Baudhāyana Gṛhya-sūtra 1.4

अथास्या उपोत्थाय दक्षिणेन हस्तेन दक्षिणम् अंसं प्रतिबाहुम् अन्ववहृत्य हृदयदेशम् अभिमृशति मम हृदये हृदयं ते अस्तु मम चित्ते चित्तम् अस्तु ते मम वाचम् एकमनाः शृणु माम् एवानुव्रता सहचर्या मया भव इति

athāsyā upotthāya dakṣiṇena hastena dakṣiṇam aṃsaṃ pratibāhum anvavahṛtya hṛdayadeśam abhimṛśati mama hṛdaye hṛdayaṃ te astu mama citte cittam astu te mama vācam ekamanāḥ śṛṇu mām evānuvratā sahacaryā mayā bhava iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथास्यै दक्षिणे कर्णे जपति

athāsyai dakṣiṇe karṇe japati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मां ते मनः प्रविशतु मां चक्षुर् माम् उ ते भगः मयि सर्वाणि भूतानि मयि प्रज्ञानम् अस्तु ते

māṃ te manaḥ praviśatu māṃ cakṣur mām u te bhagaḥ mayi sarvāṇi bhūtāni mayi prajñānam astu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुगे मध्वगाहे जिह्वा मे मधुवादिनी मुखे मे सारघं मधु दत्सु संवननं कृतम्

madhuge madhvagāhe jihvā me madhuvādinī mukhe me sāraghaṃ madhu datsu saṃvananaṃ kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चाक्रवाकं संवननं यन् नदीभ्य उदाहृतम् यद्वित्तौ देवगन्धर्वौ तेन संवनिनौ स्वः

cākravākaṃ saṃvananaṃ yan nadībhya udāhṛtam yadvittau devagandharvau tena saṃvaninau svaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पृशामि ते ऽहम् अङ्गानि वायुर् आपश् च मा परः मां चैव पश्य सूर्यं च मा चान्येषु मनः कृथाः

spṛśāmi te 'ham aṅgāni vāyur āpaś ca mā paraḥ māṃ caiva paśya sūryaṃ ca mā cānyeṣu manaḥ kṛthāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमः प्रथमो विविदे गन्धर्वो विविद उत्तरः तृतीयो ऽग्निष् टे पतिस् तुरीयस् ते मनुष्यजाः

somaḥ prathamo vivide gandharvo vivida uttaraḥ tṛtīyo 'gniṣ ṭe patis turīyas te manuṣyajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमो ऽददद् गन्धर्वाय गन्धर्वो ऽददद् अग्नये रयिं च पुत्रांश् चादाद् अग्निर् मह्यम् अथो इमाम्

somo 'dadad gandharvāya gandharvo 'dadad agnaye rayiṃ ca putrāṃś cādād agnir mahyam atho imām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरस्वति प्रेदम् अव सुभगे वाजिनीवति तां त्वा विश्वस्य भूतस्य प्रगायाम् अस्यग्रतः इति

sarasvati predam ava subhage vājinīvati tāṃ tvā viśvasya bhūtasya pragāyām asyagrataḥ iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथास्यै दक्षिणेन नीचा हस्तेन दक्षिणम् उत्तानं हस्तं साङ्गुष्ठम् अभीव लोमानि गृह्णाति गृभ्णामि ते सुप्रजास्त्वाय हस्तं मया पत्या जरदष्टिर् यथासः भगो ऽर्यमा सविता पुरन्धिर् मह्यं त्वादुर् गार्हपत्याय देवाः इति

athāsyai dakṣiṇena nīcā hastena dakṣiṇam uttānaṃ hastaṃ sāṅguṣṭham abhīva lomāni gṛhṇāti gṛbhṇāmi te suprajāstvāya hastaṃ mayā patyā jaradaṣṭir yathāsaḥ bhago 'ryamā savitā purandhir mahyaṃ tvādur gārhapatyāya devāḥ iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनां प्रदक्षिणम् अग्निं पर्याणयति परि त्वाग्ने पुरं वयं विप्रं सहस्य धीमहि धृषद्वर्णं दिवे दिवे भेत्तारं भङ्गुरावतः इति

athaināṃ pradakṣiṇam agniṃ paryāṇayati pari tvāgne puraṃ vayaṃ vipraṃ sahasya dhīmahi dhṛṣadvarṇaṃ dive dive bhettāraṃ bhaṅgurāvataḥ iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तथोपविश्यान्वारब्धायाम् उपयमनीर् जुहोति

atha tathopaviśyānvārabdhāyām upayamanīr juhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्ने शर्ध महते सौभगाय तव द्युम्नान्य् उत्तमानि सन्तु सञ् जास्पत्यं सुयमम् आकृणुष्व शत्रूयताम् अभितिष्ठा महांसि स्वाहा

agne śardha mahate saubhagāya tava dyumnāny uttamāni santu sañ jāspatyaṃ suyamam ākṛṇuṣva śatrūyatām abhitiṣṭhā mahāṃsi svāhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमाय जनिविदे स्वाहा

somāya janivide svāhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धर्वाय जनिविदे स्वाहा

gandharvāya janivide svāhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्नये जनिविदे स्वाहा

agnaye janivide svāhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्यला पितृभ्यो यती पतिलोकम् अव दीक्षाम् अदास्थ स्वाहा

kanyalā pitṛbhyo yatī patilokam ava dīkṣām adāstha svāhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेतो मुञ्चाति नामुतस् सुबद्धाम् अमुतस् करत् यथेयम् इन्द्र मीढ्वः सुपुत्रा सुभगा सती स्वाहा

preto muñcāti nāmutas subaddhām amutas karat yatheyam indra mīḍhvaḥ suputrā subhagā satī svāhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमां त्वम् इन्द्र मीढ्वः सुपुत्रां सुभगां कुरु दशास्यां पुत्रान् आधेहि पतिम् एकादशं स्वाहा

imāṃ tvam indra mīḍhvaḥ suputrāṃ subhagāṃ kuru daśāsyāṃ putrān ādhehi patim ekādaśaṃ svāhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निर् ऐतु प्रथमो देवतानां सो ऽस्यै प्रजां मुञ्चतु मृत्युपाशात् तद् अयं राजा वरुणो ऽनुमन्यतां यथेयं स्त्री पौत्रम् अघं न रोदात् स्वाहा

agnir aitu prathamo devatānāṃ so 'syai prajāṃ muñcatu mṛtyupāśāt tad ayaṃ rājā varuṇo 'numanyatāṃ yatheyaṃ strī pautram aghaṃ na rodāt svāhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमाम् अग्निस् त्रायतां गार्हपत्यः प्रजाम् अस्यै नयतु दीर्घम् आयुः अशून्योपस्था जीवताम् अस्तु माता पौत्रम् आनन्दम् अभिप्रबुध्यताम् इयं स्वाहा

imām agnis trāyatāṃ gārhapatyaḥ prajām asyai nayatu dīrgham āyuḥ aśūnyopasthā jīvatām astu mātā pautram ānandam abhiprabudhyatām iyaṃ svāhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा ते गृहे निशि घोष उत्थाद् अन्यत्र त्वद् रुदत्यः संविशन्तु मा त्वं विकेश्युर आवधिष्ठा जीवपत्नी पतिलोके विराज पश्यन्ती प्रजां सुमनस्यमाना स्वाहा

mā te gṛhe niśi ghoṣa utthād anyatra tvad rudatyaḥ saṃviśantu mā tvaṃ vikeśyura āvadhiṣṭhā jīvapatnī patiloke virāja paśyantī prajāṃ sumanasyamānā svāhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रजस्तां पौत्रमृत्युं पाप्मानम् उत वाघम् शीर्ष्णः स्रजम् इवोन्मुच्य द्विषद्भ्यः प्रतिमुञ्चामि पाशं स्वाहा इति

aprajastāṃ pautramṛtyuṃ pāpmānam uta vāgham śīrṣṇaḥ srajam ivonmucya dviṣadbhyaḥ pratimuñcāmi pāśaṃ svāhā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनाम् उत्थाप्योत्तरेणाग्निं दक्षिणेन पदाश्मानम् आस्थापयति आतिष्ठेमम् अश्मानम् अश्मेव त्वं स्थिरा भव अभितिष्ठ पृतन्यतः सहस्व पृतनायतः इति

athainām utthāpyottareṇāgniṃ dakṣiṇena padāśmānam āsthāpayati ātiṣṭhemam aśmānam aśmeva tvaṃ sthirā bhava abhitiṣṭha pṛtanyataḥ sahasva pṛtanāyataḥ iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथास्या अञ्जलाव् उपस्तीर्य तस्याः सोदर्यो द्विर् लाजान् आवपति

athāsyā añjalāv upastīrya tasyāḥ sodaryo dvir lājān āvapati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् अभिघार्य जुहोति इयं नार्य् उपब्रूते ऽग्नौ लाजान् आवपन्ती दीर्घायुर् अस्तु मे पतिर् जीवातु शरदः शतं स्वाहा

tān abhighārya juhoti iyaṃ nāry upabrūte 'gnau lājān āvapantī dīrghāyur astu me patir jīvātu śaradaḥ śataṃ svāhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनां प्रदक्षिणम् अग्निं पर्याणयति तुभ्यम् अग्ने पर्यवहन् सूर्यां वहतुना सह पुनः पतिभ्यो जायां दा अग्ने प्रजया सह इति

athaināṃ pradakṣiṇam agniṃ paryāṇayati tubhyam agne paryavahan sūryāṃ vahatunā saha punaḥ patibhyo jāyāṃ dā agne prajayā saha iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथास्थापयति तथा जुहोति

tathāsthāpayati tathā juhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनां पुनः प्रदक्षिणम् अग्निं पर्याणयति पुनः पत्नीम् अग्निर् अदाद् आयुषा सह वर्चसा दीर्घायुर् अस्या यः पतिः स एतु शरदः शतम् इति

athaināṃ punaḥ pradakṣiṇam agniṃ paryāṇayati punaḥ patnīm agnir adād āyuṣā saha varcasā dīrghāyur asyā yaḥ patiḥ sa etu śaradaḥ śatam iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैवास्थापयति तथैव जुहोति

tathaivāsthāpayati tathaiva juhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनां पुनर् एव पर्याणयति विश्वा उत त्वया वयं धारा उदन्या इव अतिगाहेमहि द्विषः इति

athaināṃ punar eva paryāṇayati viśvā uta tvayā vayaṃ dhārā udanyā iva atigāhemahi dviṣaḥ iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तथोपविश्यान्वारब्धायां जयान् अभ्यातानान् राष्ट्रभृत इति हुत्वा अथामात्यहोमान् जुहोति

atha tathopaviśyānvārabdhāyāṃ jayān abhyātānān rāṣṭrabhṛta iti hutvā athāmātyahomān juhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्राजापत्यात् जुहोति प्रजापते न त्वद् एतान्य् अन्यः इति

atha prājāpatyāt juhoti prajāpate na tvad etāny anyaḥ iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सौविष्टकृतं जुहोति यद् अस्य कर्मणो ऽत्यरीरिचं यद् वा न्यूनम् इहाकरम् अग्निस् तत् स्विष्टकृद् विद्वान् सर्वं स्विष्टं सुहुतं करोतु मे अग्नये स्विष्टकृते सुहुतहुत आहुतीनां कामानां समर्धयित्रे स्वाहा इति

atha sauviṣṭakṛtaṃ juhoti yad asya karmaṇo 'tyarīricaṃ yad vā nyūnam ihākaram agnis tat sviṣṭakṛd vidvān sarvaṃ sviṣṭaṃ suhutaṃ karotu me agnaye sviṣṭakṛte suhutahuta āhutīnāṃ kāmānāṃ samardhayitre svāhā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स्रुवेण परिधीन् अनक्ति

atha sruveṇa paridhīn anakti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ परिस्तरात् समुल्लिप्याज्यस्थाल्यां प्रस्तरवत् बर्हिर् अक्त्वा तृणं प्रच्छाद्याग्नाव् अनुप्रहरति

atha paristarāt samullipyājyasthālyāṃ prastaravat barhir aktvā tṛṇaṃ pracchādyāgnāv anupraharati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ शम्या अपोह्य तथैव परिषिञ्चति अन्वमंस्थाः प्रासावीः इति मन्त्रान् तान् संनमयति

atha śamyā apohya tathaiva pariṣiñcati anvamaṃsthāḥ prāsāvīḥ iti mantrān tān saṃnamayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रणीताद्भ्यो दिशो व्युन्नीय ब्रह्मणे वरं ददामीति गां ब्राह्मणेभ्यः

atha praṇītādbhyo diśo vyunnīya brahmaṇe varaṃ dadāmīti gāṃ brāhmaṇebhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष आघारवान् दर्वीहोमः

eṣa āghāravān darvīhomaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथापरः परिसमूह्य पर्युक्ष्य परिस्तीर्याज्यं विलाप्योत्पूय स्रुक्स्रुवं निष्टप्य संमृज्य स्रुचि चतुर्गृहीतं गृहीत्वा सर्वान् मन्त्रान् समनुद्रुत्य सकृद् एवाहुतिं जुहोति

athāparaḥ parisamūhya paryukṣya paristīryājyaṃ vilāpyotpūya sruksruvaṃ niṣṭapya saṃmṛjya sruci caturgṛhītaṃ gṛhītvā sarvān mantrān samanudrutya sakṛd evāhutiṃ juhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निः स्विष्टकृद् द्वितीयः

agniḥ sviṣṭakṛd dvitīyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विर् जुहोति द्विर् निमार्ष्टि द्विः प्राश्नात्य् उत्सृप्याचामति निर्लेढीत्य् एष आग्निहोत्रिकः

dvir juhoti dvir nimārṣṭi dviḥ prāśnāty utsṛpyācāmati nirleḍhīty eṣa āgnihotrikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथापरः परिसमूह्य पर्युक्ष्य परिस्तीर्य प्राकृतेन हविषा यावद् आम्नातम् आहुतीर् जुहोत्य् एष ह्य् अपूर्वः

athāparaḥ parisamūhya paryukṣya paristīrya prākṛtena haviṣā yāvad āmnātam āhutīr juhoty eṣa hy apūrvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोदाहरन्ति आघारं प्रकृतिं प्राह दर्वीहोमस्य बादरिः आग्निहोत्रिकं तथात्रेयः काशकृत्स्नस् त्व् अपूर्वताम् इति

tatrodāharanti āghāraṃ prakṛtiṃ prāha darvīhomasya bādariḥ āgnihotrikaṃ tathātreyaḥ kāśakṛtsnas tv apūrvatām iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.