श्री-शुक उवाच क्वचिद् वनाशाय मनो दधद् व्रजात् प्रातः समुत्थाय वयस्य-वत्सपान् प्रबोधयञ् छृङ्ग-रवेण चारुणा विनिर्गतो वत्स-पुरःसरो हरिः
śrī-śuka uvāca kvacid vanāśāya mano dadhad vrajāt prātaḥ samutthāya vayasya-vatsapān prabodhayañ chṛṅga-raveṇa cāruṇā vinirgato vatsa-puraḥsaro hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैव साकं पृथुकाः सहस्रशः स्निग्धाः सुशिग्-वेत्र-विषाण-वेणवः स्वान् स्वान् सहस्रोपरि-सङ्ख्ययान्वितान् वत्सान् पुरस्कृत्य विनिर्ययुर् मुदा
tenaiva sākaṃ pṛthukāḥ sahasraśaḥ snigdhāḥ suśig-vetra-viṣāṇa-veṇavaḥ svān svān sahasropari-saṅkhyayānvitān vatsān puraskṛtya viniryayur mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्ण-वत्सैर् असङ्ख्यातैर् यूथी-कृत्य स्व-वत्सकान् चारयन्तो ऽर्भ-लीलाभिर् विजह्रुस् तत्र तत्र ह
kṛṣṇa-vatsair asaṅkhyātair yūthī-kṛtya sva-vatsakān cārayanto 'rbha-līlābhir vijahrus tatra tatra ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फल-प्रबाल-स्तवक- सुमनः-पिच्छ-धातुभिः काच-गुञ्जा-मणि-स्वर्ण- भूषिता अप्य् अभूषयन्
phala-prabāla-stavaka- sumanaḥ-piccha-dhātubhiḥ kāca-guñjā-maṇi-svarṇa- bhūṣitā apy abhūṣayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुष्णन्तो ऽन्योन्य-शिक्यादीन् ज्ञातान् आराच् च चिक्षिपुः तत्रत्याश् च पुनर् दूराद् धसन्तश् च पुनर् ददुः
muṣṇanto 'nyonya-śikyādīn jñātān ārāc ca cikṣipuḥ tatratyāś ca punar dūrād dhasantaś ca punar daduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि दूरं गतः कृष्णो वन-शोभेक्षणाय तम् अहं पूर्वम् अहं पूर्वम् इति संस्पृश्य रेमिरे
yadi dūraṃ gataḥ kṛṣṇo vana-śobhekṣaṇāya tam ahaṃ pūrvam ahaṃ pūrvam iti saṃspṛśya remire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचिद् वेणून् वादयन्तो ध्मान्तः शृङ्गाणि केचन केचिद् भृङ्गैः प्रगायन्तः कूजन्तः कोकिलैः परे
kecid veṇūn vādayanto dhmāntaḥ śṛṅgāṇi kecana kecid bhṛṅgaiḥ pragāyantaḥ kūjantaḥ kokilaiḥ pare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विच्छायाभिः प्रधावन्तो गच्छन्तः साधु-हंसकैः बकैर् उपविशन्तश् च नृत्यन्तश् च कलापिभिः
vicchāyābhiḥ pradhāvanto gacchantaḥ sādhu-haṃsakaiḥ bakair upaviśantaś ca nṛtyantaś ca kalāpibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकर्षन्तः कीश-बालान् आरोहन्तश् च तैर् द्रुमान् विकुर्वन्तश् च तैः साकं प्लवन्तश् च पलाशिषु
vikarṣantaḥ kīśa-bālān ārohantaś ca tair drumān vikurvantaś ca taiḥ sākaṃ plavantaś ca palāśiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साकं भेकैर् विलङ्घन्तः सरितः स्रव-सम्प्लुताः विहसन्तः प्रतिच्छायाः शपन्तश् च प्रतिस्वनान्
sākaṃ bhekair vilaṅghantaḥ saritaḥ srava-samplutāḥ vihasantaḥ praticchāyāḥ śapantaś ca pratisvanān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं सतां ब्रह्म-सुखानुभूत्या दास्यं गतानां पर-दैवतेन मायाश्रितानां नर-दारकेण साकं विजह्रुः कृत-पुण्य-पुञ्जाः
itthaṃ satāṃ brahma-sukhānubhūtyā dāsyaṃ gatānāṃ para-daivatena māyāśritānāṃ nara-dārakeṇa sākaṃ vijahruḥ kṛta-puṇya-puñjāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्-पाद-पांसुर् बहु-जन्म-कृच्छ्रतो धृतात्मभिर् योगिभिर् अप्य् अलभ्यः स एव यद्-दृग्-विषयः स्वयं स्थितः किं वर्ण्यते दिष्टम् अतो व्रजौकसाम्
yat-pāda-pāṃsur bahu-janma-kṛcchrato dhṛtātmabhir yogibhir apy alabhyaḥ sa eva yad-dṛg-viṣayaḥ svayaṃ sthitaḥ kiṃ varṇyate diṣṭam ato vrajaukasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाघ-नामाभ्यपतन् महासुरस् तेषां सुख-क्रीडन-वीक्षणाक्षमः नित्यं यद्-अन्तर् निज-जीवितेप्सुभिः पीतामृतैर् अप्य् अमरैः प्रतीक्ष्यते
athāgha-nāmābhyapatan mahāsuras teṣāṃ sukha-krīḍana-vīkṣaṇākṣamaḥ nityaṃ yad-antar nija-jīvitepsubhiḥ pītāmṛtair apy amaraiḥ pratīkṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वार्भकान् कृष्ण-मुखान् अघासुरः कंसानुशिष्टः स बकी-बकानुजः अयं तु मे सोदर-नाश-कृत् तयोर् द्वयोर् ममैनं स-बलं हनिष्ये
dṛṣṭvārbhakān kṛṣṇa-mukhān aghāsuraḥ kaṃsānuśiṣṭaḥ sa bakī-bakānujaḥ ayaṃ tu me sodara-nāśa-kṛt tayor dvayor mamainaṃ sa-balaṃ haniṣye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते यदा मत्-सुहृदोस् तिलापः कृतास् तदा नष्ट-समा व्रजौकसः प्राणे गते वर्ष्मसु का नु चिन्ता प्रजासवः प्राण-भृतो हि ये ते
ete yadā mat-suhṛdos tilāpaḥ kṛtās tadā naṣṭa-samā vrajaukasaḥ prāṇe gate varṣmasu kā nu cintā prajāsavaḥ prāṇa-bhṛto hi ye te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति व्यवस्याजगरं बृहद् वपुः स योजनायाम-महाद्रि-पीवरम् धृत्वाद्भुतं व्यात्त-गुहाननं तदा पथि व्यशेत ग्रसनाशया खलः
iti vyavasyājagaraṃ bṛhad vapuḥ sa yojanāyāma-mahādri-pīvaram dhṛtvādbhutaṃ vyātta-guhānanaṃ tadā pathi vyaśeta grasanāśayā khalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धराधरोष्ठो जलदोत्तरोष्ठो दर्य्-आननान्तो गिरि-शृङ्ग-दंष्ट्रः ध्वान्तान्तर्-आस्यो वितताध्व-जिह्वः परुषानिल-श्वास-दवेक्षणोष्णः
dharādharoṣṭho jaladottaroṣṭho dary-ānanānto giri-śṛṅga-daṃṣṭraḥ dhvāntāntar-āsyo vitatādhva-jihvaḥ paruṣānila-śvāsa-davekṣaṇoṣṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा तं तादृशं सर्वे मत्वा वृन्दावन-श्रियम् व्यात्ताजगर-तुण्डेन ह्य् उत्प्रेक्षन्ते स्म लीलया
dṛṣṭvā taṃ tādṛśaṃ sarve matvā vṛndāvana-śriyam vyāttājagara-tuṇḍena hy utprekṣante sma līlayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो मित्राणि गदत सत्त्व-कूटं पुरः स्थितम् अस्मत्-सङ्ग्रसन-व्यात्त- व्याल-तुण्डायते न वा
aho mitrāṇi gadata sattva-kūṭaṃ puraḥ sthitam asmat-saṅgrasana-vyātta- vyāla-tuṇḍāyate na vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यम् अर्क-करारक्तम् उत्तरा-हनुवद् घनम् अधरा-हनुवद् रोधस् तत्-प्रतिच्छाययारुणम्
satyam arka-karāraktam uttarā-hanuvad ghanam adharā-hanuvad rodhas tat-praticchāyayāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिस्पर्धेते सृक्कभ्यां सव्यासव्ये नगोदरे तुङ्ग-शृङ्गालयो ऽप्य् एतास् तद्-दंष्ट्राभिश् च पश्यत
pratispardhete sṛkkabhyāṃ savyāsavye nagodare tuṅga-śṛṅgālayo 'py etās tad-daṃṣṭrābhiś ca paśyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्तृतायाम-मार्गो ऽयं रसनां प्रतिगर्जति एषां अन्तर्-गतं ध्वान्तम् एतद् अप्य् अन्तर्-आननम्
āstṛtāyāma-mārgo 'yaṃ rasanāṃ pratigarjati eṣāṃ antar-gataṃ dhvāntam etad apy antar-ānanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दावोष्ण-खर-वातो ऽयं श्वासवद् भाति पश्यत तद्-दग्ध-सत्त्व-दुर्गन्धो ऽप्य् अन्तर्-आमिष-गन्धवत्
dāvoṣṇa-khara-vāto 'yaṃ śvāsavad bhāti paśyata tad-dagdha-sattva-durgandho 'py antar-āmiṣa-gandhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मान् किम् अत्र ग्रसिता निविष्टान् अयं तथा चेद् बकवद् विनङ्क्ष्यति क्षणाद् अनेनेति बकार्य्-उशन्-मुखं वीक्ष्योद्धसन्तः कर-ताडनैर् ययुः
asmān kim atra grasitā niviṣṭān ayaṃ tathā ced bakavad vinaṅkṣyati kṣaṇād aneneti bakāry-uśan-mukhaṃ vīkṣyoddhasantaḥ kara-tāḍanair yayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं मिथो ऽतथ्यम् अतज्-ज्ञ-भाषितं श्रुत्वा विचिन्त्येत्य् अमृषा मृषायते रक्षो विदित्वाखिल-भूत-हृत्-स्थितः स्वानां निरोद्धुं भगवान् मनो दधे
itthaṃ mitho 'tathyam ataj-jña-bhāṣitaṃ śrutvā vicintyety amṛṣā mṛṣāyate rakṣo viditvākhila-bhūta-hṛt-sthitaḥ svānāṃ niroddhuṃ bhagavān mano dadhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत् प्रविष्टास् त्व् असुरोदरान्तरं परं न गीर्णाः शिशवः स-वत्साः प्रतीक्षमाणेन बकारि-वेशनं हत-स्व-कान्त-स्मरणेन रक्षसा
tāvat praviṣṭās tv asurodarāntaraṃ paraṃ na gīrṇāḥ śiśavaḥ sa-vatsāḥ pratīkṣamāṇena bakāri-veśanaṃ hata-sva-kānta-smaraṇena rakṣasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् वीक्ष्य कृष्णः सकलाभय-प्रदो ह्य् अनन्य-नाथान् स्व-कराद् अवच्युतान् दीनांश् च मृत्योर् जठराग्नि-घासान् घृणार्दितो दिष्ट-कृतेन विस्मितः
tān vīkṣya kṛṣṇaḥ sakalābhaya-prado hy ananya-nāthān sva-karād avacyutān dīnāṃś ca mṛtyor jaṭharāgni-ghāsān ghṛṇārdito diṣṭa-kṛtena vismitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्यं किम् अत्रास्य खलस्य जीवनं न वा अमीषां च सतां विहिंसनम् द्वयं कथं स्याद् इति संविचिन्त्य ज्ञात्वाविशत् तुण्डम् अशेष-दृग् घरिः
kṛtyaṃ kim atrāsya khalasya jīvanaṃ na vā amīṣāṃ ca satāṃ vihiṃsanam dvayaṃ kathaṃ syād iti saṃvicintya jñātvāviśat tuṇḍam aśeṣa-dṛg ghariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा घन-च्छदा देवा भयाद् धा-हेति चुक्रुशुः जहृषुर् ये च कंसाद्याः कौणपास् त्व् अघ-बान्धवाः
tadā ghana-cchadā devā bhayād dhā-heti cukruśuḥ jahṛṣur ye ca kaṃsādyāḥ kauṇapās tv agha-bāndhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा भगवान् कृष्णस् त्व् अव्ययः सार्भ-वत्सकम् चूर्णी-चिकीर्षोर् आत्मानं तरसा ववृधे गले
tac chrutvā bhagavān kṛṣṇas tv avyayaḥ sārbha-vatsakam cūrṇī-cikīrṣor ātmānaṃ tarasā vavṛdhe gale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽतिकायस्य निरुद्ध-मार्गिणो ह्य् उद्गीर्ण-दृष्टेर् भ्रमतस् त्व् इतस् ततः पूर्णो ऽन्तर्-अङ्गे पवनो निरुद्धो मूर्धन् विनिर्भिद्य विनिर्गतो बहिः
tato 'tikāyasya niruddha-mārgiṇo hy udgīrṇa-dṛṣṭer bhramatas tv itas tataḥ pūrṇo 'ntar-aṅge pavano niruddho mūrdhan vinirbhidya vinirgato bahiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैव सर्वेषु बहिर् गतेषु प्राणेषु वत्सान् सुहृदः परेतान् दृष्ट्या स्वयोत्थाप्य तद्-अन्वितः पुनर् वक्त्रान् मुकुन्दो भगवान् विनिर्ययौ
tenaiva sarveṣu bahir gateṣu prāṇeṣu vatsān suhṛdaḥ paretān dṛṣṭyā svayotthāpya tad-anvitaḥ punar vaktrān mukundo bhagavān viniryayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीनाहि-भोगोत्थितम् अद्भुतं महज् ज्योतिः स्व-धाम्ना ज्वलयद् दिशो दश प्रतीक्ष्य खे ऽवस्थितम् ईश-निर्गमं विवेश तस्मिन् मिषतां दिवौकसाम्
pīnāhi-bhogotthitam adbhutaṃ mahaj jyotiḥ sva-dhāmnā jvalayad diśo daśa pratīkṣya khe 'vasthitam īśa-nirgamaṃ viveśa tasmin miṣatāṃ divaukasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽतिहृष्टाः स्व-कृतो ऽकृतार्हणं पुष्पैः सुगा अप्सरसश् च नर्तनैः गीतैः सुरा वाद्य-धराश् च वाद्यकैः स्तवैश् च विप्रा जय-निःस्वनैर् गणाः
tato 'tihṛṣṭāḥ sva-kṛto 'kṛtārhaṇaṃ puṣpaiḥ sugā apsarasaś ca nartanaiḥ gītaiḥ surā vādya-dharāś ca vādyakaiḥ stavaiś ca viprā jaya-niḥsvanair gaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्-अद्भुत-स्तोत्र-सुवाद्य-गीतिका- जयादि-नैकोत्सव-मङ्गल-स्वनान् श्रुत्वा स्व-धाम्नो ऽन्त्य् अज आगतो ऽचिराद् दृष्ट्वा महीशस्य जगाम विस्मयम्
tad-adbhuta-stotra-suvādya-gītikā- jayādi-naikotsava-maṅgala-svanān śrutvā sva-dhāmno 'nty aja āgato 'cirād dṛṣṭvā mahīśasya jagāma vismayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजन्न् आजगरं चर्म शुष्कं वृन्दावने ऽद्भुतम् व्रजौकसां बहु-तिथं बभूवाक्रीड-गह्वरम्
rājann ājagaraṃ carma śuṣkaṃ vṛndāvane 'dbhutam vrajaukasāṃ bahu-tithaṃ babhūvākrīḍa-gahvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् कौमारजं कर्म हरेर् आत्माहि-मोक्षणम् मृत्योः पौगण्डके बाला दृष्ट्वोचुर् विस्मिता व्रजे
etat kaumārajaṃ karma harer ātmāhi-mokṣaṇam mṛtyoḥ paugaṇḍake bālā dṛṣṭvocur vismitā vraje
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैतद् विचित्रं मनुजार्भ-मायिनः परावराणां परमस्य वेधसः अघो ऽपि यत्-स्पर्शन-धौत-पातकः प्रापात्म-साम्यं त्व् असतां सुदुर्लभम्
naitad vicitraṃ manujārbha-māyinaḥ parāvarāṇāṃ paramasya vedhasaḥ agho 'pi yat-sparśana-dhauta-pātakaḥ prāpātma-sāmyaṃ tv asatāṃ sudurlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकृद् यद्-अङ्ग-प्रतिमान्तर्-आहिता मनोमयी भागवतीं ददौ गतिम् स एव नित्यात्म-सुखानुभूत्य्-अभि- व्युदस्त-मायो ऽन्तर्-गतो हि किं पुनः
sakṛd yad-aṅga-pratimāntar-āhitā manomayī bhāgavatīṃ dadau gatim sa eva nityātma-sukhānubhūty-abhi- vyudasta-māyo 'ntar-gato hi kiṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-सूत उवाच इत्थं द्विजा यादवदेव-दत्तः श्रुत्वा स्व-रातुश् चरितं विचित्रम् पप्रच्छ भूयो ऽपि तद् एव पुण्यं वैयासकिं यन् निगृहीत-चेताः
śrī-sūta uvāca itthaṃ dvijā yādavadeva-dattaḥ śrutvā sva-rātuś caritaṃ vicitram papraccha bhūyo 'pi tad eva puṇyaṃ vaiyāsakiṃ yan nigṛhīta-cetāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-राजोवाच ब्रह्मन् कालान्तर-कृतं तत्-कालीनं कथं भवेत् यत् कौमारे हरि-कृतं जगुः पौगण्डके ऽर्भकाः
śrī-rājovāca brahman kālāntara-kṛtaṃ tat-kālīnaṃ kathaṃ bhavet yat kaumāre hari-kṛtaṃ jaguḥ paugaṇḍake 'rbhakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् ब्रूहि मे महा-योगिन् परं कौतूहलं गुरो नूनम् एतद् धरेर् एव माया भवति नान्यथा
tad brūhi me mahā-yogin paraṃ kautūhalaṃ guro nūnam etad dharer eva māyā bhavati nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयं धन्यतमा लोके गुरो ऽपि क्षत्र-बन्धवः वयं पिबामो मुहुस् त्वत्तः पुण्यं कृष्ण-कथामृतम्
vayaṃ dhanyatamā loke guro 'pi kṣatra-bandhavaḥ vayaṃ pibāmo muhus tvattaḥ puṇyaṃ kṛṣṇa-kathāmṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-सूत उवाच इत्थं स्म पृष्टः स तु बादरायणिस् तत्-स्मारितानन्त-हृताखिलेन्द्रियः कृच्छ्रात् पुनर् लब्ध-बहिर्-दृशिः शनैः प्रत्याह तं भागवतोत्तमोत्तम
śrī-sūta uvāca itthaṃ sma pṛṣṭaḥ sa tu bādarāyaṇis tat-smāritānanta-hṛtākhilendriyaḥ kṛcchrāt punar labdha-bahir-dṛśiḥ śanaiḥ pratyāha taṃ bhāgavatottamottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.