Library·Bhāgavata Purāṇa·10·10.4
श्री-शुक उवाच बहिर्-अन्तः-पुर-द्वारः सर्वाः पूर्ववद् आवृताः ततो बाल-ध्वनिं श्रुत्वा गृह-पालाः समुत्थिताः
śrī-śuka uvāca bahir-antaḥ-pura-dvāraḥ sarvāḥ pūrvavad āvṛtāḥ tato bāla-dhvaniṃ śrutvā gṛha-pālāḥ samutthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते तु तूर्णम् उपव्रज्य देवक्या गर्भ-जन्म तत् आचख्युर् भोज-राजाय यद् उद्विग्नः प्रतीक्षते
te tu tūrṇam upavrajya devakyā garbha-janma tat ācakhyur bhoja-rājāya yad udvignaḥ pratīkṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तल्पात् तूर्णम् उत्थाय कालो ऽयम् इति विह्वलः सूती-गृहम् अगात् तूर्णं प्रस्खलन् मुक्त-मूर्धजः
sa talpāt tūrṇam utthāya kālo 'yam iti vihvalaḥ sūtī-gṛham agāt tūrṇaṃ praskhalan mukta-mūrdhajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आह भ्रातरं देवी कृपणा करुणं सती स्नुषेयं तव कल्याण स्त्रियं मा हन्तुम् अर्हसि
tam āha bhrātaraṃ devī kṛpaṇā karuṇaṃ satī snuṣeyaṃ tava kalyāṇa striyaṃ mā hantum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहवो हिंसिता भ्रातः शिशवः पावकोपमाः त्वया दैव-निसृष्टेन पुत्रिकैका प्रदीयताम्
bahavo hiṃsitā bhrātaḥ śiśavaḥ pāvakopamāḥ tvayā daiva-nisṛṣṭena putrikaikā pradīyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नन्व् अहं ते ह्य् अवरजा दीना हत-सुता प्रभो दातुम् अर्हसि मन्दाया अङ्गेमां चरमां प्रजाम्
nanv ahaṃ te hy avarajā dīnā hata-sutā prabho dātum arhasi mandāyā aṅgemāṃ caramāṃ prajām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच उपगुह्यात्मजाम् एवं रुदत्या दीन-दीनवत् याचितस् तां विनिर्भर्त्स्य हस्ताद् आचिच्छिदे खलः
śrī-śuka uvāca upaguhyātmajām evaṃ rudatyā dīna-dīnavat yācitas tāṃ vinirbhartsya hastād ācicchide khalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां गृहीत्वा चरणयोर् जात-मात्रां स्वसुः सुताम् अपोथयच् छिला-पृष्ठे स्वार्थोन्मूलित-सौहृदः
tāṃ gṛhītvā caraṇayor jāta-mātrāṃ svasuḥ sutām apothayac chilā-pṛṣṭhe svārthonmūlita-sauhṛdaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तद्-धस्तात् समुत्पत्य सद्यो देव्य् अम्बरं गता अदृश्यतानुजा विष्णोः सायुधाष्ट-महाभुजा
sā tad-dhastāt samutpatya sadyo devy ambaraṃ gatā adṛśyatānujā viṣṇoḥ sāyudhāṣṭa-mahābhujā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्य-स्रग्-अम्बरालेप- रत्नाभरण-भूषिता धनुः-शूलेषु-चर्मासि- शङ्ख-चक्र-गदा-धरा
divya-srag-ambarālepa- ratnābharaṇa-bhūṣitā dhanuḥ-śūleṣu-carmāsi- śaṅkha-cakra-gadā-dharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्ध-चारण-गन्धर्वैर् अप्सरः-किन्नरोरगैः उपाहृतोरु-बलिभिः स्तूयमानेदम् अब्रवीत्
siddha-cāraṇa-gandharvair apsaraḥ-kinnaroragaiḥ upāhṛtoru-balibhiḥ stūyamānedam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं मया हतया मन्द जातः खलु तवान्त-कृत् यत्र क्व वा पूर्व-शत्रुर् मा हिंसीः कृपणान् वृथा
kiṃ mayā hatayā manda jātaḥ khalu tavānta-kṛt yatra kva vā pūrva-śatrur mā hiṃsīḥ kṛpaṇān vṛthā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति प्रभाष्य तं देवी माया भगवती भुवि बहु-नाम-निकेतेषु बहु-नामा बभूव ह
iti prabhāṣya taṃ devī māyā bhagavatī bhuvi bahu-nāma-niketeṣu bahu-nāmā babhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयाभिहितम् आकर्ण्य कंसः परम-विस्मितः देवकीं वसुदेवं च विमुच्य प्रश्रितो ऽब्रवीत्
tayābhihitam ākarṇya kaṃsaḥ parama-vismitaḥ devakīṃ vasudevaṃ ca vimucya praśrito 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो भगिन्य् अहो भाम मया वां बत पाप्मना पुरुषाद इवापत्यं बहवो हिंसिताः सुताः
aho bhaginy aho bhāma mayā vāṃ bata pāpmanā puruṣāda ivāpatyaṃ bahavo hiṃsitāḥ sutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स त्व् अहं त्यक्त-कारुण्यस् त्यक्त-ज्ञाति-सुहृत् खलः कान् लोकान् वै गमिष्यामि ब्रह्म-हेव मृतः श्वसन्
sa tv ahaṃ tyakta-kāruṇyas tyakta-jñāti-suhṛt khalaḥ kān lokān vai gamiṣyāmi brahma-heva mṛtaḥ śvasan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवम् अप्य् अनृतं वक्ति न मर्त्या एव केवलम् यद्-विश्रम्भाद् अहं पापः स्वसुर् निहतवाञ् छिशून्
daivam apy anṛtaṃ vakti na martyā eva kevalam yad-viśrambhād ahaṃ pāpaḥ svasur nihatavāñ chiśūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा शोचतं महा-भागाव् आत्मजान् स्व-कृतं भुजः जान्तवो न सदैकत्र दैवाधीनास् तदासते
mā śocataṃ mahā-bhāgāv ātmajān sva-kṛtaṃ bhujaḥ jāntavo na sadaikatra daivādhīnās tadāsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुवि भौमानि भूतानि यथा यान्त्य् अपयान्ति च नायम् आत्मा तथैतेषु विपर्येति यथैव भूः
bhuvi bhaumāni bhūtāni yathā yānty apayānti ca nāyam ātmā tathaiteṣu viparyeti yathaiva bhūḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथानेवं-विदो भेदो यत आत्म-विपर्ययः देह-योग-वियोगौ च संसृतिर् न निवर्तते
yathānevaṃ-vido bhedo yata ātma-viparyayaḥ deha-yoga-viyogau ca saṃsṛtir na nivartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् भद्रे स्व-तनयान् मया व्यापादितान् अपि मानुशोच यतः सर्वः स्व-कृतं विन्दते ऽवशः
tasmād bhadre sva-tanayān mayā vyāpāditān api mānuśoca yataḥ sarvaḥ sva-kṛtaṃ vindate 'vaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद् धतो ऽस्मि हन्तास्मी- त्य् आत्मानं मन्यते ऽस्व-दृक् तावत् तद्-अभिमान्य् अज्ञो बाध्य-बाधकताम् इयात्
yāvad dhato 'smi hantāsmī- ty ātmānaṃ manyate 'sva-dṛk tāvat tad-abhimāny ajño bādhya-bādhakatām iyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षमध्वं मम दौरात्म्यं साधवो दीन-वत्सलाः इत्य् उक्त्वाश्रु-मुखः पादौ श्यालः स्वस्रोर् अथाग्रहीत्
kṣamadhvaṃ mama daurātmyaṃ sādhavo dīna-vatsalāḥ ity uktvāśru-mukhaḥ pādau śyālaḥ svasror athāgrahīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोचयाम् आस निगडाद् विश्रब्धः कन्यका-गिरा देवकीं वसुदेवं च दर्शयन्न् आत्म-सौहृदम्
mocayām āsa nigaḍād viśrabdhaḥ kanyakā-girā devakīṃ vasudevaṃ ca darśayann ātma-sauhṛdam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रातुः समनुतप्तस्य क्षान्त-रोषा च देवकी व्यसृजद् वसुदेवश् च प्रहस्य तम् उवाच ह
bhrātuḥ samanutaptasya kṣānta-roṣā ca devakī vyasṛjad vasudevaś ca prahasya tam uvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् एतन् महा-भाग यथा वदसि देहिनाम् अज्ञान-प्रभवाहं-धीः स्व-परेति भिदा यतः
evam etan mahā-bhāga yathā vadasi dehinām ajñāna-prabhavāhaṃ-dhīḥ sva-pareti bhidā yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोक-हर्ष-भय-द्वेष- लोभ-मोह-मदान्विताः मिथो घ्नन्तं न पश्यन्ति भावैर् भावं पृथग्-दृशः
śoka-harṣa-bhaya-dveṣa- lobha-moha-madānvitāḥ mitho ghnantaṃ na paśyanti bhāvair bhāvaṃ pṛthag-dṛśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच कंस एवं प्रसन्नाभ्यां विशुद्धं प्रतिभाषितः देवकी-वसुदेवाभ्याम् अनुज्ञातो ऽविशद् गृहम्
śrī-śuka uvāca kaṃsa evaṃ prasannābhyāṃ viśuddhaṃ pratibhāṣitaḥ devakī-vasudevābhyām anujñāto 'viśad gṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां कंस आहूय मन्त्रिणः तेभ्य आचष्ट तत् सर्वं यद् उक्तं योग-निद्रया
tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyāṃ kaṃsa āhūya mantriṇaḥ tebhya ācaṣṭa tat sarvaṃ yad uktaṃ yoga-nidrayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकर्ण्य भर्तुर् गदितं तम् ऊचुर् देव-शत्रवः देवान् प्रति कृतामर्षा दैतेया नाति-कोविदाः
ākarṇya bhartur gaditaṃ tam ūcur deva-śatravaḥ devān prati kṛtāmarṣā daiteyā nāti-kovidāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं चेत् तर्हि भोजेन्द्र पुर-ग्राम-व्रजादिषु अनिर्दशान् निर्दशांश् च हनिष्यामो ऽद्य वै शिशून्
evaṃ cet tarhi bhojendra pura-grāma-vrajādiṣu anirdaśān nirdaśāṃś ca haniṣyāmo 'dya vai śiśūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् उद्यमैः करिष्यन्ति देवाः समर-भीरवः नित्यम् उद्विग्न-मनसो ज्या-घोषैर् धनुषस् तव
kim udyamaiḥ kariṣyanti devāḥ samara-bhīravaḥ nityam udvigna-manaso jyā-ghoṣair dhanuṣas tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्यतस् ते शर-व्रातैर् हन्यमानाः समन्ततः जिजीविषव उत्सृज्य पलायन-परा ययुः
asyatas te śara-vrātair hanyamānāḥ samantataḥ jijīviṣava utsṛjya palāyana-parā yayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचित् प्राञ्जलयो दीना न्यस्त-शस्त्रा दिवौकसः मुक्त-कच्छ-शिखाः केचिद् भीताः स्म इति वादिनः
kecit prāñjalayo dīnā nyasta-śastrā divaukasaḥ mukta-kaccha-śikhāḥ kecid bhītāḥ sma iti vādinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न त्वं विस्मृत-शस्त्रास्त्रान् विरथान् भय-संवृतान् हंस्य् अन्यासक्त-विमुखान् भग्न-चापान् अयुध्यतः
na tvaṃ vismṛta-śastrāstrān virathān bhaya-saṃvṛtān haṃsy anyāsakta-vimukhān bhagna-cāpān ayudhyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं क्षेम-शूरैर् विबुधैर् असंयुग-विकत्थनैः रहो-जुषा किं हरिणा शम्भुना वा वनौकसा किम् इन्द्रेणाल्प-वीर्येण ब्रह्मणा वा तपस्यता
kiṃ kṣema-śūrair vibudhair asaṃyuga-vikatthanaiḥ raho-juṣā kiṃ hariṇā śambhunā vā vanaukasā kim indreṇālpa-vīryeṇa brahmaṇā vā tapasyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि देवाः सापत्न्यान् नोपेक्ष्या इति मन्महे ततस् तन्-मूल-खनने नियुङ्क्ष्वास्मान् अनुव्रतान्
tathāpi devāḥ sāpatnyān nopekṣyā iti manmahe tatas tan-mūla-khanane niyuṅkṣvāsmān anuvratān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथामयो ऽङ्गे समुपेक्षितो नृभिर् न शक्यते रूढ-पदश् चिकित्सितुम् यथेन्द्रिय-ग्राम उपेक्षितस् तथा रिपुर् महान् बद्ध-बलो न चाल्यते
yathāmayo 'ṅge samupekṣito nṛbhir na śakyate rūḍha-padaś cikitsitum yathendriya-grāma upekṣitas tathā ripur mahān baddha-balo na cālyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलं हि विष्णुर् देवानां यत्र धर्मः सनातनः तस्य च ब्रह्म-गो-विप्रास् तपो यज्ञाः स-दक्षिणाः
mūlaṃ hi viṣṇur devānāṃ yatra dharmaḥ sanātanaḥ tasya ca brahma-go-viprās tapo yajñāḥ sa-dakṣiṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् सर्वात्मना राजन् ब्राह्मणान् ब्रह्म-वादिनः तपस्विनो यज्ञ-शीलान् गाश् च हन्मो हविर्-दुघाः
tasmāt sarvātmanā rājan brāhmaṇān brahma-vādinaḥ tapasvino yajña-śīlān gāś ca hanmo havir-dughāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रा गावश् च वेदाश् च तपः सत्यं दमः शमः श्रद्धा दया तितिक्षा च क्रतवश् च हरेस् तनूः
viprā gāvaś ca vedāś ca tapaḥ satyaṃ damaḥ śamaḥ śraddhā dayā titikṣā ca kratavaś ca hares tanūḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हि सर्व-सुराध्यक्षो ह्य् असुर-द्विड् गुहा-शयः तन्-मूला देवताः सर्वाः सेश्वराः स-चतुर्-मुखाः अयं वै तद्-वधोपायो यद् ऋषीणां विहिंसनम्
sa hi sarva-surādhyakṣo hy asura-dviḍ guhā-śayaḥ tan-mūlā devatāḥ sarvāḥ seśvarāḥ sa-catur-mukhāḥ ayaṃ vai tad-vadhopāyo yad ṛṣīṇāṃ vihiṃsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच एवं दुर्मन्त्रिभिः कंसः सह सम्मन्त्र्य दुर्मतिः ब्रह्म-हिंसां हितं मेने काल-पाशावृतो ऽसुरः
śrī-śuka uvāca evaṃ durmantribhiḥ kaṃsaḥ saha sammantrya durmatiḥ brahma-hiṃsāṃ hitaṃ mene kāla-pāśāvṛto 'suraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्दिश्य साधु-लोकस्य कदने कदन-प्रियान् काम-रूप-धरान् दिक्षु दानवान् गृहम् आविशत्
sandiśya sādhu-lokasya kadane kadana-priyān kāma-rūpa-dharān dikṣu dānavān gṛham āviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते वै रजः-प्रकृतयस् तमसा मूढ-चेतसः सतां विद्वेषम् आचेरुर् आराद् आगत-मृत्यवः
te vai rajaḥ-prakṛtayas tamasā mūḍha-cetasaḥ satāṃ vidveṣam ācerur ārād āgata-mṛtyavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुः श्रियं यशो धर्मं लोकान् आशिष एव च हन्ति श्रेयांसि सर्वाणि पुंसो महद्-अतिक्रमः
āyuḥ śriyaṃ yaśo dharmaṃ lokān āśiṣa eva ca hanti śreyāṃsi sarvāṇi puṃso mahad-atikramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.