Library·Bharata: Natyasastra·11
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि मण्डलानां विकल्पनम् । इति भरतीये नाट्यशास्त्रे चारीविधानो नाम दशमो ऽध्यायः । अथ एकादशो ऽध्यायः । एताश्चार्यो मया प्रोक्ता यथावच्छस्त्रमोक्षणे । चारीसंयोगजानीह मण्डलानि निबोधत
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi maṇḍalānāṃ vikalpanam | iti bharatīye nāṭyaśāstre cārīvidhāno nāma daśamo 'dhyāyaḥ | atha ekādaśo 'dhyāyaḥ | etāścāryo mayā proktā yathāvacchastramokṣaṇe / cārīsaṃyogajānīha maṇḍalāni nibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिक्रान्तं विचित्रं च तथा ललितसञ्चरम् । सूचीविद्धं दण्डपादं विहृतालातके तथा
atikrāntaṃ vicitraṃ ca tathā lalitasañcaram / sūcīviddhaṃ daṇḍapādaṃ vihṛtālātake tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामबन्धं सललितं क्रान्तञ्चाकाशगामि च । मण्डलानि द्विजश्रेष्ठाः ! भूमिगानि निबोधत
vāmabandhaṃ salalitaṃ krāntañcākāśagāmi ca / maṇḍalāni dvijaśreṣṭhāḥ ! bhūmigāni nibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रमरास्कन्दिते स्यातामावर्तं च ततः परम् । समाक्रन्दितमप्याहुरेडकाक्रीडितं तथा
bhramarāskandite syātāmāvartaṃ ca tataḥ param / samākranditamapyāhureḍakākrīḍitaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अड्डितं शकटास्यं च तथाऽध्यर्धकमेव च । पिष्टकुट्टं च विज्ञेयं तथा चाषगतं पुनः
aḍḍitaṃ śakaṭāsyaṃ ca tathā'dhyardhakameva ca / piṣṭakuṭṭaṃ ca vijñeyaṃ tathā cāṣagataṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान्यपि दशोक्तानि भूमिगानीह नामतः । आद्यं पादं च जनितं कृत्वोद्वाहितमाचरेत्
etānyapi daśoktāni bhūmigānīha nāmataḥ / ādyaṃ pādaṃ ca janitaṃ kṛtvodvāhitamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलातं वामकं चैव पार्श्वक्रान्तं च दक्षिणम् । सूचीवामं पुनश्चैव पार्श्वक्रान्तं च दक्षिणम्
alātaṃ vāmakaṃ caiva pārśvakrāntaṃ ca dakṣiṇam / sūcīvāmaṃ punaścaiva pārśvakrāntaṃ ca dakṣiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूचीं वामक्रमं दद्यादपक्रान्तं च दक्षिणम् । सूचीवामं पुनश्चैव त्रिकं च परिवर्तयेत्
sūcīṃ vāmakramaṃ dadyādapakrāntaṃ ca dakṣiṇam / sūcīvāmaṃ punaścaiva trikaṃ ca parivartayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा दक्षिणमुद्वृत्तमलातञ्चैव वामकम् । परिच्छिन्नं तु कर्तव्यं बाह्यभ्रमरकेण हि
tathā dakṣiṇamudvṛttamalātañcaiva vāmakam / paricchinnaṃ tu kartavyaṃ bāhyabhramarakeṇa hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिक्रान्तं पुनर्वामं दण्डपादञ्च दक्षिणम् । विज्ञेयमेतद् व्यायामे त्वतिक्रान्तं तु मण्डलम्
atikrāntaṃ punarvāmaṃ daṇḍapādañca dakṣiṇam / vijñeyametad vyāyāme tvatikrāntaṃ tu maṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यं तु जनितं कृत्वा तेनैव च निकुट्टकम् । आस्पन्दितं तु वामेन पार्श्वक्रान्तं च दक्षिणम्
ādyaṃ tu janitaṃ kṛtvā tenaiva ca nikuṭṭakam / āspanditaṃ tu vāmena pārśvakrāntaṃ ca dakṣiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामं सूचीपदं दद्यादपक्रान्तञ्च दक्षिणम् । भुजङ्गत्रासितं वाममतिक्रान्तं च दक्षिणम्
vāmaṃ sūcīpadaṃ dadyādapakrāntañca dakṣiṇam / bhujaṅgatrāsitaṃ vāmamatikrāntaṃ ca dakṣiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्वृत्तं दक्षिणं चैवाऽलातं चैवात्र वामकम् । पार्श्वक्रान्तं पुनः सव्यं सूचीवामक्रमं तथा
udvṛttaṃ dakṣiṇaṃ caivā'lātaṃ caivātra vāmakam / pārśvakrāntaṃ punaḥ savyaṃ sūcīvāmakramaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विक्षेपो दक्षिणस्य स्यादपक्रान्तं च वामकम् । बाह्यभ्रमरकं चैव विक्षेपं चैव योजयेत्
vikṣepo dakṣiṇasya syādapakrāntaṃ ca vāmakam / bāhyabhramarakaṃ caiva vikṣepaṃ caiva yojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विज्ञेयमेतद्व्यायामे विचित्रं नाम मण्डलम् । कृत्वोर्ध्वजानुचरणमाद्यं सूचीं प्रयोजयेत्
vijñeyametadvyāyāme vicitraṃ nāma maṇḍalam / kṛtvordhvajānucaraṇamādyaṃ sūcīṃ prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपक्रान्तः पुनर्वाम आद्यः पार्श्वगतो भवेत् । वामसूचीं पुनर्दद्यात् त्रिकञ्च परिवर्तयेत्
apakrāntaḥ punarvāma ādyaḥ pārśvagato bhavet / vāmasūcīṃ punardadyāt trikañca parivartayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्श्वक्रान्तं पुनश्चाद्यमतिक्रान्तञ्च वामकम् । सूचीवामक्रमं कृत्वा ह्यपक्रान्तश्च वामकम्
pārśvakrāntaṃ punaścādyamatikrāntañca vāmakam / sūcīvāmakramaṃ kṛtvā hyapakrāntaśca vāmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्श्वक्रान्तं पुनश्चाद्यमतिक्रान्तं च वामकम् । परिच्छिन्नं च कर्तव्यं बाह्यभ्रमणकेन हि
pārśvakrāntaṃ punaścādyamatikrāntaṃ ca vāmakam / paricchinnaṃ ca kartavyaṃ bāhyabhramaṇakena hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष चारीप्रयोगस्तु कार्यो ललितसञ्चरैः । सूचीवामपदं दद्यात् त्रिकञ्च परिवर्तयेत्
eṣa cārīprayogastu kāryo lalitasañcaraiḥ / sūcīvāmapadaṃ dadyāt trikañca parivartayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्श्वक्रान्तः पुनश्चाद्यो वामो ऽतिक्रान्त एव च । सूचीमाद्यं पुनर्दद्यादतिक्रान्तञ्च वामकम्
pārśvakrāntaḥ punaścādyo vāmo 'tikrānta eva ca / sūcīmādyaṃ punardadyādatikrāntañca vāmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्श्वक्रान्तं पुनश्चाद्यं सूचीविद्धे तु मण्डले । आद्यस्तु जनितो भूत्वा स च दण्डक्रमो भवेत्
pārśvakrāntaṃ punaścādyaṃ sūcīviddhe tu maṇḍale / ādyastu janito bhūtvā sa ca daṇḍakramo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामसूचीं पुनर्दद्यात् त्रिकञ्च परिवर्तयेत् । उद्वृत्तो दक्षिणश्च स्यादलातश्चैव वामकः
vāmasūcīṃ punardadyāt trikañca parivartayet / udvṛtto dakṣiṇaśca syādalātaścaiva vāmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्श्वक्रान्तः पुनश्चाद्यो भुजङ्गत्रासितस्तथा । अतिक्रान्तः पुनर्वामो दण्डपादश्च दक्षिणः
pārśvakrāntaḥ punaścādyo bhujaṅgatrāsitastathā / atikrāntaḥ punarvāmo daṇḍapādaśca dakṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामसूचीत्रिकावर्तो दण्डपादे तु मण्डले । आद्यं तु जनितं कृत्वा तेनैव च निकुट्टकम्
vāmasūcītrikāvarto daṇḍapāde tu maṇḍale / ādyaṃ tu janitaṃ kṛtvā tenaiva ca nikuṭṭakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्पन्दितं च वामेन ह्युद्वृत्तं दक्षिणेन च । अलातं वामकं पादं सूचीं दद्यात्तु दक्षिणम्
āspanditaṃ ca vāmena hyudvṛttaṃ dakṣiṇena ca / alātaṃ vāmakaṃ pādaṃ sūcīṃ dadyāttu dakṣiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्श्वक्रान्तः पुनर्वाम आक्षिप्तो दक्षिणस्तथा । समावर्त्य त्रिकं चैव दण्डपादं प्रसारयेत्
pārśvakrāntaḥ punarvāma ākṣipto dakṣiṇastathā / samāvartya trikaṃ caiva daṇḍapādaṃ prasārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूचीवामपदं दद्यात् त्रिकं तु परिवर्तयेत् । भुजङ्गत्रासितश्चाद्यो वामो ऽतिक्रान्त एव च
sūcīvāmapadaṃ dadyāt trikaṃ tu parivartayet / bhujaṅgatrāsitaścādyo vāmo 'tikrānta eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष चारीप्रयोगस्तु विहृते मण्डले भवेत् । सूचीमाद्यक्रमं कृत्वा चाऽपक्रान्तं च वामकम्
eṣa cārīprayogastu vihṛte maṇḍale bhavet / sūcīmādyakramaṃ kṛtvā cā'pakrāntaṃ ca vāmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्श्वक्रान्तस्ततश्चाद्यो ऽप्यलातश्चैव वामकः । भ्रान्त्वा चारीभिरेताभिः पर्यायेणाथ मण्डलम्
pārśvakrāntastataścādyo 'pyalātaścaiva vāmakaḥ / bhrāntvā cārībhiretābhiḥ paryāyeṇātha maṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षट्संख्यं सप्तसंख्यं च ललितैः पादविक्रमैः । अधिकुर्यादपक्रान्तमतिक्रान्तं च वामकम्
ṣaṭsaṃkhyaṃ saptasaṃkhyaṃ ca lalitaiḥ pādavikramaiḥ / adhikuryādapakrāntamatikrāntaṃ ca vāmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपक्रन्तः पुनश्चाद्यो वामो ऽतिक्रान्त एव च । पादभ्रमरकश्च स्यादलाते खलु मण्डले
apakrantaḥ punaścādyo vāmo 'tikrānta eva ca / pādabhramarakaśca syādalāte khalu maṇḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूचीमाद्यक्रमं कृत्वा ह्यपक्रान्तं च वामकम् । आद्यो दण्डक्रमश्चैव सूचीपादस्तु वामकः
sūcīmādyakramaṃ kṛtvā hyapakrāntaṃ ca vāmakam / ādyo daṇḍakramaścaiva sūcīpādastu vāmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्यस्त्रिकविवर्तश्च पार्श्वक्रान्तश्च दक्षिणः । आक्षिप्तं वामकं कुर्यात् दण्डपार्श्वं च दक्षिणम्
kāryastrikavivartaśca pārśvakrāntaśca dakṣiṇaḥ / ākṣiptaṃ vāmakaṃ kuryāt daṇḍapārśvaṃ ca dakṣiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उरुद्वृत्तं च तेनैव कर्तव्यं दक्षिणेन तु । सूचीवामक्रमं कृत्वा त्रिकं च परिवर्तयेत्
urudvṛttaṃ ca tenaiva kartavyaṃ dakṣiṇena tu / sūcīvāmakramaṃ kṛtvā trikaṃ ca parivartayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलातश्च भवेद्वामः पार्श्वक्रान्तश्च दक्षिणः । अतिक्रान्तः पुनर्वामो वामबन्धे तु मण्डले
alātaśca bhavedvāmaḥ pārśvakrāntaśca dakṣiṇaḥ / atikrāntaḥ punarvāmo vāmabandhe tu maṇḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूचीमाद्यक्रमं कृत्वा ह्यपक्रान्तं च वामकम् । पार्श्वक्रान्तः पुनश्चाद्यो भुजङ्गत्रासितः स च
sūcīmādyakramaṃ kṛtvā hyapakrāntaṃ ca vāmakam / pārśvakrāntaḥ punaścādyo bhujaṅgatrāsitaḥ sa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिक्रान्तः पुनर्वाम आक्षिप्तो दक्षिणस्तथा । अतिक्रान्तः पुनर्वाम उरुद्वृत्तस्तथैव च
atikrāntaḥ punarvāma ākṣipto dakṣiṇastathā / atikrāntaḥ punarvāma urudvṛttastathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलातश्च पुनर्वामः पार्श्वक्रान्तश्च दक्षिणः । सूचीवामं पुनर्दद्यादपक्रान्तस्तु दक्षिणः
alātaśca punarvāmaḥ pārśvakrāntaśca dakṣiṇaḥ / sūcīvāmaṃ punardadyādapakrāntastu dakṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिक्रान्तः पुनर्वामः कार्यो ललितसंज्ञकः । एष पादप्रसारस्तु ललिते मण्डले भवेत्
atikrāntaḥ punarvāmaḥ kāryo lalitasaṃjñakaḥ / eṣa pādaprasārastu lalite maṇḍale bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूचीवामक्रमं कृत्वा ह्यपक्रान्तश्च वामकम् । पार्श्वक्रान्तं पुनश्चाद्यं वामपार्श्वक्रमं तथा
sūcīvāmakramaṃ kṛtvā hyapakrāntaśca vāmakam / pārśvakrāntaṃ punaścādyaṃ vāmapārśvakramaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रान्त्वा चारीभिरेताभिः पर्यायेणाथ मण्डलम् । वामसूचीं ततो दद्यादपक्रान्तं च दक्षिणम्
bhrāntvā cārībhiretābhiḥ paryāyeṇātha maṇḍalam / vāmasūcīṃ tato dadyādapakrāntaṃ ca dakṣiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वभावगमने ह्येतन्मण्डलं संविधीयते । क्रान्तमेतत्तु विज्ञेयं नामतो नाट्ययोक्तृभिः
svabhāvagamane hyetanmaṇḍalaṃ saṃvidhīyate / krāntametattu vijñeyaṃ nāmato nāṭyayoktṛbhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान्याकाशगामीनि ज्ञेयान्येवं दशैव तु । अतः परं प्रवक्ष्यामि भौमानामिह लक्षणम्
etānyākāśagāmīni jñeyānyevaṃ daśaiva tu / ataḥ paraṃ pravakṣyāmi bhaumānāmiha lakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यस्तु जनितः कार्यो वामश्चास्पन्दितो भवेत् । शकटास्यः पुनश्चाद्यो वामश्चापि प्रसारितः
ādyastu janitaḥ kāryo vāmaścāspandito bhavet / śakaṭāsyaḥ punaścādyo vāmaścāpi prasāritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यो भ्रमरकः कार्यस्त्रिकं च परिवर्तयेत् । आस्कन्दितः पुनर्वामः शकटास्यश्च दक्षिणः
ādyo bhramarakaḥ kāryastrikaṃ ca parivartayet / āskanditaḥ punarvāmaḥ śakaṭāsyaśca dakṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामः पृष्ठापसर्पी च दद्याद् भ्रमरकं तथा । स एवास्पन्दितः कार्यस्त्वेतद् भ्रमरमण्डलम्
vāmaḥ pṛṣṭhāpasarpī ca dadyād bhramarakaṃ tathā / sa evāspanditaḥ kāryastvetad bhramaramaṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यो भ्रमरकः कार्यो वामश्चैवाड्डितो भवेत् । कार्यस्त्रिकविवर्त्तश्च शकटास्यश्च दक्षिणः
ādyo bhramarakaḥ kāryo vāmaścaivāḍḍito bhavet / kāryastrikavivarttaśca śakaṭāsyaśca dakṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उरुद्वृत्तः स एव स्याद्वामश्चैवापसर्पितः । कार्यस्त्रिकविवर्त्तश्च दक्षिणः स्पन्दितो भवेत्
urudvṛttaḥ sa eva syādvāmaścaivāpasarpitaḥ / kāryastrikavivarttaśca dakṣiṇaḥ spandito bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शकटास्यो भवेद्वामस्तदेवास्फोटनं भवेत् । एतदास्पन्दितं नाम व्यायामे युद्धमण्डलम्
śakaṭāsyo bhavedvāmastadevāsphoṭanaṃ bhavet / etadāspanditaṃ nāma vyāyāme yuddhamaṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यस्तु जनितं कृत्वा वामश्चैव निकुट्टकम् । शकटास्यः पुनश्चाद्य उरुद्वृत्तः स एव तु
ādyastu janitaṃ kṛtvā vāmaścaiva nikuṭṭakam / śakaṭāsyaḥ punaścādya urudvṛttaḥ sa eva tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृष्ठापसर्पी वामश्च स च चाषगतिर्भवेत् । आस्पन्दितः पुनर्दक्षः शकटास्यश्च वामकः
pṛṣṭhāpasarpī vāmaśca sa ca cāṣagatirbhavet / āspanditaḥ punardakṣaḥ śakaṭāsyaśca vāmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यो भ्रमरकश्चैव त्रिकं च परिवर्तयेत् । पृष्ठापसर्पी वामश्चेत्यावर्तं मण्डलं भवेत्
ādyo bhramarakaścaiva trikaṃ ca parivartayet / pṛṣṭhāpasarpī vāmaścetyāvartaṃ maṇḍalaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समपादं बुधः कृत्वा स्थानं हस्तौ प्रसारयेत् । निरन्तरावूर्ध्वतलावावेष्ट्योद्वेष्ट्य चैव हि
samapādaṃ budhaḥ kṛtvā sthānaṃ hastau prasārayet / nirantarāvūrdhvatalāvāveṣṭyodveṣṭya caiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटीतटे विनिक्षिप्य चाद्यमावर्त्तयेत् क्रमात् । यथाक्रमं पुनर्वाममावर्तेन प्रसारयेत्
kaṭītaṭe vinikṣipya cādyamāvarttayet kramāt / yathākramaṃ punarvāmamāvartena prasārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चारया चानया भ्रान्त्वा पर्यायेणाथ मण्डलम् । समोत्सरितमेतत्तु कार्यं व्यायाममण्डलम्
cārayā cānayā bhrāntvā paryāyeṇātha maṇḍalam / samotsaritametattu kāryaṃ vyāyāmamaṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादैस्तु भूमिसंयुक्तैः सूचीविद्धैस्तथैव च । एडकाक्रीडितैश्चैव तूर्णैस्त्रिकविवर्तितैः
pādaistu bhūmisaṃyuktaiḥ sūcīviddhaistathaiva ca / eḍakākrīḍitaiścaiva tūrṇaistrikavivartitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूचीविद्धापविद्धैश्च क्रमेणावृत्त्य मण्डलम् । एडकाक्रीडितं विद्यात् खण्डमण्डलसंज्ञितम्
sūcīviddhāpaviddhaiśca krameṇāvṛttya maṇḍalam / eḍakākrīḍitaṃ vidyāt khaṇḍamaṇḍalasaṃjñitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सव्यमुद्घट्टितं कृत्वा तेनैवावर्तमाचरेत् । तेनैवास्कन्दितः कार्यः शकटास्यश्च वामकः
savyamudghaṭṭitaṃ kṛtvā tenaivāvartamācaret / tenaivāskanditaḥ kāryaḥ śakaṭāsyaśca vāmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यः पृष्ठापसर्पी च स च चाषगतिर्भवेत् । अड्डितश्च पुनर्वाम आद्यश्चैवापसर्पितः
ādyaḥ pṛṣṭhāpasarpī ca sa ca cāṣagatirbhavet / aḍḍitaśca punarvāma ādyaścaivāpasarpitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामो भ्रमरकः कार्य आद्य आस्कन्दितो भवेत् । तेनैवास्फोटनं कुर्यादेतदड्डितमण्डलम्
vāmo bhramarakaḥ kārya ādya āskandito bhavet / tenaivāsphoṭanaṃ kuryādetadaḍḍitamaṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यं तु जनितं कृत्वा तेनैव च निकुट्टकम् । स एव शकटास्यश्च वामश्चास्कन्दितो भवेत्
ādyaṃ tu janitaṃ kṛtvā tenaiva ca nikuṭṭakam / sa eva śakaṭāsyaśca vāmaścāskandito bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विज्ञेयं शकटास्यं तु व्यायामे युद्धमण्डलम् । पादैश्च शकटास्यस्थैः पर्यायेणाथ मण्डलम्
vijñeyaṃ śakaṭāsyaṃ tu vyāyāme yuddhamaṇḍalam / pādaiśca śakaṭāsyasthaiḥ paryāyeṇātha maṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यस्तु जनितो भूत्वा स एवास्कन्दितो भवेत् । अपसर्पी पुनर्वामः शकटास्यश्च दक्षिणः
ādyastu janito bhūtvā sa evāskandito bhavet / apasarpī punarvāmaḥ śakaṭāsyaśca dakṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रान्त्वा चारीभिरेताभिः पर्यायेणाथ मण्डलम् । अध्यर्धमेतद्विज्ञेयं नियुद्धे चापि मण्डलम्
bhrāntvā cārībhiretābhiḥ paryāyeṇātha maṇḍalam / adhyardhametadvijñeyaṃ niyuddhe cāpi maṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूचीमाद्यक्रमं कृत्वा ह्यपक्रान्तं च वामकम् । भुजङ्गत्रासितश्चाद्य एवमेव तु वामकः
sūcīmādyakramaṃ kṛtvā hyapakrāntaṃ ca vāmakam / bhujaṅgatrāsitaścādya evameva tu vāmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुजङ्गत्रासितैर्भ्रान्त्वा पादैरपि च मण्डलम् । पिष्टकुट्टं च विज्ञेयं चारीभिर्मण्डलं बुधैः
bhujaṅgatrāsitairbhrāntvā pādairapi ca maṇḍalam / piṣṭakuṭṭaṃ ca vijñeyaṃ cārībhirmaṇḍalaṃ budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वैश्चाषगतैः पादैः परिभ्राम्य तु मण्डलम् । एतच्चाषगतं विद्यान्नियुद्धे चापि मण्डलम्
sarvaiścāṣagataiḥ pādaiḥ paribhrāmya tu maṇḍalam / etaccāṣagataṃ vidyānniyuddhe cāpi maṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाचारीसमुत्थानि मण्डलानि समासतः । उक्तान्यतः परं चैव समचारीणि योजयेत्
nānācārīsamutthāni maṇḍalāni samāsataḥ / uktānyataḥ paraṃ caiva samacārīṇi yojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समचारीप्रयोगो यस्तत्समं नाम मण्डलम् । आचार्यबुद्ध्या तानीह कर्तव्यानि प्रयोक्तृभिः
samacārīprayogo yastatsamaṃ nāma maṇḍalam / ācāryabuddhyā tānīha kartavyāni prayoktṛbhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतानि खण्डानि समण्डलानि युद्धे नियुद्धे च परिक्रमे च । लीलाङ्गमाधुर्यपुरस्कृतानि कार्याणि वाद्यानुगतानि तज्ज्ञैः
etāni khaṇḍāni samaṇḍalāni yuddhe niyuddhe ca parikrame ca / līlāṅgamādhuryapuraskṛtāni kāryāṇi vādyānugatāni tajjñaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.