Library·Bhartrhari: Vakyapadiya·3·3.2
आत्मा वस्तु स्वभावश् च शरीरं तत्त्वम् इत्य् अपि । द्रव्यम् इत्य् अस्य पर्यायास् तच् च नित्यम् इति स्मृतम्
ātmā vastu svabhāvaś ca śarīraṃ tattvam ity api / dravyam ity asya paryāyās tac ca nityam iti smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं वस्तु तदाकारैर् असत्यैर् अवधार्यते । असत्योपाधिभिः शब्दैः सत्यम् एवाभिधीयते
satyaṃ vastu tadākārair asatyair avadhāryate / asatyopādhibhiḥ śabdaiḥ satyam evābhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अध्रुवेण निमित्तेन देवदत्तगृहं यथा । गृहीतं गृहशब्देन शुद्धम् एवाभिधीयते
adhruveṇa nimittena devadattagṛhaṃ yathā / gṛhītaṃ gṛhaśabdena śuddham evābhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवर्णादि यथा युक्तम् स्वैर् आकारैर् अपायिभिः । रुचकाद्यभिधानानां शुद्धम् एवैति वाच्यताम्
suvarṇādi yathā yuktam svair ākārair apāyibhiḥ / rucakādyabhidhānānāṃ śuddham evaiti vācyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकारैश् च व्यवच्छेदात् सार्वार्थ्यम् अवरुध्यते । यथैव चक्षुरादीनां सामर्थ्यं नालिकादिभिः
ākāraiś ca vyavacchedāt sārvārthyam avarudhyate / yathaiva cakṣurādīnāṃ sāmarthyaṃ nālikādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेष्व् आकारेषु यः शब्दस् तथाभूतेषु वर्तते । तत्त्वात्मकत्वात् तेनापि नित्यम् एवाभिधीयते
teṣv ākāreṣu yaḥ śabdas tathābhūteṣu vartate / tattvātmakatvāt tenāpi nityam evābhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तत्त्वातत्त्वयोर् भेद इति वृद्धेभ्य आगमः । अतत्त्वम् इति मन्यन्ते तत्त्वम् एवाविचारितम्
na tattvātattvayor bheda iti vṛddhebhya āgamaḥ / atattvam iti manyante tattvam evāvicāritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकल्परूपं भजते तत्त्वम् एवाविकल्पितम् । न चात्र कालभेदो ऽस्ति कालभेदश् चगृह्यते
vikalparūpaṃ bhajate tattvam evāvikalpitam / na cātra kālabhedo 'sti kālabhedaś cagṛhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा विषयधर्माणां ज्ञाने ऽत्यन्तम् असंभवः । तदात्मेव च तत् सिद्धम् अत्यन्तम् अतदात्मकम्
yathā viṣayadharmāṇāṃ jñāne 'tyantam asaṃbhavaḥ / tadātmeva ca tat siddham atyantam atadātmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा विकाररूपाणां तत्त्वे ऽत्यन्तम् असंभवः । तदात्मेव च तत् तत्त्वम् अत्यम्न्तम् अतदात्मकम्
tathā vikārarūpāṇāṃ tattve 'tyantam asaṃbhavaḥ / tadātmeva ca tat tattvam atyamntam atadātmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यम् आकृतिसंहारे यद् अन्ते व्यवतिष्ठते । तन् नित्यं शब्दवाच्यं तच् छब्दात् तच् च न भिद्यते
satyam ākṛtisaṃhāre yad ante vyavatiṣṭhate / tan nityaṃ śabdavācyaṃ tac chabdāt tac ca na bhidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तद् अस्ति न तन् नास्ति न तद् एकं न तत् पृथक् । न संसृष्टं विभक्तं वा विकृतं न च नान्यथा
na tad asti na tan nāsti na tad ekaṃ na tat pṛthak / na saṃsṛṣṭaṃ vibhaktaṃ vā vikṛtaṃ na ca nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् नास्ति विद्यते तच् च तद् एकं तत् पृथक् पृथक् । संसृष्टं च विभक्तं च विकृतं तत् तद् अन्यथा
tan nāsti vidyate tac ca tad ekaṃ tat pṛthak pṛthak / saṃsṛṣṭaṃ ca vibhaktaṃ ca vikṛtaṃ tat tad anyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य शब्दार्थसंबन्ध- रूपम् एकस्य दृश्यते । तद् दृश्यं दर्शनं द्रष्टा दर्शने च प्रयोजनम्
tasya śabdārthasaṃbandha- rūpam ekasya dṛśyate / tad dṛśyaṃ darśanaṃ draṣṭā darśane ca prayojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकारापगमे सत्यं सुवर्णं कुण्डले यथा । विकारापगमे सत्यां तथाहुः प्रकृतिं पराम्
vikārāpagame satyaṃ suvarṇaṃ kuṇḍale yathā / vikārāpagame satyāṃ tathāhuḥ prakṛtiṃ parām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाच्या सा सर्वशब्दानां शब्दाश् च न पृथक् ततः । अपृथक्त्वे च संबन्धस् तयोर् नानात्मनोर् इव
vācyā sā sarvaśabdānāṃ śabdāś ca na pṛthak tataḥ / apṛthaktve ca saṃbandhas tayor nānātmanor iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मा परः प्रियो द्वेष्यो वक्ता वाच्यं प्रयोजनम् । विरुद्धानि यथैकस्य स्वप्ने रूपाणि चेतसः
ātmā paraḥ priyo dveṣyo vaktā vācyaṃ prayojanam / viruddhāni yathaikasya svapne rūpāṇi cetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजन्मनि तथा नित्ये पौर्वापर्यविवर्जिते । तत्त्वे जन्मादिरूपत्वं विरुद्धम् उपलभ्यते
ajanmani tathā nitye paurvāparyavivarjite / tattve janmādirūpatvaṃ viruddham upalabhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.