Asvaghosa: Buddhacarita 14

ततो मारबलं जित्वा धैर्येण च शमेन च । परमार्थ विजिज्ञासुः स दध्यौ ध्यानकोविदः

tato mārabalaṃ jitvā dhairyeṇa ca śamena ca / paramārtha vijijñāsuḥ sa dadhyau dhyānakovidaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषु ध्यानविधिषु प्राप्य चैश्वर्यमुत्तमम् । सस्मार प्रथमे यामे पूर्वजन्मपरंपराम्

sarveṣu dhyānavidhiṣu prāpya caiśvaryamuttamam / sasmāra prathame yāme pūrvajanmaparaṃparām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमुत्राहमयं नाम च्युतस्तस्मादिहागतः । उइति जन्मसहस्त्राणि सस्मारानुभवन्निव

amutrāhamayaṃ nāma cyutastasmādihāgataḥ / uiti janmasahastrāṇi sasmārānubhavanniva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृत्वा जन्म च मृत्युं च तासु तासूपपत्तिषु । ततः सत्त्वेषु कारुंण्यं चकार करुणात्मकः

smṛtvā janma ca mṛtyuṃ ca tāsu tāsūpapattiṣu / tataḥ sattveṣu kāruṃṇyaṃ cakāra karuṇātmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वेह स्वजनोत्सर्ग पुनरन्यत्र च क्रियाः । अत्राणः खलु लोको ऽयं परिभ्रमति चक्रवत्

kṛtveha svajanotsarga punaranyatra ca kriyāḥ / atrāṇaḥ khalu loko 'yaṃ paribhramati cakravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवं स्मरतस्तस्य बभूव नियतात्मनः । कदलीगर्भनिःसारः संसार इति निश्चयः

ityevaṃ smaratastasya babhūva niyatātmanaḥ / kadalīgarbhaniḥsāraḥ saṃsāra iti niścayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीये त्वागते यामे सो ऽद्वितीयपराक्रमः । दिव्यं लेभे परं चक्षुः सर्वचक्षुष्मतां वरः

dvitīye tvāgate yāme so 'dvitīyaparākramaḥ / divyaṃ lebhe paraṃ cakṣuḥ sarvacakṣuṣmatāṃ varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तेन स दिव्येन परिशुद्धेन चक्षुषा । ददर्श निखिलं लोकमादर्श इव निर्मले

tatastena sa divyena pariśuddhena cakṣuṣā / dadarśa nikhilaṃ lokamādarśa iva nirmale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्वानां पश्यतस्तस्य निकृष्टोत्कृष्टकर्मणाम् । प्रच्युतिं चोपपत्तिं च ववृधे करुणात्मता

sattvānāṃ paśyatastasya nikṛṣṭotkṛṣṭakarmaṇām / pracyutiṃ copapattiṃ ca vavṛdhe karuṇātmatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमे दुष्कृतकर्माणः प्राणिनो यानि दुर्गतिम् । इमे ऽन्ये शुभकर्माणः प्रतिष्ठन्ते त्रिपिष्टपे

ime duṣkṛtakarmāṇaḥ prāṇino yāni durgatim / ime 'nye śubhakarmāṇaḥ pratiṣṭhante tripiṣṭape

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपपन्नाः प्रतिभये नरके भृशदारुणे । अमी दुःखैर्बहुविधैः पीड्यन्ते कृपणं बत

upapannāḥ pratibhaye narake bhṛśadāruṇe / amī duḥkhairbahuvidhaiḥ pīḍyante kṛpaṇaṃ bata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाय्यन्ते क्वथितं केचिदग्निवर्णमयोरसम् । आरोप्यन्ते रुवान्तो ऽन्ये निष्टप्तस्तम्भमायसम्

pāyyante kvathitaṃ kecidagnivarṇamayorasam / āropyante ruvānto 'nye niṣṭaptastambhamāyasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पच्यन्ते पिष्टवत्केचिदयस्कुम्भीष्ववाङ्मुखाः । दह्यन्ते करुणं केचिद्दीप्तेष्वङ्गारराशिषु

pacyante piṣṭavatkecidayaskumbhīṣvavāṅmukhāḥ / dahyante karuṇaṃ keciddīpteṣvaṅgārarāśiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचित्तीक्ष्णैरयोदंष्ट्रैर्भक्ष्यन्ते दारुणैः श्वभिः । केचिद्धृष्टैरयस्तुण्डैर्वायसैरायसैरिव

kecittīkṣṇairayodaṃṣṭrairbhakṣyante dāruṇaiḥ śvabhiḥ / keciddhṛṣṭairayastuṇḍairvāyasairāyasairiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचिद्दाहपरिश्रान्ताः शीतच्छायाभिकाङिक्षणः । असिपत्त्रवनं नीलं बद्धा इव विशन्त्यमी

keciddāhapariśrāntāḥ śītacchāyābhikāṅikṣaṇaḥ / asipattravanaṃ nīlaṃ baddhā iva viśantyamī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाट्यन्ते दारुवत्केचित्कुठारैर्बद्धबाहवः । दुःखे ऽपि न विपच्यन्ते कर्मभिर्धारितासवः

pāṭyante dāruvatkecitkuṭhārairbaddhabāhavaḥ / duḥkhe 'pi na vipacyante karmabhirdhāritāsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखं स्यादिति यत्कर्म कृतं दुःखनिवृत्तये । फलं तस्येदमवशैर्दुःखमेवोपभुज्यते

sukhaṃ syāditi yatkarma kṛtaṃ duḥkhanivṛttaye / phalaṃ tasyedamavaśairduḥkhamevopabhujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखार्थमशुभं कृत्वा य एते भृशदुःखिताः । आस्वादः स किमेतेषां करोति सुखमण्वपि

sukhārthamaśubhaṃ kṛtvā ya ete bhṛśaduḥkhitāḥ / āsvādaḥ sa kimeteṣāṃ karoti sukhamaṇvapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हसद्भिर्यत्कृतं कर्म कलुषं कलुषात्मभिः । एतत्परिणते काले क्रोशद्भिरनुभूयते

hasadbhiryatkṛtaṃ karma kaluṣaṃ kaluṣātmabhiḥ / etatpariṇate kāle krośadbhiranubhūyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्येवं पापकर्माणः पश्येयुः कर्मणां फलम् । वमेयुरुष्णं रुधिरं मर्मस्वभिहता इव

yadyevaṃ pāpakarmāṇaḥ paśyeyuḥ karmaṇāṃ phalam / vameyuruṣṇaṃ rudhiraṃ marmasvabhihatā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमे ऽन्ये कर्मभिश्चित्रैश्चित्तविस्पन्दसंभवैः । तिर्यग्योनौ विचित्रायाःमुपपन्नास्तपस्विनः

ime 'nye karmabhiścitraiścittavispandasaṃbhavaiḥ / tiryagyonau vicitrāyāḥmupapannāstapasvinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांसत्वग्बालदन्तार्थ वैरादपि मदादपि । हन्यन्ते कृपणं यत्र बन्धूनां पश्यतामपि

māṃsatvagbāladantārtha vairādapi madādapi / hanyante kṛpaṇaṃ yatra bandhūnāṃ paśyatāmapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशक्नुवन्तो ऽप्यवशाः क्षुत्तर्षश्रमपीडिताः । गो ऽश्वभूताश्च वाह्यन्ते प्रतोदक्षतमूर्तयः

aśaknuvanto 'pyavaśāḥ kṣuttarṣaśramapīḍitāḥ / go 'śvabhūtāśca vāhyante pratodakṣatamūrtayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाह्यन्ते गजभूताश्च वलीयांसो ऽपि दुर्बलैः । अङ्कशक्लिष्टमूर्धानस्ताडिताः पादपाष्णिभिः

vāhyante gajabhūtāśca valīyāṃso 'pi durbalaiḥ / aṅkaśakliṣṭamūrdhānastāḍitāḥ pādapāṣṇibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्स्वप्यन्येषु दुःखेषु दुःखं यत्र विशेषतः । परस्परविरोधाच्च पराधीनतयैव च

satsvapyanyeṣu duḥkheṣu duḥkhaṃ yatra viśeṣataḥ / parasparavirodhācca parādhīnatayaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खस्थाः खस्थैर्हि बाध्यन्ते जलस्था जलचारिभिः । स्थलस्थाः स्थलसंस्थैश्च प्राप्य चैवेतरेतरैः

khasthāḥ khasthairhi bādhyante jalasthā jalacāribhiḥ / sthalasthāḥ sthalasaṃsthaiśca prāpya caivetaretaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपपन्नास्तथा चेमे मात्सर्याक्रान्तचेतसः । पितृलोके निरालोके कृपणं भुञ्जते फलम्

upapannāstathā ceme mātsaryākrāntacetasaḥ / pitṛloke nirāloke kṛpaṇaṃ bhuñjate phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूचीछिद्रोपममुखाः पर्वतोपमकुक्षयः । क्षुत्तर्षजनितैर्दुःखै पीड्यन्ते दुःखभागिनः

sūcīchidropamamukhāḥ parvatopamakukṣayaḥ / kṣuttarṣajanitairduḥkhai pīḍyante duḥkhabhāginaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आशया समतिक्रान्ता धार्यमाणाः स्वकर्मभिः । लभन्ते न ह्यमी भोक्तुं प्रविद्धान्यशुचीन्यपि

āśayā samatikrāntā dhāryamāṇāḥ svakarmabhiḥ / labhante na hyamī bhoktuṃ praviddhānyaśucīnyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषो यदि जानीत मात्सर्यस्येदृशं फलम् । सर्वथा शिबिवद्दद्याच्छरीरावयवानपि

puruṣo yadi jānīta mātsaryasyedṛśaṃ phalam / sarvathā śibivaddadyāccharīrāvayavānapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमे ऽन्ये नरकप्रख्ये गर्भसंज्ञे ऽशुचिह्रदे । उपपन्ना मनुष्येषु दुःखमर्छन्ति जन्तवः

ime 'nye narakaprakhye garbhasaṃjñe 'śucihrade / upapannā manuṣyeṣu duḥkhamarchanti jantavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.