Bhāgavata Purāṇa 10.24

श्री-शुक उवाच भगवान् अपि तत्रैव बलदेवेन संयुतः अपश्यन् निवसन् गोपान् इन्द्र-याग-कृतोद्यमान्

śrī-śuka uvāca bhagavān api tatraiva baladevena saṃyutaḥ apaśyan nivasan gopān indra-yāga-kṛtodyamān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्-अभिज्ञो ऽपि भगवान् सर्वात्मा सर्व-दर्शनः प्रश्रयावनतो ऽपृच्छद् वृद्धान् नन्द-पुरोगमान्

tad-abhijño 'pi bhagavān sarvātmā sarva-darśanaḥ praśrayāvanato 'pṛcchad vṛddhān nanda-purogamān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथ्यतां मे पितः को ऽयं सम्भ्रमो व उपागतः किं फलं कस्य वोद्देशः केन वा साध्यते मखः

kathyatāṃ me pitaḥ ko 'yaṃ sambhramo va upāgataḥ kiṃ phalaṃ kasya voddeśaḥ kena vā sādhyate makhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् ब्रूहि महान् कामो मह्यं शुश्रूषवे पितः न हि गोप्यं हि सधूनां कृत्यं सर्वात्मनाम् इह अस्त्य् अस्व-पर-दृष्टीनाम् अमित्रोदास्त-विद्विषाम्

etad brūhi mahān kāmo mahyaṃ śuśrūṣave pitaḥ na hi gopyaṃ hi sadhūnāṃ kṛtyaṃ sarvātmanām iha asty asva-para-dṛṣṭīnām amitrodāsta-vidviṣām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदासीनो ऽरि-वद् वर्ज्य आत्म-वत् सुहृद् उच्यते

udāsīno 'ri-vad varjya ātma-vat suhṛd ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञत्वाज्ञात्वा च कर्माणि जनो ऽयम् अनुतिष्ठति विदुषः कर्म-सिद्धिः स्याद् यथा नाविदुषो भवेत्

jñatvājñātvā ca karmāṇi jano 'yam anutiṣṭhati viduṣaḥ karma-siddhiḥ syād yathā nāviduṣo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तावत् क्रिया-योगो भवतां किं विचारितः अथ वा लौकिकस् तन् मे पृच्छतः साधु भण्यताम्

tatra tāvat kriyā-yogo bhavatāṃ kiṃ vicāritaḥ atha vā laukikas tan me pṛcchataḥ sādhu bhaṇyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-नन्द उवाच पर्जन्यो भगवान् इन्द्रो मेघास् तस्यात्म-मूर्तयः ते ऽभिवर्षन्ति भूतानां प्रीणनं जीवनं पयः

śrī-nanda uvāca parjanyo bhagavān indro meghās tasyātma-mūrtayaḥ te 'bhivarṣanti bhūtānāṃ prīṇanaṃ jīvanaṃ payaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं तात वयम् अन्ये च वार्मुचां पतिम् ईश्वरम् द्रव्यैस् तद्-रेतसा सिद्धैर् यजन्ते क्रतुभिर् नराः

taṃ tāta vayam anye ca vārmucāṃ patim īśvaram dravyais tad-retasā siddhair yajante kratubhir narāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्-छेषेणोपजीवन्ति त्रि-वर्ग-फल-हेतवे पुंसां पुरुष-काराणां पर्जन्यः फल-भावनः

tac-cheṣeṇopajīvanti tri-varga-phala-hetave puṃsāṃ puruṣa-kārāṇāṃ parjanyaḥ phala-bhāvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

य एनं विसृजेद् धर्मं परम्पर्यागतं नरः कामाद् द्वेषाद् भयाल् लोभात् स वै नाप्नोति शोभनम्

ya enaṃ visṛjed dharmaṃ paramparyāgataṃ naraḥ kāmād dveṣād bhayāl lobhāt sa vai nāpnoti śobhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-शुक उवाच वचो निशम्य नन्दस्य तथान्येषां व्रजौकसाम् इन्द्राय मन्युं जनयन् पितरं प्राह केशवः

śrī-śuka uvāca vaco niśamya nandasya tathānyeṣāṃ vrajaukasām indrāya manyuṃ janayan pitaraṃ prāha keśavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-भगवान् उवाच कर्मणा जायते जन्तुः कर्मणैव प्रलीयते सुखं दुःखं भयं क्षेमं कर्मणैवाभिपद्यते

śrī-bhagavān uvāca karmaṇā jāyate jantuḥ karmaṇaiva pralīyate sukhaṃ duḥkhaṃ bhayaṃ kṣemaṃ karmaṇaivābhipadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्ति चेद् ईश्वरः कश्चित् फल-रूप्य् अन्य-कर्मणाम् कर्तारं भजते सो ऽपि न ह्य् अकर्तुः प्रभुर् हि सः

asti ced īśvaraḥ kaścit phala-rūpy anya-karmaṇām kartāraṃ bhajate so 'pi na hy akartuḥ prabhur hi saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् इन्द्रेणेह भूतानां स्व-स्व-कर्मानुवर्तिनाम् अनीशेनान्यथा कर्तुं स्वभाव-विहितं नृणाम्

kim indreṇeha bhūtānāṃ sva-sva-karmānuvartinām anīśenānyathā kartuṃ svabhāva-vihitaṃ nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभाव-तन्त्रो हि जनः स्वभावम् अनुवर्तते स्वभाव-स्थम् इदं सर्वं स-देवासुर-मानुषम्

svabhāva-tantro hi janaḥ svabhāvam anuvartate svabhāva-stham idaṃ sarvaṃ sa-devāsura-mānuṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहान् उच्चावचाञ् जन्तुः प्राप्योत्सृजति कर्मणा शत्रुर् मित्रम् उदासीनः कर्मैव गुरुर् ईश्वरः

dehān uccāvacāñ jantuḥ prāpyotsṛjati karmaṇā śatrur mitram udāsīnaḥ karmaiva gurur īśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् सम्पूजयेत् कर्म स्वभाव-स्थः स्व-कर्म-कृत् अन्जसा येन वर्तेत तद् एवास्य हि दैवतम्

tasmāt sampūjayet karma svabhāva-sthaḥ sva-karma-kṛt anjasā yena varteta tad evāsya hi daivatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आजीव्यैकतरं भावं यस् त्व् अन्यम् उपजीवति न तस्माद् विन्दते क्षेमं जारान् नार्य् असती यथा

ājīvyaikataraṃ bhāvaṃ yas tv anyam upajīvati na tasmād vindate kṣemaṃ jārān nāry asatī yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्तेत ब्रह्मणा विप्रो राजन्यो रक्षया भुवः वैश्यस् तु वार्तया जीवेच् छूद्रस् तु द्विज-सेवया

varteta brahmaṇā vipro rājanyo rakṣayā bhuvaḥ vaiśyas tu vārtayā jīvec chūdras tu dvija-sevayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृषि-वाणिज्य-गो-रक्षा कुसीदं तूर्यम् उच्यते वार्ता चतुर्-विधा तत्र वयं गो-वृत्तयो ऽनिशम्

kṛṣi-vāṇijya-go-rakṣā kusīdaṃ tūryam ucyate vārtā catur-vidhā tatra vayaṃ go-vṛttayo 'niśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्वं रजस् तम इति स्थित्य्-उत्पत्त्य्-अन्त-हेतवः रजसोत्पद्यते विश्वम् अन्योन्यं विविधं जगत्

sattvaṃ rajas tama iti sthity-utpatty-anta-hetavaḥ rajasotpadyate viśvam anyonyaṃ vividhaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजसा चोदिता मेघा वर्षन्त्य् अम्बूनि सर्वतः प्रजास् तैर् एव सिध्यन्ति महेन्द्रः किं करिष्यति

rajasā coditā meghā varṣanty ambūni sarvataḥ prajās tair eva sidhyanti mahendraḥ kiṃ kariṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न नः पुरोजनपदा न ग्रामा न गृहा वयम् वनौकसस् तात नित्यं वन-शैल-निवासिनः

na naḥ purojanapadā na grāmā na gṛhā vayam vanaukasas tāta nityaṃ vana-śaila-nivāsinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् गवां ब्राह्मणानाम् अद्रेश् चारभ्यतां मखः य इन्द्र-याग-सम्भारास् तैर् अयं साध्यतां मखः

tasmād gavāṃ brāhmaṇānām adreś cārabhyatāṃ makhaḥ ya indra-yāga-sambhārās tair ayaṃ sādhyatāṃ makhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पच्यन्तां विविधाः पाकाः सूपान्ताः पायसादयः संयावापूप-शष्कुल्यः सर्व-दोहश् च गृह्यताम्

pacyantāṃ vividhāḥ pākāḥ sūpāntāḥ pāyasādayaḥ saṃyāvāpūpa-śaṣkulyaḥ sarva-dohaś ca gṛhyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हूयन्ताम् अग्नयः सम्यग् ब्राह्मणैर् ब्रह्म-वादिभिः अन्नं बहु-गुणं तेभ्यो देयं वो धेनु-दक्षिणाः

hūyantām agnayaḥ samyag brāhmaṇair brahma-vādibhiḥ annaṃ bahu-guṇaṃ tebhyo deyaṃ vo dhenu-dakṣiṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येभ्यश् चाश्व-चाण्डाल- पतितेभ्यो यथार्हतः यवसं च गवां दत्त्वा गिरये दीयतां बलिः

anyebhyaś cāśva-cāṇḍāla- patitebhyo yathārhataḥ yavasaṃ ca gavāṃ dattvā giraye dīyatāṃ baliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्व्-अलङ्कृता भुक्तवन्तः स्व्-अनुलिप्ताः सु-वाससः प्रदक्षिणां च कुरुत गो-विप्रानल-पर्वतान्

sv-alaṅkṛtā bhuktavantaḥ sv-anuliptāḥ su-vāsasaḥ pradakṣiṇāṃ ca kuruta go-viprānala-parvatān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतन् मम मतं तात क्रियतां यदि रोचते अयं गो-ब्राह्मणाद्रीणां मह्यं च दयितो मखः

etan mama mataṃ tāta kriyatāṃ yadi rocate ayaṃ go-brāhmaṇādrīṇāṃ mahyaṃ ca dayito makhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-शुक उवाच कालात्मना भगवता शक्र-दर्प-जिघांसया प्रोक्तं निशम्य नन्दाद्याः साध्व् अगृह्णन्त तद्-वचः

śrī-śuka uvāca kālātmanā bhagavatā śakra-darpa-jighāṃsayā proktaṃ niśamya nandādyāḥ sādhv agṛhṇanta tad-vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा च व्यदधुः सर्वं यथाह मधुसूदनः वाचयित्वा स्वस्त्य्-अयनं तद्-द्रव्येण गिरि-द्विजान्

tathā ca vyadadhuḥ sarvaṃ yathāha madhusūdanaḥ vācayitvā svasty-ayanaṃ tad-dravyeṇa giri-dvijān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपहृत्य बलीन् सम्यग् आदृता यवसं गवाम् गो-धनानि पुरस्कृत्य गिरिं चक्रुः प्रदक्षिणम्

upahṛtya balīn samyag ādṛtā yavasaṃ gavām go-dhanāni puraskṛtya giriṃ cakruḥ pradakṣiṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनांस्य् अनडुद्-युक्तानि ते चारुह्य स्व्-अलङ्कृताः गोप्यश् च कृष्ण-वीर्याणि गायन्त्यः स-द्विजाशिषः

anāṃsy anaḍud-yuktāni te cāruhya sv-alaṅkṛtāḥ gopyaś ca kṛṣṇa-vīryāṇi gāyantyaḥ sa-dvijāśiṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णस् त्व् अन्यतमं रूपं गोप-विश्रम्भणं गतः शैलो ऽस्मीति ब्रुवन् भूरि बलिम् आदद् बृहद्-वपुः

kṛṣṇas tv anyatamaṃ rūpaṃ gopa-viśrambhaṇaṃ gataḥ śailo 'smīti bruvan bhūri balim ādad bṛhad-vapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मै नमो व्रज-जनैः सह चक्र आत्मनात्मने अहो पश्यत शैलो ऽसौ रूपी नो ऽनुग्रहं व्यधात्

tasmai namo vraja-janaiḥ saha cakra ātmanātmane aho paśyata śailo 'sau rūpī no 'nugrahaṃ vyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषो ऽवजानतो मर्त्यान् काम-रूपी वनौकसः हन्ति ह्य् अस्मै नमस्यामः शर्मणे आत्मनो गवाम्

eṣo 'vajānato martyān kāma-rūpī vanaukasaḥ hanti hy asmai namasyāmaḥ śarmaṇe ātmano gavām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् अद्रि-गो-द्विज-मखं वासुदेव-प्रचोदिताः यथा विधाय ते गोपा सह-कृष्णा व्रजं ययुः

ity adri-go-dvija-makhaṃ vāsudeva-pracoditāḥ yathā vidhāya te gopā saha-kṛṣṇā vrajaṃ yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.