Bhāgavata Purāṇa 1.5

सूत उवाच अथ तं सुखम् आसीन उपासीनं बृहच्छ्रवाः देवर्षिः प्राह विप्रर्षिं वीणापाणिः स्मयन्न् इव

sūta uvāca atha taṃ sukham āsīna upāsīnaṃ bṛhacchravāḥ devarṣiḥ prāha viprarṣiṃ vīṇāpāṇiḥ smayann iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारद उवाच पाराशर्य महाभाग भवतः कच्चिदात्मना परितुष्यति शारीर आत्मा मानस एव वा

nārada uvāca pārāśarya mahābhāga bhavataḥ kaccidātmanā parituṣyati śārīra ātmā mānasa eva vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जिज्ञासितं सुसम्पन्नम् अपि ते महदद्भुतम् कृतवान् भारतं यस्त्वं सर्वार्थपरिबृंहितम्

jijñāsitaṃ susampannam api te mahadadbhutam kṛtavān bhārataṃ yastvaṃ sarvārthaparibṛṃhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जिज्ञासितम् अधीतं च ब्रह्म यत् तत् सनातनम् तथापि शोचस्यात्मानम् अकृतार्थ इव प्रभो

jijñāsitam adhītaṃ ca brahma yat tat sanātanam tathāpi śocasyātmānam akṛtārtha iva prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यास उवाच अस्त्येव मे सर्वम् इदं त्वयोक्तं तथापि नात्मा परितुष्यते मे तन्मूलम् अव्यक्तम् अगाधबोधं पृच्छामहे त्वात्मभवात्मभूतम्

vyāsa uvāca astyeva me sarvam idaṃ tvayoktaṃ tathāpi nātmā parituṣyate me tanmūlam avyaktam agādhabodhaṃ pṛcchāmahe tvātmabhavātmabhūtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वै भवान् वेद समस्तगुह्यम् उपासितो यत् पुरुषः पुराणः परावरेशो मनसैव विश्वं सृजत्यवत्यत्ति गुणैरसङ्गः

sa vai bhavān veda samastaguhyam upāsito yat puruṣaḥ purāṇaḥ parāvareśo manasaiva viśvaṃ sṛjatyavatyatti guṇairasaṅgaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं पर्यटन्न् अर्क इव त्रिलोकीम् अन्तश्चरो वायुरिवात्मसाक्षी परावरे ब्रह्मणि धर्मतो व्रतैः स्नातस्य मे न्यूनम् अलं विचक्ष्व

tvaṃ paryaṭann arka iva trilokīm antaścaro vāyurivātmasākṣī parāvare brahmaṇi dharmato vrataiḥ snātasya me nyūnam alaṃ vicakṣva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीनारद उवाच भवतानुदितप्रायं यशो भगवतो ऽमलम् येनैवासौ न तुष्येत मन्ये तद्दर्शनं खिलम्

śrīnārada uvāca bhavatānuditaprāyaṃ yaśo bhagavato 'malam yenaivāsau na tuṣyeta manye taddarśanaṃ khilam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा धर्मादयश्चार्था मुनिवर्यानुकीर्तिताः न तथा वासुदेवस्य महिमा ह्यनुवर्णितः

yathā dharmādayaścārthā munivaryānukīrtitāḥ na tathā vāsudevasya mahimā hyanuvarṇitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न यद्वचश्चित्रपदं हरेर्यशो जगत्पवित्रं प्रगृणीत कर्हिचित् तद्वायसं तीर्थम् उशन्ति मानसा न यत्र हंसा निरमन्त्युशिक्क्षयाः

na yadvacaścitrapadaṃ hareryaśo jagatpavitraṃ pragṛṇīta karhicit tadvāyasaṃ tīrtham uśanti mānasā na yatra haṃsā niramantyuśikkṣayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वाग्विसर्गो जनताघविप्लवो यस्मिन् प्रतिश्लोकम् अबद्धवत्यपि नामान्यनन्तस्य यशो ऽङ्कितानि यत् शृण्वन्ति गायन्ति गृणन्ति साधवः

tadvāgvisargo janatāghaviplavo yasmin pratiślokam abaddhavatyapi nāmānyanantasya yaśo 'ṅkitāni yat śṛṇvanti gāyanti gṛṇanti sādhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैष्कर्म्यम् अप्यच्युतभाववर्जितं न शोभते ज्ञानम् अलं निरञ्जनम् कुतः पुनः शश्वदभद्रम् ईश्वरे न चार्पितं कर्म यदप्यकारणम्

naiṣkarmyam apyacyutabhāvavarjitaṃ na śobhate jñānam alaṃ nirañjanam kutaḥ punaḥ śaśvadabhadram īśvare na cārpitaṃ karma yadapyakāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथो महाभाग भवान् अमोघदृक् शुचिश्रवाः सत्यरतो धृतव्रतः उरुक्रमस्याखिलबन्धमुक्तये समाधिनानुस्मर तद्विचेष्टितम्

atho mahābhāga bhavān amoghadṛk śuciśravāḥ satyarato dhṛtavrataḥ urukramasyākhilabandhamuktaye samādhinānusmara tadviceṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽन्यथा किञ्चन यद्विवक्षतः पृथग् दृशस्तत्कृतरूपनामभिः न कर्हिचित् क्वापि च दुःस्थिता मतिर् लभेत वाताहतनौरिवास्पदम्

tato 'nyathā kiñcana yadvivakṣataḥ pṛthag dṛśastatkṛtarūpanāmabhiḥ na karhicit kvāpi ca duḥsthitā matir labheta vātāhatanaurivāspadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जुगुप्सितं धर्मकृते ऽनुशासतः स्वभावरक्तस्य महान् व्यतिक्रमः यद्वाक्यतो धर्म इतीतरः स्थितो न मन्यते तस्य निवारणं जनः

jugupsitaṃ dharmakṛte 'nuśāsataḥ svabhāvaraktasya mahān vyatikramaḥ yadvākyato dharma itītaraḥ sthito na manyate tasya nivāraṇaṃ janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचक्षणो ऽस्यार्हति वेदितुं विभोर् अनन्तपारस्य निवृत्तितः सुखम् प्रवर्तमानस्य गुणैरनात्मनस् ततो भवान् दर्शय चेष्टितं विभोः

vicakṣaṇo 'syārhati vedituṃ vibhor anantapārasya nivṛttitaḥ sukham pravartamānasya guṇairanātmanas tato bhavān darśaya ceṣṭitaṃ vibhoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यक्त्वा स्वधर्मं चरणाम्बुजं हरेर् भजन्न् अपक्वो ऽथ पतेत् ततो यदि यत्र क्व वाभद्रम् अभूदमुष्य किं को वार्थ आप्तो ऽभजतां स्वधर्मतः

tyaktvā svadharmaṃ caraṇāmbujaṃ harer bhajann apakvo 'tha patet tato yadi yatra kva vābhadram abhūdamuṣya kiṃ ko vārtha āpto 'bhajatāṃ svadharmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यैव हेतोः प्रयतेत कोविदो न लभ्यते यद्भ्रमताम् उपर्यधः तल् लभ्यते दुःखवदन्यतः सुखं कालेन सर्वत्र गभीररंहसा

tasyaiva hetoḥ prayateta kovido na labhyate yadbhramatām uparyadhaḥ tal labhyate duḥkhavadanyataḥ sukhaṃ kālena sarvatra gabhīraraṃhasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वै जनो जातु कथञ्चनाव्रजेन् मुकुन्दसेव्यन्यवदङ्ग संसृतिम् स्मरन् मुकुन्दाङ्घ्र्युपगूहनं पुनर् विहातुम् इच्छेन् न रसग्रहो जनः

na vai jano jātu kathañcanāvrajen mukundasevyanyavadaṅga saṃsṛtim smaran mukundāṅghryupagūhanaṃ punar vihātum icchen na rasagraho janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं हि विश्वं भगवान् इवेतरो यतो जगत्स्थाननिरोधसम्भवाः तद्धि स्वयं वेद भवांस्तथापि ते प्रादेशमात्रं भवतः प्रदर्शितम्

idaṃ hi viśvaṃ bhagavān ivetaro yato jagatsthānanirodhasambhavāḥ taddhi svayaṃ veda bhavāṃstathāpi te prādeśamātraṃ bhavataḥ pradarśitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वम् आत्मनात्मानम् अवेह्यमोघदृक् परस्य पुंसः परमात्मनः कलाम् अजं प्रजातं जगतः शिवाय तन् महानुभावाभ्युदयो ऽधिगण्यताम्

tvam ātmanātmānam avehyamoghadṛk parasya puṃsaḥ paramātmanaḥ kalām ajaṃ prajātaṃ jagataḥ śivāya tan mahānubhāvābhyudayo 'dhigaṇyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं हि पुंसस्तपसः श्रुतस्य वा स्विष्टस्य सूक्तस्य च बुद्धिदत्तयोः अविच्युतो ऽर्थः कविभिर्निरूपितो यदुत्तमश्लोकगुणानुवर्णनम्

idaṃ hi puṃsastapasaḥ śrutasya vā sviṣṭasya sūktasya ca buddhidattayoḥ avicyuto 'rthaḥ kavibhirnirūpito yaduttamaślokaguṇānuvarṇanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं पुरातीतभवे ऽभवं मुने दास्यास्तु कस्याश्चन वेदवादिनाम् निरूपितो बालक एव योगिनां शुश्रूषणे प्रावृषि निर्विविक्षताम्

ahaṃ purātītabhave 'bhavaṃ mune dāsyāstu kasyāścana vedavādinām nirūpito bālaka eva yogināṃ śuśrūṣaṇe prāvṛṣi nirvivikṣatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते मय्यपेताखिलचापले ऽर्भके दान्ते ऽधृतक्रीडनके ऽनुवर्तिनि चक्रुः कृपां यद्यपि तुल्यदर्शनाः शुश्रूषमाणे मुनयो ऽल्पभाषिणि

te mayyapetākhilacāpale 'rbhake dānte 'dhṛtakrīḍanake 'nuvartini cakruḥ kṛpāṃ yadyapi tulyadarśanāḥ śuśrūṣamāṇe munayo 'lpabhāṣiṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्छिष्टलेपान् अनुमोदितो द्विजैः सकृत् स्म भुञ्जे तदपास्तकिल्बिषः एवं प्रवृत्तस्य विशुद्धचेतसस् तद्धर्म एवात्मरुचिः प्रजायते

ucchiṣṭalepān anumodito dvijaiḥ sakṛt sma bhuñje tadapāstakilbiṣaḥ evaṃ pravṛttasya viśuddhacetasas taddharma evātmaruciḥ prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रान्वहं कृष्णकथाः प्रगायताम् अनुग्रहेणाशृणवं मनोहराः ताः श्रद्धया मे ऽनुपदं विशृण्वतः प्रियश्रवस्यङ्ग ममाभवद्रुचिः

tatrānvahaṃ kṛṣṇakathāḥ pragāyatām anugraheṇāśṛṇavaṃ manoharāḥ tāḥ śraddhayā me 'nupadaṃ viśṛṇvataḥ priyaśravasyaṅga mamābhavadruciḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिंस्तदा लब्धरुचेर्महामते प्रियश्रवस्यस्खलिता मतिर्मम ययाहम् एतत् सदसत् स्वमायया पश्ये मयि ब्रह्मणि कल्पितं परे

tasmiṃstadā labdharucermahāmate priyaśravasyaskhalitā matirmama yayāham etat sadasat svamāyayā paśye mayi brahmaṇi kalpitaṃ pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं शरत्प्रावृषिकावृतू हरेर् विशृण्वतो मे ऽनुसवं यशो ऽमलम् सङ्कीर्त्यमानं मुनिभिर्महात्मभिर् भक्तिः प्रवृत्तात्मरजस्तमोपहा

itthaṃ śaratprāvṛṣikāvṛtū harer viśṛṇvato me 'nusavaṃ yaśo 'malam saṅkīrtyamānaṃ munibhirmahātmabhir bhaktiḥ pravṛttātmarajastamopahā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यैवं मे ऽनुरक्तस्य प्रश्रितस्य हतैनसः श्रद्दधानस्य बालस्य दान्तस्यानुचरस्य च

tasyaivaṃ me 'nuraktasya praśritasya hatainasaḥ śraddadhānasya bālasya dāntasyānucarasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानं गुह्यतमं यत् तत् साक्षाद्भगवतोदितम् अन्ववोचन् गमिष्यन्तः कृपया दीनवत्सलाः

jñānaṃ guhyatamaṃ yat tat sākṣādbhagavatoditam anvavocan gamiṣyantaḥ kṛpayā dīnavatsalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येनैवाहं भगवतो वासुदेवस्य वेधसः मायानुभावम् अविदं येन गच्छन्ति तत्पदम्

yenaivāhaṃ bhagavato vāsudevasya vedhasaḥ māyānubhāvam avidaṃ yena gacchanti tatpadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत् संसूचितं ब्रह्मंस्तापत्रयचिकित्सितम् यदीश्वरे भगवति कर्म ब्रह्मणि भावितम्

etat saṃsūcitaṃ brahmaṃstāpatrayacikitsitam yadīśvare bhagavati karma brahmaṇi bhāvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमयो यश्च भूतानां जायते येन सुव्रत तदेव ह्यामयं द्रव्यं न पुनाति चिकित्सितम्

āmayo yaśca bhūtānāṃ jāyate yena suvrata tadeva hyāmayaṃ dravyaṃ na punāti cikitsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं नृणां क्रियायोगाः सर्वे संसृतिहेतवः त एवात्मविनाशाय कल्पन्ते कल्पिताः परे

evaṃ nṛṇāṃ kriyāyogāḥ sarve saṃsṛtihetavaḥ ta evātmavināśāya kalpante kalpitāḥ pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदत्र क्रियते कर्म भगवत्परितोषणम् ज्ञानं यत् तदधीनं हि भक्तियोगसमन्वितम्

yadatra kriyate karma bhagavatparitoṣaṇam jñānaṃ yat tadadhīnaṃ hi bhaktiyogasamanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वाणा यत्र कर्माणि भगवच्छिक्षयासकृत् गृणन्ति गुणनामानि कृष्णस्यानुस्मरन्ति च

kurvāṇā yatra karmāṇi bhagavacchikṣayāsakṛt gṛṇanti guṇanāmāni kṛṣṇasyānusmaranti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ॐ नमो भगवते तुभ्यं वासुदेवाय धीमहि प्रद्युम्नायानिरुद्धाय नमः सङ्कर्षणाय च

oṃ namo bhagavate tubhyaṃ vāsudevāya dhīmahi pradyumnāyāniruddhāya namaḥ saṅkarṣaṇāya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति मूर्त्यभिधानेन मन्त्रमूर्तिम् अमूर्तिकम् यजते यज्ञपुरुषं स सम्यग् दर्शनः पुमान्

iti mūrtyabhidhānena mantramūrtim amūrtikam yajate yajñapuruṣaṃ sa samyag darśanaḥ pumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमं स्वनिगमं ब्रह्मन्न् अवेत्य मदनुष्ठितम् अदान् मे ज्ञानम् ऐश्वर्यं स्वस्मिन् भावं च केशवः

imaṃ svanigamaṃ brahmann avetya madanuṣṭhitam adān me jñānam aiśvaryaṃ svasmin bhāvaṃ ca keśavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वम् अप्यदभ्रश्रुत विश्रुतं विभोः समाप्यते येन विदां बुभुत्सितम् प्राख्याहि दुःखैर्मुहुरर्दितात्मनां सङ्क्लेशनिर्वाणम् उशन्ति नान्यथा

tvam apyadabhraśruta viśrutaṃ vibhoḥ samāpyate yena vidāṃ bubhutsitam prākhyāhi duḥkhairmuhurarditātmanāṃ saṅkleśanirvāṇam uśanti nānyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.