Bhāgavata Purāṇa 1.2

व्यास उवाच इति सम्प्रश्नसंहृष्टो विप्राणां रौमहर्शणिः प्रतिपूज्य वचस्तेशां प्रवक्तुम् उपचक्रमे

vyāsa uvāca iti sampraśnasaṃhṛṣṭo viprāṇāṃ raumaharśaṇiḥ pratipūjya vacasteśāṃ pravaktum upacakrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत उवाच यं प्रव्रजन्तम् अनुपेतम् अपेतकृत्यं द्वैपायनो विरहकातर आजुहाव पुत्रेति तन्मयतया तरवो ऽभिनेदुस् तं सर्वभूतहृदयं मुनिम् आनतो ऽस्मि

sūta uvāca yaṃ pravrajantam anupetam apetakṛtyaṃ dvaipāyano virahakātara ājuhāva putreti tanmayatayā taravo 'bhinedus taṃ sarvabhūtahṛdayaṃ munim ānato 'smi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः स्वानुभावम् अखिलश्रुतिसारम् एकम् अध्यात्मदीपम् अतितितीर्षतां तमो ऽन्धम् संसारिणां करुणयाह पुराणगुह्यं तं व्याससूनुम् उपयामि गुरुं मुनीनाम्

yaḥ svānubhāvam akhilaśrutisāram ekam adhyātmadīpam atititīrṣatāṃ tamo 'ndham saṃsāriṇāṃ karuṇayāha purāṇaguhyaṃ taṃ vyāsasūnum upayāmi guruṃ munīnām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयम् उदीरयेत्

nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayam udīrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनयः साधु पृष्टो ऽहं भवद्भिर्लोकमङ्गलम् यत् कृतः कृष्णसम्प्रश्नो येनात्मा सुप्रसीदति

munayaḥ sādhu pṛṣṭo 'haṃ bhavadbhirlokamaṅgalam yat kṛtaḥ kṛṣṇasampraśno yenātmā suprasīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वै पुंसां परो धर्मो यतो भक्तिरधोक्षजे अहैतुक्यप्रतिहता ययात्मा सुप्रसीदति

sa vai puṃsāṃ paro dharmo yato bhaktiradhokṣaje ahaitukyapratihatā yayātmā suprasīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासुदेवे भगवति भक्तियोगः प्रयोजितः जनयत्याशु वैराग्यं ज्ञानं च यदहैतुकम्

vāsudeve bhagavati bhaktiyogaḥ prayojitaḥ janayatyāśu vairāgyaṃ jñānaṃ ca yadahaitukam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मः स्वनुष्ठितः पुंसां विष्वक्सेनकथासु यः नोत्पादयेद्यदि रतिं श्रम एव हि केवलम्

dharmaḥ svanuṣṭhitaḥ puṃsāṃ viṣvaksenakathāsu yaḥ notpādayedyadi ratiṃ śrama eva hi kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मस्य ह्यापवर्ग्यस्य नार्थो ऽर्थायोपकल्पते नार्थस्य धर्मैकान्तस्य कामो लाभाय हि स्मृतः

dharmasya hyāpavargyasya nārtho 'rthāyopakalpate nārthasya dharmaikāntasya kāmo lābhāya hi smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामस्य नेन्द्रियप्रीतिर्लाभो जीवेत यावता जीवस्य तत्त्वजिज्ञासा नार्थो यश्चेह कर्मभिः

kāmasya nendriyaprītirlābho jīveta yāvatā jīvasya tattvajijñāsā nārtho yaśceha karmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वदन्ति तत् तत्त्वविदस्तत्त्वं यज् ज्ञानम् अद्वयम् ब्रह्मेति परमात्मेति भगवान् इति शब्द्यते

vadanti tat tattvavidastattvaṃ yaj jñānam advayam brahmeti paramātmeti bhagavān iti śabdyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रद्दधाना मुनयो ज्ञानवैराग्ययुक्तया पश्यन्त्यात्मनि चात्मानं भक्त्या श्रुतगृहीतया

tac chraddadhānā munayo jñānavairāgyayuktayā paśyantyātmani cātmānaṃ bhaktyā śrutagṛhītayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वनुष्ठितस्य धर्मस्य संसिद्धिर्हरितोषणम्

svanuṣṭhitasya dharmasya saṃsiddhirharitoṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादेकेन मनसा भगवान् सात्वतां पतिः श्रोतव्यः कीर्तितव्यश्च ध्येयः पूज्यश्च नित्यदा

tasmādekena manasā bhagavān sātvatāṃ patiḥ śrotavyaḥ kīrtitavyaśca dhyeyaḥ pūjyaśca nityadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदनुध्यासिना युक्ताः कर्मग्रन्थिनिबन्धनम् छिन्दन्ति कोविदास्तस्य को न कुर्यात् कथारतिम्

yadanudhyāsinā yuktāḥ karmagranthinibandhanam chindanti kovidāstasya ko na kuryāt kathāratim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुश्रूषोः श्रद्दधानस्य वासुदेवकथारुचिः स्यान् महत्सेवया विप्राः पुण्यतीर्थनिषेवणात्

śuśrūṣoḥ śraddadhānasya vāsudevakathāruciḥ syān mahatsevayā viprāḥ puṇyatīrthaniṣevaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृण्वतां स्वकथाः कृष्णः पुण्यश्रवणकीर्तनः हृद्यन्तःस्थो ह्यभद्राणि विधुनोति सुहृत्सताम्

śṛṇvatāṃ svakathāḥ kṛṣṇaḥ puṇyaśravaṇakīrtanaḥ hṛdyantaḥstho hyabhadrāṇi vidhunoti suhṛtsatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नष्टप्रायेष्वभद्रेषु नित्यं भागवतसेवया भगवत्युत्तमश्लोके भक्तिर्भवति नैष्ठिकी

naṣṭaprāyeṣvabhadreṣu nityaṃ bhāgavatasevayā bhagavatyuttamaśloke bhaktirbhavati naiṣṭhikī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा रजस्तमोभावाः कामलोभादयश्च ये चेत एतैरनाविद्धं स्थितं सत्त्वे प्रसीदति

tadā rajastamobhāvāḥ kāmalobhādayaśca ye ceta etairanāviddhaṃ sthitaṃ sattve prasīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं प्रसन्नमनसो भगवद्भक्तियोगतः भगवत्तत्त्वविज्ञानं मुक्तसङ्गस्य जायते

evaṃ prasannamanaso bhagavadbhaktiyogataḥ bhagavattattvavijñānaṃ muktasaṅgasya jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिद्यते हृदयग्रन्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः क्षीयन्ते चास्य कर्माणि दृष्ट एवात्मनीश्वरे

bhidyate hṛdayagranthiśchidyante sarvasaṃśayāḥ kṣīyante cāsya karmāṇi dṛṣṭa evātmanīśvare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो वै कवयो नित्यं भक्तिं परमया मुदा वासुदेवे भगवति कुर्वन्त्यात्मप्रसादनीम्

ato vai kavayo nityaṃ bhaktiṃ paramayā mudā vāsudeve bhagavati kurvantyātmaprasādanīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्वं रजस्तम इति प्रकृतेर्गुणास्तैर् युक्तः परमपुरुष एक इहास्य धत्ते स्थित्यादये हरिविरिञ्चिहरेति संज्ञाः श्रेयांसि तत्र खलु सत्त्वतनोर्नृणां स्युः

sattvaṃ rajastama iti prakṛterguṇāstair yuktaḥ paramapuruṣa eka ihāsya dhatte sthityādaye hariviriñcihareti saṃjñāḥ śreyāṃsi tatra khalu sattvatanornṛṇāṃ syuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्थिवाद्दारुणो धूमस्तस्मादग्निस्त्रयीमयः तमसस्तु रजस्तस्मात् सत्त्वं यद्ब्रह्मदर्शनम्

pārthivāddāruṇo dhūmastasmādagnistrayīmayaḥ tamasastu rajastasmāt sattvaṃ yadbrahmadarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेजिरे मुनयो ऽथाग्रे भगवन्तम् अधोक्षजम् सत्त्वं विशुद्धं क्षेमाय कल्पन्ते ये ऽनु तान् इह

bhejire munayo 'thāgre bhagavantam adhokṣajam sattvaṃ viśuddhaṃ kṣemāya kalpante ye 'nu tān iha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुमुक्षवो घोररूपान् हित्वा भूतपतीन् अथ नारायणकलाः शान्ता भजन्ति ह्यनसूयवः

mumukṣavo ghorarūpān hitvā bhūtapatīn atha nārāyaṇakalāḥ śāntā bhajanti hyanasūyavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजस्तमःप्रकृतयः समशीला भजन्ति वै पितृभूतप्रजेशादीन् श्रियैश्वर्यप्रजेप्सवः

rajastamaḥprakṛtayaḥ samaśīlā bhajanti vai pitṛbhūtaprajeśādīn śriyaiśvaryaprajepsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासुदेवपरा वेदा वासुदेवपरा मखाः वासुदेवपरा योग वासुदेवपराः क्रियाः

vāsudevaparā vedā vāsudevaparā makhāḥ vāsudevaparā yoga vāsudevaparāḥ kriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासुदेवपरं ज्ञानं वासुदेवपरं तपः वासुदेवपरो धर्मो वासुदेवपरा गतिः

vāsudevaparaṃ jñānaṃ vāsudevaparaṃ tapaḥ vāsudevaparo dharmo vāsudevaparā gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एवेदं ससर्जाग्रे भगवान् आत्ममायया सदसद्रूपया चासौ गुणमयागुणो विभुः

sa evedaṃ sasarjāgre bhagavān ātmamāyayā sadasadrūpayā cāsau guṇamayāguṇo vibhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया विलसितेष्वेषु गुणेषु गुणवान् इव अन्तःप्रविष्ट आभाति विज्ञानेन विजृम्भितः

tayā vilasiteṣveṣu guṇeṣu guṇavān iva antaḥpraviṣṭa ābhāti vijñānena vijṛmbhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा ह्यवहितो वह्निर्दारुष्वेकः स्वयोनिषु नानेव भाति विश्वात्मा भूतेषु च तथा पुमान्

yathā hyavahito vahnirdāruṣvekaḥ svayoniṣu nāneva bhāti viśvātmā bhūteṣu ca tathā pumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असौ गुणमयैर्भावैर्भूतसूक्ष्मेन्द्रियात्मभिः स्वनिर्मितेषु निर्विष्टो भुङ्क्ते भूतेषु तद्गुणान्

asau guṇamayairbhāvairbhūtasūkṣmendriyātmabhiḥ svanirmiteṣu nirviṣṭo bhuṅkte bhūteṣu tadguṇān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावयत्येष सत्त्वेन लोकान् वै लोकभावनः लीलावतारानुरतो देवतिर्यङ्नरादिषु

bhāvayatyeṣa sattvena lokān vai lokabhāvanaḥ līlāvatārānurato devatiryaṅnarādiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.