Baudhāyana Gṛhya-sūtra 3.4

अथातो ऽवान्तरदीक्षां व्याख्यास्यामः

athāto 'vāntaradīkṣāṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदगयन आपूर्यमाणपक्षे पुण्ये नक्षत्रे केशश्मश्रु वापयित्वा पूर्ववद् उपाकृत्य ग्रामात् प्राचीं वोदीचीं वा दिशाम् उपनिष्क्रम्याखले ऽछदिर्दर्शे ऽग्निम् उपसमाधाय संपरिस्तीर्य मदन्तीर् अधिश्रित्य प्रथमेनानुवाकेन शान्तिं कृत्वा दर्भैः प्रवर्ग्यदेवताभ्यः आसनानि कल्पयति

udagayana āpūryamāṇapakṣe puṇye nakṣatre keśaśmaśru vāpayitvā pūrvavad upākṛtya grāmāt prācīṃ vodīcīṃ vā diśām upaniṣkramyākhale 'chadirdarśe 'gnim upasamādhāya saṃparistīrya madantīr adhiśritya prathamenānuvākena śāntiṃ kṛtvā darbhaiḥ pravargyadevatābhyaḥ āsanāni kalpayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्रेणाग्निं प्रवर्ग्याय कल्पयामि घर्माय कल्पयामि महावीराय कल्पयामि संराज्ञे कल्पयामीति

agreṇāgniṃ pravargyāya kalpayāmi gharmāya kalpayāmi mahāvīrāya kalpayāmi saṃrājñe kalpayāmīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणेनाग्निं ब्रह्मणे कल्पयामि प्रजापतये कल्पयामीति

dakṣiṇenāgniṃ brahmaṇe kalpayāmi prajāpataye kalpayāmīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तरेणाग्निं ऋषिभ्यो मन्त्रकृद्भ्यो मन्त्रपतिभ्यः कल्पयामि देवेभ्यो घर्मपेभ्यः कल्पयामीति

uttareṇāgniṃ ṛṣibhyo mantrakṛdbhyo mantrapatibhyaḥ kalpayāmi devebhyo gharmapebhyaḥ kalpayāmīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ दक्षिणतः प्राचीनावीती पितृभ्यो ऽघर्मपेभ्यः कल्पयामि यमायाङ्गिरस्वते पितृमते कल्पयामीति

atha dakṣiṇataḥ prācīnāvītī pitṛbhyo 'gharmapebhyaḥ kalpayāmi yamāyāṅgirasvate pitṛmate kalpayāmīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाप उपस्पृश्योत्तरतो यज्ञोपवीती रुद्राय रुद्रहोत्रे कल्पयामीति

athāpa upaspṛśyottarato yajñopavītī rudrāya rudrahotre kalpayāmīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदक्षिणम् अग्निं परिषिच्य व्याहृतिभिर् वैकङ्कतीः समिधो ऽभ्याधाय मदन्तीभिः प्रवर्ग्यदेवताभ्यस् तर्पयति

pradakṣiṇam agniṃ pariṣicya vyāhṛtibhir vaikaṅkatīḥ samidho 'bhyādhāya madantībhiḥ pravargyadevatābhyas tarpayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्रेणाग्निं प्रवर्ग्यं तर्पयामि महावीरं तर्पयामि संराजं तर्पयामीति

agreṇāgniṃ pravargyaṃ tarpayāmi mahāvīraṃ tarpayāmi saṃrājaṃ tarpayāmīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणेनाग्निं ब्रह्माणं तर्पयामि प्रजापतिं तर्पयामीति

dakṣiṇenāgniṃ brahmāṇaṃ tarpayāmi prajāpatiṃ tarpayāmīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तरेणाग्निम् ऋषीन् मन्त्रकृतो मन्त्रपतीन् तर्पयामि देवान् घर्मपांस् तर्पयामीति

uttareṇāgnim ṛṣīn mantrakṛto mantrapatīn tarpayāmi devān gharmapāṃs tarpayāmīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ दक्षिणतः प्राचीनावीती पितॄन् घर्मपान् तर्पयामि यमम् अङ्गिरस्वन्तं पितृमन्तं तर्पयामीति

atha dakṣiṇataḥ prācīnāvītī pitṝn gharmapān tarpayāmi yamam aṅgirasvantaṃ pitṛmantaṃ tarpayāmīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाप उपस्पृश्योत्तरतो यज्ञोपवीती रुद्रं रुद्रहोतारं तर्पयामीति

athāpa upaspṛśyottarato yajñopavītī rudraṃ rudrahotāraṃ tarpayāmīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाप उपस्पृश्य सर्वाः प्रवर्ग्यदेवतास् तर्पयामीति

athāpa upaspṛśya sarvāḥ pravargyadevatās tarpayāmīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ चतस्र औदुम्बरीः समिधो ऽपरिशुष्काग्रा घृताभ्यक्ता अभ्याधापयन् वाचयति पृथिवी समिद् इत्य् एतैः प्रतिमन्त्रम्

atha catasra audumbarīḥ samidho 'pariśuṣkāgrā ghṛtābhyaktā abhyādhāpayan vācayati pṛthivī samid ity etaiḥ pratimantram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ देवता उपतिष्ठते अग्ने व्रतपते शुक्रियं व्रतं चरिष्यामि तच्छकेयं तन् मे राध्यताम् वायो व्रतपते शुक्रियं व्रतं चरिष्यामि तच्छकेयं तन् मे राध्यताम् आदित्य व्रतपते शुक्रियं व्रतं चरिष्यामि तच्छकेयं तन् मे राध्यताम् व्रतानां व्रतपते शुक्रियं व्रतं चरिष्यामि तच्छकेयं तन् मे राध्यतामिति

atha devatā upatiṣṭhate agne vratapate śukriyaṃ vrataṃ cariṣyāmi tacchakeyaṃ tan me rādhyatām vāyo vratapate śukriyaṃ vrataṃ cariṣyāmi tacchakeyaṃ tan me rādhyatām āditya vratapate śukriyaṃ vrataṃ cariṣyāmi tacchakeyaṃ tan me rādhyatām vratānāṃ vratapate śukriyaṃ vrataṃ cariṣyāmi tacchakeyaṃ tan me rādhyatāmiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैतेषाम् अनुवाकानां प्रभृति वाचयति प्रथमोत्तमयोर् वा

athaiteṣām anuvākānāṃ prabhṛti vācayati prathamottamayor vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनं संशास्ति संमील्य वाचं यच्छेति

athainaṃ saṃśāsti saṃmīlya vācaṃ yaccheti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथास्याहतेन वाससा त्रिः प्रदक्षिणं समुखं शिरो वेष्टयति चितः स्थ परिचितः स्वाहा मरुद्भिः परिश्रयस्व इति

athāsyāhatena vāsasā triḥ pradakṣiṇaṃ samukhaṃ śiro veṣṭayati citaḥ stha paricitaḥ svāhā marudbhiḥ pariśrayasva iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदक्षिणम् अग्निं परिषिच्य व्याहृतिभिर् वैकङ्कतीः समिधो ऽभ्याधाय मदन्तीभिः प्रवर्ग्यदेवताभ्यस् तर्पयित्वोत्तमेनानुवाकेन शान्तिं कृत्वाथास्तमित आदित्ये ग्रामम् आयान्ति

pradakṣiṇam agniṃ pariṣicya vyāhṛtibhir vaikaṅkatīḥ samidho 'bhyādhāya madantībhiḥ pravargyadevatābhyas tarpayitvottamenānuvākena śāntiṃ kṛtvāthāstamita āditye grāmam āyānti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाग्यतस् तिष्ठेद् एतां रात्रिम् उपविशेत् संवेशयेद् वा

vāgyatas tiṣṭhed etāṃ rātrim upaviśet saṃveśayed vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्रातर् उदित आदित्ये ग्रामात् प्राचीं वोदीचीं वा दिशम् उपनिष्क्रम्याखले ऽछदिर्दर्शे ऽग्निम् उपसमाधाय संपरिस्तीर्य मदन्तीर् अधिश्रित्य प्रथमेनानुवाकेन शान्तिं कृत्वा दर्भैः प्रवर्ग्यदेवताभ्य आसनानि कल्पयित्वा वयः सुपर्णाः इति वासो विमुच्याथास्य षट्तयम् अभिनिदर्शयति अग्निम् अप आदित्यं गां ब्राह्मणं हिरण्यमिति

atha prātar udita āditye grāmāt prācīṃ vodīcīṃ vā diśam upaniṣkramyākhale 'chadirdarśe 'gnim upasamādhāya saṃparistīrya madantīr adhiśritya prathamenānuvākena śāntiṃ kṛtvā darbhaiḥ pravargyadevatābhya āsanāni kalpayitvā vayaḥ suparṇāḥ iti vāso vimucyāthāsya ṣaṭtayam abhinidarśayati agnim apa ādityaṃ gāṃ brāhmaṇaṃ hiraṇyamiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रीन् आदितो दर्शयित्वा यथोपपादम् इतराणि दर्शयित्वा प्रदक्षिणम् अग्निं परिषिच्य व्याहृतिभिर् वैकङ्कतीः समिधो ऽभ्याधाय मदन्तीभिः प्रवर्ग्यदेवताभ्यस् तर्पयित्वोत्तमेनानुवाकेन शान्तिं कृत्वाथास्य व्रतचर्याम् उपदिशेत्

trīn ādito darśayitvā yathopapādam itarāṇi darśayitvā pradakṣiṇam agniṃ pariṣicya vyāhṛtibhir vaikaṅkatīḥ samidho 'bhyādhāya madantībhiḥ pravargyadevatābhyas tarpayitvottamenānuvākena śāntiṃ kṛtvāthāsya vratacaryām upadiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न यानम् आरोहेन् न वृक्षम् अधिरोहेन् न कूपम् अवरोहेन् न छत्रं धारयीत नोपानहौ धारयीत नासन्द्यां शयीत न स्त्रिया न शूद्रेण सह सम्भाषेत यदि सम्भाषेत ब्राह्मणेन सह सम्भाषेत न सायं भुञ्जीत यदि सायं भुञ्जीतापज्वलितं भुञ्जीत न स्नायाद् अष्टम्यां पर्वणि चोपवसेत् तद् अहश् च स्नायाद् वाग्यतस् तिष्ठेद् एतां रात्रिम् उपविशेत् संवेशयेद् वा

na yānam ārohen na vṛkṣam adhirohen na kūpam avarohen na chatraṃ dhārayīta nopānahau dhārayīta nāsandyāṃ śayīta na striyā na śūdreṇa saha sambhāṣeta yadi sambhāṣeta brāhmaṇena saha sambhāṣeta na sāyaṃ bhuñjīta yadi sāyaṃ bhuñjītāpajvalitaṃ bhuñjīta na snāyād aṣṭamyāṃ parvaṇi copavaset tad ahaś ca snāyād vāgyatas tiṣṭhed etāṃ rātrim upaviśet saṃveśayed vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमेध्यलोहितशवपात्रदर्शने ज्योतिषां संदर्शनम्

amedhyalohitaśavapātradarśane jyotiṣāṃ saṃdarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमेध्यं दृष्ट्वा जपति अबद्धं मनो दरिद्रं चक्षुः सूर्यो ज्योतिषां श्रेष्ठो दीक्षे मा मा हासीः इति

amedhyaṃ dṛṣṭvā japati abaddhaṃ mano daridraṃ cakṣuḥ sūryo jyotiṣāṃ śreṣṭho dīkṣe mā mā hāsīḥ iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यद्य् एनम् अभिवर्षति उन्दतीर् बलं धत्त मा मे दीक्षां मा तपो निर्वधिष्ट इत्य् एव तत्र जपति

atha yady enam abhivarṣati undatīr balaṃ dhatta mā me dīkṣāṃ mā tapo nirvadhiṣṭa ity eva tatra japati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवत्सरम् एतद् व्रतं चरेत् संवत्सरं हि व्रतं नातीत्यैतस्मिंस् त्व् एवैतत् संवत्सरे ऽधीयीत

saṃvatsaram etad vrataṃ caret saṃvatsaraṃ hi vrataṃ nātītyaitasmiṃs tv evaitat saṃvatsare 'dhīyīta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्य् उ वैतस्मिन् संवत्सरे नाधीयीत यावदध्ययनम् एतद् व्रतं चरेत् संवत्सरे पर्यवेते ऽध्यापयते श्रावयते वा

yady u vaitasmin saṃvatsare nādhīyīta yāvadadhyayanam etad vrataṃ caret saṃvatsare paryavete 'dhyāpayate śrāvayate vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्ववद् उपाकृत्य ग्रामात् प्राचीं वोदीचीं वा दिशम् उपनिष्क्रम्याखले ऽछदिर्दर्शे ऽग्निम् उपसमाधाय संपरिस्तीर्य मदन्तीर् अधिश्रित्य प्रथमेनानुवाकेन शान्तिं कृत्वा दर्भैः प्रवर्ग्यदेवताभ्य आसनानि कल्पयित्वाथाव्रत्यप्रायश्चित्ते जुहोति यन् म आत्मनो मिन्दाभूत् पुनर् अग्निश् चक्षुर् अदात् इति द्वाभ्याम्

pūrvavad upākṛtya grāmāt prācīṃ vodīcīṃ vā diśam upaniṣkramyākhale 'chadirdarśe 'gnim upasamādhāya saṃparistīrya madantīr adhiśritya prathamenānuvākena śāntiṃ kṛtvā darbhaiḥ pravargyadevatābhya āsanāni kalpayitvāthāvratyaprāyaścitte juhoti yan ma ātmano mindābhūt punar agniś cakṣur adāt iti dvābhyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदक्षिणम् अग्निं परिषिच्य व्याहृतिभिर् वैकङ्कतीः समिधो ऽभ्याधाय मदन्तीभिः प्रवर्ग्यदेवताभ्यः तर्पयित्वा चतस्र औदुम्बरीः समिधो ऽपरिशुष्काग्रा घृताभ्यक्ता अभ्याधापयन् वाचयति द्यौः समिद् इत्य् एतैः प्रतिमन्त्रम्

pradakṣiṇam agniṃ pariṣicya vyāhṛtibhir vaikaṅkatīḥ samidho 'bhyādhāya madantībhiḥ pravargyadevatābhyaḥ tarpayitvā catasra audumbarīḥ samidho 'pariśuṣkāgrā ghṛtābhyaktā abhyādhāpayan vācayati dyauḥ samid ity etaiḥ pratimantram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ देवता उपतिष्ठते आदित्य व्रतपते शुक्रियं व्रतम् अचारिषं तद् अशकं तन् मे राधि वायो व्रतपते शुक्रियं व्रतम् अचारिषं तद् अशकं तन् मे राधि अग्ने व्रतपते शुक्रियं व्रतम् अचारिषं तद् अशकं तन् मे राधि व्रतानां व्रतपते शुक्रियं व्रतम् अचारिषं तद् अशकं तन् मे राधि इति

atha devatā upatiṣṭhate āditya vratapate śukriyaṃ vratam acāriṣaṃ tad aśakaṃ tan me rādhi vāyo vratapate śukriyaṃ vratam acāriṣaṃ tad aśakaṃ tan me rādhi agne vratapate śukriyaṃ vratam acāriṣaṃ tad aśakaṃ tan me rādhi vratānāṃ vratapate śukriyaṃ vratam acāriṣaṃ tad aśakaṃ tan me rādhi iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदक्षिणम् अग्निं परिषिच्य व्याहृतिभिर् वैकङ्कतीः समिधो ऽथाभ्याधाय मदन्तीभिः प्रवर्ग्यदेवताभ्यः तर्पयित्वोत्तमेनानुवाकेन शान्तिं कृत्वाथास्याध्याये ऽनध्यायान् उपदिशेत् नाधीयीतास्तमित आदित्ये नानुदिते नानुविप्रोषिते न पर्यावृत्ते नाभ्रच्छायायां न ग्राम्यस्य पशोर् अन्ते नारण्यस्य नापाम् अन्ते न हरितयवान् प्रेक्षमाणो न हर्म्याणि न शरीराणि न लोहितम् उत्पादितं दृष्ट्वा न मांसम् अशित्वा न श्राद्धं भुक्त्वा न केशश्मश्रु वापयित्वा न केशान् प्रसार्य न दतो धावते नाङ्क्ते नाभ्यङ्क्ते नार्द्रो नार्द्रेण वाससा नार्द्रायाम् इति

pradakṣiṇam agniṃ pariṣicya vyāhṛtibhir vaikaṅkatīḥ samidho 'thābhyādhāya madantībhiḥ pravargyadevatābhyaḥ tarpayitvottamenānuvākena śāntiṃ kṛtvāthāsyādhyāye 'nadhyāyān upadiśet nādhīyītāstamita āditye nānudite nānuviproṣite na paryāvṛtte nābhracchāyāyāṃ na grāmyasya paśor ante nāraṇyasya nāpām ante na haritayavān prekṣamāṇo na harmyāṇi na śarīrāṇi na lohitam utpāditaṃ dṛṣṭvā na māṃsam aśitvā na śrāddhaṃ bhuktvā na keśaśmaśru vāpayitvā na keśān prasārya na dato dhāvate nāṅkte nābhyaṅkte nārdro nārdreṇa vāsasā nārdrāyām iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स्वाध्यायम् अधीयीतापरेणाग्निं दर्भेष्व् आसीनो दर्भान् धारयमाणः पराचीनं स्वाध्यायम् अधीयीत पुनर् एव शान्तिं कृत्वाधीयीत

atha svādhyāyam adhīyītāpareṇāgniṃ darbheṣv āsīno darbhān dhārayamāṇaḥ parācīnaṃ svādhyāyam adhīyīta punar eva śāntiṃ kṛtvādhīyīta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यदि लौकिकम् अनुव्याहरेद् यत्र क्वचिद् यद्य् अशान्तिकृतं पश्येत् पुनर् एव शान्तिं कृत्वाधीयीत चोत्तमेन प्रवर्ग्यायोपनिष्क्रम्य नाप्रविश्य कामम् अन्यद् अधीयीतान्यद् अधीयीत

atha yadi laukikam anuvyāhared yatra kvacid yady aśāntikṛtaṃ paśyet punar eva śāntiṃ kṛtvādhīyīta cottamena pravargyāyopaniṣkramya nāpraviśya kāmam anyad adhīyītānyad adhīyīta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.