^oṣṭha^tālu^jihvaḥ śvasano yūthasya ghātakaraḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थूल^शकृन्^मणि^शृङ्गः सित^उदरः कृष्ण^सार^वर्णश् च। गृहजातो +अपि त्याज्यो यूथ^विनाश^आवहो वृषभः॥

sthūla^śakṛn^maṇi^śṛṅgaḥ sita^udaraḥ kṛṣṇa^sāra^varṇaś ca/ gṛhajāto +api tyājyo yūtha^vināśa^āvaho vṛṣabhaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्यामक^पुष्प^चित^अङ्गो भस्म^अरुण^सन्निभो बिडाल^अक्षः। विप्राणाम् अपि न शुभं करोति वृषभः परिगृहीतः॥

śyāmaka^puṣpa^cita^aṅgo bhasma^aruṇa^sannibho biḍāla^akṣaḥ/ viprāṇām api na śubhaṃ karoti vṛṣabhaḥ parigṛhītaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये च^उद्धरन्ति पादान् पङ्काद् इव योजिताः कृश^ग्रीवाः। कातर^नयना हीनाश् च पृष्ठतस् ते न भारसहाः॥

ye ca^uddharanti pādān paṅkād iva yojitāḥ kṛśa^grīvāḥ/ kātara^nayanā hīnāś ca pṛṣṭhatas te na bhārasahāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृदु^संहत^ताम्र^ओष्ठास् तनु^स्फिजस् ताम्र^तालु^जिह्वाश् च। ह्रस्व^तनु[क्तनुह्रस्वो]^उच्च^श्रवणाः सुकुक्षयः स्पृष्ट[क्स्पष्ट]^जङ्घाश् च॥

mṛdu^saṃhata^tāmra^oṣṭhās tanu^sphijas tāmra^tālu^jihvāś ca/ hrasva^tanu[K.tanuhrasvo]^ucca^śravaṇāḥ sukukṣayaḥ spṛṣṭa[K.spaṣṭa]^jaṅghāś ca//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आताम्र^संहत^खुरा व्यूढ^उरस्का बृहत्^ककुद^युक्ताः। स्निग्ध^श्लक्ष्ण^तनु^त्वग्^रोमाणस् ताम्र^तनु^शृङ्गाः॥

ātāmra^saṃhata^khurā vyūḍha^uraskā bṛhat^kakuda^yuktāḥ/ snigdha^ślakṣṇa^tanu^tvag^romāṇas tāmra^tanu^śṛṅgāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तनु^भू^स्पृग्^वालधयो रक्त^अन्त^विलोचना महोच्छ्वासाः। सिंह^स्कन्धास् तन्व्^अल्प^कम्बलाः पूजिताः सुगमाः[कूसुगताः]॥

tanu^bhū^spṛg^vāladhayo rakta^anta^vilocanā mahocchvāsāḥ/ siṃha^skandhās tanv^alpa^kambalāḥ pūjitāḥ sugamāḥ[K.ū.sugatāḥ]//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाम^आवर्तैर् वामे दक्षिण^पार्श्वे च दक्षिण^आवर्तैः। शुभदा भवन्त्य् अनडुहो जङ्घाभिश् च^एणक^निभाभिः॥

vāma^āvartair vāme dakṣiṇa^pārśve ca dakṣiṇa^āvartaiḥ/ śubhadā bhavanty anaḍuho jaṅghābhiś ca^eṇaka^nibhābhiḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैदूर्य[क्वैडूर्य]^मल्लिका^बुद्बुद^ईक्षणाः स्थूल^नेत्र^पक्ष्माणः[क्वर्माणः]। पार्ष्णिभिर् अस्फुटित^आभिः शस्ताः सर्वे च[कपि] भारसहाः॥

vaidūrya[K.vaiḍūrya]^mallikā^budbuda^īkṣaṇāḥ sthūla^netra^pakṣmāṇaḥ[K.varmāṇaḥ]/ pārṣṇibhir asphuṭita^ābhiḥ śastāḥ sarve ca[K.api] bhārasahāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घ्राणोद्देशे सवलिर् मार्जार^मुखः सितश् च दक्षिणतः। कमल^उत्पल^लाक्षा^आभः सुवालधिर् वाजि^तुल्य^जवः॥

ghrāṇoddeśe savalir mārjāra^mukhaḥ sitaś ca dakṣiṇataḥ/ kamala^utpala^lākṣā^ābhaḥ suvāladhir vāji^tulya^javaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लम्बैर् वृषणैर् मेष^उदरश् च संक्षिप्त^वंक्षण[क्क्षणा]^क्रोडः। ज्ञेयो भार^अध्व^सहो जवे +अश्व^तुल्यश् च शस्तफलः॥

lambair vṛṣaṇair meṣa^udaraś ca saṃkṣipta^vaṃkṣaṇa[K.kṣaṇā]^kroḍaḥ/ jñeyo bhāra^adhva^saho jave +aśva^tulyaś ca śastaphalaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सितवर्णः पिङ्ग^अक्षस् ताम्र^विषाण^ईक्षणो महावक्त्रः। हंसो नाम शुभफलो यूथस्य विवर्धनः प्रोक्तः॥

sitavarṇaḥ piṅga^akṣas tāmra^viṣāṇa^īkṣaṇo mahāvaktraḥ/ haṃso nāma śubhaphalo yūthasya vivardhanaḥ proktaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूस्पृग्वालधिर् आताम्र^विषाणो[क्वङ्क्षणो] रक्तदृक् ककुद्मांश्[क्ककुद्मी] च। कल्माषश् च स्वामिनम् अचिरात् कुरुते पतिं लक्ष्म्याः॥

bhūspṛgvāladhir ātāmra^viṣāṇo[K.vaṅkṣaṇo] raktadṛk kakudmāṃś[K.kakudmī] ca/ kalmāṣaś ca svāminam acirāt kurute patiṃ lakṣmyāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो वा सितैकचरणैर्[क्सितैकचरणो] यथेष्टवर्णश् च सो +अपि शुभफलकृत्[क्शस्तफलः]। मिश्रफलो +अपि ग्राह्यो यदि न^एकान्तप्रशस्तो +अस्ति॥

yo vā sitaikacaraṇair[K.sitaikacaraṇo] yatheṣṭavarṇaś ca so +api śubhaphalakṛt[K.śastaphalaḥ]/ miśraphalo +api grāhyo yadi na^ekāntapraśasto +asti//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.