Asvaghosa: Buddhacarita 7

ततो विसृज्याश्रुमुखं रुदन्तं छन्दं वनच्छन्दतया निरास्थः । सर्वार्थसिद्धो वपुषाभिभूय तमाश्रमं सिद्ध इव प्रपेदे

tato visṛjyāśrumukhaṃ rudantaṃ chandaṃ vanacchandatayā nirāsthaḥ / sarvārthasiddho vapuṣābhibhūya tamāśramaṃ siddha iva prapede

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स राजसूनुर्मृगराजगामी मृगाजिरं तन्मृगवत्प्रविष्टः । लक्ष्मीवियुक्तो ऽपि शरीरलक्ष्म्या चक्षूंषि सर्वाश्रमिणां जहार

sa rājasūnurmṛgarājagāmī mṛgājiraṃ tanmṛgavatpraviṣṭaḥ / lakṣmīviyukto 'pi śarīralakṣmyā cakṣūṃṣi sarvāśramiṇāṃ jahāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थिता हि हस्तस्थयुगास्तथैव कौतूहलाच्चक्रधराः सदाराः । तमिन्द्रकल्पं ददृशुर्न जग्मुर्धुर्या इवार्धावनतैः शिरोभिः

sthitā hi hastasthayugāstathaiva kautūhalāccakradharāḥ sadārāḥ / tamindrakalpaṃ dadṛśurna jagmurdhuryā ivārdhāvanataiḥ śirobhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्राश्च गत्वा बहिरिध्महेतोः प्राप्ताः समित्पुष्पवित्रहस्ताः । तपःप्रधानाः कृतबुद्धयो ऽपि तं द्रष्टुमीयुर्न मठानभीयुः

viprāśca gatvā bahiridhmahetoḥ prāptāḥ samitpuṣpavitrahastāḥ / tapaḥpradhānāḥ kṛtabuddhayo 'pi taṃ draṣṭumīyurna maṭhānabhīyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृष्टाश्च केका मुमुचुर्मयूरा दृष्ट्वाम्बुदं नीलमिवोन्नमन्तः । शष्पाणि हित्वाभिमुखाश्च तस्थुर्मृगाश्चलाक्षा मृगचारिणश्च

hṛṣṭāśca kekā mumucurmayūrā dṛṣṭvāmbudaṃ nīlamivonnamantaḥ / śaṣpāṇi hitvābhimukhāśca tasthurmṛgāścalākṣā mṛgacāriṇaśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा तमिक्ष्वाकुकुलप्रदीपं ज्वलन्तमुद्यन्तमिवांशुमन्तम् । कृते ऽपि दोहे जनितप्रमोदाः प्रसुस्रुवुर्होमदुहश्च गावः

dṛṣṭvā tamikṣvākukulapradīpaṃ jvalantamudyantamivāṃśumantam / kṛte 'pi dohe janitapramodāḥ prasusruvurhomaduhaśca gāvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्चिद्वसूनामयमष्टमः स्यात्स्यादाविश्वनोरन्यतरश्च्युतो वा । उच्चेरुरुच्चैरिति तत्र वाचस्तद्दर्शनाद्विस्मयजा मुनीनाम्

kaścidvasūnāmayamaṣṭamaḥ syātsyādāviśvanoranyataraścyuto vā / ucceruruccairiti tatra vācastaddarśanādvismayajā munīnām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लेखर्षभस्येव वपुर्द्वितीयं धामेव लोकस्य चराचरस्य । स द्योतयामास वनं हि कृत्स्नं यदृच्छया सूर्य इवावतीर्णः

lekharṣabhasyeva vapurdvitīyaṃ dhāmeva lokasya carācarasya / sa dyotayāmāsa vanaṃ hi kṛtsnaṃ yadṛcchayā sūrya ivāvatīrṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स तैराश्रमिभिर्यथावदभ्यर्चितश्चोपनिमन्त्रितश्च । प्रत्यर्चयां धर्मभृतो बभूव स्वरेण साम्भो ऽम्बुधरोपमेन

tataḥ sa tairāśramibhiryathāvadabhyarcitaścopanimantritaśca / pratyarcayāṃ dharmabhṛto babhūva svareṇa sāmbho 'mbudharopamena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कीर्णं तथा पुण्यकृता जनेन स्वर्गाभिकामेन विमोक्षकामः । तमाश्रमं सो ऽनुचचार धिरस्तपांसि चित्राणि निरीक्षमाणः

kīrṇaṃ tathā puṇyakṛtā janena svargābhikāmena vimokṣakāmaḥ / tamāśramaṃ so 'nucacāra dhirastapāṃsi citrāṇi nirīkṣamāṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपोविकारांश्च निरीक्ष्य सौम्यस्तपोवने तत्र तपोधनानाम् । तपस्विनं कंचिदनुव्रजन्तं तत्त्वं विजिज्ञासुरिदं बभाषे

tapovikārāṃśca nirīkṣya saumyastapovane tatra tapodhanānām / tapasvinaṃ kaṃcidanuvrajantaṃ tattvaṃ vijijñāsuridaṃ babhāṣe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पूर्वमद्याश्रमदर्शनं मे यास्मादिमं धर्मविधिं न जाने । तस्माद्भवानर्हति भाषितुं मे यो निश्चयो यत्प्रति वः प्रवृत्तः

tatpūrvamadyāśramadarśanaṃ me yāsmādimaṃ dharmavidhiṃ na jāne / tasmādbhavānarhati bhāṣituṃ me yo niścayo yatprati vaḥ pravṛttaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो द्विजातिः स तपोविहारः शाक्यर्षभायर्षभविक्रमाय । क्रमेण तस्मै कथयांचकार तपोविशेषांस्तपसः फलं च

tato dvijātiḥ sa tapovihāraḥ śākyarṣabhāyarṣabhavikramāya / krameṇa tasmai kathayāṃcakāra tapoviśeṣāṃstapasaḥ phalaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्राम्यमन्नं सलिले प्ररूढं पर्णीन तोयं फलमूलमेव । यथागमं वृत्तिरियं मुनीनां भिन्नास्तु ते ते तपसां विकल्पाः

agrāmyamannaṃ salile prarūḍhaṃ parṇīna toyaṃ phalamūlameva / yathāgamaṃ vṛttiriyaṃ munīnāṃ bhinnāstu te te tapasāṃ vikalpāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उञ्छेन जीवन्ति खगा इवान्ये तृणानि केचिन्मृगवच्चरन्ति । केचिद्भुजङ्गैः सह वर्तयन्ति वल्मीकभूता वनमारुतेन

uñchena jīvanti khagā ivānye tṛṇāni kecinmṛgavaccaranti / kecidbhujaṅgaiḥ saha vartayanti valmīkabhūtā vanamārutena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्मप्रयत्नार्जितवृत्तयो ऽन्ये केचित्स्वदन्तापहतान्नभक्षाः । कृत्वा परार्थ श्रपणं तथान्ये कुर्वन्ति कार्यं यदि शेषमस्ति

āśmaprayatnārjitavṛttayo 'nye kecitsvadantāpahatānnabhakṣāḥ / kṛtvā parārtha śrapaṇaṃ tathānye kurvanti kāryaṃ yadi śeṣamasti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचिज्जलक्लिन्नजटाकलापा द्विः पावकं जुव्हति मन्त्रपूर्वम् । मीनैः समं केचिदपो विगाह्य वसन्ति कूर्मोल्लिखितैः शरीरैः

kecijjalaklinnajaṭākalāpā dviḥ pāvakaṃ juvhati mantrapūrvam / mīnaiḥ samaṃ kecidapo vigāhya vasanti kūrmollikhitaiḥ śarīraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंविधैः कालचितैस्तपोभिः परैर्दिवं यान्त्यपरैर्नृलोकम् । दुःखेन मार्गेण सुखं ह्युपैति सुखं हि धर्मस्य वदन्ति मूलम्

evaṃvidhaiḥ kālacitaistapobhiḥ parairdivaṃ yāntyaparairnṛlokam / duḥkhena mārgeṇa sukhaṃ hyupaiti sukhaṃ hi dharmasya vadanti mūlam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवमादि द्विपदेन्द्रवत्सः श्रुत्वा वचस्तस्य तपोधनस्य । अदृष्टतत्त्वो ऽपि न संतुतोष । शनैरिदं चात्मगतं बभाषे

ityevamādi dvipadendravatsaḥ śrutvā vacastasya tapodhanasya / adṛṣṭatattvo 'pi na saṃtutoṣa / śanairidaṃ cātmagataṃ babhāṣe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखात्मकं नैकविधं तपश्च स्वर्गप्रधानं तपसः फलं च । लोकाश्च सर्वे परिणामवन्तः स्वल्पे श्रमः खल्वयमाश्रमाणाम्

duḥkhātmakaṃ naikavidhaṃ tapaśca svargapradhānaṃ tapasaḥ phalaṃ ca / lokāśca sarve pariṇāmavantaḥ svalpe śramaḥ khalvayamāśramāṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियांश्च बन्धून्विषयांश्च हित्वा ये स्वर्गहेतोर्नियमं चरन्ति । ते विप्रयुक्ताः खलु गन्तुकामा महत्तरं बन्धनमेव भूयः

priyāṃśca bandhūnviṣayāṃśca hitvā ye svargahetorniyamaṃ caranti / te viprayuktāḥ khalu gantukāmā mahattaraṃ bandhanameva bhūyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कायक्लमैर्यश्च तपो ऽभिधानैः प्रवृत्तिमकाङ्क्षति कामहेतोः । संसारदोषानपरीक्षमाणो दुःखेन सो ऽन्विच्छति दुःखमेव

kāyaklamairyaśca tapo 'bhidhānaiḥ pravṛttimakāṅkṣati kāmahetoḥ / saṃsāradoṣānaparīkṣamāṇo duḥkhena so 'nvicchati duḥkhameva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रासश्च नित्यं मरणात्प्रजानां यत्नेन चेच्छन्ति पुनःप्रसूतिम् । सत्यां प्रवृत्तौ नियतश्च मृत्युस्तत्रैव मग्ना यत एव भीताः

trāsaśca nityaṃ maraṇātprajānāṃ yatnena cecchanti punaḥprasūtim / satyāṃ pravṛttau niyataśca mṛtyustatraiva magnā yata eva bhītāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इहार्थमेके प्रविशन्ति खेदं स्वर्गार्थमन्ये श्रममाप्नुवन्ति । सुखार्थमाशाकृपणो ऽकृतार्थः पतत्यनर्थे खलु जीवलोकः

ihārthameke praviśanti khedaṃ svargārthamanye śramamāpnuvanti / sukhārthamāśākṛpaṇo 'kṛtārthaḥ patatyanarthe khalu jīvalokaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न खल्वयं गर्हित एव यत्नो यो हीनमृत्सृज्य विशेषगामि । प्राज्ञैः समानेन परिश्रमेण कार्यं तु तद्यत्र पुनर्न कार्यम्

na khalvayaṃ garhita eva yatno yo hīnamṛtsṛjya viśeṣagāmi / prājñaiḥ samānena pariśrameṇa kāryaṃ tu tadyatra punarna kāryam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरपीडा तु यदीह धर्मः सुखं शरीरस्य भवत्यधर्मः । धर्मेण चाप्नोति सुखं परत्र तस्मादधर्म फलतीह धर्मः

śarīrapīḍā tu yadīha dharmaḥ sukhaṃ śarīrasya bhavatyadharmaḥ / dharmeṇa cāpnoti sukhaṃ paratra tasmādadharma phalatīha dharmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतः शरीरं मनसो वशेन प्रवर्तते चापि निवर्तते च । युक्तो दमश्चेतस एव तस्माच्चित्तादृते काष्ठसमं शरीरम्

yataḥ śarīraṃ manaso vaśena pravartate cāpi nivartate ca / yukto damaścetasa eva tasmāccittādṛte kāṣṭhasamaṃ śarīram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहारशुद्ध्या यदि पुण्यमिष्टं तस्मान्मृगानामपि पुण्यमस्ति । ये चापि बाह्याः पुरुषाः फलेभ्यो भाग्यापराधेन पराङ्मुखार्थाः

āhāraśuddhyā yadi puṇyamiṣṭaṃ tasmānmṛgānāmapi puṇyamasti / ye cāpi bāhyāḥ puruṣāḥ phalebhyo bhāgyāparādhena parāṅmukhārthāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखे ऽभिसंधिस्त्वथ पुण्यहेतुः सुखे ऽपि कार्यो ननु सो ऽभिसंधिः । अथ प्रमाणं न सुखे ऽभिसंधिर्दुःखे प्रमाणं ननु नाभिसंधिः

duḥkhe 'bhisaṃdhistvatha puṇyahetuḥ sukhe 'pi kāryo nanu so 'bhisaṃdhiḥ / atha pramāṇaṃ na sukhe 'bhisaṃdhirduḥkhe pramāṇaṃ nanu nābhisaṃdhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव ये कर्मविशुद्धिहेतोः स्पृशन्त्यपस्तीर्थमिति प्रवृत्ताः । तत्रापि तोषो हृदि केवलो ऽयं न पावयिष्यन्ति हि पापमापः

tathaiva ye karmaviśuddhihetoḥ spṛśantyapastīrthamiti pravṛttāḥ / tatrāpi toṣo hṛdi kevalo 'yaṃ na pāvayiṣyanti hi pāpamāpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पृष्टं हि यद्यद्गुणवद्भिरम्भस्तत्तत्पृथिव्यां यदि तीर्थमिष्टम् । तस्माद्गुणानेव परैमि तीर्थमापस्तु निःसंशयमाप एव

spṛṣṭaṃ hi yadyadguṇavadbhirambhastattatpṛthivyāṃ yadi tīrthamiṣṭam / tasmādguṇāneva paraimi tīrthamāpastu niḥsaṃśayamāpa eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति स्म तत्तद्बहुयुक्तियुक्तं जगाद चास्तं च ययौ विवस्वान् । ततो हविर्धूमविवर्णवृक्षं तपःप्रशान्तं स वनं विवेश

iti sma tattadbahuyuktiyuktaṃ jagāda cāstaṃ ca yayau vivasvān / tato havirdhūmavivarṇavṛkṣaṃ tapaḥpraśāntaṃ sa vanaṃ viveśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्युद्धृतप्रज्वलिताग्निहोत्रं कृताभिषेकर्षिजनावकिर्णम् । जाप्यस्वनाकूजितदेवकोष्ठं धर्मस्य कर्मान्तमिव प्रवृत्तम्

abhyuddhṛtaprajvalitāgnihotraṃ kṛtābhiṣekarṣijanāvakirṇam / jāpyasvanākūjitadevakoṣṭhaṃ dharmasya karmāntamiva pravṛttam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काश्चिन्निशास्तत्र निशाकराभः परीक्षमाणश्च तपांस्युवास । सर्व परिक्षेप्य तपश्च मत्वा तस्मात्तपःक्षेत्रतलाज्जगाम

kāścinniśāstatra niśākarābhaḥ parīkṣamāṇaśca tapāṃsyuvāsa / sarva parikṣepya tapaśca matvā tasmāttapaḥkṣetratalājjagāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्वव्रजन्नाश्रमिणस्ततस्तं तद्रूपमाहात्म्यगतैर्मनोभिः । देशादनार्यैरभिभूयमानान्महर्षयो धर्ममिवापयान्तम्

anvavrajannāśramiṇastatastaṃ tadrūpamāhātmyagatairmanobhiḥ / deśādanāryairabhibhūyamānānmaharṣayo dharmamivāpayāntam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो जटावल्कलचीरखेलांस्तपोधनांश्चैव स तान्ददर्श । तपांसि चैषामनुरुध्यमानस्तस्थौ शिवे श्रीमति वृक्षमूले

tato jaṭāvalkalacīrakhelāṃstapodhanāṃścaiva sa tāndadarśa / tapāṃsi caiṣāmanurudhyamānastasthau śive śrīmati vṛkṣamūle

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोपसृत्याश्रमवासिनस्तं मनुष्यवर्य परिवार्य तस्थुः । वृद्धश्च तेषां बहुमानपूर्वं कलेन साम्ना गिरमित्युवाच

athopasṛtyāśramavāsinastaṃ manuṣyavarya parivārya tasthuḥ / vṛddhaśca teṣāṃ bahumānapūrvaṃ kalena sāmnā giramityuvāca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वय्यागते पूर्ण इवाश्रमो ऽभूत्संपद्यते शून्य एव प्रयाते । तस्मादिमं नार्हसि तात हातुं जिजीविषोर्देहमिवेष्टमायुः

tvayyāgate pūrṇa ivāśramo 'bhūtsaṃpadyate śūnya eva prayāte / tasmādimaṃ nārhasi tāta hātuṃ jijīviṣordehamiveṣṭamāyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मर्षिराजर्षिसुरर्षिजुष्टः पुण्यः समीपे हिमवान् हि शैलः । तपांसि तान्येव तपोधनानां यत्संनिकर्षाद्बहुलीभवन्ति

brahmarṣirājarṣisurarṣijuṣṭaḥ puṇyaḥ samīpe himavān hi śailaḥ / tapāṃsi tānyeva tapodhanānāṃ yatsaṃnikarṣādbahulībhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थानि पुण्यायान्यभितस्तथैव सोपानभूतानि नभस्तलस्य जुष्टानि धर्मात्मभिरात्मवद्भिर्देवर्षिभिश्चैव महर्षिभिश्च

tīrthāni puṇyāyānyabhitastathaiva sopānabhūtāni nabhastalasya juṣṭāni dharmātmabhirātmavadbhirdevarṣibhiścaiva maharṣibhiśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतश्च भूयः क्षममुत्तरैव दिक्सेवितुं धर्मीवशेषहेतोः । न तु क्षमं दक्षिणतो बुधेन पदं भवेदेकमपि प्रयातुम्

itaśca bhūyaḥ kṣamamuttaraiva diksevituṃ dharmīvaśeṣahetoḥ / na tu kṣamaṃ dakṣiṇato budhena padaṃ bhavedekamapi prayātum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपोवने ऽस्मिन्नथ निष्क्रियो वा संकीर्णधर्मापतितो ऽशुचिर्वा । दृष्टस्त्वया येन न ते विवत्सा तद्ब्रूहि यावद्रुचितो ऽस्तु वासः

tapovane 'sminnatha niṣkriyo vā saṃkīrṇadharmāpatito 'śucirvā / dṛṣṭastvayā yena na te vivatsā tadbrūhi yāvadrucito 'stu vāsaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमे हि वाञ्छन्ति तपःसहायं तपोनिधानप्रतीमं भवन्तम् । वासस्त्वया हीन्द्रसमेन सार्ध बृहस्पतेरभ्युदयावहः स्यात्

ime hi vāñchanti tapaḥsahāyaṃ taponidhānapratīmaṃ bhavantam / vāsastvayā hīndrasamena sārdha bṛhaspaterabhyudayāvahaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवमुक्ते स तपस्विमध्ये तपस्विमुख्येन मनीषिमुख्यः । भवप्रणाशाय कृतप्रतिज्ञः स्वं भावामन्तर्गतमाचचक्षे

ityevamukte sa tapasvimadhye tapasvimukhyena manīṣimukhyaḥ / bhavapraṇāśāya kṛtapratijñaḥ svaṃ bhāvāmantargatamācacakṣe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋज्वात्मनां धर्मभृतां मुनीनामिष्टातिथित्वात्स्वजनोपमानाम् । एवंविधैर्मा प्रति भावजातैः प्रीतिः परा मे जनितश्च मानः

ṛjvātmanāṃ dharmabhṛtāṃ munīnāmiṣṭātithitvātsvajanopamānām / evaṃvidhairmā prati bhāvajātaiḥ prītiḥ parā me janitaśca mānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्निग्धाभिराभिर्हृदयंगमाभिः समासतः स्नात इवास्मि वाग्भिः । रतिश्च मे धर्मनवग्रहस्य विस्पन्दिता संप्रति भूय एव

snigdhābhirābhirhṛdayaṃgamābhiḥ samāsataḥ snāta ivāsmi vāgbhiḥ / ratiśca me dharmanavagrahasya vispanditā saṃprati bhūya eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं प्रवृत्तान् भवतः शरण्यानतीव संदर्शितपक्षपातान् । यास्यामि हित्वेति ममापि दुःखं यथैव बन्धूंस्त्यजतस्तथैव

evaṃ pravṛttān bhavataḥ śaraṇyānatīva saṃdarśitapakṣapātān / yāsyāmi hitveti mamāpi duḥkhaṃ yathaiva bandhūṃstyajatastathaiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्गाय युष्माकमयं तु धर्मो ममाभिलाषस्त्वपुनर्भवाय । अस्मिन्वने येन न मे विवत्सा भिन्नः प्रवृत्त्या हि निवृत्तिधर्मः

svargāya yuṣmākamayaṃ tu dharmo mamābhilāṣastvapunarbhavāya / asminvane yena na me vivatsā bhinnaḥ pravṛttyā hi nivṛttidharmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्नारतिर्मे न परापचारो वनादितो येन परिव्रजामि । धर्मे स्थिताः पूर्वयुगानुरूपे सर्वे भवन्तो हि महर्षिकल्पाः

tannāratirme na parāpacāro vanādito yena parivrajāmi / dharme sthitāḥ pūrvayugānurūpe sarve bhavanto hi maharṣikalpāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो वचः सूनृतमर्थवच्च सुश्लक्ष्णमोजस्वि च गर्वित च । श्रुत्वा कुमारस्य तपस्विनस्ते विशेषयुक्तं बहुमानमीयुः

tato vacaḥ sūnṛtamarthavacca suślakṣṇamojasvi ca garvita ca / śrutvā kumārasya tapasvinaste viśeṣayuktaṃ bahumānamīyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्चिद्द्विजस्तत्र तु भस्मशायी प्रांशुः शिखी दारवचीरवासाः । आपिङ्गलाक्षस्तनुदीर्घघोणः कुण्डैकहस्तो गिरमित्युवाच

kaściddvijastatra tu bhasmaśāyī prāṃśuḥ śikhī dāravacīravāsāḥ / āpiṅgalākṣastanudīrghaghoṇaḥ kuṇḍaikahasto giramityuvāca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धीमन्नुदारः खलु निश्चयस्ते यस्त्वं युवा जन्मनि दृष्टदोषः । स्वर्गापवर्गौ हि विचार्य सम्यग्यस्यापवर्गे मतिरस्ति सो ऽस्ति

dhīmannudāraḥ khalu niścayaste yastvaṃ yuvā janmani dṛṣṭadoṣaḥ / svargāpavargau hi vicārya samyagyasyāpavarge matirasti so 'sti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यज्ञैस्तपोभिर्नियमैश्च तैस्तैः स्वर्ग यियासन्ति हि रागवन्तः । रागेण सार्ध रिपुणेव युद्ध्वा मोक्षं परीप्सन्ति तु सत्त्ववन्तः

yajñaistapobhirniyamaiśca taistaiḥ svarga yiyāsanti hi rāgavantaḥ / rāgeṇa sārdha ripuṇeva yuddhvā mokṣaṃ parīpsanti tu sattvavantaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्बुद्धिरेषा यदि निश्चिता ते तूर्णं भवान् गच्छतु विन्ध्यकोष्ठम् । असौ मुनिस्तत्र वसत्यराडो यो नैष्ठिके श्रेयसि लब्धचक्षुः

tadbuddhireṣā yadi niścitā te tūrṇaṃ bhavān gacchatu vindhyakoṣṭham / asau munistatra vasatyarāḍo yo naiṣṭhike śreyasi labdhacakṣuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद्भवाञ्च्छ्रोष्यति तत्त्वमार्ग सत्यां रुचौ संप्रतिपत्स्यते च । यथा तु पश्यामि मतिस्तथैषा तस्यापि यास्यत्यवधूय बुद्धिम्

tasmādbhavāñcchroṣyati tattvamārga satyāṃ rucau saṃpratipatsyate ca / yathā tu paśyāmi matistathaiṣā tasyāpi yāsyatyavadhūya buddhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पष्टोच्चघोणं विपुलायताक्षं । ताम्राधरौष्ठं सिततीक्षणदंष्ट्रम् । इदं हि वक्तुं तनुरक्तजिव्हं ज्ञेयार्णवं पास्यति कृत्स्नमेव

spaṣṭoccaghoṇaṃ vipulāyatākṣaṃ / tāmrādharauṣṭhaṃ sitatīkṣaṇadaṃṣṭram / idaṃ hi vaktuṃ tanuraktajivhaṃ jñeyārṇavaṃ pāsyati kṛtsnameva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गम्भीरता या भवतस्त्वगाधा या दीप्तता यानि च लक्षणानि । आचार्यकं प्राप्स्यसि तत्पृथिव्यां यन्नर्षिभिः पूर्वयुगे ऽप्यवाप्तम्

gambhīratā yā bhavatastvagādhā yā dīptatā yāni ca lakṣaṇāni / ācāryakaṃ prāpsyasi tatpṛthivyāṃ yannarṣibhiḥ pūrvayuge 'pyavāptam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परममिति ततो नृपात्मजस्तमृषिजनं प्रतिनन्द्य निर्ययौ । विधिवदनुविधाय ते ऽपि तं प्रविविशुराश्रमिणस्तपोवनम्

paramamiti tato nṛpātmajastamṛṣijanaṃ pratinandya niryayau / vidhivadanuvidhāya te 'pi taṃ praviviśurāśramiṇastapovanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.