Library·Badarayana: Brahmasutra, with Samkara's Sarirakamimamsabhasya·2·2.2·2.2.34

Badarayana: Brahmasutra, with Samkara's Sarirakamimamsabhasya 2.2.34

BSBh 2.2.34

एवं चात्माकार्त्स्न्यम् यथैकस्मिन्धर्मिणि विरुद्धधर्मासंभवो दोषः स्याद्वादे प्रसक्त एवमात्मनो ऽपि जीवस्याकार्त्स्न्यमपरो दोषः प्रसज्येत । कथम् । शरीरपरमात्माणो हि जीव इत्यार्हता मन्यन्ते । शरीरपरिमाणतायां च सत्यामकृत्स्नो ऽसर्वगतः परिच्छिन्न आत्मेत्यतो घटादिवदनित्यत्वमात्मनः प्रसज्येत । शरीरीणां चानवस्थितपरिमाणत्वान्मनुष्यजीवो मनुष्यशरीरपरिमाणो भूत्वा पुनः केनचित्कर्मविपाकेन हस्तिजन्म प्राप्नुवन्न कृत्स्नं हस्तिशरीरं व्याप्नुयात् । पुत्तिकाजन्म च प्राप्मुवन्न कृत्स्नः पुत्तिकाशरीरे संमीयेत । समान एष एकस्मिन्नपि जन्मनि कौमारयौवनस्थविरेषु दोषः । स्यादेतत् । अन्तावयवो जीवस्तस्य त एवावयवा अल्पे शरीरे संकुचेयुर्महति च विकुचेयुरिति । तेषां पुनरनन्तानां जीवावयवानां समानदेशत्वं प्रतिहन्यते वा नवेति वक्तव्यम् । प्रतिघाते तावन्नानन्तावयवाः परिच्छिन्ने देशे संमीयेरन् । अप्रतिघाते ऽप्येकावयवदेशत्वोपपत्तेः सर्वेषामवयवानां प्रथिमानुपपत्तेर्जीवस्याणुमात्रत्वप्रसङ्गः स्यात् । अपिच शरीरमात्रपरिच्छिन्नानां जीवावयवानामानन्त्यं नोत्प्रेक्षितुमपि शक्यम् ॥ ३४ ॥ ---------------------- फ़्न्: कर्मविपाकः कर्मणामभिव्यक्तिः । अथ प्रयायेण बृहच्छरीरप्रतिपत्तौ केचिज्जीवावयवा उपगच्छन्ति तनुशरीरप्रतिपत्तौ च केचिदपगच्छन्तीत्युच्येत तत्राप्युच्यते-

evaṃ cātmākārtsnyam yathaikasmindharmiṇi viruddhadharmāsaṃbhavo doṣaḥ syādvāde prasakta evamātmano 'pi jīvasyākārtsnyamaparo doṣaḥ prasajyeta / katham / śarīraparamātmāṇo hi jīva ityārhatā manyante / śarīraparimāṇatāyāṃ ca satyāmakṛtsno 'sarvagataḥ paricchinna ātmetyato ghaṭādivadanityatvamātmanaḥ prasajyeta / śarīrīṇāṃ cānavasthitaparimāṇatvānmanuṣyajīvo manuṣyaśarīraparimāṇo bhūtvā punaḥ kenacitkarmavipākena hastijanma prāpnuvanna kṛtsnaṃ hastiśarīraṃ vyāpnuyāt / puttikājanma ca prāpmuvanna kṛtsnaḥ puttikāśarīre saṃmīyeta / samāna eṣa ekasminnapi janmani kaumārayauvanasthavireṣu doṣaḥ / syādetat / antāvayavo jīvastasya ta evāvayavā alpe śarīre saṃkuceyurmahati ca vikuceyuriti / teṣāṃ punaranantānāṃ jīvāvayavānāṃ samānadeśatvaṃ pratihanyate vā naveti vaktavyam / pratighāte tāvannānantāvayavāḥ paricchinne deśe saṃmīyeran / apratighāte 'pyekāvayavadeśatvopapatteḥ sarveṣāmavayavānāṃ prathimānupapatterjīvasyāṇumātratvaprasaṅgaḥ syāt / apica śarīramātraparicchinnānāṃ jīvāvayavānāmānantyaṃ notprekṣitumapi śakyam // 34 // ---------------------- FN: karmavipākaḥ karmaṇāmabhivyaktiḥ / atha prayāyeṇa bṛhaccharīrapratipattau kecijjīvāvayavā upagacchanti tanuśarīrapratipattau ca kecidapagacchantītyucyeta tatrāpyucyate-

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/BSBh/2.2.34

Cite as: Badarayana: Brahmasutra, with Samkara's Sarirakamimamsabhasya 2.2.34, in HREEM (hreem.cc/library/BSBh/2.2.34), after GRETIL …, Each unit is one sūtra followed by Śaṅkara's commentary on it; ref = adhyāya.pāda.sūtra..

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/vedanta/brssbh1u.htm … brssbh4u.htm — Each unit is one sūtra followed by Śaṅkara's commentary on it; ref = adhyāya.pāda.sūtra.

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text