Library·Baudhayana-Dharmasutra·2·2.2
नित्यौदकी नित्ययज्ञोपवीती नित्यस्वाध्यायीवृषलअन्नवर्जी । ऋतौ च गच्छन् विधिवच् च जुह्वन् न ब्राह्मणश् (च्यवतेब्रह्मलोकात् ॥
nitya.udakī nitya.yajñopavītī nitya.svādhyāyīvṛṣala.anna.varjī / ṛtau ca gacchan vidhivac ca juhvan na brāhmaṇaś (cyavatebrahmalokāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनुः पुत्रेभ्यो दायं (व्यभजद् इति श्रुतिः ॥
manuḥ putrebhyo dāyaṃ (vyabhajad iti śrutiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समशः सर्वेषाम् अविशेषात् ॥
samaśaḥ sarveṣām aviśeṣāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरं वा रूपम् (उद्धरेज् ज्येष्ठः ॥
varaṃ vā rūpam (uddharej jyeṣṭhaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माज् ज्येष्ठं पुत्रं धनेन (निरवसाययन्ति^इति श्रुतिः ॥
tasmāj jyeṣṭhaṃ putraṃ dhanena (niravasāyayanti^iti śrutiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशानां वा^एकम् (उद्धरेज् ज्येष्ठः ॥
daśānāṃ vā^ekam (uddharej jyeṣṭhaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समम् इतरे (विभजेरन् ॥
samam itare (vibhajeran //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुर् अनुमत्या दायविभागः सति पितरि ॥
pitur anumatyā dāya.vibhāgaḥ sati pitari //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्णां वर्णानां गोअश्वअजअवयो ज्येष्ठअंशः ॥
caturṇāṃ varṇānāṃ go.aśva.aja.avayo jyeṣṭha.aṃśaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानावर्णस्त्रीपुत्रसमवाये दायं दशअंशान् (कृत्वाचतुरस् त्रीन् द्वाव् एकम् इति यथाक्रमं (विभजेरन् ॥
nānā.varṇa.strī.putra.samavāye dāyaṃ daśa.aṃśān (kṛtvācaturas trīn dvāv ekam iti yathā.kramaṃ (vibhajeran //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औरसे तु^उत्पन्ने सवर्णास् तृतीयअंशहराः ॥
aurase tu^utpanne savarṇās tṛtīya.aṃśa.harāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सवर्णापुत्रअनन्तरापुत्रयोर् अनन्तरापुत्रश् चेद् गुणवान्स ज्येष्ठअंशं (हरेत् ॥
savarṇā.putra.anantarā.putrayor anantarā.putraś ced guṇavānsa jyeṣṭha.aṃśaṃ (haret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणवान् हि शेषाणां भर्ता (भवति ॥
guṇavān hi śeṣāṇāṃ bhartā (bhavati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
(अभ्युपगम्य दुहितरि जातं पुत्रिकापुत्रम् अन्यं दौहित्रम् ॥
(abhyupagamya duhitari jātaṃ putrikā.putram anyaṃ dauhitram //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृतस्य प्रसूतो यः क्लीबव्याधितयोर् वा^अन्येन^अनुमते [क्:ऽनुमतेन] स्वे क्षेत्रे स क्षेत्रजः ॥
mṛtasya prasūto yaḥ klība.vyādhitayor vā^anyena^anumate [K:'numatena] sve kṣetre sa kṣetrajaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष द्विपिता द्विगोत्रश् च द्वयोर् अपि स्वधारिक्थभाग्(भवति ॥
sa eṣa dvi.pitā dvi.gotraś ca dvayor api svadhā.riktha.bhāg(bhavati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातापितृभ्यां दत्तो^अन्यतरेण वा यो^अपत्यअर्थे(परिगृह्यते स दत्तः ॥
mātā.pitṛbhyāṃ datto^anyatareṇa vā yo^apatya.arthe(parigṛhyate sa dattaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदृशं यं सकामं स्वयं (कुर्यात् स कृत्रिमः ॥
sadṛśaṃ yaṃ sakāmaṃ svayaṃ (kuryāt sa kṛtrimaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहे गूढौत्पन्नो^अन्ते ज्ञातो गूढजः [क्: गूढोः] ॥
gṛhe gūḍha.utpanno^ante jñāto gūḍhajaḥ [K: gūḍhoḥ] //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातापितृभ्याम् उत्सृष्टो^अन्यतरेण वा यो^अपत्यअर्थे(परिगृह्यते सो^अपविद्धः ॥
mātā.pitṛbhyām utsṛṣṭo^anyatareṇa vā yo^apatya.arthe(parigṛhyate so^apaviddhaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंस्कृताम् अनतिसृष्टां याम् (उपगच्छेत् [क्: उपयच्छेत्]तस्यां यो जातः स कानीनः ॥
asaṃskṛtām anatisṛṣṭāṃ yām (upagacchet [K: upayacchet]tasyāṃ yo jātaḥ sa kānīnaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या गर्भिणी (संस्क्रियते विज्ञाता वा^अविज्ञाता वा तस्यांयो जातः स सहोढः ॥
yā garbhiṇī (saṃskriyate vijñātā vā^avijñātā vā tasyāṃyo jātaḥ sa sahoḍhaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातापित्रोर् हस्तात् क्रीतो^अन्यतरेण वा यो^अपत्यअर्थे(परिगृह्यते स क्रीतः ॥
mātā.pitror hastāt krīto^anyatareṇa vā yo^apatya.arthe(parigṛhyate sa krītaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्लीबं (त्यक्त्वा पतितं वा या^अन्यं पतिं (विन्देत् तस्यांपुनर्भ्वां यो जातः स पौनर्भवः ॥
klībaṃ (tyaktvā patitaṃ vā yā^anyaṃ patiṃ (vindet tasyāṃpunarbhvāṃ yo jātaḥ sa paunarbhavaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातापितृविहीनो यः स्वयम् आत्मानं (दद्यात् स स्वयंदत्तः ॥
mātā.pitṛ.vihīno yaḥ svayam ātmānaṃ (dadyāt sa svayaṃ.dattaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजातिप्रवरात्^शूद्रायां जातो निषादः ॥
dvijāti.pravarāt^śūdrāyāṃ jāto niṣādaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामात् पारशव इति पुत्राः ॥
kāmāt pāraśava iti putrāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कानीनं च सहोढं च क्रीतं पौनर्भवं तथा । स्वयंदत्तं निषादं च गोत्रभाजः (प्रचक्षते ॥
kānīnaṃ ca sahoḍhaṃ ca krītaṃ paunarbhavaṃ tathā / svayaṃ.dattaṃ niṣādaṃ ca gotra.bhājaḥ (pracakṣate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां प्रथम एव^इत्य् (आह^औपजङ्घनिः ॥
teṣāṃ prathama eva^ity (āha^aupajaṅghaniḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रमत्ता रक्षत [क्: रक्षथ] तन्तुम् एतं मा वः क्षेत्रेपरबीजानि (वाप्सुः [क्: वप्सुः] । जनयितुः पुत्रो (भवति सांपराये [क्: साम्षराये] मोघंवेत्ता (कुरुते तन्तुम् एतम् ॥ इति ॥
apramattā rakṣata [K: rakṣatha] tantum etaṃ mā vaḥ kṣetreparabījāni (vāpsuḥ [K: vapsuḥ] / janayituḥ putro (bhavati sāṃparāye [K: sāmṣarāye] moghaṃvettā (kurute tantum etam // iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषाम् अप्राप्तव्यवहाराणाम् अंशान् सौपचयान् सुनिगुप्तान्(निदध्युर् आ व्यवहारप्रापणात् ॥
teṣām aprāpta.vyavahārāṇām aṃśān sa.upacayān suniguptān(nidadhyur ā vyavahāra.prāpaṇāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतीतव्यवहारान् ग्रासआच्छादनैर् (बिभृयुः ॥
atīta.vyavahārān grāsa.ācchādanair (bibhṛyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्धजडक्लीबव्यसनिव्याधितआदींश् च ॥
andha.jaḍa.klība.vyasani.vyādhita.ādīṃś ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकर्मिणः ॥
akarmiṇaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिततज्जातवर्जम् ॥
patita.taj.jāta.varjam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न पतितैः संव्यवहारो (विद्यते ॥
na patitaiḥ saṃvyavahāro (vidyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिताम् अपि तु मातरं (बिभृयाद् अनभिभाषमाणः ॥
patitām api tu mātaraṃ (bibhṛyād anabhibhāṣamāṇaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातुर् अलंकारं दुहितरः सांप्रदायिकं (लभेरन्न् अन्यद् वा ॥
mātur alaṃkāraṃ duhitaraḥ sāṃpradāyikaṃ (labherann anyad vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न स्त्रियाः [क्: स्त्री] स्वातन्त्र्यं (विद्यते [क्: विदन्ते] ॥
na striyāḥ [K: strī] svātantryaṃ (vidyate [K: vidante] //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरिन्द्रिया ह्य् अदायाश् च स्त्रियो मता इति श्रुतिः ॥
nirindriyā hy adāyāś ca striyo matā iti śrutiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्तृहिते यतमानाः स्वर्गं लोकं (जयेरन् ॥
bhartṛ.hite yatamānāḥ svargaṃ lokaṃ (jayeran //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यतिक्रमे कृच्छ्रः ॥
vyatikrame kṛcchraḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रे चान्द्रायणं (चरेत् ॥
śūdre cāndrāyaṇaṃ (caret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्यआदिषु प्रतिलोमं कृच्छ्रअतिकृच्छ्रआदींश् (चरेत् ॥
vaiśya.ādiṣu pratilomaṃ kṛcchra.atikṛcchra.ādīṃś (caret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंसां ब्राह्मणआदीनां संवत्सरं ब्रह्मचर्यम् ॥
puṃsāṃ brāhmaṇa.ādīnāṃ saṃvatsaraṃ brahmacaryam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रं कटअग्निना [क्: कटारिनना] (दहेत् ॥
śūdraṃ kaṭa.agninā [K: kaṭārinanā] (dahet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ^अप्य् (उदाहरन्ति ॥
atha^apy (udāharanti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अब्राह्मणस्य शारीरो दण्डः संग्रहणे (भवेत् ॥
abrāhmaṇasya śārīro daṇḍaḥ saṃgrahaṇe (bhavet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषाम् एव वर्णानां दारा रक्ष्यतमा धनात् ॥
sarveṣām eva varṇānāṃ dārā rakṣyatamā dhanāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तु चारणदारेषु न रङ्गअवतरे [क्: रङ्गावतारे] वधः । (संसर्जयन्ति ता ह्य् एतान् निगुप्तांश् च^(आलयन्त्य् अपि ॥
na tu cāraṇa.dāreṣu na raṅga.avatare [K: raṅgāvatāre] vadhaḥ / (saṃsarjayanti tā hy etān niguptāṃś ca^(ālayanty api //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रियः पवित्रम् अतुलं न^एता (दुष्यन्ति कर्हिचित् । मासिमासि रजो ह्य् आसां दुरितान्य् (अपकर्षति ॥
striyaḥ pavitram atulaṃ na^etā (duṣyanti karhicit / māsi.māsi rajo hy āsāṃ duritāny (apakarṣati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमः शौचं (ददौ [क्: ददत्] तासां गन्धर्वः शिक्षितां गिरम् । अग्निश् च सर्वभक्षत्वं [क्: सर्वभक्ष्यत्वं] तस्मान्निष्कल्मषाः स्त्रियः ॥
somaḥ śaucaṃ (dadau [K: dadat] tāsāṃ gandharvaḥ śikṣitāṃ giram / agniś ca sarvabhakṣatvaṃ [K: sarvabhakṣyatvaṃ] tasmānniṣkalmaṣāḥ striyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रजां दशमे वर्षे स्त्रीप्रजां द्वादशे (त्यजेत् । मृतप्रजां पञ्चदशे सद्यस् त्व् अप्रियवादिनीम् ॥
aprajāṃ daśame varṣe strī.prajāṃ dvādaśe (tyajet / mṛta.prajāṃ pañcadaśe sadyas tv apriya.vādinīm //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवत्सरं प्रेतपत्नी मधुमांसमद्यलवणानि (वर्जयेदधः (शयीत ॥
saṃvatsaraṃ preta.patnī madhu.māṃsa.madya.lavaṇāni (varjayedadhaḥ (śayīta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षण्मासान् इति मौद्गल्यः ॥
ṣaṇ.māsān iti maudgalyaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत ऊर्ध्वं गुरुभिर् अनुमता देवराज् (जनयेत् पुत्रम् अपुत्रा ॥
ata ūrdhvaṃ gurubhir anumatā devarāj (janayet putram aputrā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातुलपितृस्वसा भगिनी भागिनेयी स्नुषा मातुलानीसखिवधूर् इत्य् अगम्याः ॥
mātula.pitṛ.svasā bhaginī bhāgineyī snuṣā mātulānīsakhi.vadhūr ity agamyāḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अगम्यानां गमने कृच्छ्रअतिकृच्छ्रौ चान्द्रायणम् इतिप्रायश्चित्तिः ॥
agamyānāṃ gamane kṛcchra.atikṛcchrau cāndrāyaṇam itiprāyaścittiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेन चण्डालीव्यवायो व्याख्यातः ॥
etena caṇḍālī.vyavāyo vyākhyātaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुर् गुरोर् नरेन्द्रस्य भार्यां (गत्वा प्रमादतः । गुरुतल्पी (भवेत् तेन पूर्वौक्तस् तस्य निष्क्रयः [क्:निश्चयः] ॥ इति ॥
pitur guror narendrasya bhāryāṃ (gatvā pramādataḥ / gurutalpī (bhavet tena pūrva.uktas tasya niṣkrayaḥ [K:niścayaḥ] // iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अध्यापनयाजनप्रतिग्रहैर् अशक्तः क्षत्रधर्मेण (जीवेत्प्रत्यनन्तरत्वात् ॥
adhyāpana.yājana.pratigrahair aśaktaḥ kṣatra.dharmeṇa (jīvetpratyanantaratvāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न^इति गौतमः । अत्युग्रो हि क्षत्रधर्मो ब्राह्मणस्य ॥
na^iti gautamaḥ / atyugro hi kṣatra.dharmo brāhmaṇasya //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्यवृत्तिर् अनुष्ठेया प्रत्यनन्तरत्वात् ॥
vaiśya.vṛttir anuṣṭheyā pratyanantaratvāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक् प्रातराशात् कर्षी (स्यात् ॥
prāk prātar.āśāt karṣī (syāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्यूतनासिकाभ्यां समुष्काभ्याम् अतुदन्न् आरयामुहुर्मुहुर् अभ्युच्छन्दयन् ॥ [बौध्२।२।४।२०-२१ = बौध्३।२।३]
asyūta.nāsikābhyāṃ samuṣkābhyām atudann ārayāmuhur.muhur abhyucchandayan // [Baudh2.2.4.20-21 = Baudh3.2.3]
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्याआदिर् अग्निः । तस्मिन् कर्मकरणं प्राग् अग्न्याधेयात् ॥
bhāryā.ādir agniḥ / tasmin karma.karaṇaṃ prāg agnyādheyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्न्याधेयप्रभृत्य् अथ^इमान्य् अजस्राणि (भवन्ति यथा^एतदग्न्याधेयम् अग्निहोत्रं दर्शपूर्णमासाव् आग्रयणमुदगयनदक्षिणायनयोः पशुश् चातुर्मास्यान्य् ऋतुमुखे षड्ढोता वसन्तेज्योतिष्तोम इत्य् एवं क्षेमप्रापणम् ॥
agnyādheya.prabhṛty atha^imāny ajasrāṇi (bhavanti yathā^etadagnyādheyam agnihotraṃ darśapūrṇamāsāv āgrayaṇamudagayana.dakṣiṇāyanayoḥ paśuś cāturmāsyāny ṛtumukhe ṣaḍḍhotā vasantejyotiṣtoma ity evaṃ kṣema.prāpaṇam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ^अप्य् (उदाहरन्ति । न दिवास्वप्नशीलेन न च सर्वअन्नभोजिना । कामं शक्यं नभो गन्तुम् आरूढपतितेन वा ॥
atha^apy (udāharanti / na divā.svapna.śīlena na ca sarva.anna.bhojinā / kāmaṃ śakyaṃ nabho gantum ārūḍha.patitena vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैन्यं शाठ्यं जैह्म्यं च (वर्जयेत् ॥
dainyaṃ śāṭhyaṃ jaihmyaṃ ca (varjayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.