Library·Baudhayana-Dharmasutra·1·1.2

Baudhayana-Dharmasutra 1.2

अष्टाचत्वारिंशद् वर्षाणि पौराणं वेदब्रह्मचर्यम् ॥

aṣṭācatvāriṃśad varṣāṇi paurāṇaṃ veda.brahmacaryam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्विंशतिं द्वादश वा प्रतिवेदम् ॥

caturviṃśatiṃ dvādaśa vā prati.vedam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवत्सरअवमं वा प्रतिकाण्डम् ॥

saṃvatsara.avamaṃ vā prati.kāṇḍam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहणअन्तं वा जीवितस्य^अस्थिरत्वात् ॥

grahaṇa.antaṃ vā jīvitasya^asthiratvāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णकेशस्^अग्नीन् (आदधीत^इति श्रुतिः ॥

kṛṣṇakeśas^agnīn (ādadhīta^iti śrutiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न^अस्य कर्म (नियच्छन्ति किंचिद् आ मौञ्जिबन्धनात् । वृत्त्या शूद्रसमो ह्य् एष यावद् वेदेन (जायते ॥^इति ॥

na^asya karma (niyacchanti kiṃcid ā mauñji.bandhanāt / vṛttyā śūdra.samo hy eṣa yāvad vedena (jāyate //^iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भआदिः संख्या वर्षाणाम् । तदष्टमेषु ब्राह्मणम्(उपनयीत ॥

garbha.ādiḥ saṃkhyā varṣāṇām / tad.aṣṭameṣu brāhmaṇam(upanayīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्र्यधिकेषु राजन्यम् ॥

try.adhikeṣu rājanyam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् एकअधिकेषु वैश्यम् ॥

tasmād eka.adhikeṣu vaiśyam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसन्तो ग्रीष्मः शरद् इत्य् ऋतवो वर्णआनुपूर्व्येण ॥

vasanto grīṣmaḥ śarad ity ṛtavo varṇa.ānupūrvyeṇa //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गायत्रीत्रिष्टुब्जगतीभिर् यथाक्रमम् ॥

gāyatrī.triṣṭub.jagatībhir yathā.kramam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ षोडशाद् आ द्वाविंशाद् आ चतुर्विंशाद् अनात्यय एषां क्रमेण ॥

ā ṣoḍaśād ā dvāviṃśād ā caturviṃśād anātyaya eṣāṃ krameṇa //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मौञ्जी धनुर्ज्या शाणी^इति मेखलाः ॥

mauñjī dhanur.jyā śāṇī^iti mekhalāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णरुरुबस्तअजिनान्य् अजिनानि ॥

kṛṣṇa.ruru.basta.ajināny ajināni //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्धललाटनासाग्रप्रमाणा याज्ञिकस्य वृक्षस्य दण्डाः ॥

mūrdha.lalāṭa.nāsāgra.pramāṇā yājñikasya vṛkṣasya daṇḍāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवत्पूर्वां भिक्षामध्यां याच्ञाअन्तां भिक्षां (चरेत्सप्तअक्षरां क्षां च हिं च न (वर्धयेत् ॥

bhavat.pūrvāṃ bhikṣā.madhyāṃ yācñā.antāṃ bhikṣāṃ (caretsapta.akṣarāṃ kṣāṃ ca hiṃ ca na (vardhayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवत्पूर्वां ब्राह्मणो (भिक्षेत भवन्मध्यां राजन्योभवदन्तां वैश्यः सर्वेषु वर्णेषु ॥

bhavat.pūrvāṃ brāhmaṇo (bhikṣeta bhavan.madhyāṃ rājanyobhavad.antāṃ vaiśyaḥ sarveṣu varṇeṣu //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ब्राह्मणआद्याः स्वकर्मस्थाः ॥

te brāhmaṇa.ādyāḥ svakarmasthāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदा^अरण्यात् समिध (आहृत्य^(आदध्यात् ॥

sadā^araṇyāt samidha (āhṛtya^(ādadhyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यवादी ह्रीमान् अनहंकारः ॥

satyavādī hrīmān anahaṃkāraḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वौत्थायी जघन्यसंवेशी ॥

pūrva.utthāyī jaghanya.saṃveśī //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्र^अप्रतिहतगुरुवाक्यस्^अन्यत्र पातकात् ॥

sarvatra^apratihata.guruvākyas^anyatra pātakāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावदर्थसंभाषी स्त्रीभिः ॥

yāvad.artha.saṃbhāṣī strībhiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृत्तगीतवादित्रगन्धमाल्यौपानच्छत्त्रधारणअञ्जनअभ्यञ्जनवर्जी ॥

nṛtta.gīta.vāditra.gandha.mālya.upānac.chattra.dhāraṇa.añjana.abhyañjana.varjī //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणं दक्षिणेन सव्यं सव्येन च^(उपसंगृह्णीयात् ॥

dakṣiṇaṃ dakṣiṇena savyaṃ savyena ca^(upasaṃgṛhṇīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीर्घम् आयुः स्वर्गं च^ईप्सन् कामम् अन्यस्मै साधुवृत्तायगुरुणा^अनुज्ञातः ॥

dīrgham āyuḥ svargaṃ ca^īpsan kāmam anyasmai sādhu.vṛttāyaguruṇā^anujñātaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असाव् अहं भो इति श्रोत्रे (संस्पृश्य मनःसमाधानअर्थम् ॥

asāv ahaṃ bho iti śrotre (saṃspṛśya manaḥ.samādhāna.artham //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधस्ताज् जान्वोर् आ पद्भ्याम् ॥

adhastāj jānvor ā padbhyām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न^आसीनो न^आसीनाय न शयानो न शयानाय न^अप्रयतोन^अप्रयताय ॥

na^āsīno na^āsīnāya na śayāno na śayānāya na^aprayatona^aprayatāya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तिविषये मुहूर्तम् अपि न^अप्रयतः (स्यात् ॥

śakti.viṣaye muhūrtam api na^aprayataḥ (syāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समिद्धारी^उदकुम्भपुष्पअन्नहस्तो न^(अभिवादयेद् यच्च^अन्यद् अप्य् एवंयुक्तम् ॥

samid.dhārī^udakumbha.puṣpa.anna.hasto na^(abhivādayed yacca^anyad apy evaṃ.yuktam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न समवाये^(अभिवादयेद् अत्यन्तशः ॥

na samavāye^(abhivādayed atyantaśaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रातृपत्नीनां युवतीनां च गुरुप्त्नीनां जातवीर्यः ॥

bhrātṛ.patnīnāṃ yuvatīnāṃ ca guru.ptnīnāṃ jāta.vīryaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नौशिलाफलककुञ्जरप्रासादकटेषु चक्रवत्सु च^अदोषम्सहआसनम् ॥

nau.śilā.phalaka.kuñjara.prāsāda.kaṭeṣu cakravatsu ca^adoṣamsaha.āsanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसाधनौत्सादन[क्:उच्छादन]।स्नापनौच्छिष्टबोजनानि^इति गुरोः ॥

prasādhana.utsādana[K:ucchādana].snāpana.ucchiṣṭabojanāni^iti guroḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्छिष्टवर्जनं[क्: वर्जं] तत्पुत्रे^अनूचाने वा ॥

ucchiṣṭa.varjanaṃ[K: varjaṃ] tat.putre^anūcāne vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसाधनौत्सादन[क्: उच्छादन]।स्नापनवर्जनं[क्:वर्जं] च तत्पत्न्याम् ॥

prasādhana.utsādana[K: ucchādana].snāpana.varjanaṃ[K:varjaṃ] ca tat.patnyām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धावन्तम् (अनुधावेद् गच्छन्तम् (अनुगच्छेत् तिष्ठन्तम्(अनुतिष्ठेत् ॥

dhāvantam (anudhāved gacchantam (anugacchet tiṣṭhantam(anutiṣṭhet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न^अप्सु श्लाघमानः [क्: श्लघमानः] (स्नायात् ॥

na^apsu ślāghamānaḥ [K: ślaghamānaḥ] (snāyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दण्ड इव (प्लवेत् ॥

daṇḍa iva (plavet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्राह्मणाद् अध्ययनम् आपदि ॥

abrāhmaṇād adhyayanam āpadi //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुश्रूषा^अनुव्रज्या च यावदध्ययनम् ॥

śuśrūṣā^anuvrajyā ca yāvad.adhyayanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोस् तद् एव पावनम् ॥

tayos tad eva pāvanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रातृपुत्रशिष्येषु च^एवम् ॥

bhrātṛ.putra.śiṣyeṣu ca^evam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋत्विज्श्वशुरपितृव्यमातुलानां तु यवीयसांप्रत्युत्थायअभिभाषणम् ॥

ṛtvij.śvaśura.pitṛvya.mātulānāṃ tu yavīyasāṃpratyutthāya.abhibhāṣaṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यभिवाद इति कात्यः ॥

pratyabhivāda iti kātyaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिशाव् आङ्गिरसे दर्शनात् ॥

śiśāv āṅgirase darśanāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मअर्थौ यत्र न (स्यातां शुश्रूषा वा^अपि तद्विधा । विद्यया सह मर्तव्यं न च^एनाम् ऊषरे (वपेत् ॥ [च्फ़्। ं २।११२]

dharma.arthau yatra na (syātāṃ śuśrūṣā vā^api tadvidhā / vidyayā saha martavyaṃ na ca^enām ūṣare (vapet // [cf. ṃ 2.112]

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निर् इव कक्षं (दहति ब्रह्म पृष्टम् अनादृतम् । तस्माद् वै शक्यं न (ब्रूयाद् ब्रह्म मानम् अकुर्वताम् ॥ इति ॥

agnir iva kakṣaṃ (dahati brahma pṛṣṭam anādṛtam / tasmād vai śakyaṃ na (brūyād brahma mānam akurvatām // iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एव^अस्मै [क्: अत्र^एव^अस्मै] वचो (वेदयन्ते ॥

eva^asmai [K: atra^eva^asmai] vaco (vedayante //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्म वै मृत्यवे प्रजाः (प्रायच्छत् । तस्मै ब्रह्मचारिणमेव न (प्रायच्छत् । सस्^(अब्रवीद् (अस्तु मह्यम् अप्य् एतस्मिन् भाग इति ।याम् एव रात्रिं समिधं न^(आहरातै^इति ॥

brahma vai mṛtyave prajāḥ (prāyacchat / tasmai brahmacāriṇameva na (prāyacchat / sas^(abravīd (astu mahyam apy etasmin bhāga iti /yām eva rātriṃ samidhaṃ na^(āharātai^iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् ब्रह्मचारी यां रात्रिं समिधं न^(आहरत्य् आयुषएव ताम् (अवदाय (वसति । तस्माद् ब्रह्मचारी समिधम् (आहरेन् नेदायुषस्^(अवदाय (वसानि^इति ॥

tasmād brahmacārī yāṃ rātriṃ samidhaṃ na^(āharaty āyuṣaeva tām (avadāya (vasati / tasmād brahmacārī samidham (āharen nedāyuṣas^(avadāya (vasāni^iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीर्गसत्त्रं वै^एष (उपैति यो ब्रह्मचर्यम् (उपैति । स यामुपयन् समिधम् (आदधाति सा प्रायणीया^अथ यां स्नास्यन्सा^उदयनीया^अथ या अन्तरेण सत्त्र्या एव^अस्य ताः ॥

dīrga.sattraṃ vai^eṣa (upaiti yo brahmacaryam (upaiti / sa yāmupayan samidham (ādadhāti sā prāyaṇīyā^atha yāṃ snāsyansā^udayanīyā^atha yā antareṇa sattryā eva^asya tāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा ह वा अग्निः समिद्धो (रोचते^एवं ह वै^एष (स्नात्वा(रोचते य एवं विद्वान् ब्रह्मचर्यं (चरति^इति ब्राह्मणम् । इतिब्राह्मणम् ॥

yathā ha vā agniḥ samiddho (rocate^evaṃ ha vai^eṣa (snātvā(rocate ya evaṃ vidvān brahmacaryaṃ (carati^iti brāhmaṇam / itibrāhmaṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.