Bharata: Natyasastra 30

इति भरतीये नाट्यशास्त्रे ततातोद्यविधानं नाम एकोनत्रिंशत्तमो ऽध्यायः त्रिंशो ऽध्यायः अतोद्यं सुषिरं नाम ज्ञेयं वंशगतं बुधैः । वैण एव विधिस्तत्र स्वरग्रामसमाश्रयः

iti bharatīye nāṭyaśāstre tatātodyavidhānaṃ nāma ekonatriṃśattamo 'dhyāyaḥ triṃśo 'dhyāyaḥ atodyaṃ suṣiraṃ nāma jñeyaṃ vaṃśagataṃ budhaiḥ / vaiṇa eva vidhistatra svaragrāmasamāśrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विकत्रिकचतुष्कास्तु ज्ञेया वंशगताः स्वराः । कम्प्यमानार्थमुक्ताश्च व्यक्तमुक्तास्तथैव च

dvikatrikacatuṣkāstu jñeyā vaṃśagatāḥ svarāḥ / kampyamānārthamuktāśca vyaktamuktāstathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोपरि यथा ह्येकः स्वरो वैणस्वरान्तरे । प्राप्नोत्यन्यत्वमेवेह तथा वंशगतो ऽपि हि

tatropari yathā hyekaḥ svaro vaiṇasvarāntare / prāpnotyanyatvameveha tathā vaṃśagato 'pi hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विकस्त्रिकश्चतुष्को वा श्रुतिसङ्ख्यो भवेत् स्वरः । अनीरणात्तु शेषाणां स्वराणामपि सम्भवः । अङ्गुलीवादनकृतं तच्च मे सन्निबोधत

dvikastrikaścatuṣko vā śrutisaṅkhyo bhavet svaraḥ / anīraṇāttu śeṣāṇāṃ svarāṇāmapi sambhavaḥ / aṅgulīvādanakṛtaṃ tacca me sannibodhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यक्तमुक् ताङ्गुलिस्तत्र स्वरो ज्ञेयश्चतुःश्रुतिः । कम्प्यमानाङ्गुलिश्चैव त्रिश्रुतिः परिकीर्तितः । द्विको ऽर्धाङ्गुलिमुक्तः स्यादिति श्रुत्याश्रिताः स्वराः

vyaktamuk tāṅgulistatra svaro jñeyaścatuḥśrutiḥ / kampyamānāṅguliścaiva triśrutiḥ parikīrtitaḥ / dviko 'rdhāṅgulimuktaḥ syāditi śrutyāśritāḥ svarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते स्युर्मध्यमग्रामे भूयः षड्जाश्रिताः पुनः । व्यक्तमुक् ताङ्गुलिकृताः षड्जमध्यमपञ्चमाः

ete syurmadhyamagrāme bhūyaḥ ṣaḍjāśritāḥ punaḥ / vyaktamuk tāṅgulikṛtāḥ ṣaḍjamadhyamapañcamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषभो धैवतश्चापि कम्प्यमानाङ्गुलीकृतौ । अर्धमुक्ताङ्गुलिश्चैव गान्धारो ऽथ निषादवान्

ṛṣabho dhaivataścāpi kampyamānāṅgulīkṛtau / ardhamuktāṅguliścaiva gāndhāro 'tha niṣādavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वरसाधारणश्चापि काकल्यन्तरसंज्ञया । निषादगान्धारकृतौ षड्जमध्यमयोरपि

svarasādhāraṇaścāpi kākalyantarasaṃjñayā / niṣādagāndhārakṛtau ṣaḍjamadhyamayorapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपर्यया सन्निकर्षे श्रुतिलक्षणसिद्धितः । वैणकण्ठप्रवेशेन सिद्धा एकाश्रिताः स्वराः

viparyayā sannikarṣe śrutilakṣaṇasiddhitaḥ / vaiṇakaṇṭhapraveśena siddhā ekāśritāḥ svarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यं यं गाता स्वरं गच्छेत् तं तं वंशेन वादयेत् । शारीरवैणवंश्यानामेकीभावः प्रशस्यते

yaṃ yaṃ gātā svaraṃ gacchet taṃ taṃ vaṃśena vādayet / śārīravaiṇavaṃśyānāmekībhāvaḥ praśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविचलितमविच्छिन्नं वर्णालङ्कारसंयुतं विधिवत् । ललितं मधुरं स्निग्धं वेणोरेवं स्मृतं वाद्यम्

avicalitamavicchinnaṃ varṇālaṅkārasaṃyutaṃ vidhivat / lalitaṃ madhuraṃ snigdhaṃ veṇorevaṃ smṛtaṃ vādyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमेतत् स्वरगतं विज्ञेयंगानयोक्तृभिः । अतः परं प्रवक्ष्यामि धनातोद्यविकल्पनम्

evametat svaragataṃ vijñeyaṃgānayoktṛbhiḥ / ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dhanātodyavikalpanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.