Library·Bhāgavata Purāṇa·10·10.3
श्री-शुक उवाच अथ सर्व-गुणोपेतः कालः परम-शोभनः यर्ह्य् एवाजन-जन्मर्क्षं शान्तर्क्ष-ग्रह-तारकम्
śrī-śuka uvāca atha sarva-guṇopetaḥ kālaḥ parama-śobhanaḥ yarhy evājana-janmarkṣaṃ śāntarkṣa-graha-tārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिशः प्रसेदुर् गगनं निर्मलोडु-गणोदयम् मही मङ्गल-भूयिष्ठ- पुर-ग्राम-व्रजाकरा
diśaḥ prasedur gaganaṃ nirmaloḍu-gaṇodayam mahī maṅgala-bhūyiṣṭha- pura-grāma-vrajākarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नद्यः प्रसन्न-सलिला ह्रदा जलरुह-श्रियः द्विजालि-कुल-सन्नाद- स्तवका वन-राजयः
nadyaḥ prasanna-salilā hradā jalaruha-śriyaḥ dvijāli-kula-sannāda- stavakā vana-rājayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ववौ वायुः सुख-स्पर्शः पुण्य-गन्धवहः शुचिः अग्नयश् च द्विजातीनां शान्तास् तत्र समिन्धत
vavau vāyuḥ sukha-sparśaḥ puṇya-gandhavahaḥ śuciḥ agnayaś ca dvijātīnāṃ śāntās tatra samindhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनांस्य् आसन् प्रसन्नानि साधूनाम् असुर-द्रुहाम् जायमाने ऽजने तस्मिन् नेदुर् दुन्दुभयः समम्
manāṃsy āsan prasannāni sādhūnām asura-druhām jāyamāne 'jane tasmin nedur dundubhayaḥ samam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगुः किन्नर-गन्धर्वास् तुष्टुवुः सिद्ध-चारणाः विद्याधर्यश् च ननृतुर् अप्सरोभिः समं मुदा
jaguḥ kinnara-gandharvās tuṣṭuvuḥ siddha-cāraṇāḥ vidyādharyaś ca nanṛtur apsarobhiḥ samaṃ mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुमुचुर् मुनयो देवाः सुमनांसि मुदान्विताः मन्दं मन्दं जलधरा जगर्जुर् अनुसागरम्
mumucur munayo devāḥ sumanāṃsi mudānvitāḥ mandaṃ mandaṃ jaladharā jagarjur anusāgaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशीथे तम-उद्भूते जायमाने जनार्दने देवक्यां देव-रूपिण्यां विष्णुः सर्व-गुहा-शयः आविरासीद् यथा प्राच्यां दिशीन्दुर् इव पुष्कलः
niśīthe tama-udbhūte jāyamāne janārdane devakyāṃ deva-rūpiṇyāṃ viṣṇuḥ sarva-guhā-śayaḥ āvirāsīd yathā prācyāṃ diśīndur iva puṣkalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अद्भुतं बालकम् अम्बुजेक्षणं चतुर्-भुजं शङ्ख-गदाद्य्-उदायुधम् श्रीवत्स-लक्ष्मं गल-शोभि-कौस्तुभं पीताम्बरं सान्द्र-पयोद-सौभगम्
tam adbhutaṃ bālakam ambujekṣaṇaṃ catur-bhujaṃ śaṅkha-gadādy-udāyudham śrīvatsa-lakṣmaṃ gala-śobhi-kaustubhaṃ pītāmbaraṃ sāndra-payoda-saubhagam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महार्ह-वैदूर्य-किरीट-कुण्डल- त्विषा परिष्वक्त-सहस्र-कुन्तलम् उद्दाम-काञ्च्य्-अङ्गद-कङ्कणादिभिर् विरोचमानं वसुदेव ऐक्षत
mahārha-vaidūrya-kirīṭa-kuṇḍala- tviṣā pariṣvakta-sahasra-kuntalam uddāma-kāñcy-aṅgada-kaṅkaṇādibhir virocamānaṃ vasudeva aikṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स विस्मयोत्फुल्ल-विलोचनो हरिं सुतं विलोक्यानकदुन्दुभिस् तदा कृष्णावतारोत्सव-सम्भ्रमो ऽस्पृशन् मुदा द्विजेभ्यो ऽयुतम् आप्लुतो गवाम्
sa vismayotphulla-vilocano hariṃ sutaṃ vilokyānakadundubhis tadā kṛṣṇāvatārotsava-sambhramo 'spṛśan mudā dvijebhyo 'yutam āpluto gavām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैनम् अस्तौद् अवधार्य पूरुषं परं नताङ्गः कृत-धीः कृताञ्जलिः स्व-रोचिषा भारत सूतिका-गृहं विरोचयन्तं गत-भीः प्रभाव-वित्
athainam astaud avadhārya pūruṣaṃ paraṃ natāṅgaḥ kṛta-dhīḥ kṛtāñjaliḥ sva-rociṣā bhārata sūtikā-gṛhaṃ virocayantaṃ gata-bhīḥ prabhāva-vit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-वसुदेव उवाच विदितो ऽसि भवान् साक्षात् पुरुषः प्रकृतेः परः केवलानुभवानन्द- स्वरूपः सर्व-बुद्धि-दृक्
śrī-vasudeva uvāca vidito 'si bhavān sākṣāt puruṣaḥ prakṛteḥ paraḥ kevalānubhavānanda- svarūpaḥ sarva-buddhi-dṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव स्वप्रकृत्येदं सृष्ट्वाग्रे त्रि-गुणात्मकम् तद् अनु त्वं ह्य् अप्रविष्टः प्रविष्ट इव भाव्यसे
sa eva svaprakṛtyedaṃ sṛṣṭvāgre tri-guṇātmakam tad anu tvaṃ hy apraviṣṭaḥ praviṣṭa iva bhāvyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथेमे ऽविकृता भावास् तथा ते विकृतैः सह नाना-वीर्याः पृथग्-भूता विराजं जनयन्ति हि
yatheme 'vikṛtā bhāvās tathā te vikṛtaiḥ saha nānā-vīryāḥ pṛthag-bhūtā virājaṃ janayanti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्निपत्य समुत्पाद्य दृश्यन्ते ऽनुगता इव प्राग् एव विद्यमानत्वान् न तेषाम् इह सम्भवः
sannipatya samutpādya dṛśyante 'nugatā iva prāg eva vidyamānatvān na teṣām iha sambhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं भवान् बुद्ध्य्-अनुमेय-लक्षणैर् ग्राह्यैर् गुणैः सन्न् अपि तद्-गुणाग्रहः अनावृतत्वाद् बहिर् अन्तरं न ते सर्वस्य सर्वात्मन आत्म-वस्तुनः
evaṃ bhavān buddhy-anumeya-lakṣaṇair grāhyair guṇaiḥ sann api tad-guṇāgrahaḥ anāvṛtatvād bahir antaraṃ na te sarvasya sarvātmana ātma-vastunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य आत्मनो दृश्य-गुणेषु सन्न् इति व्यवस्यते स्व-व्यतिरेकतो ऽबुधः विनानुवादं न च तन् मनीषितं सम्यग् यतस् त्यक्तम् उपाददत् पुमान्
ya ātmano dṛśya-guṇeṣu sann iti vyavasyate sva-vyatirekato 'budhaḥ vinānuvādaṃ na ca tan manīṣitaṃ samyag yatas tyaktam upādadat pumān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वत्तो ऽस्य जन्म-स्थिति-संयमान् विभो वदन्त्य् अनीहाद् अगुणाद् अविक्रियात् त्वयीश्वरे ब्रह्मणि नो विरुध्यते त्वद्-आश्रयत्वाद् उपचर्यते गुणैः
tvatto 'sya janma-sthiti-saṃyamān vibho vadanty anīhād aguṇād avikriyāt tvayīśvare brahmaṇi no virudhyate tvad-āśrayatvād upacaryate guṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स त्वं त्रि-लोक-स्थितये स्व-मायया बिभर्षि शुक्लं खलु वर्णम् आत्मनः सर्गाय रक्तं रजसोपबृंहितं कृष्णं च वर्णं तमसा जनात्यये
sa tvaṃ tri-loka-sthitaye sva-māyayā bibharṣi śuklaṃ khalu varṇam ātmanaḥ sargāya raktaṃ rajasopabṛṃhitaṃ kṛṣṇaṃ ca varṇaṃ tamasā janātyaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वम् अस्य लोकस्य विभो रिरक्षिषुर् गृहे ऽवतीर्णो ऽसि ममाखिलेश्वर राजन्य-संज्ञासुर-कोटि-यूथपैर् निर्व्यूह्यमाना निहनिष्यसे चमूः
tvam asya lokasya vibho rirakṣiṣur gṛhe 'vatīrṇo 'si mamākhileśvara rājanya-saṃjñāsura-koṭi-yūthapair nirvyūhyamānā nihaniṣyase camūḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं त्व् असभ्यस् तव जन्म नौ गृहे श्रुत्वाग्रजांस् ते न्यवधीत् सुरेश्वर स ते ऽवतारं पुरुषैः समर्पितं श्रुत्वाधुनैवाभिसरत्य् उदायुधः
ayaṃ tv asabhyas tava janma nau gṛhe śrutvāgrajāṃs te nyavadhīt sureśvara sa te 'vatāraṃ puruṣaiḥ samarpitaṃ śrutvādhunaivābhisaraty udāyudhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच अथैनम् आत्मजं वीक्ष्य महा-पुरुष-लक्षणम् देवकी तम् उपाधावत् कंसाद् भीता सुविस्मिता
śrī-śuka uvāca athainam ātmajaṃ vīkṣya mahā-puruṣa-lakṣaṇam devakī tam upādhāvat kaṃsād bhītā suvismitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-देवक्य् उवाच रूपं यत् तत् प्राहुर् अव्यक्तम् आद्यं ब्रह्म ज्योतिर् निर्गुणं निर्विकारम् सत्ता-मात्रं निर्विशेषं निरीहं स त्वं साक्षाद् विष्णुर् अध्यात्म-दीपः
śrī-devaky uvāca rūpaṃ yat tat prāhur avyaktam ādyaṃ brahma jyotir nirguṇaṃ nirvikāram sattā-mātraṃ nirviśeṣaṃ nirīhaṃ sa tvaṃ sākṣād viṣṇur adhyātma-dīpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नष्टे लोके द्वि-परार्धावसाने महा-भूतेष्व् आदि-भूतं गतेषु व्यक्ते ऽव्यक्तं काल-वेगेन याते भवान् एकः शिष्यते ऽशेष-संज्ञः
naṣṭe loke dvi-parārdhāvasāne mahā-bhūteṣv ādi-bhūtaṃ gateṣu vyakte 'vyaktaṃ kāla-vegena yāte bhavān ekaḥ śiṣyate 'śeṣa-saṃjñaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽयं कालस् तस्य ते ऽव्यक्त-बन्धो चेष्टाम् आहुश् चेष्टते येन विश्वम् निमेषादिर् वत्सरान्तो महीयांस् तं त्वेशानं क्षेम-धाम प्रपद्ये
yo 'yaṃ kālas tasya te 'vyakta-bandho ceṣṭām āhuś ceṣṭate yena viśvam nimeṣādir vatsarānto mahīyāṃs taṃ tveśānaṃ kṣema-dhāma prapadye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्त्यो मृत्यु-व्याल-भीतः पलायन् लोकान् सर्वान् निर्भयं नाध्यगच्छत् त्वत् पादाब्जं प्राप्य यदृच्छयाद्य सुस्थः शेते मृत्युर् अस्माद् अपैति
martyo mṛtyu-vyāla-bhītaḥ palāyan lokān sarvān nirbhayaṃ nādhyagacchat tvat pādābjaṃ prāpya yadṛcchayādya susthaḥ śete mṛtyur asmād apaiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स त्वं घोराद् उग्रसेनात्मजान् नस् त्राहि त्रस्तान् भृत्य-वित्रास-हासि रूपं चेदं पौरुषं ध्यान-धिष्ण्यं मा प्रत्यक्षं मांस-दृशां कृषीष्ठाः
sa tvaṃ ghorād ugrasenātmajān nas trāhi trastān bhṛtya-vitrāsa-hāsi rūpaṃ cedaṃ pauruṣaṃ dhyāna-dhiṣṇyaṃ mā pratyakṣaṃ māṃsa-dṛśāṃ kṛṣīṣṭhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्म ते मय्य् असौ पापो मा विद्यान् मधुसूदन समुद्विजे भवद्-धेतोः कंसाद् अहम् अधीर-धीः
janma te mayy asau pāpo mā vidyān madhusūdana samudvije bhavad-dhetoḥ kaṃsād aham adhīra-dhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपसंहर विश्वात्मन्न् अदो रूपम् अलौकिकम् शङ्ख-चक्र-गदा-पद्म- श्रिया जुष्टं चतुर्-भुजम्
upasaṃhara viśvātmann ado rūpam alaukikam śaṅkha-cakra-gadā-padma- śriyā juṣṭaṃ catur-bhujam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वं यद् एतत् स्व-तनौ निशान्ते यथावकाशं पुरुषः परो भवान् बिभर्ति सो ऽयं मम गर्भगो ऽभूद् अहो नृ-लोकस्य विडम्बनं हि तत्
viśvaṃ yad etat sva-tanau niśānte yathāvakāśaṃ puruṣaḥ paro bhavān bibharti so 'yaṃ mama garbhago 'bhūd aho nṛ-lokasya viḍambanaṃ hi tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-भगवान् उवाच त्वम् एव पूर्व-सर्गे ऽभूः पृश्निः स्वायम्भुवे सति तदायं सुतपा नाम प्रजापतिर् अकल्मषः
śrī-bhagavān uvāca tvam eva pūrva-sarge 'bhūḥ pṛśniḥ svāyambhuve sati tadāyaṃ sutapā nāma prajāpatir akalmaṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युवां वै ब्रह्मणादिष्टौ प्रजा-सर्गे यदा ततः सन्नियम्येन्द्रिय-ग्रामं तेपाथे परमं तपः
yuvāṃ vai brahmaṇādiṣṭau prajā-sarge yadā tataḥ sanniyamyendriya-grāmaṃ tepāthe paramaṃ tapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्ष-वातातप-हिम- घर्म-काल-गुणान् अनु सहमानौ श्वास-रोध- विनिर्धूत-मनो-मलौ
varṣa-vātātapa-hima- gharma-kāla-guṇān anu sahamānau śvāsa-rodha- vinirdhūta-mano-malau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीर्ण-पर्णानिलाहाराव् उपशान्तेन चेतसा मत्तः कामान् अभीप्सन्तौ मद्-आराधनम् ईहतुः
śīrṇa-parṇānilāhārāv upaśāntena cetasā mattaḥ kāmān abhīpsantau mad-ārādhanam īhatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं वां तप्यतोस् तीव्रं तपः परम-दुष्करम् दिव्य-वर्ष-सहस्राणि द्वादशेयुर् मद्-आत्मनोः
evaṃ vāṃ tapyatos tīvraṃ tapaḥ parama-duṣkaram divya-varṣa-sahasrāṇi dvādaśeyur mad-ātmanoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा वां परितुष्टो ऽहम् अमुना वपुषानघे तपसा श्रद्धया नित्यं भक्त्या च हृदि भावितः
tadā vāṃ parituṣṭo 'ham amunā vapuṣānaghe tapasā śraddhayā nityaṃ bhaktyā ca hṛdi bhāvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रादुरासं वरद-राड् युवयोः काम-दित्सया व्रियतां वर इत्य् उक्ते मादृशो वां वृतः सुतः
prādurāsaṃ varada-rāḍ yuvayoḥ kāma-ditsayā vriyatāṃ vara ity ukte mādṛśo vāṃ vṛtaḥ sutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजुष्ट-ग्राम्य-विषयाव् अनपत्यौ च दम्-पती न वव्राथे ऽपवर्गं मे मोहितौ देव-मायया
ajuṣṭa-grāmya-viṣayāv anapatyau ca dam-patī na vavrāthe 'pavargaṃ me mohitau deva-māyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गते मयि युवां लब्ध्वा वरं मत्-सदृशं सुतम् ग्राम्यान् भोगान् अभुञ्जाथां युवां प्राप्त-मनोरथौ
gate mayi yuvāṃ labdhvā varaṃ mat-sadṛśaṃ sutam grāmyān bhogān abhuñjāthāṃ yuvāṃ prāpta-manorathau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदृष्ट्वान्यतमं लोके शीलौदार्य-गुणैः समम् अहं सुतो वाम् अभवं पृश्निगर्भ इति श्रुतः
adṛṣṭvānyatamaṃ loke śīlaudārya-guṇaiḥ samam ahaṃ suto vām abhavaṃ pṛśnigarbha iti śrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर् वां पुनर् एवाहम् अदित्याम् आस कश्यपात् उपेन्द्र इति विख्यातो वामनत्वाच् च वामनः
tayor vāṃ punar evāham adityām āsa kaśyapāt upendra iti vikhyāto vāmanatvāc ca vāmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीये ऽस्मिन् भवे ऽहं वै तेनैव वपुषाथ वाम् जातो भूयस् तयोर् एव सत्यं मे व्याहृतं सति
tṛtīye 'smin bhave 'haṃ vai tenaiva vapuṣātha vām jāto bhūyas tayor eva satyaṃ me vyāhṛtaṃ sati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् वां दर्शितं रूपं प्राग्-जन्म-स्मरणाय मे नान्यथा मद्-भवं ज्ञानं मर्त्य-लिङ्गेन जायते
etad vāṃ darśitaṃ rūpaṃ prāg-janma-smaraṇāya me nānyathā mad-bhavaṃ jñānaṃ martya-liṅgena jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युवां मां पुत्र-भावेन ब्रह्म-भावेन चासकृत् चिन्तयन्तौ कृत-स्नेहौ यास्येथे मद्-गतिं पराम्
yuvāṃ māṃ putra-bhāvena brahma-bhāvena cāsakṛt cintayantau kṛta-snehau yāsyethe mad-gatiṃ parām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच इत्य् उक्त्वासीद् धरिस् तूष्णीं भगवान् आत्म-मायया पित्रोः सम्पश्यतोः सद्यो बभूव प्राकृतः शिशुः
śrī-śuka uvāca ity uktvāsīd dharis tūṣṇīṃ bhagavān ātma-māyayā pitroḥ sampaśyatoḥ sadyo babhūva prākṛtaḥ śiśuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् च शौरिर् भगवत्-प्रचोदितः सुतं समादाय स सूतिका-गृहात् यदा बहिर् गन्तुम् इयेष तर्ह्य् अजा या योगमायाजनि नन्द-जायया
tataś ca śaurir bhagavat-pracoditaḥ sutaṃ samādāya sa sūtikā-gṛhāt yadā bahir gantum iyeṣa tarhy ajā yā yogamāyājani nanda-jāyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया हृत-प्रत्यय-सर्व-वृत्तिषु द्वाः-स्थेषु पौरेष्व् अपि शायितेष्व् अथ द्वारश् च सर्वाः पिहिता दुरत्यया बृहत्-कपाटायस-कील-शृङ्खलैः
tayā hṛta-pratyaya-sarva-vṛttiṣu dvāḥ-stheṣu paureṣv api śāyiteṣv atha dvāraś ca sarvāḥ pihitā duratyayā bṛhat-kapāṭāyasa-kīla-śṛṅkhalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताः कृष्ण-वाहे वसुदेव आगते स्वयं व्यवर्यन्त यथा तमो रवेः ववर्ष पर्जन्य उपांशु-गर्जितः शेषो ऽन्वगाद् वारि निवारयन् फणैः
tāḥ kṛṣṇa-vāhe vasudeva āgate svayaṃ vyavaryanta yathā tamo raveḥ vavarṣa parjanya upāṃśu-garjitaḥ śeṣo 'nvagād vāri nivārayan phaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मघोनि वर्षत्य् असकृद् यमानुजा गम्भीर-तोयौघ-जवोर्मि-फेनिला भयानकावर्त-शताकुला नदी मार्गं ददौ सिन्धुर् इव श्रियः पतेः
maghoni varṣaty asakṛd yamānujā gambhīra-toyaugha-javormi-phenilā bhayānakāvarta-śatākulā nadī mārgaṃ dadau sindhur iva śriyaḥ pateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नन्द-व्रजं शौरिर् उपेत्य तत्र तान् गोपान् प्रसुप्तान् उपलभ्य निद्रया सुतं यशोदा-शयने निधाय तत्- सुताम् उपादाय पुनर् गृहान् अगात्
nanda-vrajaṃ śaurir upetya tatra tān gopān prasuptān upalabhya nidrayā sutaṃ yaśodā-śayane nidhāya tat- sutām upādāya punar gṛhān agāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवक्याः शयने न्यस्य वसुदेवो ऽथ दारिकाम् प्रतिमुच्य पदोर् लोहम् आस्ते पूर्ववद् आवृतः
devakyāḥ śayane nyasya vasudevo 'tha dārikām pratimucya pador loham āste pūrvavad āvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यशोदा नन्द-पत्नी च जातं परम् अबुध्यत न तल्-लिङ्गं परिश्रान्ता निद्रयापगत-स्मृतिः
yaśodā nanda-patnī ca jātaṃ param abudhyata na tal-liṅgaṃ pariśrāntā nidrayāpagata-smṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.