यं संसाराख्यम् अश्वथम् ऊर्ध्वमूलम् अधश् शाखम् अव्ययं प्राहुः श्रुतयः, "ऊर्ध्वमूलो ऽवाक्छाख एषो ऽश्वत्थस् सनातनः", "ऊर्ध्वमूलम् अवाक्छाखं वृक्षं यो वेद संप्र्ति" इत्याद्याः । सप्तलोकोपरिनिविष्टचतुर्मुखादित्वेन तस्योर्ध्वमूलत्वम् । पृथिवीनिवासिसकलनरपशुमृगक्रिमिकीटपतङ्गस्थावरान्ततया अधश् शाखत्वम् । असङ्गहेतुभूताद् अ सम्यग्ज्ञनोदयात् प्रवाहरूपेणाच्छेद्यत्वेनाव्ययत्वम् । यस्य चाश्वत्थस्य छन्दांसि पर्णान्य् आहुः । छन्दांसि श्रुतयः, "वायव्यं श्वेतम् आलभेत भूतिकामः", "ऐन्द्राग्नम् एकादश कपालं निर्वपेत् प्रजाकामः" इत्यादिश्रुतिप्रतिपादितैः काम्यकर्मभिर् वर्धते ऽयं संसारवृक्ष इति छन्दांस्य् एवास्य पर्णानि । पर्णैर् हि वृक्षो वर्धते । यस् तम् एवंभूतम् अश्वत्थं वेद, स वेदवित् । वेदो हि संसारवृक्षच्छेदोपायं वदति; छेद्यवृक्षस्वरूपज्ञानं छेदनोपायज्ञनोपयोगीति वेदविद् इत्य् उच्यते
yaṃ saṃsārākhyam aśvatham ūrdhvamūlam adhaś śākham avyayaṃ prāhuḥ śrutayaḥ, "ūrdhvamūlo 'vākchākha eṣo 'śvatthas sanātanaḥ", "ūrdhvamūlam avākchākhaṃ vṛkṣaṃ yo veda saṃprti" ityādyāḥ / saptalokopariniviṣṭacaturmukhāditvena tasyordhvamūlatvam / pṛthivīnivāsisakalanarapaśumṛgakrimikīṭapataṅgasthāvarāntatayā adhaś śākhatvam / asaṅgahetubhūtād a samyagjñanodayāt pravāharūpeṇācchedyatvenāvyayatvam / yasya cāśvatthasya chandāṃsi parṇāny āhuḥ / chandāṃsi śrutayaḥ, "vāyavyaṃ śvetam ālabheta bhūtikāmaḥ", "aindrāgnam ekādaśa kapālaṃ nirvapet prajākāmaḥ" ityādiśrutipratipāditaiḥ kāmyakarmabhir vardhate 'yaṃ saṃsāravṛkṣa iti chandāṃsy evāsya parṇāni / parṇair hi vṛkṣo vardhate / yas tam evaṃbhūtam aśvatthaṃ veda, sa vedavit / vedo hi saṃsāravṛkṣacchedopāyaṃ vadati; chedyavṛkṣasvarūpajñānaṃ chedanopāyajñanopayogīti vedavid ity ucyate
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.