Library·Bhāgavata Purāṇa·1·1.18

Bhāgavata Purāṇa 1.18

सूत उवाच यो वै द्रौण्यस्त्रविप्लुष्टो न मातुरुदरे मृतः अनुग्रहाद्भगवतः कृष्णस्याद्भुतकर्मणः

sūta uvāca yo vai drauṇyastravipluṣṭo na māturudare mṛtaḥ anugrahādbhagavataḥ kṛṣṇasyādbhutakarmaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मकोपोत्थिताद्यस्तु तक्षकात् प्राणविप्लवात् न सम्मुमोहोरुभयाद्भगवत्यर्पिताशयः

brahmakopotthitādyastu takṣakāt prāṇaviplavāt na sammumohorubhayādbhagavatyarpitāśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्सृज्य सर्वतः सङ्गं विज्ञाताजितसंस्थितिः वैयासकेर्जहौ शिष्यो गङ्गायां स्वं कलेवरम्

utsṛjya sarvataḥ saṅgaṃ vijñātājitasaṃsthitiḥ vaiyāsakerjahau śiṣyo gaṅgāyāṃ svaṃ kalevaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नोत्तमश्लोकवार्तानां जुषतां तत्कथामृतम् स्यात् सम्भ्रमो ऽन्तकाले ऽपि स्मरतां तत्पदाम्बुजम्

nottamaślokavārtānāṃ juṣatāṃ tatkathāmṛtam syāt sambhramo 'ntakāle 'pi smaratāṃ tatpadāmbujam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावत् कलिर्न प्रभवेत् प्रविष्टो ऽपीह सर्वतः यावदीशो महान् उर्व्याम् आभिमन्यव एकराट्

tāvat kalirna prabhavet praviṣṭo 'pīha sarvataḥ yāvadīśo mahān urvyām ābhimanyava ekarāṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिन्न् अहनि यर्ह्येव भगवान् उत्ससर्ज गाम् तदैवेहानुवृत्तो ऽसावधर्मप्रभवः कलिः

yasminn ahani yarhyeva bhagavān utsasarja gām tadaivehānuvṛtto 'sāvadharmaprabhavaḥ kaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानुद्वेष्टि कलिं सम्राट् सारङ्ग इव सारभुक् कुशलान्याशु सिद्ध्यन्ति नेतराणि कृतानि यत्

nānudveṣṭi kaliṃ samrāṭ sāraṅga iva sārabhuk kuśalānyāśu siddhyanti netarāṇi kṛtāni yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं नु बालेषु शूरेण कलिना धीरभीरुणा अप्रमत्तः प्रमत्तेषु यो वृको नृषु वर्तते

kiṃ nu bāleṣu śūreṇa kalinā dhīrabhīruṇā apramattaḥ pramatteṣu yo vṛko nṛṣu vartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपवर्णितम् एतद्वः पुण्यं पारीक्षितं मया वासुदेवकथोपेतम् आख्यानं यदपृच्छत

upavarṇitam etadvaḥ puṇyaṃ pārīkṣitaṃ mayā vāsudevakathopetam ākhyānaṃ yadapṛcchata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या याः कथा भगवतः कथनीयोरुकर्मणः गुणकर्माश्रयाः पुम्भिः संसेव्यास्ता बुभूषुभिः

yā yāḥ kathā bhagavataḥ kathanīyorukarmaṇaḥ guṇakarmāśrayāḥ pumbhiḥ saṃsevyāstā bubhūṣubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषय ऊचुः सूत जीव समाः सौम्य शाश्वतीर्विशदं यशः यस्त्वं शंससि कृष्णस्य मर्त्यानाम् अमृतं हि नः

ṛṣaya ūcuḥ sūta jīva samāḥ saumya śāśvatīrviśadaṃ yaśaḥ yastvaṃ śaṃsasi kṛṣṇasya martyānām amṛtaṃ hi naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मण्यस्मिन्न् अनाश्वासे धूमधूम्रात्मनां भवान् आपाययति गोविन्द पादपद्मासवं मधु

karmaṇyasminn anāśvāse dhūmadhūmrātmanāṃ bhavān āpāyayati govinda pādapadmāsavaṃ madhu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलयाम लवेनापि न स्वर्गं नापुनर्भवम् भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किम् उताशिषः

tulayāma lavenāpi na svargaṃ nāpunarbhavam bhagavatsaṅgisaṅgasya martyānāṃ kim utāśiṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को नाम तृप्येद्रसवित् कथायां महत्तमैकान्तपरायणस्य नान्तं गुणानाम् अगुणस्य जग्मुर् योगेश्वरा ये भवपाद्ममुख्याः

ko nāma tṛpyedrasavit kathāyāṃ mahattamaikāntaparāyaṇasya nāntaṃ guṇānām aguṇasya jagmur yogeśvarā ye bhavapādmamukhyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन् नो भवान् वै भगवत्प्रधानो महत्तमैकान्तपरायणस्य हरेरुदारं चरितं विशुद्धं शुश्रूषतां नो वितनोतु विद्वन्

tan no bhavān vai bhagavatpradhāno mahattamaikāntaparāyaṇasya harerudāraṃ caritaṃ viśuddhaṃ śuśrūṣatāṃ no vitanotu vidvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वै महाभागवतः परीक्षिद् येनापवर्गाख्यम् अदभ्रबुद्धिः ज्ञानेन वैयासकिशब्दितेन भेजे खगेन्द्रध्वजपादमूलम्

sa vai mahābhāgavataḥ parīkṣid yenāpavargākhyam adabhrabuddhiḥ jñānena vaiyāsakiśabditena bheje khagendradhvajapādamūlam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन् नः परं पुण्यम् असंवृतार्थम् आख्यानम् अत्यद्भुतयोगनिष्ठम् आख्याह्यनन्ताचरितोपपन्नं पारीक्षितं भागवताभिरामम्

tan naḥ paraṃ puṇyam asaṃvṛtārtham ākhyānam atyadbhutayoganiṣṭham ākhyāhyanantācaritopapannaṃ pārīkṣitaṃ bhāgavatābhirāmam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत उवाच अहो वयं जन्मभृतो ऽद्य हास्म वृद्धानुवृत्त्यापि विलोमजाताः दौष्कुल्यम् आधिं विधुनोति शीघ्रं महत्तमानाम् अभिधानयोगः

sūta uvāca aho vayaṃ janmabhṛto 'dya hāsma vṛddhānuvṛttyāpi vilomajātāḥ dauṣkulyam ādhiṃ vidhunoti śīghraṃ mahattamānām abhidhānayogaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुतः पुनर्गृणतो नाम तस्य महत्तमैकान्तपरायणस्य यो ऽनन्तशक्तिर्भगवान् अनन्तो महद्गुणत्वाद्यम् अनन्तम् आहुः

kutaḥ punargṛṇato nāma tasya mahattamaikāntaparāyaṇasya yo 'nantaśaktirbhagavān ananto mahadguṇatvādyam anantam āhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतावतालं ननु सूचितेन गुणैरसाम्यानतिशायनस्य हित्वेतरान् प्रार्थयतो विभूतिर् यस्याङ्घ्रिरेणुं जुषते ऽनभीप्सोः

etāvatālaṃ nanu sūcitena guṇairasāmyānatiśāyanasya hitvetarān prārthayato vibhūtir yasyāṅghrireṇuṃ juṣate 'nabhīpsoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथापि यत्पादनखावसृष्टं जगद्विरिञ्चोपहृतार्हणाम्भः सेशं पुनात्यन्यतमो मुकुन्दात् को नाम लोके भगवत्पदार्थः

athāpi yatpādanakhāvasṛṣṭaṃ jagadviriñcopahṛtārhaṇāmbhaḥ seśaṃ punātyanyatamo mukundāt ko nāma loke bhagavatpadārthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रानुरक्ताः सहसैव धीरा व्यपोह्य देहादिषु सङ्गम् ऊढम् व्रजन्ति तत् पारमहंस्यम् अन्त्यं यस्मिन्न् अहिंसोपशमः स्वधर्मः

yatrānuraktāḥ sahasaiva dhīrā vyapohya dehādiṣu saṅgam ūḍham vrajanti tat pāramahaṃsyam antyaṃ yasminn ahiṃsopaśamaḥ svadharmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं हि पृष्टो ऽर्यमणो भवद्भिर् आचक्ष आत्मावगमो ऽत्र यावान् नभः पतन्त्यात्मसमं पतत्त्रिणस् तथा समं विष्णुगतिं विपश्चितः

ahaṃ hi pṛṣṭo 'ryamaṇo bhavadbhir ācakṣa ātmāvagamo 'tra yāvān nabhaḥ patantyātmasamaṃ patattriṇas tathā samaṃ viṣṇugatiṃ vipaścitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदा धनुरुद्यम्य विचरन् मृगयां वने मृगान् अनुगतः श्रान्तः क्षुधितस्तृषितो भृशम्

ekadā dhanurudyamya vicaran mṛgayāṃ vane mṛgān anugataḥ śrāntaḥ kṣudhitastṛṣito bhṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलाशयम् अचक्षाणः प्रविवेश तम् आश्रमम् ददर्श मुनिम् आसीनं शान्तं मीलितलोचनम्

jalāśayam acakṣāṇaḥ praviveśa tam āśramam dadarśa munim āsīnaṃ śāntaṃ mīlitalocanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिरुद्धेन्द्रियप्राण मनोबुद्धिम् उपारतम् स्थानत्रयात् परं प्राप्तं ब्रह्मभूतम् अविक्रियम्

pratiruddhendriyaprāṇa manobuddhim upāratam sthānatrayāt paraṃ prāptaṃ brahmabhūtam avikriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रकीर्णजटाच्छन्नं रौरवेणाजिनेन च विशुष्यत्तालुरुदकं तथाभूतम् अयाचत

viprakīrṇajaṭācchannaṃ rauraveṇājinena ca viśuṣyattālurudakaṃ tathābhūtam ayācata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलब्धतृणभूम्यादिरसम्प्राप्तार्घ्यसूनृतः अवज्ञातम् इवात्मानं मन्यमानश्चुकोप ह

alabdhatṛṇabhūmyādirasamprāptārghyasūnṛtaḥ avajñātam ivātmānaṃ manyamānaścukopa ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभूतपूर्वः सहसा क्षुत्तृड्भ्याम् अर्दितात्मनः ब्राह्मणं प्रत्यभूद्ब्रह्मन् मत्सरो मन्युरेव च

abhūtapūrvaḥ sahasā kṣuttṛḍbhyām arditātmanaḥ brāhmaṇaṃ pratyabhūdbrahman matsaro manyureva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु ब्रह्मऋषेरंसे गतासुम् उरगं रुषा विनिर्गच्छन् धनुष्कोट्या निधाय पुरम् आगतः

sa tu brahmaṛṣeraṃse gatāsum uragaṃ ruṣā vinirgacchan dhanuṣkoṭyā nidhāya puram āgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष किं निभृताशेष करणो मीलितेक्षणः मृषासमाधिराहोस्वित् किं नु स्यात् क्षत्रबन्धुभिः

eṣa kiṃ nibhṛtāśeṣa karaṇo mīlitekṣaṇaḥ mṛṣāsamādhirāhosvit kiṃ nu syāt kṣatrabandhubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य पुत्रो ऽतितेजस्वी विहरन् बालको ऽर्भकैः राज्ञाघं प्रापितं तातं श्रुत्वा तत्रेदम् अब्रवीत्

tasya putro 'titejasvī viharan bālako 'rbhakaiḥ rājñāghaṃ prāpitaṃ tātaṃ śrutvā tatredam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो अधर्मः पालानां पीव्नां बलिभुजाम् इव स्वामिन्यघं यद्दासानां द्वारपानां शुनाम् इव

aho adharmaḥ pālānāṃ pīvnāṃ balibhujām iva svāminyaghaṃ yaddāsānāṃ dvārapānāṃ śunām iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणैः क्षत्रबन्धुर्हि गृहपालो निरूपितः स कथं तद्गृहे द्वाःस्थः सभाण्डं भोक्तुम् अर्हति

brāhmaṇaiḥ kṣatrabandhurhi gṛhapālo nirūpitaḥ sa kathaṃ tadgṛhe dvāḥsthaḥ sabhāṇḍaṃ bhoktum arhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णे गते भगवति शास्तर्युत्पथगामिनाम् तद्भिन्नसेतून् अद्याहं शास्मि पश्यत मे बलम्

kṛṣṇe gate bhagavati śāstaryutpathagāminām tadbhinnasetūn adyāhaṃ śāsmi paśyata me balam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा रोषताम्राक्षो वयस्यान् ऋषिबालकः कौशिक्याप उपस्पृश्य वाग्वज्रं विससर्ज ह

ityuktvā roṣatāmrākṣo vayasyān ṛṣibālakaḥ kauśikyāpa upaspṛśya vāgvajraṃ visasarja ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति लङ्घितमर्यादं तक्षकः सप्तमे ऽहनि दङ्क्ष्यति स्म कुलाङ्गारं चोदितो मे ततद्रुहम्

iti laṅghitamaryādaṃ takṣakaḥ saptame 'hani daṅkṣyati sma kulāṅgāraṃ codito me tatadruham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽभ्येत्याश्रमं बालो गले सर्पकलेवरम् पितरं वीक्ष्य दुःखार्तो मुक्तकण्ठो रुरोद ह

tato 'bhyetyāśramaṃ bālo gale sarpakalevaram pitaraṃ vīkṣya duḥkhārto muktakaṇṭho ruroda ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वा आङ्गिरसो ब्रह्मन् श्रुत्वा सुतविलापनम् उन्मील्य शनकैर्नेत्रे दृष्ट्वा चांसे मृतोरगम्

sa vā āṅgiraso brahman śrutvā sutavilāpanam unmīlya śanakairnetre dṛṣṭvā cāṃse mṛtoragam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विसृज्य तं च पप्रच्छ वत्स कस्माद्धि रोदिषि केन वा ते ऽपकृतम् इत्युक्तः स न्यवेदयत्

visṛjya taṃ ca papraccha vatsa kasmāddhi rodiṣi kena vā te 'pakṛtam ityuktaḥ sa nyavedayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निशम्य शप्तम् अतदर्हं नरेन्द्रं स ब्राह्मणो नात्मजम् अभ्यनन्दत् अहो बतांहो महदद्य ते कृतम् अल्पीयसि द्रोह उरुर्दमो धृतः

niśamya śaptam atadarhaṃ narendraṃ sa brāhmaṇo nātmajam abhyanandat aho batāṃho mahadadya te kṛtam alpīyasi droha ururdamo dhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वै नृभिर्नरदेवं पराख्यं सम्मातुम् अर्हस्यविपक्वबुद्धे यत्तेजसा दुर्विषहेण गुप्ता विन्दन्ति भद्राण्यकुतोभयाः प्रजाः

na vai nṛbhirnaradevaṃ parākhyaṃ sammātum arhasyavipakvabuddhe yattejasā durviṣaheṇa guptā vindanti bhadrāṇyakutobhayāḥ prajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलक्ष्यमाणे नरदेवनाम्नि रथाङ्गपाणावयम् अङ्ग लोकः तदा हि चौरप्रचुरो विनङ्क्ष्यत्यरक्ष्यमाणो ऽविवरूथवत् क्षणात्

alakṣyamāṇe naradevanāmni rathāṅgapāṇāvayam aṅga lokaḥ tadā hi caurapracuro vinaṅkṣyatyarakṣyamāṇo 'vivarūthavat kṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदद्य नः पापम् उपैत्यनन्वयं यन् नष्टनाथस्य वसोर्विलुम्पकात् परस्परं घ्नन्ति शपन्ति वृञ्जते पशून् स्त्रियो ऽर्थान् पुरुदस्यवो जनाः

tadadya naḥ pāpam upaityananvayaṃ yan naṣṭanāthasya vasorvilumpakāt parasparaṃ ghnanti śapanti vṛñjate paśūn striyo 'rthān purudasyavo janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदार्यधर्मः प्रविलीयते नृणां वर्णाश्रमाचारयुतस्त्रयीमयः ततो ऽर्थकामाभिनिवेशितात्मनां शुनां कपीनाम् इव वर्णसङ्करः

tadāryadharmaḥ pravilīyate nṛṇāṃ varṇāśramācārayutastrayīmayaḥ tato 'rthakāmābhiniveśitātmanāṃ śunāṃ kapīnām iva varṇasaṅkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मपालो नरपतिः स तु सम्राड्बृहच्छ्रवाः साक्षान् महाभागवतो राजर्षिर्हयमेधयाट् क्षुत्तृट्श्रमयुतो दीनो नैवास्मच् छापम् अर्हति

dharmapālo narapatiḥ sa tu samrāḍbṛhacchravāḥ sākṣān mahābhāgavato rājarṣirhayamedhayāṭ kṣuttṛṭśramayuto dīno naivāsmac chāpam arhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपापेषु स्वभृत्येषु बालेनापक्वबुद्धिना पापं कृतं तद्भगवान् सर्वात्मा क्षन्तुम् अर्हति

apāpeṣu svabhṛtyeṣu bālenāpakvabuddhinā pāpaṃ kṛtaṃ tadbhagavān sarvātmā kṣantum arhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिरस्कृता विप्रलब्धाः शप्ताः क्षिप्ता हता अपि नास्य तत् प्रतिकुर्वन्ति तद्भक्ताः प्रभवो ऽपि हि

tiraskṛtā vipralabdhāḥ śaptāḥ kṣiptā hatā api nāsya tat pratikurvanti tadbhaktāḥ prabhavo 'pi hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति पुत्रकृताघेन सो ऽनुतप्तो महामुनिः स्वयं विप्रकृतो राज्ञा नैवाघं तदचिन्तयत्

iti putrakṛtāghena so 'nutapto mahāmuniḥ svayaṃ viprakṛto rājñā naivāghaṃ tadacintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रायशः साधवो लोके परैर्द्वन्द्वेषु योजिताः न व्यथन्ति न हृष्यन्ति यत आत्मागुणाश्रयः

prāyaśaḥ sādhavo loke parairdvandveṣu yojitāḥ na vyathanti na hṛṣyanti yata ātmāguṇāśrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.