Bharata: Natyasastra 28

गान्धारसप्तमापेतं पाञ्चस्वर्यं विधीयते । षाडवं चाप्यगान्धारं कर्तव्यं तु प्रयोगतः

gāndhārasaptamāpetaṃ pāñcasvaryaṃ vidhīyate / ṣāḍavaṃ cāpyagāndhāraṃ kartavyaṃ tu prayogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्जमध्यमयोश्चात्र कार्यं बाहुल्यमेव हि । गान्धारलङ्घनं चात्र कार्यं नित्यं प्रयोक्तृभिः

ṣaḍjamadhyamayoścātra kāryaṃ bāhulyameva hi / gāndhāralaṅghanaṃ cātra kāryaṃ nityaṃ prayoktṛbhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यमोदीच्यवा पूर्णा ह्यंश एकस्तु पञ्चमः । शेषो विधिस्तु कर्तव्यो गान्धारोदीच्यवां गतः

madhyamodīcyavā pūrṇā hyaṃśa ekastu pañcamaḥ / śeṣo vidhistu kartavyo gāndhārodīcyavāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वावंशावथ पञ्चम्यामृषभः पञ्चमस्तथा । स(ऋ)निषादावपन्यासौ न्यासश्चैव तु पञ्चमः

dvāvaṃśāvatha pañcamyāmṛṣabhaḥ pañcamastathā / sa(ṛ)niṣādāvapanyāsau nyāsaścaiva tu pañcamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्यमावत्तु कर्तव्ये षाडवौडुविते तथा । दौर्बल्यं चात्र कर्तव्यं षड्जगान्धारमध्यमैः

madhyamāvattu kartavye ṣāḍavauḍuvite tathā / daurbalyaṃ cātra kartavyaṃ ṣaḍjagāndhāramadhyamaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्यादप्यत्र सञ्चारं पञ्चमस्यार्षभस्य च । गान्धारगमनं चैव कार्यं त्वल्पश्च सप्तमः

kuryādapyatra sañcāraṃ pañcamasyārṣabhasya ca / gāndhāragamanaṃ caiva kāryaṃ tvalpaśca saptamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ गान्धारपञ्चम्याः पञ्चम्ॐऽशः प्रकीर्तितः । तारगत्या तु षड्जो ऽपि कदाचिन्नातिवर्तते

atha gāndhārapañcamyāḥ pañcamoṃ'śaḥ prakīrtitaḥ / tāragatyā tu ṣaḍjo 'pi kadācinnātivartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषभः पञ्चमश्चैव ह्यपन्यासौ प्रकीर्तितौ । न्यासश्चैव तु गान्धारो सा च पूर्णस्वरा सदा । पञ्चम्या यश्च गान्धार्याः सञ्चारः स विधीयते

ṛṣabhaḥ pañcamaścaiva hyapanyāsau prakīrtitau / nyāsaścaiva tu gāndhāro sā ca pūrṇasvarā sadā / pañcamyā yaśca gāndhāryāḥ sañcāraḥ sa vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चमश्चार्षभश्चैव गान्धारो ऽथ निषादवान् । चत्वार्ॐऽशा भवन्त्यान्ध्र्यामपन्यासास्त एव हि

pañcamaścārṣabhaścaiva gāndhāro 'tha niṣādavān / catvāroṃ'śā bhavantyāndhryāmapanyāsāsta eva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गान्धारश्च भवेन्न्यासः षड्जापेतं तु षाडवम् । गान्धारार्षभयोश्चापि सञ्चारस्तु परस्परम्

gāndhāraśca bhavennyāsaḥ ṣaḍjāpetaṃ tu ṣāḍavam / gāndhārārṣabhayoścāpi sañcārastu parasparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तमस्य च षष्ठस्य न्यासो गत्यनुपूर्वशः । षड्जस्य लङ्घनं चात्र नास्ति चौडुवितं सदा

saptamasya ca ṣaṣṭhasya nyāso gatyanupūrvaśaḥ / ṣaḍjasya laṅghanaṃ cātra nāsti cauḍuvitaṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दयन्त्याः क्रमान् न्यासापन्यासांशाः प्रकीर्तिताः । गान्धारो मध्यमश्चैव पञ्चमश्चैव नित्यशः

nandayantyāḥ kramān nyāsāpanyāsāṃśāḥ prakīrtitāḥ / gāndhāro madhyamaścaiva pañcamaścaiva nityaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्जो लोप्यश्च लङ्घ्यश्च नान्ध्रीसञ्चरणं भवेत् । लङ्घनं ह्यृषभस्यापि तच्च मन्द्रगतं स्मृतम्

ṣaḍjo lopyaśca laṅghyaśca nāndhrīsañcaraṇaṃ bhavet / laṅghanaṃ hyṛṣabhasyāpi tacca mandragataṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारगत्या तु षड्जस्तु कदाचिन्नातिवर्तते । गान्धारो वा ग्रहः कार्यस्तथा न्यासश्च नित्यशः

tāragatyā tu ṣaḍjastu kadācinnātivartate / gāndhāro vā grahaḥ kāryastathā nyāsaśca nityaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्मारव्याः स्मृता ह्यंशा आर्षभः पञ्चमस्तथा । धैवतश्च निषादश्चाप्यपन्यासास्त एव तु । पञ्चमश्च भवेन्न्यासो हैनस्वर्यं न चात्र तु

kārmāravyāḥ smṛtā hyaṃśā ārṣabhaḥ pañcamastathā / dhaivataśca niṣādaścāpyapanyāsāsta eva tu / pañcamaśca bhavennyāso hainasvaryaṃ na cātra tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गान्धारस्य विशेषेण सर्वतो गमनं भवेत्

gāndhārasya viśeṣeṇa sarvato gamanaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैशिक्यास्तु तथा ह्यंशाः सर्वे चैवार्षभं विना । एत एव ह्यपन्यासा न्यासौ गान्धारसप्तमौ

kaiśikyāstu tathā hyaṃśāḥ sarve caivārṣabhaṃ vinā / eta eva hyapanyāsā nyāsau gāndhārasaptamau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धैवतेंशे निषादे च न्यासः पञ्चम इष्यते । अपन्यासः कदाचित्तु ऋषभो ऽपि विधीयते

dhaivateṃśe niṣāde ca nyāsaḥ pañcama iṣyate / apanyāsaḥ kadācittu ṛṣabho 'pi vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आर्षभे षाडवं चात्र धैवतर्षभवर्जितम् । तथा चौडुवितं कुर्याद् बलिनौ चान्त्यपञ्चमौ

ārṣabhe ṣāḍavaṃ cātra dhaivatarṣabhavarjitam / tathā cauḍuvitaṃ kuryād balinau cāntyapañcamau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दौर्बल्यमृषभस्यात्र लङ्घनं च विशेषतः । अंशवत् कल्पितश्चान्यैः षाडवे तु विधीयते । षड्जमध्यावदत्रापि सञ्चारस्तु भवेदिह

daurbalyamṛṣabhasyātra laṅghanaṃ ca viśeṣataḥ / aṃśavat kalpitaścānyaiḥ ṣāḍave tu vidhīyate / ṣaḍjamadhyāvadatrāpi sañcārastu bhavediha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमेता बुधैर्ज्ञेया जातयो दशलक्षणाः । यथा यस्मिन् रसे याश्च गदतो मे निबोधत

evametā budhairjñeyā jātayo daśalakṣaṇāḥ / yathā yasmin rase yāśca gadato me nibodhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.