प्रतिसंख्याप्रतिसंख्यानिरोधाप्राप्तिर् अविच्छेदात् अपिच वैनाशिकाः कल्पयन्ति बुद्धिबोध्यं त्रयादन्यत्संस्कृतं क्षणिकं चेति । तदपि च क्षयं प्रतिसंख्याप्रतिसंखायानिरोधावकाशं चेत्याचक्षते । त्रयमपि चैतदवस्त्वभावमात्रं निरुपाख्यमिति मन्यन्ते, बुद्धिपूर्वकः किल विनाशो भावानां प्रतिसंख्यानिरोधो नाम भाष्यते, तद्विपरीतो ऽप्रतिसंख्यानिरोधः आवरणभावमात्रमाकाशमिति । तेषामाकाशं परस्तात्प्रत्याख्यास्यति । निरोधद्वयमिदानीं प्रत्याचष्टे । प्रतिसंख्याप्रतिसंख्यानिरोधयोरप्राप्तिः । असंभव इत्यर्थः । कस्मात् । अविच्छेदात् । एतौ हि प्रतिसंख्याप्रतिसंख्यानिरोधौ संतानगोचरौ वा स्यातां भावगोचरौ वा । न तावत्संतानगोचरौ संभवतः । सर्वेष्वपि संतानेषु संतानिनामविच्छिन्नेन हेतुफलभावेन संतानविच्छेदस्यासंभवात् । नापि भावगोचरौ संभवतः । नहि भावानां निरन्वयो निरुपाख्यो विनाशः संभवति, सर्वास्वप्यवस्थासु प्रत्यभिज्ञानबलेनान्वय्यविच्छेददर्शनात् । अस्पष्टप्रत्यभिज्ञानास्वप्यवस्थासु क्वचिद्दृष्टेनान्वय्यविच्छेदेनान्यत्रापि तदनुमानात् । तस्मात्परपरिकल्पितस्य निरोधद्वयस्यानुपपत्तिः ॥ २२ ॥ ---------------------- फ़्न्: निरुपाख्यं निःस्वरूपम् । प्रतीपा प्रतुकूलः संख्या सन्तं भावमसन्तं करोमीत्येवंरूपा बुद्धिः प्रतिसंख्या तया निरोधः ।
pratisaṃkhyāpratisaṃkhyānirodhāprāptir avicchedāt apica vaināśikāḥ kalpayanti buddhibodhyaṃ trayādanyatsaṃskṛtaṃ kṣaṇikaṃ ceti / tadapi ca kṣayaṃ pratisaṃkhyāpratisaṃkhāyānirodhāvakāśaṃ cetyācakṣate / trayamapi caitadavastvabhāvamātraṃ nirupākhyamiti manyante, buddhipūrvakaḥ kila vināśo bhāvānāṃ pratisaṃkhyānirodho nāma bhāṣyate, tadviparīto 'pratisaṃkhyānirodhaḥ āvaraṇabhāvamātramākāśamiti / teṣāmākāśaṃ parastātpratyākhyāsyati / nirodhadvayamidānīṃ pratyācaṣṭe / pratisaṃkhyāpratisaṃkhyānirodhayoraprāptiḥ / asaṃbhava ityarthaḥ / kasmāt / avicchedāt / etau hi pratisaṃkhyāpratisaṃkhyānirodhau saṃtānagocarau vā syātāṃ bhāvagocarau vā / na tāvatsaṃtānagocarau saṃbhavataḥ / sarveṣvapi saṃtāneṣu saṃtānināmavicchinnena hetuphalabhāvena saṃtānavicchedasyāsaṃbhavāt / nāpi bhāvagocarau saṃbhavataḥ / nahi bhāvānāṃ niranvayo nirupākhyo vināśaḥ saṃbhavati, sarvāsvapyavasthāsu pratyabhijñānabalenānvayyavicchedadarśanāt / aspaṣṭapratyabhijñānāsvapyavasthāsu kvaciddṛṣṭenānvayyavicchedenānyatrāpi tadanumānāt / tasmātparaparikalpitasya nirodhadvayasyānupapattiḥ // 22 // ---------------------- FN: nirupākhyaṃ niḥsvarūpam / pratīpā pratukūlaḥ saṃkhyā santaṃ bhāvamasantaṃ karomītyevaṃrūpā buddhiḥ pratisaṃkhyā tayā nirodhaḥ /
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.