Library·Bhāgavata Purāṇa·1·1.9
सूत उवाच इति भीतः प्रजाद्रोहात् सर्वधर्मविवित्सया ततो विनशनं प्रागाद्यत्र देवव्रतो ऽपतत्
sūta uvāca iti bhītaḥ prajādrohāt sarvadharmavivitsayā tato vinaśanaṃ prāgādyatra devavrato 'patat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा ते भ्रातरः सर्वे सदश्वैः स्वर्णभूषितैः अन्वगच्छन् रथैर्विप्रा व्यासधौम्यादयस्तथा
tadā te bhrātaraḥ sarve sadaśvaiḥ svarṇabhūṣitaiḥ anvagacchan rathairviprā vyāsadhaumyādayastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवान् अपि विप्रर्षे रथेन सधनञ्जयः स तैर्व्यरोचत नृपः कुवेर इव गुह्यकैः
bhagavān api viprarṣe rathena sadhanañjayaḥ sa tairvyarocata nṛpaḥ kuvera iva guhyakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा निपतितं भूमौ दिवश्च्युतम् इवामरम् प्रणेमुः पाण्डवा भीष्मं सानुगाः सह चक्रिणा
dṛṣṭvā nipatitaṃ bhūmau divaścyutam ivāmaram praṇemuḥ pāṇḍavā bhīṣmaṃ sānugāḥ saha cakriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ब्रह्मर्षयः सर्वे देवर्षयश्च सत्तम राजर्षयश्च तत्रासन् द्रष्टुं भरतपुङ्गवम्
tatra brahmarṣayaḥ sarve devarṣayaśca sattama rājarṣayaśca tatrāsan draṣṭuṃ bharatapuṅgavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्वतो नारदो धौम्यो भगवान् बादरायणः बृहदश्वो भरद्वाजः सशिष्यो रेणुकासुतः
parvato nārado dhaumyo bhagavān bādarāyaṇaḥ bṛhadaśvo bharadvājaḥ saśiṣyo reṇukāsutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसिष्ठ इन्द्रप्रमदस्त्रितो गृत्समदो ऽसितः कक्षीवान् गौतमो ऽत्रिश्च कौशिको ऽथ सुदर्शनः
vasiṣṭha indrapramadastrito gṛtsamado 'sitaḥ kakṣīvān gautamo 'triśca kauśiko 'tha sudarśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्ये च मुनयो ब्रह्मन् ब्रह्मरातादयो ऽमलाः शिष्यैरुपेता आजग्मुः कश्यपाङ्गिरसादयः
anye ca munayo brahman brahmarātādayo 'malāḥ śiṣyairupetā ājagmuḥ kaśyapāṅgirasādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् समेतान् महाभागान् उपलभ्य वसूत्तमः पूजयाम् आस धर्मज्ञो देशकालविभागवित्
tān sametān mahābhāgān upalabhya vasūttamaḥ pūjayām āsa dharmajño deśakālavibhāgavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णं च तत्प्रभावज्ञ आसीनं जगदीश्वरम् हृदिस्थं पूजयाम् आस माययोपात्तविग्रहम्
kṛṣṇaṃ ca tatprabhāvajña āsīnaṃ jagadīśvaram hṛdisthaṃ pūjayām āsa māyayopāttavigraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाण्डुपुत्रान् उपासीनान् प्रश्रयप्रेमसङ्गतान् अभ्याचष्टानुरागाश्रैरन्धीभूतेन चक्षुषा
pāṇḍuputrān upāsīnān praśrayapremasaṅgatān abhyācaṣṭānurāgāśrairandhībhūtena cakṣuṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो कष्टम् अहो ऽन्याय्यं यद्यूयं धर्मनन्दनाः जीवितुं नार्हथ क्लिष्टं विप्रधर्माच्युताश्रयाः
aho kaṣṭam aho 'nyāyyaṃ yadyūyaṃ dharmanandanāḥ jīvituṃ nārhatha kliṣṭaṃ vipradharmācyutāśrayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्थिते ऽतिरथे पाण्डौ पृथा बालप्रजा वधूः युष्मत्कृते बहून् क्लेशान् प्राप्ता तोकवती मुहुः
saṃsthite 'tirathe pāṇḍau pṛthā bālaprajā vadhūḥ yuṣmatkṛte bahūn kleśān prāptā tokavatī muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं कालकृतं मन्ये भवतां च यदप्रियम् सपालो यद्वशे लोको वायोरिव घनावलिः
sarvaṃ kālakṛtaṃ manye bhavatāṃ ca yadapriyam sapālo yadvaśe loko vāyoriva ghanāvaliḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र धर्मसुतो राजा गदापाणिर्वृकोदरः कृष्णो ऽस्त्री गाण्डिवं चापं सुहृत् कृष्णस्ततो विपत्
yatra dharmasuto rājā gadāpāṇirvṛkodaraḥ kṛṣṇo 'strī gāṇḍivaṃ cāpaṃ suhṛt kṛṣṇastato vipat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ह्यस्य कर्हिचिद्राजन् पुमान् वेद विधित्सितम् यद्विजिज्ञासया युक्ता मुह्यन्ति कवयो ऽपि हि
na hyasya karhicidrājan pumān veda vidhitsitam yadvijijñāsayā yuktā muhyanti kavayo 'pi hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादिदं दैवतन्त्रं व्यवस्य भरतर्षभ तस्यानुविहितो ऽनाथा नाथ पाहि प्रजाः प्रभो
tasmādidaṃ daivatantraṃ vyavasya bharatarṣabha tasyānuvihito 'nāthā nātha pāhi prajāḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष वै भगवान् साक्षादाद्यो नारायणः पुमान् मोहयन् मायया लोकं गूढश्चरति वृष्णिषु
eṣa vai bhagavān sākṣādādyo nārāyaṇaḥ pumān mohayan māyayā lokaṃ gūḍhaścarati vṛṣṇiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्यानुभावं भगवान् वेद गुह्यतमं शिवः देवर्षिर्नारदः साक्षाद्भगवान् कपिलो नृप
asyānubhāvaṃ bhagavān veda guhyatamaṃ śivaḥ devarṣirnāradaḥ sākṣādbhagavān kapilo nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं मन्यसे मातुलेयं प्रियं मित्रं सुहृत्तमम् अकरोः सचिवं दूतं सौहृदादथ सारथिम्
yaṃ manyase mātuleyaṃ priyaṃ mitraṃ suhṛttamam akaroḥ sacivaṃ dūtaṃ sauhṛdādatha sārathim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वात्मनः समदृशो ह्यद्वयस्यानहङ्कृतेः तत्कृतं मतिवैषम्यं निरवद्यस्य न क्वचित्
sarvātmanaḥ samadṛśo hyadvayasyānahaṅkṛteḥ tatkṛtaṃ mativaiṣamyaṃ niravadyasya na kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाप्येकान्तभक्तेषु पश्य भूपानुकम्पितम् यन् मे ऽसूंस्त्यजतः साक्षात् कृष्णो दर्शनम् आगतः
tathāpyekāntabhakteṣu paśya bhūpānukampitam yan me 'sūṃstyajataḥ sākṣāt kṛṣṇo darśanam āgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्त्यावेश्य मनो यस्मिन् वाचा यन्नाम कीर्तयन् त्यजन् कलेवरं योगी मुच्यते कामकर्मभिः
bhaktyāveśya mano yasmin vācā yannāma kīrtayan tyajan kalevaraṃ yogī mucyate kāmakarmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स देवदेवो भगवान् प्रतीक्षतां कलेवरं यावदिदं हिनोम्यहम् प्रसन्नहासारुणलोचनोल्लसन् मुखाम्बुजो ध्यानपथश्चतुर्भुजः
sa devadevo bhagavān pratīkṣatāṃ kalevaraṃ yāvadidaṃ hinomyaham prasannahāsāruṇalocanollasan mukhāmbujo dhyānapathaścaturbhujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच युधिष्ठिरस्तदाकर्ण्य शयानं शरपञ्जरे अपृच्छद्विविधान् धर्मान् ऋषीणां चानुशृण्वताम्
sūta uvāca yudhiṣṭhirastadākarṇya śayānaṃ śarapañjare apṛcchadvividhān dharmān ṛṣīṇāṃ cānuśṛṇvatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषस्वभावविहितान् यथावर्णं यथाश्रमम् वैराग्यरागोपाधिभ्याम् आम्नातोभयलक्षणान्
puruṣasvabhāvavihitān yathāvarṇaṃ yathāśramam vairāgyarāgopādhibhyām āmnātobhayalakṣaṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानधर्मान् राजधर्मान् मोक्षधर्मान् विभागशः स्त्रीधर्मान् भगवद्धर्मान् समासव्यासयोगतः
dānadharmān rājadharmān mokṣadharmān vibhāgaśaḥ strīdharmān bhagavaddharmān samāsavyāsayogataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मार्थकाममोक्षांश्च सहोपायान् यथा मुने नानाख्यानेतिहासेषु वर्णयाम् आस तत्त्ववित्
dharmārthakāmamokṣāṃśca sahopāyān yathā mune nānākhyānetihāseṣu varṇayām āsa tattvavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मं प्रवदतस्तस्य स कालः प्रत्युपस्थितः यो योगिनश्छन्दमृत्योर्वाञ्छितस्तूत्तरायणः
dharmaṃ pravadatastasya sa kālaḥ pratyupasthitaḥ yo yoginaśchandamṛtyorvāñchitastūttarāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदोपसंहृत्य गिरः सहस्रणीर् विमुक्तसङ्गं मन आदिपूरुषे कृष्णे लसत्पीतपटे चतुर्भुजे पुरः स्थिते ऽमीलितदृग् व्यधारयत्
tadopasaṃhṛtya giraḥ sahasraṇīr vimuktasaṅgaṃ mana ādipūruṣe kṛṣṇe lasatpītapaṭe caturbhuje puraḥ sthite 'mīlitadṛg vyadhārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशुद्धया धारणया हताशुभस् तदीक्षयैवाशु गतायुधश्रमः निवृत्तसर्वेन्द्रियवृत्तिविभ्रमस् तुष्टाव जन्यं विसृजञ् जनार्दनम्
viśuddhayā dhāraṇayā hatāśubhas tadīkṣayaivāśu gatāyudhaśramaḥ nivṛttasarvendriyavṛttivibhramas tuṣṭāva janyaṃ visṛjañ janārdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभीष्म उवाच इति मतिरुपकल्पिता वितृष्णा भगवति सात्वतपुङ्गवे विभूम्नि स्वसुखम् उपगते क्वचिद्विहर्तुं प्रकृतिम् उपेयुषि यद्भवप्रवाहः
śrībhīṣma uvāca iti matirupakalpitā vitṛṣṇā bhagavati sātvatapuṅgave vibhūmni svasukham upagate kvacidvihartuṃ prakṛtim upeyuṣi yadbhavapravāhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिभुवनकमनं तमालवर्णं रविकरगौरवराम्बरं दधाने वपुरलककुलावृताननाब्जं विजयसखे रतिरस्तु मे ऽनवद्या
tribhuvanakamanaṃ tamālavarṇaṃ ravikaragauravarāmbaraṃ dadhāne vapuralakakulāvṛtānanābjaṃ vijayasakhe ratirastu me 'navadyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधि तुरगरजोविधूम्रविष्वक् कचलुलितश्रमवार्यलङ्कृतास्ये मम निशितशरैर्विभिद्यमान त्वचि विलसत्कवचे ऽस्तु कृष्ण आत्मा
yudhi turagarajovidhūmraviṣvak kacalulitaśramavāryalaṅkṛtāsye mama niśitaśarairvibhidyamāna tvaci vilasatkavace 'stu kṛṣṇa ātmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सपदि सखिवचो निशम्य मध्ये निजपरयोर्बलयो रथं निवेश्य स्थितवति परसैनिकायुरक्ष्णा हृतवति पार्थसखे रतिर्ममास्तु
sapadi sakhivaco niśamya madhye nijaparayorbalayo rathaṃ niveśya sthitavati parasainikāyurakṣṇā hṛtavati pārthasakhe ratirmamāstu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यवहितपृतनामुखं निरीक्ष्य स्वजनवधाद्विमुखस्य दोषबुद्ध्या कुमतिम् अहरदात्मविद्यया यश् चरणरतिः परमस्य तस्य मे ऽस्तु
vyavahitapṛtanāmukhaṃ nirīkṣya svajanavadhādvimukhasya doṣabuddhyā kumatim aharadātmavidyayā yaś caraṇaratiḥ paramasya tasya me 'stu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वनिगमम् अपहाय मत्प्रतिज्ञाम् ऋतम् अधिकर्तुम् अवप्लुतो रथस्थः धृतरथचरणो ऽभ्ययाच् चलद्गुर् हरिरिव हन्तुम् इभं गतोत्तरीयः
svanigamam apahāya matpratijñām ṛtam adhikartum avapluto rathasthaḥ dhṛtarathacaraṇo 'bhyayāc caladgur haririva hantum ibhaṃ gatottarīyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शितविशिखहतो विशीर्णदंशः क्षतजपरिप्लुत आततायिनो मे प्रसभम् अभिससार मद्वधार्थं स भवतु मे भगवान् गतिर्मुकुन्दः
śitaviśikhahato viśīrṇadaṃśaḥ kṣatajaparipluta ātatāyino me prasabham abhisasāra madvadhārthaṃ sa bhavatu me bhagavān gatirmukundaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विजयरथकुटुम्ब आत्ततोत्रे धृतहयरश्मिनि तच्छ्रियेक्षणीये भगवति रतिरस्तु मे मुमूर्षोर् यम् इह निरीक्ष्य हता गताः स्वरूपम्
vijayarathakuṭumba āttatotre dhṛtahayaraśmini tacchriyekṣaṇīye bhagavati ratirastu me mumūrṣor yam iha nirīkṣya hatā gatāḥ svarūpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ललितगतिविलासवल्गुहास प्रणयनिरीक्षणकल्पितोरुमानाः कृतमनुकृतवत्य उन्मदान्धाः प्रकृतिम् अगन् किल यस्य गोपवध्वः
lalitagativilāsavalguhāsa praṇayanirīkṣaṇakalpitorumānāḥ kṛtamanukṛtavatya unmadāndhāḥ prakṛtim agan kila yasya gopavadhvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनिगणनृपवर्यसङ्कुले ऽन्तः सदसि युधिष्ठिरराजसूय एषाम् अर्हणम् उपपेद ईक्षणीयो मम दृशिगोचर एष आविरात्मा
munigaṇanṛpavaryasaṅkule 'ntaḥ sadasi yudhiṣṭhirarājasūya eṣām arhaṇam upapeda īkṣaṇīyo mama dṛśigocara eṣa āvirātmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् इमम् अहम् अजं शरीरभाजां हृदि हृदि धिष्ठितम् आत्मकल्पितानाम् प्रतिदृशम् इव नैकधार्कम् एकं समधिगतो ऽस्मि विधूतभेदमोहः
tam imam aham ajaṃ śarīrabhājāṃ hṛdi hṛdi dhiṣṭhitam ātmakalpitānām pratidṛśam iva naikadhārkam ekaṃ samadhigato 'smi vidhūtabhedamohaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच कृष्ण एवं भगवति मनोवाग्दृष्टिवृत्तिभिः आत्मन्यात्मानम् आवेश्य सो ऽन्तःश्वास उपारमत्
sūta uvāca kṛṣṇa evaṃ bhagavati manovāgdṛṣṭivṛttibhiḥ ātmanyātmānam āveśya so 'ntaḥśvāsa upāramat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्पद्यमानम् आज्ञाय भीष्मं ब्रह्मणि निष्कले सर्वे बभूवुस्ते तूष्णीं वयांसीव दिनात्यये
sampadyamānam ājñāya bhīṣmaṃ brahmaṇi niṣkale sarve babhūvuste tūṣṇīṃ vayāṃsīva dinātyaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र दुन्दुभयो नेदुर्देवमानववादिताः शशंसुः साधवो राज्ञां खात् पेतुः पुष्पवृष्टयः
tatra dundubhayo nedurdevamānavavāditāḥ śaśaṃsuḥ sādhavo rājñāṃ khāt petuḥ puṣpavṛṣṭayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य निर्हरणादीनि सम्परेतस्य भार्गव युधिष्ठिरः कारयित्वा मुहूर्तं दुःखितो ऽभवत्
tasya nirharaṇādīni samparetasya bhārgava yudhiṣṭhiraḥ kārayitvā muhūrtaṃ duḥkhito 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुष्टुवुर्मुनयो हृष्टाः कृष्णं तद्गुह्यनामभिः ततस्ते कृष्णहृदयाः स्वाश्रमान् प्रययुः पुनः
tuṣṭuvurmunayo hṛṣṭāḥ kṛṣṇaṃ tadguhyanāmabhiḥ tataste kṛṣṇahṛdayāḥ svāśramān prayayuḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो युधिष्ठिरो गत्वा सहकृष्णो गजाह्वयम् पितरं सान्त्वयाम् आस गान्धारीं च तपस्विनीम्
tato yudhiṣṭhiro gatvā sahakṛṣṇo gajāhvayam pitaraṃ sāntvayām āsa gāndhārīṃ ca tapasvinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्रा चानुमतो राजा वासुदेवानुमोदितः चकार राज्यं धर्मेण पितृपैतामहं विभुः
pitrā cānumato rājā vāsudevānumoditaḥ cakāra rājyaṃ dharmeṇa pitṛpaitāmahaṃ vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.