Library·Bharavi: Kiratarjuniya·13

Bharavi: Kiratarjuniya 13

वपुषां परमेण भूधराणाम् अथ सम्भाव्यपराक्रमं विभेदे । मृगम् आशु विलोकयांचकार स्थिरदंष्ट्रोग्रमुखं महेन्द्रसूनुः

vapuṣāṃ parameṇa bhūdharāṇām atha sambhāvyaparākramaṃ vibhede / mṛgam āśu vilokayāṃcakāra sthiradaṃṣṭrogramukhaṃ mahendrasūnuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फुटबद्धसटोन्नतिः स दूराद् अभिधावन्न् अवधीरितान्यकृत्यः । जयम् इच्छति तस्य जातशङ्के मनसीमं मुहुर् आददे वितर्कम्

sphuṭabaddhasaṭonnatiḥ sa dūrād abhidhāvann avadhīritānyakṛtyaḥ / jayam icchati tasya jātaśaṅke manasīmaṃ muhur ādade vitarkam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घनपोत्रविदीर्णशालमूलो निबिडस्कन्धनिकाषरुग्णवप्रः । अयम् एकचरो ऽभिवर्तते मां समरायेव समाजुहूषमाणः

ghanapotravidīrṇaśālamūlo nibiḍaskandhanikāṣarugṇavapraḥ / ayam ekacaro 'bhivartate māṃ samarāyeva samājuhūṣamāṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इह वीतभयास् तपोनुभावाज् जहति व्यालमृगाः परेषु वृत्तिम् । मयि तां सुतराम् अयं विधत्ते विकृतिः किं नु भवेद् इयं नु माया

iha vītabhayās taponubhāvāj jahati vyālamṛgāḥ pareṣu vṛttim / mayi tāṃ sutarām ayaṃ vidhatte vikṛtiḥ kiṃ nu bhaved iyaṃ nu māyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवैष कृतज्ञयेव पूर्वं भृशम् आसेवितया रुषा न मुक्तः । अवधूय विरोधिनीः किम् आरान् मृगजातीर् अभियाति मां जवेन

athavaiṣa kṛtajñayeva pūrvaṃ bhṛśam āsevitayā ruṣā na muktaḥ / avadhūya virodhinīḥ kim ārān mṛgajātīr abhiyāti māṃ javena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मृगः खलु को ऽप्य् अयं जिघांसुः स्खलति ह्य् अत्र तथा भृशं मनो मे । विमलं कलुषीभवच् च चेतः कथयत्य् एव हितैषिणं रिपुं वा

na mṛgaḥ khalu ko 'py ayaṃ jighāṃsuḥ skhalati hy atra tathā bhṛśaṃ mano me / vimalaṃ kaluṣībhavac ca cetaḥ kathayaty eva hitaiṣiṇaṃ ripuṃ vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनिर् अस्मि निरागसः कुतो मे भयम् इत्य् एष न भूतये ऽभिमानः । परवृद्धिषु बद्धमत्सराणां किम् इव ह्य् अस्ति दुरात्मनाम् अलङ्घ्यम्

munir asmi nirāgasaḥ kuto me bhayam ity eṣa na bhūtaye 'bhimānaḥ / paravṛddhiṣu baddhamatsarāṇāṃ kim iva hy asti durātmanām alaṅghyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दनुजः स्विद् अयं क्षपाचरो वा वनजे नेति बलं बद् अस्ति सत्त्वे । अभिभूय तथा हि मेघनीलः सकलं कम्पयतीव शैलराजम्

danujaḥ svid ayaṃ kṣapācaro vā vanaje neti balaṃ bad asti sattve / abhibhūya tathā hi meghanīlaḥ sakalaṃ kampayatīva śailarājam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयम् एव मृगव्यसत्त्रकामः प्रहरिष्यन् मयि मायया शमस्थे । पृथुभिर् ध्वजिनीस्रवैर् अकार्षीच् चकितोद्भ्रान्तमृगाणि काननानि

ayam eva mṛgavyasattrakāmaḥ prahariṣyan mayi māyayā śamasthe / pṛthubhir dhvajinīsravair akārṣīc cakitodbhrāntamṛgāṇi kānanāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुशः कृतसत्कृतेर् विधातुं प्रियम् इच्छन्न् अथवा सुयोधनस्य । क्षुभितं वनगोचराभियोगाद् गणम् आशिश्रियद् आकुलं तिरश्चाम्

bahuśaḥ kṛtasatkṛter vidhātuṃ priyam icchann athavā suyodhanasya / kṣubhitaṃ vanagocarābhiyogād gaṇam āśiśriyad ākulaṃ tiraścām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवलीढसनाभिर् अश्वसेनः प्रसभं खाण्डवजातवेदसा वा । प्रतिकर्तुम् उपागतः समन्युः कृतमन्युर् यदि वा वृकोदरेण

avalīḍhasanābhir aśvasenaḥ prasabhaṃ khāṇḍavajātavedasā vā / pratikartum upāgataḥ samanyuḥ kṛtamanyur yadi vā vṛkodareṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलशालितया यथा तथा वा धियम् उच्छेदपरामयं दधानः । नियमेन मया निबर्हणीयः परमं लाभम् अरातिभङ्गम् आहुः

balaśālitayā yathā tathā vā dhiyam ucchedaparāmayaṃ dadhānaḥ / niyamena mayā nibarhaṇīyaḥ paramaṃ lābham arātibhaṅgam āhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुरु तात तपांस्य् अमार्गदायी विजयायेत्य् अलम् अन्वशान् मुनिर् माम् । बलिनश् च वधाद् ऋते ऽस्य शक्यं व्रसंरक्षणम् अन्यथा न कर्तुम्

kuru tāta tapāṃsy amārgadāyī vijayāyety alam anvaśān munir mām / balinaś ca vadhād ṛte 'sya śakyaṃ vrasaṃrakṣaṇam anyathā na kartum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तेन विचिन्त्य चापनाम प्रथमं पौरुषचिह्नम् आललम्बे । उपलब्धगुणः परस्य भेदे सचिवः शुद्ध इवाददे च बाणः

iti tena vicintya cāpanāma prathamaṃ pauruṣacihnam ālalambe / upalabdhaguṇaḥ parasya bhede sacivaḥ śuddha ivādade ca bāṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुभाववता गुरु स्थिरत्वाद् अविसंवादि धनुर् धनंजयेन । स्वबलव्यसने ऽपि पीड्यमानं गुणवन् मित्रम् इवानतिं प्रपेदे

anubhāvavatā guru sthiratvād avisaṃvādi dhanur dhanaṃjayena / svabalavyasane 'pi pīḍyamānaṃ guṇavan mitram ivānatiṃ prapede

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविकर्षनिनादभिन्नरन्ध्रः पदविष्टम्भनिपीडितस् तदानीम् । अधिरोहति गाण्डिवं महेषौ सकलः संशयम् आरुरोह शैलः

pravikarṣaninādabhinnarandhraḥ padaviṣṭambhanipīḍitas tadānīm / adhirohati gāṇḍivaṃ maheṣau sakalaḥ saṃśayam āruroha śailaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददृशे ऽथ सविस्मयं शिवेन स्थिरपूर्णायतचापमण्डलस्थः । रचितस् तिसृणां पुरां विधातुं वधम् आत्मेव भयानकः परेषाम्

dadṛśe 'tha savismayaṃ śivena sthirapūrṇāyatacāpamaṇḍalasthaḥ / racitas tisṛṇāṃ purāṃ vidhātuṃ vadham ātmeva bhayānakaḥ pareṣām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचकर्ष च संहितेषुर् उच्चैश् चरणास्कन्दननामिताचलेन्द्रः । धनुरायतभोगवासुकिज्या- वदनग्रन्थिविमुक्तवह्नि शम्भुः

vicakarṣa ca saṃhiteṣur uccaiś caraṇāskandananāmitācalendraḥ / dhanurāyatabhogavāsukijyā- vadanagranthivimuktavahni śambhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स भवस्य भवक्षयैकहेतोः सितसप्तेश् च विधास्यतोः सहार्थम् । रिपुर् आप पराभवाय मध्यं प्रकृतिप्रत्यययोर् इवानुबन्धः

sa bhavasya bhavakṣayaikahetoḥ sitasapteś ca vidhāsyatoḥ sahārtham / ripur āpa parābhavāya madhyaṃ prakṛtipratyayayor ivānubandhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ दीपितवारिवाहवर्त्मा रववित्रासितवारणाद् अवार्यः । निपपात जवादिषु पिनाकान् महतो ऽभ्राद् इव वैद्युतः कृशानुः

atha dīpitavārivāhavartmā ravavitrāsitavāraṇād avāryaḥ / nipapāta javādiṣu pinākān mahato 'bhrād iva vaidyutaḥ kṛśānuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रजतो ऽस्य बृहत् पतत्त्रजन्मा कृततार्क्ष्योपनिपातवेगशङ्कः । प्रतिनादमहान् महोरगाणां हृदयश्रोत्रभिद् उत्पपात नादः

vrajato 'sya bṛhat patattrajanmā kṛtatārkṣyopanipātavegaśaṅkaḥ / pratinādamahān mahoragāṇāṃ hṛdayaśrotrabhid utpapāta nādaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नयनाद् इव शूलिनः प्रवृत्तैर् मनसो ऽप्य् आशुतरं यतः पिशङ्गैः । विदधे विलसत्तडिल्लताभैः किरणैर् व्योमनि मार्गणस्य मार्गः

nayanād iva śūlinaḥ pravṛttair manaso 'py āśutaraṃ yataḥ piśaṅgaiḥ / vidadhe vilasattaḍillatābhaiḥ kiraṇair vyomani mārgaṇasya mārgaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपयन् धनुषः शिवान्तिकस्थैर् विवरेसद्भिर् अभिख्यया जिहानः । युगपद् ददृशे विशन् वराहं तदुपोढैश् च नभश्चरैः पृषत्कः

apayan dhanuṣaḥ śivāntikasthair vivaresadbhir abhikhyayā jihānaḥ / yugapad dadṛśe viśan varāhaṃ tadupoḍhaiś ca nabhaścaraiḥ pṛṣatkaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तमालनिभे रिपौ सुराणां घननीहार इवाविषक्तवेगः । भयविप्लुतम् ईक्षितो नभःस्थैर् जगतीं ग्राह इवापगां जगाहे

sa tamālanibhe ripau surāṇāṃ ghananīhāra ivāviṣaktavegaḥ / bhayaviplutam īkṣito nabhaḥsthair jagatīṃ grāha ivāpagāṃ jagāhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सपदि प्रियरूपपर्वरेखः सितलोहाग्रनखः खम् आससाद । कुपितान्तकतर्जनाङ्गुलिश्रीर् व्यथयन् प्राणभृतः कपिध्वजेषु

sapadi priyarūpaparvarekhaḥ sitalohāgranakhaḥ kham āsasāda / kupitāntakatarjanāṅguliśrīr vyathayan prāṇabhṛtaḥ kapidhvajeṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमास्त्रपरिग्रहोरुतेजः स्फुरदुल्काकृति विक्षिपन् वनेषु । स जवेन पतन् परःशतानां पततां व्रात इवारवं वितेने

paramāstraparigrahorutejaḥ sphuradulkākṛti vikṣipan vaneṣu / sa javena patan paraḥśatānāṃ patatāṃ vrāta ivāravaṃ vitene

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविभावितनिष्क्रमप्रयाणः शमितायाम इवातिरंहसा सः । सह पूर्वतरं नु चित्तवृत्तेर् अपतित्वा नु चकार लक्ष्यभेदम्

avibhāvitaniṣkramaprayāṇaḥ śamitāyāma ivātiraṃhasā saḥ / saha pūrvataraṃ nu cittavṛtter apatitvā nu cakāra lakṣyabhedam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वृषध्वजसायकावभिन्नं जयहेतुः प्रतिकायम् एषणीयम् । लघु साधयितुं शरः प्रसेहे विधिनेवार्थम् उदीरितं प्रयत्नः

sa vṛṣadhvajasāyakāvabhinnaṃ jayahetuḥ pratikāyam eṣaṇīyam / laghu sādhayituṃ śaraḥ prasehe vidhinevārtham udīritaṃ prayatnaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविवेकवृथाश्रमाव् इवार्थं क्षयलोभाव् इव संश्रितानुरागम् । विजिगीषुम् इवानयप्रमादाव् अवसादं विशिखौ विनिन्यतुस् तम्

avivekavṛthāśramāv ivārthaṃ kṣayalobhāv iva saṃśritānurāgam / vijigīṣum ivānayapramādāv avasādaṃ viśikhau vininyatus tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ दीर्घतमं तमः प्रवेक्ष्यन् सहसा रुग्ण्रयः स सम्भ्रमेण । निपतन्तम् इवोष्णरश्मिम् उर्व्यां वलयीभूततरुं धरां च मेने

atha dīrghatamaṃ tamaḥ pravekṣyan sahasā rugṇrayaḥ sa sambhrameṇa / nipatantam ivoṣṇaraśmim urvyāṃ valayībhūtataruṃ dharāṃ ca mene

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स गतः क्षितिम् उष्णशोणितार्द्रः खुरदंष्ट्राग्रनिपातदारिताश्मा । असुभिः क्षणम् ईक्षितेन्द्रसूनिर् विहितामर्षगुरुध्वनिर् निरासे

sa gataḥ kṣitim uṣṇaśoṇitārdraḥ khuradaṃṣṭrāgranipātadāritāśmā / asubhiḥ kṣaṇam īkṣitendrasūnir vihitāmarṣagurudhvanir nirāse

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फुटपौरुषम् आपपात पार्थस् तम् अथ प्राज्यशरः शरं जिघृक्षुः । न तथा कृतवेदिनां करिष्यन् प्रियताम् एति यथा कृतावदानः

sphuṭapauruṣam āpapāta pārthas tam atha prājyaśaraḥ śaraṃ jighṛkṣuḥ / na tathā kṛtavedināṃ kariṣyan priyatām eti yathā kṛtāvadānaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपकार इवासति प्रयुक्तः स्थितिम् अप्राप्य मृगे गतः प्रणाशम् । कृतशक्तिर् अवाङ्मुखो गुरुत्वाज् जनितव्रीड इवात्मपौरुषेण

upakāra ivāsati prayuktaḥ sthitim aprāpya mṛge gataḥ praṇāśam / kṛtaśaktir avāṅmukho gurutvāj janitavrīḍa ivātmapauruṣeṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स समुद्धरता विचिन्त्य तेन स्वरुचं कीर्तिम् इवोत्तमां दधानः । अनुयुक्त इव स्ववार्तम् उच्चैः परिरेभे नु भृशं विलोचनाभ्याम्

sa samuddharatā vicintya tena svarucaṃ kīrtim ivottamāṃ dadhānaḥ / anuyukta iva svavārtam uccaiḥ parirebhe nu bhṛśaṃ vilocanābhyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र कार्मुकभृतं महाभुजः पश्यति स्म सहसा वनेचरम् । संनिकाशयितुम् अग्रतः स्थितं शासनं कुसुमचापविद्विषः

tatra kārmukabhṛtaṃ mahābhujaḥ paśyati sma sahasā vanecaram / saṃnikāśayitum agrataḥ sthitaṃ śāsanaṃ kusumacāpavidviṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स प्रयुज्य तनये महीपतेर् आत्मजातिसदृशीं किलानतिम् । सान्त्वपूर्वम् अभिनीतिहेतुकं वक्तुम् इत्थम् उपचक्रमे वचः

sa prayujya tanaye mahīpater ātmajātisadṛśīṃ kilānatim / sāntvapūrvam abhinītihetukaṃ vaktum ittham upacakrame vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तता विनययोगि मानसं भूरिधाम विमलं तपः श्रुतम् । प्राह ते नु सदृशी दिवौकसाम् अन्ववायम् अवदातम् आकृतिः

śāntatā vinayayogi mānasaṃ bhūridhāma vimalaṃ tapaḥ śrutam / prāha te nu sadṛśī divaukasām anvavāyam avadātam ākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीपितस् त्वम् अनुभावसम्पदा गौरवेण लघयन् महीभृतः । राजसे मुनिर् अपीह कारयन्न् आधिपत्यम् इव शातमन्यवम्

dīpitas tvam anubhāvasampadā gauraveṇa laghayan mahībhṛtaḥ / rājase munir apīha kārayann ādhipatyam iva śātamanyavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तापसो ऽपि विभुताम् उपेयिवान् आस्पदं त्वम् असि सर्वसम्पदाम् । दृश्यते हि भवतो विना जनैर् अन्वितस्य सचिवैर् इव द्युतिः

tāpaso 'pi vibhutām upeyivān āspadaṃ tvam asi sarvasampadām / dṛśyate hi bhavato vinā janair anvitasya sacivair iva dyutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्मयः क इव वा जयश्रिया नैव मुक्तिर् अपि ते दवीयसी । ईप्सितस्य न भवेद् उपाश्रयः कस्य निर्जितरजस्तमोगुणः

vismayaḥ ka iva vā jayaśriyā naiva muktir api te davīyasī / īpsitasya na bhaved upāśrayaḥ kasya nirjitarajastamoguṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रेपयन्न् अहिमतेजसं त्विषा स त्वम् इत्थम् उपपन्नपौरुषः । हर्तुम् अर्हसि वराहभेदिनं नैनम् अस्मदधिपस्य सायकम्

hrepayann ahimatejasaṃ tviṣā sa tvam ittham upapannapauruṣaḥ / hartum arhasi varāhabhedinaṃ nainam asmadadhipasya sāyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मर्यते तनुभृतां सनातनं न्याय्यम् आचरितम् उत्तमैर् नृभिः । ध्वंसते यदि भवादृशस् ततः कः प्रयातु वद तेन वर्त्मना

smaryate tanubhṛtāṃ sanātanaṃ nyāyyam ācaritam uttamair nṛbhiḥ / dhvaṃsate yadi bhavādṛśas tataḥ kaḥ prayātu vada tena vartmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकुमारम् उपदेष्टुम् इच्छवः संनिवृत्तिम् अपथान् महापदः । योगशक्तिजितजन्ममृत्यवः शीलयन्ति यतयः सुशीलताम्

ākumāram upadeṣṭum icchavaḥ saṃnivṛttim apathān mahāpadaḥ / yogaśaktijitajanmamṛtyavaḥ śīlayanti yatayaḥ suśīlatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिष्ठतां तपसि पुण्यम् आसजन् सम्पदो ऽनुगुणयन् सुखैषिणाम् । योगिनां परिणमन् विमुक्तये केन नास्तु विनयः सतां प्रियः

tiṣṭhatāṃ tapasi puṇyam āsajan sampado 'nuguṇayan sukhaiṣiṇām / yogināṃ pariṇaman vimuktaye kena nāstu vinayaḥ satāṃ priyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नूनम् अत्रभवतः शराकृतिं सर्वथायम् अनुयाति सायकः । सो ऽयम् इत्य् अनुपपन्नसंशयः कारितस् त्वम् अपथे पदं यया

nūnam atrabhavataḥ śarākṛtiṃ sarvathāyam anuyāti sāyakaḥ / so 'yam ity anupapannasaṃśayaḥ kāritas tvam apathe padaṃ yayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यदीयविशिखे न केवलं निःस्पृहस्य भवितव्यम् आहृते । निघ्नतः परनिबर्हितं मृगं व्रीडितव्यम् अपि ते सचेतसः

anyadīyaviśikhe na kevalaṃ niḥspṛhasya bhavitavyam āhṛte / nighnataḥ paranibarhitaṃ mṛgaṃ vrīḍitavyam api te sacetasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संततं निशमयन्त उत्सुका यैः प्रयान्ति मुदम् अस्य सूरयः । कीर्तितानि हसिते ऽपि तानि यं व्रीडयन्ति चरितानि मानिनम्

saṃtataṃ niśamayanta utsukā yaiḥ prayānti mudam asya sūrayaḥ / kīrtitāni hasite 'pi tāni yaṃ vrīḍayanti caritāni māninam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यदोषम् इव सः स्वकं गुणं ख्यापयेत् कथम् अधृष्टताजडः । उच्यते स खलु कार्यवत्तया धिग् विभिन्नबुधसेतुम् अर्थिताम्

anyadoṣam iva saḥ svakaṃ guṇaṃ khyāpayet katham adhṛṣṭatājaḍaḥ / ucyate sa khalu kāryavattayā dhig vibhinnabudhasetum arthitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्वचं तद् अथ मा स्म भून् मृगस् त्वाव् असौ यद् अकरिष्यद् ओजसा । नैनम् आशु यदि वाहिनीपतिः प्रत्यपत्स्यत शितेन पत्त्रिणा

durvacaṃ tad atha mā sma bhūn mṛgas tvāv asau yad akariṣyad ojasā / nainam āśu yadi vāhinīpatiḥ pratyapatsyata śitena pattriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को न्व् इमं हरितुरङ्गम् आयुध- स्थेयसीं दधतम् अङ्गसंहतिम् । वेगवत्तरमृते चमूपतेर् हन्तुम् अर्हति शरेण दंष्ट्रिणम्

ko nv imaṃ harituraṅgam āyudha- stheyasīṃ dadhatam aṅgasaṃhatim / vegavattaramṛte camūpater hantum arhati śareṇa daṃṣṭriṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मित्रम् इष्टम् उपकारि संशये मेदिनीपतिर् अयं तथा च ते । तं विरोध्य भवता निरासि मा सज्जनैकवसतिः कृतज्ञता

mitram iṣṭam upakāri saṃśaye medinīpatir ayaṃ tathā ca te / taṃ virodhya bhavatā nirāsi mā sajjanaikavasatiḥ kṛtajñatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लभ्यम् एकसुकृतेन दुर्लभा रक्षितारम् असुरक्ष्यभूतयः । स्वन्तम् अन्तविरसा जिगीषतां मित्रलाभम् अनु लाभसम्पदः

labhyam ekasukṛtena durlabhā rakṣitāram asurakṣyabhūtayaḥ / svantam antavirasā jigīṣatāṃ mitralābham anu lābhasampadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चञ्चलं वसु नितान्तम् उन्नता मेदिनीम् अपि हरन्त्य् अरातयः । भूधरस्थिरम् उपेयम् आगतं मावमंस्त सुहृदं महीपतिम्

cañcalaṃ vasu nitāntam unnatā medinīm api haranty arātayaḥ / bhūdharasthiram upeyam āgataṃ māvamaṃsta suhṛdaṃ mahīpatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जेतुम् एव भवता तपस्यते नायुधानि दधते मुमुक्षवः । प्राप्स्यते च सकलं महीभृता संगतेन तपसः फलं त्वया

jetum eva bhavatā tapasyate nāyudhāni dadhate mumukṣavaḥ / prāpsyate ca sakalaṃ mahībhṛtā saṃgatena tapasaḥ phalaṃ tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाजिभूमिर् इभराजकाननं सन्ति रत्ननिचयाश् च भूरिशः । काञ्चनेन किम् इवास्य पत्त्रिणा केवलं न सहते विलङ्घनम्

vājibhūmir ibharājakānanaṃ santi ratnanicayāś ca bhūriśaḥ / kāñcanena kim ivāsya pattriṇā kevalaṃ na sahate vilaṅghanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सावलेपम् उपलिप्सते परैर् अभ्युपैति विकृतिं रजस्य् अपि । अर्थितस् तु न महान् समीहते जीवितं किमु धनं धनायितुम्

sāvalepam upalipsate parair abhyupaiti vikṛtiṃ rajasy api / arthitas tu na mahān samīhate jīvitaṃ kimu dhanaṃ dhanāyitum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् तदीयविशिखातिसर्जनाद् अस्तु वां गुरु यदृच्छयागतम् । राघवप्लवगराजयोर् इव प्रेम युक्तम् इतरेतराश्रयम्

tat tadīyaviśikhātisarjanād astu vāṃ guru yadṛcchayāgatam / rāghavaplavagarājayor iva prema yuktam itaretarāśrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाभियोक्तुम् अनृतं त्वम् इष्यते कस् तपस्विविशिखेषु चादरः । सन्ति भूभृति शरा हि नः परे ये पराक्रमवसूनि वज्रिणः

nābhiyoktum anṛtaṃ tvam iṣyate kas tapasviviśikheṣu cādaraḥ / santi bhūbhṛti śarā hi naḥ pare ye parākramavasūni vajriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्गणैर् अथ तव प्रयोजनं नाथसे किमु पतिं न भूभृतः । त्वद्विधं सुहृदम् एत्य स अर्थिनं किं न यच्छति विजित्य मेदिनीम्

mārgaṇair atha tava prayojanaṃ nāthase kimu patiṃ na bhūbhṛtaḥ / tvadvidhaṃ suhṛdam etya sa arthinaṃ kiṃ na yacchati vijitya medinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन सूरिर् उपकारिताधनः कर्तुम् इच्छति न याचितं वृथा । सीदताम् अनुभवन्न् इवार्थिनां वेद यत् प्रणयभङ्गवेदनाम्

tena sūrir upakāritādhanaḥ kartum icchati na yācitaṃ vṛthā / sīdatām anubhavann ivārthināṃ veda yat praṇayabhaṅgavedanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तिर् अर्थपतिषु स्वयंग्रहं प्रेम कारयति वा निरत्ययम् । कारणद्वयम् इदं निरस्यतः प्रार्थनाधिकबले विपत्फला

śaktir arthapatiṣu svayaṃgrahaṃ prema kārayati vā niratyayam / kāraṇadvayam idaṃ nirasyataḥ prārthanādhikabale vipatphalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्रवेदम् अधिगम्य तत्त्वतः कस्य चेह भुजवीर्यशालिनः । जामदग्न्यम् अपहाय गीयते तापसेषु चरितार्थम् आयुधम्

astravedam adhigamya tattvataḥ kasya ceha bhujavīryaśālinaḥ / jāmadagnyam apahāya gīyate tāpaseṣu caritārtham āyudham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्यघानि मुनिचापलात् त्वया यन् मृगः क्षितिपतेः परिग्रहः । अक्षमिष्ट तद् अयं प्रमाद्यतां संवृणोति खलु दोषम् अज्ञता

abhyaghāni municāpalāt tvayā yan mṛgaḥ kṣitipateḥ parigrahaḥ / akṣamiṣṭa tad ayaṃ pramādyatāṃ saṃvṛṇoti khalu doṣam ajñatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्मवेषतपसां विरोधिनीं मा कृथाः पुनर् अमूम् अपक्रियाम् । आपद् एत्य् उभयलोकदूषणी वर्तमानम् अपथे हि दुर्मतिम्

janmaveṣatapasāṃ virodhinīṃ mā kṛthāḥ punar amūm apakriyām / āpad ety ubhayalokadūṣaṇī vartamānam apathe hi durmatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यष्टुम् इच्छसि पितॄन् न साम्प्रतं संवृतो ऽर्चिचयिषुर् दिवौकसः । दातुम् एव पदवीम् अपि क्षमः किं मृगे ऽङ्ग विशिखं न्यवीविशः

yaṣṭum icchasi pitṝn na sāmprataṃ saṃvṛto 'rcicayiṣur divaukasaḥ / dātum eva padavīm api kṣamaḥ kiṃ mṛge 'ṅga viśikhaṃ nyavīviśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सज्जनो ऽसि विजहीहि चापलं सर्वदा क इव वा सहिष्यते । वारिधीन् इव युगान्तवायवः क्षोभयन्त्य् अनिभृता गुरून् अपि

sajjano 'si vijahīhi cāpalaṃ sarvadā ka iva vā sahiṣyate / vāridhīn iva yugāntavāyavaḥ kṣobhayanty anibhṛtā gurūn api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्रवेदविद् अयं महीपतिः पर्वतीय इति मावजीगणः । गोपितुं भुवम् इमां मरुत्वता शैलवासम् अनुनीय लम्भितः

astravedavid ayaṃ mahīpatiḥ parvatīya iti māvajīgaṇaḥ / gopituṃ bhuvam imāṃ marutvatā śailavāsam anunīya lambhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् तितिक्षितम् इदं मया मुनेर् इत्य् अवोचत वचश् चमूपतिः । बाणम् अत्रभवते निजं दिशन्न् आप्नुहि त्वम् अपि सर्वसम्पदः

tat titikṣitam idaṃ mayā muner ity avocata vacaś camūpatiḥ / bāṇam atrabhavate nijaṃ diśann āpnuhi tvam api sarvasampadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मनीनम् उपतिष्ठते गुणाः सम्भवन्ति विरमन्ति चापदः । इत्य् अनेकफलभाजि मा स्म भूद् अर्थिता कथम् इवार्यसंगमे

ātmanīnam upatiṣṭhate guṇāḥ sambhavanti viramanti cāpadaḥ / ity anekaphalabhāji mā sma bhūd arthitā katham ivāryasaṃgame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृश्यताम् अयम् अनोकहान्तरे तिग्महेतिपृतनाभिर् अन्वितः । साहिवीचिर् इव सिन्धुर् उद्धतो भूपतिः समयसेतुवारितः

dṛśyatām ayam anokahāntare tigmahetipṛtanābhir anvitaḥ / sāhivīcir iva sindhur uddhato bhūpatiḥ samayasetuvāritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सज्यं धनुर् वहति यो ऽहिपतिस्थवीयः स्थेयाञ् जयन् हरितुरङ्गमकेतुलक्ष्मीम् । अस्यानुकूलय मतिं मतिमन्न् अनेन सख्या सुखं समभियास्यसि चिन्तितानि

sajyaṃ dhanur vahati yo 'hipatisthavīyaḥ stheyāñ jayan harituraṅgamaketulakṣmīm / asyānukūlaya matiṃ matimann anena sakhyā sukhaṃ samabhiyāsyasi cintitāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.