Bhāgavata Purāṇa 1.3

सूत उवाच जगृहे पौरुषं रूपं भगवान् महदादिभिः सम्भूतं षोडशकलम् आदौ लोकसिसृक्षया

sūta uvāca jagṛhe pauruṣaṃ rūpaṃ bhagavān mahadādibhiḥ sambhūtaṃ ṣoḍaśakalam ādau lokasisṛkṣayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्याम्भसि शयानस्य योगनिद्रां वितन्वतः नाभिह्रदाम्बुजादासीद्ब्रह्मा विश्वसृजां पतिः

yasyāmbhasi śayānasya yoganidrāṃ vitanvataḥ nābhihradāmbujādāsīdbrahmā viśvasṛjāṃ patiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यावयवसंस्थानैः कल्पितो लोकविस्तरः तद्वै भगवतो रूपं विशुद्धं सत्त्वम् ऊर्जितम्

yasyāvayavasaṃsthānaiḥ kalpito lokavistaraḥ tadvai bhagavato rūpaṃ viśuddhaṃ sattvam ūrjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यन्त्यदो रूपम् अदभ्रचक्षुषा सहस्रपादोरुभुजाननाद्भुतम् सहस्रमूर्धश्रवणाक्षिनासिकं सहस्रमौल्यम्बरकुण्डलोल्लसत्

paśyantyado rūpam adabhracakṣuṣā sahasrapādorubhujānanādbhutam sahasramūrdhaśravaṇākṣināsikaṃ sahasramaulyambarakuṇḍalollasat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतन् नानावताराणां निधानं बीजम् अव्ययम् यस्यांशांशेन सृज्यन्ते देवतिर्यङ्नरादयः

etan nānāvatārāṇāṃ nidhānaṃ bījam avyayam yasyāṃśāṃśena sṛjyante devatiryaṅnarādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एव प्रथमं देवः कौमारं सर्गम् आश्रितः चचार दुश्चरं ब्रह्मा ब्रह्मचर्यम् अखण्डितम्

sa eva prathamaṃ devaḥ kaumāraṃ sargam āśritaḥ cacāra duścaraṃ brahmā brahmacaryam akhaṇḍitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयं तु भवायास्य रसातलगतां महीम् उद्धरिष्यन्न् उपादत्त यज्ञेशः सौकरं वपुः

dvitīyaṃ tu bhavāyāsya rasātalagatāṃ mahīm uddhariṣyann upādatta yajñeśaḥ saukaraṃ vapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीयम् ऋषिसर्गं वै देवर्षित्वम् उपेत्य सः तन्त्रं सात्वतम् आचष्ट नैष्कर्म्यं कर्मणां यतः

tṛtīyam ṛṣisargaṃ vai devarṣitvam upetya saḥ tantraṃ sātvatam ācaṣṭa naiṣkarmyaṃ karmaṇāṃ yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुर्ये धर्मकलासर्गे नरनारायणावृषी भूत्वात्मोपशमोपेतम् अकरोद्दुश्चरं तपः

turye dharmakalāsarge naranārāyaṇāvṛṣī bhūtvātmopaśamopetam akarodduścaraṃ tapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चमः कपिलो नाम सिद्धेशः कालविप्लुतम् प्रोवाचासुरये साङ्ख्यं तत्त्वग्रामविनिर्णयम्

pañcamaḥ kapilo nāma siddheśaḥ kālaviplutam provācāsuraye sāṅkhyaṃ tattvagrāmavinirṇayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठम् अत्रेरपत्यत्वं वृतः प्राप्तो ऽनसूयया आन्वीक्षिकीम् अलर्काय प्रह्लादादिभ्य ऊचिवान्

ṣaṣṭham atrerapatyatvaṃ vṛtaḥ prāpto 'nasūyayā ānvīkṣikīm alarkāya prahlādādibhya ūcivān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सप्तम आकूत्यां रुचेर्यज्ञो ऽभ्यजायत स यामाद्यैः सुरगणैरपात् स्वायम्भुवान्तरम्

tataḥ saptama ākūtyāṃ ruceryajño 'bhyajāyata sa yāmādyaiḥ suragaṇairapāt svāyambhuvāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टमे मेरुदेव्यां तु नाभेर्जात उरुक्रमः दर्शयन् वर्त्म धीराणां सर्वाश्रमनमस्कृतम्

aṣṭame merudevyāṃ tu nābherjāta urukramaḥ darśayan vartma dhīrāṇāṃ sarvāśramanamaskṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषिभिर्याचितो भेजे नवमं पार्थिवं वपुः दुग्धेमाम् ओषधीर्विप्रास्तेनायं स उशत्तमः

ṛṣibhiryācito bheje navamaṃ pārthivaṃ vapuḥ dugdhemām oṣadhīrviprāstenāyaṃ sa uśattamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपं स जगृहे मात्स्यं चाक्षुषोदधिसम्प्लवे नाव्यारोप्य महीमय्याम् अपाद्वैवस्वतं मनुम्

rūpaṃ sa jagṛhe mātsyaṃ cākṣuṣodadhisamplave nāvyāropya mahīmayyām apādvaivasvataṃ manum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरासुराणाम् उदधिं मथ्नतां मन्दराचलम् दध्रे कमठरूपेण पृष्ठ एकादशे विभुः

surāsurāṇām udadhiṃ mathnatāṃ mandarācalam dadhre kamaṭharūpeṇa pṛṣṭha ekādaśe vibhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्वन्तरं द्वादशमं त्रयोदशमम् एव च अपाययत् सुरान् अन्यान् मोहिन्या मोहयन् स्त्रिया

dhānvantaraṃ dvādaśamaṃ trayodaśamam eva ca apāyayat surān anyān mohinyā mohayan striyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्दशं नारसिंहं बिभ्रद्दैत्येन्द्रम् ऊर्जितम् ददार करजैरूरावेरकां कटकृद्यथा

caturdaśaṃ nārasiṃhaṃ bibhraddaityendram ūrjitam dadāra karajairūrāverakāṃ kaṭakṛdyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चदशं वामनकं कृत्वागादध्वरं बलेः पदत्रयं याचमानः प्रत्यादित्सुस्त्रिपिष्टपम्

pañcadaśaṃ vāmanakaṃ kṛtvāgādadhvaraṃ baleḥ padatrayaṃ yācamānaḥ pratyāditsustripiṣṭapam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवतारे षोडशमे पश्यन् ब्रह्मद्रुहो नृपान् त्रिःसप्तकृत्वः कुपितो निःक्षत्राम् अकरोन् महीम्

avatāre ṣoḍaśame paśyan brahmadruho nṛpān triḥsaptakṛtvaḥ kupito niḥkṣatrām akaron mahīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सप्तदशे जातः सत्यवत्यां पराशरात् चक्रे वेदतरोः शाखा दृष्ट्वा पुंसो ऽल्पमेधसः

tataḥ saptadaśe jātaḥ satyavatyāṃ parāśarāt cakre vedataroḥ śākhā dṛṣṭvā puṃso 'lpamedhasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरदेवत्वम् आपन्नः सुरकार्यचिकीर्षया समुद्रनिग्रहादीनि चक्रे वीर्याण्यतः परम्

naradevatvam āpannaḥ surakāryacikīrṣayā samudranigrahādīni cakre vīryāṇyataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकोनविंशे विंशतिमे वृष्णिषु प्राप्य जन्मनी रामकृष्णाविति भुवो भगवान् अहरद्भरम्

ekonaviṃśe viṃśatime vṛṣṇiṣu prāpya janmanī rāmakṛṣṇāviti bhuvo bhagavān aharadbharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कलौ सम्प्रवृत्ते सम्मोहाय सुरद्विषाम् बुद्धो नाम्नाञ्जनसुतः कीकटेषु भविष्यति

tataḥ kalau sampravṛtte sammohāya suradviṣām buddho nāmnāñjanasutaḥ kīkaṭeṣu bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथासौ युगसन्ध्यायां दस्युप्रायेषु राजसु जनिता विष्णुयशसो नाम्ना कल्किर्जगत्पतिः

athāsau yugasandhyāyāṃ dasyuprāyeṣu rājasu janitā viṣṇuyaśaso nāmnā kalkirjagatpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवतारा ह्यसङ्ख्येया हरेः सत्त्वनिधेर्द्विजाः यथाविदासिनः कुल्याः सरसः स्युः सहस्रशः

avatārā hyasaṅkhyeyā hareḥ sattvanidherdvijāḥ yathāvidāsinaḥ kulyāḥ sarasaḥ syuḥ sahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषयो मनवो देवा मनुपुत्रा महौजसः कलाः सर्वे हरेरेव सप्रजापतयः स्मृताः

ṛṣayo manavo devā manuputrā mahaujasaḥ kalāḥ sarve harereva saprajāpatayaḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते चांशकलाः पुंसः कृष्णस्तु भगवान् स्वयम् इन्द्रारिव्याकुलं लोकं मृडयन्ति युगे युगे

ete cāṃśakalāḥ puṃsaḥ kṛṣṇastu bhagavān svayam indrārivyākulaṃ lokaṃ mṛḍayanti yuge yuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्म गुह्यं भगवतो य एतत् प्रयतो नरः सायं प्रातर्गृणन् भक्त्या दुःखग्रामाद्विमुच्यते

janma guhyaṃ bhagavato ya etat prayato naraḥ sāyaṃ prātargṛṇan bhaktyā duḥkhagrāmādvimucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद्रूपं भगवतो ह्यरूपस्य चिदात्मनः मायागुणैर्विरचितं महदादिभिरात्मनि

etadrūpaṃ bhagavato hyarūpasya cidātmanaḥ māyāguṇairviracitaṃ mahadādibhirātmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा नभसि मेघौघो रेणुर्वा पार्थिवो ऽनिले एवं द्रष्टरि दृश्यत्वम् आरोपितम् अबुद्धिभिः

yathā nabhasi meghaugho reṇurvā pārthivo 'nile evaṃ draṣṭari dṛśyatvam āropitam abuddhibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतः परं यदव्यक्तम् अव्यूढगुणबृंहितम् अदृष्टाश्रुतवस्तुत्वात् स जीवो यत् पुनर्भवः

ataḥ paraṃ yadavyaktam avyūḍhaguṇabṛṃhitam adṛṣṭāśrutavastutvāt sa jīvo yat punarbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रेमे सदसद्रूपे प्रतिषिद्धे स्वसंविदा अविद्ययात्मनि कृते इति तद्ब्रह्मदर्शनम्

yatreme sadasadrūpe pratiṣiddhe svasaṃvidā avidyayātmani kṛte iti tadbrahmadarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्येषोपरता देवी माया वैशारदी मतिः सम्पन्न एवेति विदुर्महिम्नि स्वे महीयते

yadyeṣoparatā devī māyā vaiśāradī matiḥ sampanna eveti vidurmahimni sve mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं च जन्मानि कर्माणि ह्यकर्तुरजनस्य च वर्णयन्ति स्म कवयो वेदगुह्यानि हृत्पतेः

evaṃ ca janmāni karmāṇi hyakarturajanasya ca varṇayanti sma kavayo vedaguhyāni hṛtpateḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वा इदं विश्वम् अमोघलीलः सृजत्यवत्यत्ति न सज्जते ऽस्मिन् भूतेषु चान्तर्हित आत्मतन्त्रः षाड्वर्गिकं जिघ्रति षड्गुणेशः

sa vā idaṃ viśvam amoghalīlaḥ sṛjatyavatyatti na sajjate 'smin bhūteṣu cāntarhita ātmatantraḥ ṣāḍvargikaṃ jighrati ṣaḍguṇeśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चास्य कश्चिन् निपुणेन धातुर् अवैति जन्तुः कुमनीष ऊतीः नामानि रूपाणि मनोवचोभिः सन्तन्वतो नटचर्याम् इवाज्ञः

na cāsya kaścin nipuṇena dhātur avaiti jantuḥ kumanīṣa ūtīḥ nāmāni rūpāṇi manovacobhiḥ santanvato naṭacaryām ivājñaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वेद धातुः पदवीं परस्य दुरन्तवीर्यस्य रथाङ्गपाणेः यो ऽमायया सन्ततयानुवृत्त्या भजेत तत्पादसरोजगन्धम्

sa veda dhātuḥ padavīṃ parasya durantavīryasya rathāṅgapāṇeḥ yo 'māyayā santatayānuvṛttyā bhajeta tatpādasarojagandham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथेह धन्या भगवन्त इत्थं यद्वासुदेवे ऽखिललोकनाथे कुर्वन्ति सर्वात्मकम् आत्मभावं न यत्र भूयः परिवर्त उग्रः

atheha dhanyā bhagavanta itthaṃ yadvāsudeve 'khilalokanāthe kurvanti sarvātmakam ātmabhāvaṃ na yatra bhūyaḥ parivarta ugraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसम्मितम् उत्तमश्लोकचरितं चकार भगवान् ऋषिः

idaṃ bhāgavataṃ nāma purāṇaṃ brahmasammitam uttamaślokacaritaṃ cakāra bhagavān ṛṣiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निःश्रेयसाय लोकस्य धन्यं स्वस्त्ययनं महत् तदिदं ग्राहयाम् आससुतम् आत्मवतां वरम्

niḥśreyasāya lokasya dhanyaṃ svastyayanaṃ mahat tadidaṃ grāhayām āsasutam ātmavatāṃ varam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्ववेदेतिहासानां सारं सारं समुद्धृतम् स तु संश्रावयाम् आसमहाराजं परीक्षितम्

sarvavedetihāsānāṃ sāraṃ sāraṃ samuddhṛtam sa tu saṃśrāvayām āsamahārājaṃ parīkṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रायोपविष्टं गङ्गायां परीतं परमर्षिभिः कृष्णे स्वधामोपगते धर्मज्ञानादिभिः सह

prāyopaviṣṭaṃ gaṅgāyāṃ parītaṃ paramarṣibhiḥ kṛṣṇe svadhāmopagate dharmajñānādibhiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलौ नष्टदृशाम् एष पुराणार्को ऽधुनोदितः तत्र कीर्तयतो विप्रा विप्रर्षेर्भूरितेजसः

kalau naṣṭadṛśām eṣa purāṇārko 'dhunoditaḥ tatra kīrtayato viprā viprarṣerbhūritejasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं चाध्यगमं तत्र निविष्टस्तदनुग्रहात् सो ऽहं वः श्रावयिष्यामि यथाधीतं यथामति

ahaṃ cādhyagamaṃ tatra niviṣṭastadanugrahāt so 'haṃ vaḥ śrāvayiṣyāmi yathādhītaṃ yathāmati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.