Library·Bhāgavata Purāṇa·1·1.7
शौनक उवाच निर्गते नारदे सूत भगवान् बादरायणः श्रुतवांस्तदभिप्रेतं ततः किम् अकरोद्विभुः
śaunaka uvāca nirgate nārade sūta bhagavān bādarāyaṇaḥ śrutavāṃstadabhipretaṃ tataḥ kim akarodvibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच ब्रह्मनद्यां सरस्वत्याम् आश्रमः पश्चिमे तटे शम्याप्रास इति प्रोक्त ऋषीणां सत्रवर्धनः
sūta uvāca brahmanadyāṃ sarasvatyām āśramaḥ paścime taṭe śamyāprāsa iti prokta ṛṣīṇāṃ satravardhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् स्व आश्रमे व्यासो बदरीषण्डमण्डिते आसीनो ऽप उपस्पृश्य प्रणिदध्यौ मनः स्वयम्
tasmin sva āśrame vyāso badarīṣaṇḍamaṇḍite āsīno 'pa upaspṛśya praṇidadhyau manaḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तियोगेन मनसि सम्यक् प्रणिहिते ऽमले अपश्यत् पुरुषं पूर्णं मायां च तदपाश्रयम्
bhaktiyogena manasi samyak praṇihite 'male apaśyat puruṣaṃ pūrṇaṃ māyāṃ ca tadapāśrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यया सम्मोहितो जीव आत्मानं त्रिगुणात्मकम् परो ऽपि मनुते ऽनर्थं तत्कृतं चाभिपद्यते
yayā sammohito jīva ātmānaṃ triguṇātmakam paro 'pi manute 'narthaṃ tatkṛtaṃ cābhipadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनर्थोपशमं साक्षाद्भक्तियोगम् अधोक्षजे लोकस्याजानतो विद्वांश्चक्रे सात्वतसंहिताम्
anarthopaśamaṃ sākṣādbhaktiyogam adhokṣaje lokasyājānato vidvāṃścakre sātvatasaṃhitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्यां वै श्रूयमाणायां कृष्णे परमपूरुषे भक्तिरुत्पद्यते पुंसः शोकमोहभयापहा
yasyāṃ vai śrūyamāṇāyāṃ kṛṣṇe paramapūruṣe bhaktirutpadyate puṃsaḥ śokamohabhayāpahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स संहितां भागवतीं कृत्वानुक्रम्य चात्मजम् शुकम् अध्यापयाम् आस निवृत्तिनिरतं मुनिः
sa saṃhitāṃ bhāgavatīṃ kṛtvānukramya cātmajam śukam adhyāpayām āsa nivṛttinirataṃ muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौनक उवाच स वै निवृत्तिनिरतः सर्वत्रोपेक्षको मुनिः कस्य वा बृहतीम् एताम् आत्मारामः समभ्यसत्
śaunaka uvāca sa vai nivṛttinirataḥ sarvatropekṣako muniḥ kasya vā bṛhatīm etām ātmārāmaḥ samabhyasat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच आत्मारामाश्च मुनयो निर्ग्रन्था अप्युरुक्रमे कुर्वन्त्यहैतुकीं भक्तिम् इत्थम्भूतगुणो हरिः
sūta uvāca ātmārāmāśca munayo nirgranthā apyurukrame kurvantyahaitukīṃ bhaktim itthambhūtaguṇo hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरेर्गुणाक्षिप्तमतिर्भगवान् बादरायणिः अध्यगान् महदाख्यानं नित्यं विष्णुजनप्रियः
harerguṇākṣiptamatirbhagavān bādarāyaṇiḥ adhyagān mahadākhyānaṃ nityaṃ viṣṇujanapriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परीक्षितो ऽथ राजर्षेर्जन्मकर्मविलापनम् संस्थां च पाण्डुपुत्राणां वक्ष्ये कृष्णकथोदयम्
parīkṣito 'tha rājarṣerjanmakarmavilāpanam saṃsthāṃ ca pāṇḍuputrāṇāṃ vakṣye kṛṣṇakathodayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा मृधे कौरवसृञ्जयानां वीरेष्वथो वीरगतिं गतेषु वृकोदराविद्धगदाभिमर्श भग्नोरुदण्डे धृतराष्ट्रपुत्रे
yadā mṛdhe kauravasṛñjayānāṃ vīreṣvatho vīragatiṃ gateṣu vṛkodarāviddhagadābhimarśa bhagnorudaṇḍe dhṛtarāṣṭraputre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्तुः प्रियं द्रौणिरिति स्म पश्यन् कृष्णासुतानां स्वपतां शिरांसि उपाहरद्विप्रियम् एव तस्य जुगुप्सितं कर्म विगर्हयन्ति
bhartuḥ priyaṃ drauṇiriti sma paśyan kṛṣṇāsutānāṃ svapatāṃ śirāṃsi upāharadvipriyam eva tasya jugupsitaṃ karma vigarhayanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माता शिशूनां निधनं सुतानां निशम्य घोरं परितप्यमाना तदारुदद्वाष्पकलाकुलाक्षी तां सान्त्वयन्न् आह किरीटमाली
mātā śiśūnāṃ nidhanaṃ sutānāṃ niśamya ghoraṃ paritapyamānā tadārudadvāṣpakalākulākṣī tāṃ sāntvayann āha kirīṭamālī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा शुचस्ते प्रमृजामि भद्रे यद्ब्रह्मबन्धोः शिर आततायिनः गाण्डीवमुक्तैर्विशिखैरुपाहरे त्वाक्रम्य यत् स्नास्यसि दग्धपुत्रा
tadā śucaste pramṛjāmi bhadre yadbrahmabandhoḥ śira ātatāyinaḥ gāṇḍīvamuktairviśikhairupāhare tvākramya yat snāsyasi dagdhaputrā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति प्रियां वल्गुविचित्रजल्पैः स सान्त्वयित्वाच्युतमित्रसूतः अन्वाद्रवद्दंशित उग्रधन्वा कपिध्वजो गुरुपुत्रं रथेन
iti priyāṃ valguvicitrajalpaiḥ sa sāntvayitvācyutamitrasūtaḥ anvādravaddaṃśita ugradhanvā kapidhvajo guruputraṃ rathena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आपतन्तं स विलक्ष्य दूरात् कुमारहोद्विग्नमना रथेन पराद्रवत् प्राणपरीप्सुरुर्व्यां यावद्गमं रुद्रभयाद्यथा कः
tam āpatantaṃ sa vilakṣya dūrāt kumārahodvignamanā rathena parādravat prāṇaparīpsururvyāṃ yāvadgamaṃ rudrabhayādyathā kaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदाशरणम् आत्मानम् ऐक्षत श्रान्तवाजिनम् अस्त्रं ब्रह्मशिरो मेने आत्मत्राणं द्विजात्मजः
yadāśaraṇam ātmānam aikṣata śrāntavājinam astraṃ brahmaśiro mene ātmatrāṇaṃ dvijātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोपस्पृश्य सलिलं सन्दधे तत् समाहितः अजानन्न् अपि संहारं प्राणकृच्छ्र उपस्थिते
athopaspṛśya salilaṃ sandadhe tat samāhitaḥ ajānann api saṃhāraṃ prāṇakṛcchra upasthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रादुष्कृतं तेजः प्रचण्डं सर्वतो दिशम् प्राणापदम् अभिप्रेक्ष्य विष्णुं जिष्णुरुवाच ह
tataḥ prāduṣkṛtaṃ tejaḥ pracaṇḍaṃ sarvato diśam prāṇāpadam abhiprekṣya viṣṇuṃ jiṣṇuruvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुन उवाच कृष्ण कृष्ण महाबाहो भक्तानाम् अभयङ्कर त्वम् एको दह्यमानानाम् अपवर्गो ऽसि संसृतेः
arjuna uvāca kṛṣṇa kṛṣṇa mahābāho bhaktānām abhayaṅkara tvam eko dahyamānānām apavargo 'si saṃsṛteḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वम् आद्यः पुरुषः साक्षादीश्वरः प्रकृतेः परः मायां व्युदस्य चिच्छक्त्या कैवल्ये स्थित आत्मनि
tvam ādyaḥ puruṣaḥ sākṣādīśvaraḥ prakṛteḥ paraḥ māyāṃ vyudasya cicchaktyā kaivalye sthita ātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव जीवलोकस्य मायामोहितचेतसः विधत्से स्वेन वीर्येण श्रेयो धर्मादिलक्षणम्
sa eva jīvalokasya māyāmohitacetasaḥ vidhatse svena vīryeṇa śreyo dharmādilakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथायं चावतारस्ते भुवो भारजिहीर्षया स्वानां चानन्यभावानाम् अनुध्यानाय चासकृत्
tathāyaṃ cāvatāraste bhuvo bhārajihīrṣayā svānāṃ cānanyabhāvānām anudhyānāya cāsakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् इदं स्वित् कुतो वेति देवदेव न वेद्म्यहम् सर्वतो मुखम् आयाति तेजः परमदारुणम्
kim idaṃ svit kuto veti devadeva na vedmyaham sarvato mukham āyāti tejaḥ paramadāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवान् उवाच वेत्थेदं द्रोणपुत्रस्य ब्राह्मम् अस्त्रं प्रदर्शितम् नैवासौ वेद संहारं प्राणबाध उपस्थिते
śrībhagavān uvāca vetthedaṃ droṇaputrasya brāhmam astraṃ pradarśitam naivāsau veda saṃhāraṃ prāṇabādha upasthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ह्यस्यान्यतमं किञ्चिदस्त्रं प्रत्यवकर्शनम् जह्यस्त्रतेज उन्नद्धम् अस्त्रज्ञो ह्यस्त्रतेजसा
na hyasyānyatamaṃ kiñcidastraṃ pratyavakarśanam jahyastrateja unnaddham astrajño hyastratejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच श्रुत्वा भगवता प्रोक्तं फाल्गुनः परवीरहा स्पृष्ट्वापस्तं परिक्रम्य ब्राह्मं ब्राह्मास्त्रं सन्दधे
sūta uvāca śrutvā bhagavatā proktaṃ phālgunaḥ paravīrahā spṛṣṭvāpastaṃ parikramya brāhmaṃ brāhmāstraṃ sandadhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संहत्यान्योन्यम् उभयोस्तेजसी शरसंवृते आवृत्य रोदसी खं च ववृधाते ऽर्कवह्निवत्
saṃhatyānyonyam ubhayostejasī śarasaṃvṛte āvṛtya rodasī khaṃ ca vavṛdhāte 'rkavahnivat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वास्त्रतेजस्तु तयोस्त्रील् लोकान् प्रदहन् महत् दह्यमानाः प्रजाः सर्वाः सांवर्तकम् अमंसत
dṛṣṭvāstratejastu tayostrīl lokān pradahan mahat dahyamānāḥ prajāḥ sarvāḥ sāṃvartakam amaṃsata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजोपद्रवम् आलक्ष्य लोकव्यतिकरं च तम् मतं च वासुदेवस्य सञ्जहारार्जुनो द्वयम्
prajopadravam ālakṣya lokavyatikaraṃ ca tam mataṃ ca vāsudevasya sañjahārārjuno dvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत आसाद्य तरसा दारुणं गौतमीसुतम् बबन्धामर्षताम्राक्षः पशुं रशनया यथा
tata āsādya tarasā dāruṇaṃ gautamīsutam babandhāmarṣatāmrākṣaḥ paśuṃ raśanayā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिबिराय निनीषन्तं रज्ज्वा बद्ध्वा रिपुं बलात् प्राहार्जुनं प्रकुपितो भगवान् अम्बुजेक्षणः
śibirāya ninīṣantaṃ rajjvā baddhvā ripuṃ balāt prāhārjunaṃ prakupito bhagavān ambujekṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैनं पार्थार्हसि त्रातुं ब्रह्मबन्धुम् इमं जहि यो ऽसावनागसः सुप्तान् अवधीन् निशि बालकान्
mainaṃ pārthārhasi trātuṃ brahmabandhum imaṃ jahi yo 'sāvanāgasaḥ suptān avadhīn niśi bālakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्तं प्रमत्तम् उन्मत्तं सुप्तं बालं स्त्रियं जडम् प्रपन्नं विरथं भीतं न रिपुं हन्ति धर्मवित्
mattaṃ pramattam unmattaṃ suptaṃ bālaṃ striyaṃ jaḍam prapannaṃ virathaṃ bhītaṃ na ripuṃ hanti dharmavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्राणान् यः परप्राणैः प्रपुष्णात्यघृणः खलः तद्वधस्तस्य हि श्रेयो यद्दोषाद्यात्यधः पुमान्
svaprāṇān yaḥ paraprāṇaiḥ prapuṣṇātyaghṛṇaḥ khalaḥ tadvadhastasya hi śreyo yaddoṣādyātyadhaḥ pumān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिश्रुतं च भवता पाञ्चाल्यै शृण्वतो मम आहरिष्ये शिरस्तस्य यस्ते मानिनि पुत्रहा
pratiśrutaṃ ca bhavatā pāñcālyai śṛṇvato mama āhariṣye śirastasya yaste mānini putrahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदसौ वध्यतां पाप आतताय्यात्मबन्धुहा भर्तुश्च विप्रियं वीर कृतवान् कुलपांसनः
tadasau vadhyatāṃ pāpa ātatāyyātmabandhuhā bhartuśca vipriyaṃ vīra kṛtavān kulapāṃsanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच एवं परीक्षता धर्मं पार्थः कृष्णेन चोदितः नैच्छद्धन्तुं गुरुसुतं यद्यप्यात्महनं महान्
sūta uvāca evaṃ parīkṣatā dharmaṃ pārthaḥ kṛṣṇena coditaḥ naicchaddhantuṃ gurusutaṃ yadyapyātmahanaṃ mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोपेत्य स्वशिबिरं गोविन्दप्रियसारथिः न्यवेदयत् तं प्रियायै शोचन्त्या आत्मजान् हतान्
athopetya svaśibiraṃ govindapriyasārathiḥ nyavedayat taṃ priyāyai śocantyā ātmajān hatān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाहृतं पशुवत् पाशबद्धम् अवाङ्मुखं कर्मजुगुप्सितेन निरीक्ष्य कृष्णापकृतं गुरोः सुतं वामस्वभावा कृपया ननाम च
tathāhṛtaṃ paśuvat pāśabaddham avāṅmukhaṃ karmajugupsitena nirīkṣya kṛṣṇāpakṛtaṃ guroḥ sutaṃ vāmasvabhāvā kṛpayā nanāma ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच चासहन्त्यस्य बन्धनानयनं सती मुच्यतां मुच्यताम् एष ब्राह्मणो नितरां गुरुः
uvāca cāsahantyasya bandhanānayanaṃ satī mucyatāṃ mucyatām eṣa brāhmaṇo nitarāṃ guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरहस्यो धनुर्वेदः सविसर्गोपसंयमः अस्त्रग्रामश्च भवता शिक्षितो यदनुग्रहात्
sarahasyo dhanurvedaḥ savisargopasaṃyamaḥ astragrāmaśca bhavatā śikṣito yadanugrahāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष भगवान् द्रोणः प्रजारूपेण वर्तते तस्यात्मनो ऽर्धं पत्न्यास्ते नान्वगाद्वीरसूः कृपी
sa eṣa bhagavān droṇaḥ prajārūpeṇa vartate tasyātmano 'rdhaṃ patnyāste nānvagādvīrasūḥ kṛpī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्धर्मज्ञ महाभाग भवद्भिर्गौरवं कुलम् वृजिनं नार्हति प्राप्तुं पूज्यं वन्द्यम् अभीक्ष्णशः
taddharmajña mahābhāga bhavadbhirgauravaṃ kulam vṛjinaṃ nārhati prāptuṃ pūjyaṃ vandyam abhīkṣṇaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा रोदीदस्य जननी गौतमी पतिदेवता यथाहं मृतवत्सार्ता रोदिम्यश्रुमुखी मुहुः
mā rodīdasya jananī gautamī patidevatā yathāhaṃ mṛtavatsārtā rodimyaśrumukhī muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यैः कोपितं ब्रह्मकुलं राजन्यैरजितात्मभिः तत् कुलं प्रदहत्याशु सानुबन्धं शुचार्पितम्
yaiḥ kopitaṃ brahmakulaṃ rājanyairajitātmabhiḥ tat kulaṃ pradahatyāśu sānubandhaṃ śucārpitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच धर्म्यं न्याय्यं सकरुणं निर्व्यलीकं समं महत् राजा धर्मसुतो राज्ञ्याःप्रत्यनन्दद्वचो द्विजाः
sūta uvāca dharmyaṃ nyāyyaṃ sakaruṇaṃ nirvyalīkaṃ samaṃ mahat rājā dharmasuto rājñyāḥpratyanandadvaco dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नकुलः सहदेवश्च युयुधानो धनञ्जयः भगवान् देवकीपुत्रो ये चान्ये याश्च योषितः
nakulaḥ sahadevaśca yuyudhāno dhanañjayaḥ bhagavān devakīputro ye cānye yāśca yoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राहामर्षितो भीमस्तस्य श्रेयान् वधः स्मृतः न भर्तुर्नात्मनश्चार्थे यो ऽहन् सुप्तान् शिशून् वृथा
tatrāhāmarṣito bhīmastasya śreyān vadhaḥ smṛtaḥ na bharturnātmanaścārthe yo 'han suptān śiśūn vṛthā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशम्य भीमगदितं द्रौपद्याश्च चतुर्भुजः आलोक्य वदनं सख्युरिदम् आह हसन्न् इव
niśamya bhīmagaditaṃ draupadyāśca caturbhujaḥ ālokya vadanaṃ sakhyuridam āha hasann iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवान् उवाच ब्रह्मबन्धुर्न हन्तव्य आततायी वधार्हणः मयैवोभयम् आम्नातं परिपाह्यनुशासनम्
śrībhagavān uvāca brahmabandhurna hantavya ātatāyī vadhārhaṇaḥ mayaivobhayam āmnātaṃ paripāhyanuśāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरु प्रतिश्रुतं सत्यं यत् तत् सान्त्वयता प्रियाम् प्रियं च भीमसेनस्य पाञ्चाल्या मह्यम् एव च
kuru pratiśrutaṃ satyaṃ yat tat sāntvayatā priyām priyaṃ ca bhīmasenasya pāñcālyā mahyam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच अर्जुनः सहसाज्ञाय हरेर्हार्दम् अथासिना मणिं जहार मूर्धन्यं द्विजस्य सहमूर्धजम्
sūta uvāca arjunaḥ sahasājñāya harerhārdam athāsinā maṇiṃ jahāra mūrdhanyaṃ dvijasya sahamūrdhajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमुच्य रशनाबद्धं बालहत्याहतप्रभम् तेजसा मणिना हीनं शिबिरान् निरयापयत्
vimucya raśanābaddhaṃ bālahatyāhataprabham tejasā maṇinā hīnaṃ śibirān nirayāpayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वपनं द्रविणादानं स्थानान् निर्यापणं तथा एष हि ब्रह्मबन्धूनां वधो नान्यो ऽस्ति दैहिकः
vapanaṃ draviṇādānaṃ sthānān niryāpaṇaṃ tathā eṣa hi brahmabandhūnāṃ vadho nānyo 'sti daihikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रशोकातुराः सर्वे पाण्डवाः सह कृष्णया स्वानां मृतानां यत् कृत्यं चक्रुर्निर्हरणादिकम्
putraśokāturāḥ sarve pāṇḍavāḥ saha kṛṣṇayā svānāṃ mṛtānāṃ yat kṛtyaṃ cakrurnirharaṇādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.