Library·Baudhayana-Dharmasutra·2·2.3

Baudhayana-Dharmasutra 2.3

तपस्यम् अपोवगाहनम् [अपसवगाहनम्] [क्: तपस्यम् अवगाहनम्] ॥

tapasyam apovagāhanam [apas.avagāhanam] [K: tapasyam avagāhanam] //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवतास् (तर्पयित्वा पितृतर्पणम् ॥

devatās (tarpayitvā pitṛ.tarpaṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुतीर्थम् अप (उत्सिञ्चति [क्: उत्सिञ्चेद्] । ऊर्जं वहन्तीर् इति ॥

anutīrtham apa (utsiñcati [K: utsiñced] / ūrjaṃ vahantīr iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरुद्धासु न (कुर्वीरन्न् अंशभाक् तत्र सेतुकृत् ॥

niruddhāsu na (kurvīrann aṃśa.bhāk tatra setu.kṛt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् परकृतान् सेतून् कूपांश् च (परिवर्जयेद् इति ॥

tasmāt para.kṛtān setūn kūpāṃś ca (parivarjayed iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुप्रतिग्राह्यस्य^अप्रतिग्राह्यस्य वा (प्रतिगृह्य [क्: बहुप्रतिग्राह्यस्य प्रतिगृह्याप्रतिग्राह्यस्य वा]^अयाज्यं वा(याजयित्व^अनाश्यअन्नस्य वा^अन्नम् (अशित्वा तरत्समन्दीयं (जपेद् इति॥

bahu.pratigrāhyasya^apratigrāhyasya vā (pratigṛhya [K: bahupratigrāhyasya pratigṛhyāpratigrāhyasya vā]^ayājyaṃ vā(yājayitva^anāśya.annasya vā^annam (aśitvā taratsamandīyaṃ (japed iti//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स्नातकव्रतानि ॥

atha snātaka.vratāni //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सायं प्रातर् यद् अशनीयं (स्यात् तेन^अन्नेन वैश्वदेवंबलिम् (उपहृत्य ब्राह्मणक्षत्रियविट्शूद्रान् अभ्यागतान् यथाशक्ति(पूजयेत् ॥

sāyaṃ prātar yad aśanīyaṃ (syāt tena^annena vaiśvadevaṃbalim (upahṛtya brāhmaṇa.kṣatriya.viṭ.śūdrān abhyāgatān yathā.śakti(pūjayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि बहूनां न (शक्नुयाद् एकस्मै गुणवते (दद्यात् ॥

yadi bahūnāṃ na (śaknuyād ekasmai guṇavate (dadyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो वा प्रथमम् उपगतः [क्: उपागतः] (स्यात् ॥

yo vā prathamam upagataḥ [K: upāgataḥ] (syāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्रश् चेद् आगतस् तं कर्मणि (नियुञ्ज्यात् ॥

śūdraś ced āgatas taṃ karmaṇi (niyuñjyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रोत्रियाय वा^अग्रं (दद्यात् ॥

śrotriyāya vā^agraṃ (dadyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये नित्या भाक्तिकाः [क्: नित्याभक्तिकास्] (स्युस् तेषामनुपरोधेन संविभागो विहितः ॥

ye nityā bhāktikāḥ [K: nityābhaktikās] (syus teṣāmanuparodhena saṃvibhāgo vihitaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न त्व् एव कदाचिद् (अदत्त्वा [क्: अदत्वा] (भुञ्जीत ॥

na tv eva kadācid (adattvā [K: adatvā] (bhuñjīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुब्राह्मणश्रोत्रियवेदपारगेभ्योगुर्वर्थनिवेशऔषधअर्थवृत्तिक्षीणयक्ष्यमाणअध्ययनअध्वसंयोगवैश्वजितेषु द्रव्यसंविभागो यथाशक्ति कार्यो बहिर्वेदिभिक्षमाणेषु ॥

subrāhmaṇa.śrotriya.vedapāragebhyogurv.artha.niveśa.auṣadha.artha.vṛtti.kṣīṇa.yakṣyamāṇa.adhyayana.adhva.saṃyoga.vaiśvajiteṣu dravya.saṃvibhāgo yathā.śakti kāryo bahirvedibhikṣamāṇeṣu //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतअन्नम् इतरेषु ॥

kṛta.annam itareṣu //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुप्रक्षालितपादपाणिर् आचान्तः शुचौ संवृते देशे^अन्नमुपहृतम् (उपसंगृह्य कामक्रोधद्रोहलोभमोहान् (अपहत्य सर्वाभिरङ्गुलीभिः शब्दम् अकुर्वन् (प्राश्नीयात् ॥

suprakṣālita.pāda.pāṇir ācāntaḥ śucau saṃvṛte deśe^annamupahṛtam (upasaṃgṛhya kāma.krodha.droha.lobha.mohān (apahatya sarvābhiraṅgulībhiḥ śabdam akurvan (prāśnīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न पिण्डशेषं पात्र्याम् (उत्सृजेत् ॥

na piṇḍa.śeṣaṃ pātryām (utsṛjet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांसमत्स्यतिलसंसृष्टप्राशने^अप (उपस्पृश्य^अग्निम्(अभिमृशेत् ॥

māṃsa.matsya.tila.saṃsṛṣṭa.prāśane^apa (upaspṛśya^agnim(abhimṛśet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्तमिते च स्नानम् ॥

astamite ca snānam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पालाशम् आसनं पादुके दन्तधावनम् इति (वर्जयेत् ॥

pālāśam āsanaṃ pāduke danta.dhāvanam iti (varjayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न^उत्सङ्गे^अन्नं (भक्षयेत् ॥

na^utsaṅge^annaṃ (bhakṣayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसन्द्यां न (भुञ्जीत ॥

āsandyāṃ na (bhuñjīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैणवं दण्डं (धारयेद् रुक्मकुण्डले च ॥

vaiṇavaṃ daṇḍaṃ (dhārayed rukma.kuṇḍale ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदा पादस्य प्रक्षालनम् अधिष्ठानं च (वर्जयेत् ॥

padā pādasya prakṣālanam adhiṣṭhānaṃ ca (varjayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न बहिर्मालां (धारयेत् ॥

na bahir.mālāṃ (dhārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यम् उदयअस्तमये न (निरीक्षेत ॥

sūryam udaya.astamaye na (nirīkṣeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न^इन्द्रधनुर् इति परस्मै (प्रब्रूयात् ॥

na^indra.dhanur iti parasmai (prabrūyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि (ब्रूयान् मणिधनुर् इत्य् एव (ब्रूयात् ॥

yadi (brūyān maṇi.dhanur ity eva (brūyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरद्वारि^इन्द्रकीलपरिघाव् अन्तरेण न^(अतीयात् ॥

pura.dvāri^indrakīla.parighāv antareṇa na^(atīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्लेङ्खयोर् [क्: प्रेङ्खयोर्] अन्तरेण न (गच्छेत् ॥

pleṅkhayor [K: preṅkhayor] antareṇa na (gacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वत्सतन्तीं च न^उपरि (गच्छेत् ॥

vatsa.tantīṃ ca na^upari (gacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भस्मअस्थिरोमतुषकपालअपस्नानानि न^(अधितिष्ठेत् ॥

bhasma.asthi.roma.tuṣa.kapāla.apasnānāni na^(adhitiṣṭhet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गां धयन्तीं न परस्मै (प्रब्रूयात् ॥

gāṃ dhayantīṃ na parasmai (prabrūyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न^अधेनुम् अधेनुर् इति (ब्रूयात् ॥

na^adhenum adhenur iti (brūyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि (ब्रूयाद् धेनुं भव्या^इत्य् [क्: धेनुभव्येत्य्] एव (ब्रूयात् ॥

yadi (brūyād dhenuṃ bhavyā^ity [K: dhenubhavyety] eva (brūyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्ता रूक्षाः परुषा वाचो न (ब्रूयात् ॥

śuktā rūkṣāḥ paruṣā vāco na (brūyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न^एको^अध्वानं (व्रजेत् ॥

na^eko^adhvānaṃ (vrajet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न पतितैर् न स्त्रिया न शूद्रेण ॥

na patitair na striyā na śūdreṇa //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न प्रतिसायं (व्रजेत् ॥

na pratisāyaṃ (vrajet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न नग्नः (स्नायात् ॥

na nagnaḥ (snāyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न नक्तं (स्नायात् ॥

na naktaṃ (snāyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न नदीं बाहुकस् (तरेत् ॥

na nadīṃ bāhukas (taret //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कूपम् (अवेक्षेत ॥

na kūpam (avekṣeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न गर्तम् (अवेक्षेत ॥

na gartam (avekṣeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तत्र^(उपविशेद् यत एनम् अन्य (उत्थापयेत् ॥

na tatra^(upaviśed yata enam anya (utthāpayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पन्था देयो ब्राह्मणाय गवे राज्ञे ह्य् अचक्षुषे । वृद्धाय भारतप्ताय गर्भिण्यै दुर्बलाय च ॥

panthā deyo brāhmaṇāya gave rājñe hy acakṣuṣe / vṛddhāya bhāra.taptāya garbhiṇyai durbalāya ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रभूतएधौदक[क्:प्रभूतधोदक]।यवससमित्कुशमाल्यौपनिष्क्रमणमाढ्यजनआकुलम् अनलससमृद्धम् आर्यजनभूयिष्ठमदस्युप्रवेश्यं ग्रामम् (आवसितुं (यतेत धार्मिकः ॥

prabhūta.edha.udaka[K:prabhūtadhodaka].yava.sasamit.kuśa.mālya.upaniṣkramaṇamāḍhya.jana.ākulam analasa.samṛddham ārya.jana.bhūyiṣṭhama.dasyu.praveśyaṃ grāmam (āvasituṃ (yateta dhārmikaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदपानौदके ग्रामे ब्राह्मणो वृषलीपतिः । (उषित्वा द्वादश समाः शूद्रसाधर्म्यम् (ऋच्छति ॥

udapāna.udake grāme brāhmaṇo vṛṣalī.patiḥ / (uṣitvā dvādaśa samāḥ śūdra.sādharmyam (ṛcchati //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुररेणुकुण्ठितशरीरस् तत्परिपुर्ण[क्:तत्परिपूर्ण]।नेत्रवदनश् च । नगरे वसन् सुनियतआत्मा सिद्धिम् (अवाप्स्यति^इति न तद्(अस्ति ॥

pura.reṇu.kuṇṭhita.śarīras tat.paripurṇa[K:tatparipūrṇa].netra.vadanaś ca / nagare vasan suniyata.ātmā siddhim (avāpsyati^iti na tad(asti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथअश्वगजधान्यानां गवां च^एव रजः शुभम् । अप्रशस्तं समूहन्याः श्वअजअविखरवाससाम् ॥

ratha.aśva.gaja.dhānyānāṃ gavāṃ ca^eva rajaḥ śubham / apraśastaṃ samūhanyāḥ śva.aja.avi.khara.vāsasām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूज्यान् (पूजयेत् ॥

pūjyān (pūjayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषिविद्वन्नृपवरमातुलश्वशुरऋत्विजः । एते^अर्घ्याः शास्त्रविहिताः स्मृताः कालविभागशः ॥

ṛṣi.vidvan.nṛpa.vara.mātula.śvaśura.ṛtvijaḥ / ete^arghyāḥ śāstra.vihitāḥ smṛtāḥ kāla.vibhāgaśaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषिविद्वन्नृपाः प्राप्ताः क्रियाआरम्भे वरऋत्विजौ । मातुलश्वशुरौ पूज्यौ संवत्सरगतआगतौ ॥ इति ॥

ṛṣi.vidvan.nṛpāḥ prāptāḥ kriyā.ārambhe vara.ṛtvijau / mātula.śvaśurau pūjyau saṃvatsara.gata.āgatau // iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्न्यगारे गवां मध्ये ब्राह्मणानां च संनिधौ । स्वाध्याये भोजने च^एव दक्षिणं बाहुम् (उद्धरेत् ॥

agny.agāre gavāṃ madhye brāhmaṇānāṃ ca saṃnidhau / svādhyāye bhojane ca^eva dakṣiṇaṃ bāhum (uddharet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तरं वासः कर्तव्यं पञ्चस्व् एतेषु कर्मसु । स्वाध्यायौत्सर्गदानेषु भोजनआचामयोस् [क्:भोजनाचमनयोस्] तथा ॥

uttaraṃ vāsaḥ kartavyaṃ pañcasv eteṣu karmasu / svādhyāya.utsarga.dāneṣu bhojana.ācāmayos [K:bhojanācamanayos] tathā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हवनं भोजनं दानम् उपहारः प्रतिग्रहः । बहिर्जानु न कार्याणि तद्वद् आचमनं स्मृतम् ॥

havanaṃ bhojanaṃ dānam upahāraḥ pratigrahaḥ / bahir.jānu na kāryāṇi tadvad ācamanaṃ smṛtam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्ने श्रितानि भूतानि अन्नं प्राणम् इति श्रुतिः । तस्माद् अन्नं प्रदातव्यम् अन्नं हि परमं हविः ॥

anne śritāni bhūtāni annaṃ prāṇam iti śrutiḥ / tasmād annaṃ pradātavyam annaṃ hi paramaṃ haviḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.