Library·Bhāgavata Purāṇa·10·10.44
श्री-शुक उवाच एवं चर्चित-सङ्कल्पो भगवान् मधुसूदनः आससादाथ चणूरं मुष्ट्तिकं रोहिणी-सुतः
śrī-śuka uvāca evaṃ carcita-saṅkalpo bhagavān madhusūdanaḥ āsasādātha caṇūraṃ muṣṭtikaṃ rohiṇī-sutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्ताभ्यां हस्तयोर् बद्ध्वा पद्भ्याम् एव च पादयोः विचकर्षतुर् अन्योन्यं प्रसह्य विजिगीषया
hastābhyāṃ hastayor baddhvā padbhyām eva ca pādayoḥ vicakarṣatur anyonyaṃ prasahya vijigīṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरत्नी द्वे अरत्निभ्यां जानुभ्यां चैव जानुनी शिरः शीर्ष्णोरसोरस् ताव् अन्योन्यम् अभिजघ्नतुः
aratnī dve aratnibhyāṃ jānubhyāṃ caiva jānunī śiraḥ śīrṣṇorasoras tāv anyonyam abhijaghnatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिभ्रामण-विक्षेप- परिरम्भावपातनैः उत्सर्पणापसर्पणैश् चान्योन्यं प्रत्यरुन्धताम्
paribhrāmaṇa-vikṣepa- parirambhāvapātanaiḥ utsarpaṇāpasarpaṇaiś cānyonyaṃ pratyarundhatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्थापनैर् उन्नयनैश् चालनैः स्थापनैर् अपि परस्परं जिगीषन्ताव् अपचक्रतुर् आत्मनः
utthāpanair unnayanaiś cālanaiḥ sthāpanair api parasparaṃ jigīṣantāv apacakratur ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् बलाबलवद् युद्धं समेताः सर्व-योषितः ऊचुः परस्परं राजन् सानुकम्पा वरूथशः
tad balābalavad yuddhaṃ sametāḥ sarva-yoṣitaḥ ūcuḥ parasparaṃ rājan sānukampā varūthaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महान् अयं बताधर्म एषां राज-सभा-सदाम् ये बलाबलवद् युद्धं राज्ञो ऽन्विच्छन्ति पश्यतः
mahān ayaṃ batādharma eṣāṃ rāja-sabhā-sadām ye balābalavad yuddhaṃ rājño 'nvicchanti paśyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्व वज्र-सार-सर्वाङ्गौ मल्लौ शैलेन्द्र-सन्निभौ क्व चाति-सुकुमाराङ्गौ किशोरौ नाप्त-यौवनौ
kva vajra-sāra-sarvāṅgau mallau śailendra-sannibhau kva cāti-sukumārāṅgau kiśorau nāpta-yauvanau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्म-व्यतिक्रमो ह्य् अस्य समाजस्य ध्रुवं भवेत् यत्राधर्मः समुत्तिष्ठेन् न स्थेयं तत्र कर्हिचित्
dharma-vyatikramo hy asya samājasya dhruvaṃ bhavet yatrādharmaḥ samuttiṣṭhen na stheyaṃ tatra karhicit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न सभां प्रविशेत् प्राज्ञः सभ्य-दोषान् अनुस्मरन् अब्रुवन् विब्रुवन्न् अज्ञो नरः किल्बिषम् अश्नुते
na sabhāṃ praviśet prājñaḥ sabhya-doṣān anusmaran abruvan vibruvann ajño naraḥ kilbiṣam aśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वल्गतः शत्रुम् अभितः कृष्णस्य वदनाम्बुजम् वीक्ष्यतां श्रम-वार्य्-उप्तं पद्म-कोशम् इवाम्बुभिः
valgataḥ śatrum abhitaḥ kṛṣṇasya vadanāmbujam vīkṣyatāṃ śrama-vāry-uptaṃ padma-kośam ivāmbubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं न पश्यत रामस्य मुखम् आताम्र-लोचनम् मुष्टिकं प्रति सामर्षं हास-संरम्भ-शोभितम्
kiṃ na paśyata rāmasya mukham ātāmra-locanam muṣṭikaṃ prati sāmarṣaṃ hāsa-saṃrambha-śobhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्या बत व्रज-भुवो यद् अयं नृ-लिङ्ग गूढः पुराण-पुरुषो वन-चित्र-माल्यः गाः पालयन् सह-बलः क्वणयंश् च वेणुं विक्रीदयाञ्चति गिरित्र-रमार्चिताङ्घ्रिः
puṇyā bata vraja-bhuvo yad ayaṃ nṛ-liṅga gūḍhaḥ purāṇa-puruṣo vana-citra-mālyaḥ gāḥ pālayan saha-balaḥ kvaṇayaṃś ca veṇuṃ vikrīdayāñcati giritra-ramārcitāṅghriḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोप्यस् तपः किम् अचरन् यद् अमुष्य रूपं लावण्य-सारम् असमोर्ध्वम् अनन्य-सिद्धम् दृग्भिः पिबन्त्य् अनुसवाभिनवं दुरापम् एकान्त-धाम यशसः श्रीय ऐश्वरस्य
gopyas tapaḥ kim acaran yad amuṣya rūpaṃ lāvaṇya-sāram asamordhvam ananya-siddham dṛgbhiḥ pibanty anusavābhinavaṃ durāpam ekānta-dhāma yaśasaḥ śrīya aiśvarasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या दोहने ऽवहनने मथनोपलेप प्रेङ्खेङ्खनार्भ-रुदितोक्षण-मार्जनादौ गायन्ति चैनम् अनुरक्त-धियो ऽश्रु-कण्ठ्यो धन्या व्रज-स्त्रिय उरुक्रम-चित्त-यानाः
yā dohane 'vahanane mathanopalepa preṅkheṅkhanārbha-ruditokṣaṇa-mārjanādau gāyanti cainam anurakta-dhiyo 'śru-kaṇṭhyo dhanyā vraja-striya urukrama-citta-yānāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातर् व्रजाद् व्रजत आविशतश् च सायं गोभिः समं क्वणयतो ऽस्य निशम्य वेणुम् निर्गम्य तूर्णम् अबलाः पथि भूरि-पुण्याः पश्यन्ति स-स्मित-मुखं स-दयावलोकम्
prātar vrajād vrajata āviśataś ca sāyaṃ gobhiḥ samaṃ kvaṇayato 'sya niśamya veṇum nirgamya tūrṇam abalāḥ pathi bhūri-puṇyāḥ paśyanti sa-smita-mukhaṃ sa-dayāvalokam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं प्रभाषमाणासु स्त्रीषु योगेश्वरो हरिः शत्रुं हन्तुं मनश् चक्रे भगवान् भरतर्षभ
evaṃ prabhāṣamāṇāsu strīṣu yogeśvaro hariḥ śatruṃ hantuṃ manaś cakre bhagavān bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-भयाः स्त्री-गिरः श्रुत्वा पुत्र-स्नेह-शुचातुरौ पितराव् अन्वतप्येतां पुत्रयोर् अबुधौ बलम्
sa-bhayāḥ strī-giraḥ śrutvā putra-sneha-śucāturau pitarāv anvatapyetāṃ putrayor abudhau balam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैस् तैर् नियुद्ध-विधिभिर् विविधैर् अच्युतेतरौ युयुधाते यथान्योन्यं तथैव बल-मुष्टिकौ
tais tair niyuddha-vidhibhir vividhair acyutetarau yuyudhāte yathānyonyaṃ tathaiva bala-muṣṭikau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवद्-गात्र-निष्पातैर् वज्र-नीष्पेष-निष्ठुरैः चाणूरो भज्यमानाङ्गो मुहुर् ग्लानिम् अवाप ह
bhagavad-gātra-niṣpātair vajra-nīṣpeṣa-niṣṭhuraiḥ cāṇūro bhajyamānāṅgo muhur glānim avāpa ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स श्येन-वेग उत्पत्य मुष्टी-कृत्य कराव् उभौ भगवन्तं वासुदेवं क्रुद्धो वक्षस्य् अबाधत
sa śyena-vega utpatya muṣṭī-kṛtya karāv ubhau bhagavantaṃ vāsudevaṃ kruddho vakṣasy abādhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाचलत् तत्-प्रहारेण मालाहत इव द्विपः बाह्वोर् निगृह्य चाणूरं बहुशो भ्रामयन् हरिः
nācalat tat-prahāreṇa mālāhata iva dvipaḥ bāhvor nigṛhya cāṇūraṃ bahuśo bhrāmayan hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भू-पृष्ठे पोथयाम् आस तरसा क्षीण जीवितम् विस्रस्ताकल्प-केश-स्रग् इन्द्र-ध्वज इवापतत्
bhū-pṛṣṭhe pothayām āsa tarasā kṣīṇa jīvitam visrastākalpa-keśa-srag indra-dhvaja ivāpatat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव मुष्टिकः पूर्वं स्व-मुष्ट्याभिहतेन वै बलभद्रेण बलिना तलेनाभिहतो भृशम्
tathaiva muṣṭikaḥ pūrvaṃ sva-muṣṭyābhihatena vai balabhadreṇa balinā talenābhihato bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवेपितः स रुधिरम् उद्वमन् मुखतो ऽर्दितः व्यसुः पपातोर्व्य्-उपस्थे वाताहत इवाङ्घ्रिपः
pravepitaḥ sa rudhiram udvaman mukhato 'rditaḥ vyasuḥ papātorvy-upasthe vātāhata ivāṅghripaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कूटम् अनुप्राप्तं रामः प्रहरतां वरः अवधील् लीलया राजन् सावज्ञं वाम-मुष्टिना
tataḥ kūṭam anuprāptaṃ rāmaḥ praharatāṃ varaḥ avadhīl līlayā rājan sāvajñaṃ vāma-muṣṭinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्ह्य् एव हि शलः कृष्ण- प्रपदाहत-शीर्षकः द्विधा विदीर्णस् तोशलक उभाव् अपि निपेततुः
tarhy eva hi śalaḥ kṛṣṇa- prapadāhata-śīrṣakaḥ dvidhā vidīrṇas tośalaka ubhāv api nipetatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चाणूरे मुष्टिके कूटे शले तोशलके हते शेषाः प्रदुद्रुवुर् मल्लाः सर्वे प्राण-परीप्सवः
cāṇūre muṣṭike kūṭe śale tośalake hate śeṣāḥ pradudruvur mallāḥ sarve prāṇa-parīpsavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोपान् वयस्यान् आकृष्य तैः संसृज्य विजह्रतुः वाद्यमानेषु तूर्येषु वल्गन्तौ रुत-नूपुरौ
gopān vayasyān ākṛṣya taiḥ saṃsṛjya vijahratuḥ vādyamāneṣu tūryeṣu valgantau ruta-nūpurau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनाः प्रजहृषुः सर्वे कर्मणा राम-कृष्णयोः ऋते कंसं विप्र-मुख्याः साधवः साधु साध्व् इति
janāḥ prajahṛṣuḥ sarve karmaṇā rāma-kṛṣṇayoḥ ṛte kaṃsaṃ vipra-mukhyāḥ sādhavaḥ sādhu sādhv iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हतेषु मल्ल-वर्येषु विद्रुतेषु च भोज-राट् न्यवारयत् स्व-तूर्याणि वाक्यं चेदम् उवाच ह
hateṣu malla-varyeṣu vidruteṣu ca bhoja-rāṭ nyavārayat sva-tūryāṇi vākyaṃ cedam uvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निःसारयत दुर्वृत्तौ वसुदेवात्मजौ पुरात् धनं हरत गोपानां नन्दं बध्नीत दुर्मतिम्
niḥsārayata durvṛttau vasudevātmajau purāt dhanaṃ harata gopānāṃ nandaṃ badhnīta durmatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसुदेवस् तु दुर्मेधा हन्यताम् आश्व् असत्तमः उग्रसेनः पिता चापि सानुगः पर-पक्ष-गः
vasudevas tu durmedhā hanyatām āśv asattamaḥ ugrasenaḥ pitā cāpi sānugaḥ para-pakṣa-gaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विकत्थमाने वै कंसे प्रकुपितो ऽव्ययः लघिम्नोत्पत्य तरसा मञ्चम् उत्तुङ्गम् आरुहत्
evaṃ vikatthamāne vai kaṃse prakupito 'vyayaḥ laghimnotpatya tarasā mañcam uttuṅgam āruhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आविशन्तम् आलोक्य मृत्युम् आत्मन आसनात् मनस्वी सहसोत्थाय जगृहे सो ऽसि-चर्मणी
tam āviśantam ālokya mṛtyum ātmana āsanāt manasvī sahasotthāya jagṛhe so 'si-carmaṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं खड्ग-पाणिं विचरन्तम् आशु श्येनं यथा दक्षिण-सव्यम् अम्बरे समग्रहीद् दुर्विषहोग्र-तेजा यथोरगं तार्क्ष्य-सुतः प्रसह्य
taṃ khaḍga-pāṇiṃ vicarantam āśu śyenaṃ yathā dakṣiṇa-savyam ambare samagrahīd durviṣahogra-tejā yathoragaṃ tārkṣya-sutaḥ prasahya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रगृह्य केशेषु चलत्-किरीतं निपात्य रङ्गोपरि तुङ्ग-मञ्चात् तस्योपरिष्टात् स्वयम् अब्ज-नाभः पपात विश्वाश्रय आत्म-तन्त्रः
pragṛhya keśeṣu calat-kirītaṃ nipātya raṅgopari tuṅga-mañcāt tasyopariṣṭāt svayam abja-nābhaḥ papāta viśvāśraya ātma-tantraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं सम्परेतं विचकर्ष भूमौ हरिर् यथेभं जगतो विपश्यतः हा हेति शब्दः सु-महांस् तदाभूद् उदीरितः सर्व-जनैर् नरेन्द्र
taṃ samparetaṃ vicakarṣa bhūmau harir yathebhaṃ jagato vipaśyataḥ hā heti śabdaḥ su-mahāṃs tadābhūd udīritaḥ sarva-janair narendra
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स नित्यदोद्विग्न-धिया तम् ईश्वरं पिबन्न् अदन् वा विचरन् स्वपन् श्वसन् ददर्श चक्रायुधम् अग्रतो यतस् तद् एव रूपं दुरवापम् आप
sa nityadodvigna-dhiyā tam īśvaraṃ pibann adan vā vicaran svapan śvasan dadarśa cakrāyudham agrato yatas tad eva rūpaṃ duravāpam āpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यानुजा भ्रातरो ऽष्टौ कङ्क-न्यग्रोधकादयः अभ्यधावन्न् अति-क्रुद्धा भ्रातुर् निर्वेश-कारिणः
tasyānujā bhrātaro 'ṣṭau kaṅka-nyagrodhakādayaḥ abhyadhāvann ati-kruddhā bhrātur nirveśa-kāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाति-रभसांस् तांस् तु संयत्तान् रोहिणी-सुतः अहन् परिघम् उद्यम्य पशून् इव मृगाधिपः
tathāti-rabhasāṃs tāṃs tu saṃyattān rohiṇī-sutaḥ ahan parigham udyamya paśūn iva mṛgādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेदुर् दुन्दुभयो व्योम्नि ब्रह्मेशाद्या विभूतयः पुष्पैः किरन्तस् तं प्रीताः शशंसुर् ननृतुः स्त्रियः
nedur dundubhayo vyomni brahmeśādyā vibhūtayaḥ puṣpaiḥ kirantas taṃ prītāḥ śaśaṃsur nanṛtuḥ striyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां स्त्रियो महा-राज सुहृन्-मरण-दुःखिताः तत्राभीयुर् विनिघ्नन्त्यः शीर्षाण्य् अश्रु-विलोचनाः
teṣāṃ striyo mahā-rāja suhṛn-maraṇa-duḥkhitāḥ tatrābhīyur vinighnantyaḥ śīrṣāṇy aśru-vilocanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शयानान् वीर-शयायां पतीन् आलिङ्ग्य शोचतीः विलेपुः सु-स्वरं नार्यो विसृजन्त्यो मुहुः शुचः
śayānān vīra-śayāyāṃ patīn āliṅgya śocatīḥ vilepuḥ su-svaraṃ nāryo visṛjantyo muhuḥ śucaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा नाथ प्रिय धर्म-ज्ञ करुणानाथ-वत्सल त्वया हतेन निहता वयं ते स-गृह-प्रजाः
hā nātha priya dharma-jña karuṇānātha-vatsala tvayā hatena nihatā vayaṃ te sa-gṛha-prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया विरहिता पत्या पुरीयं पुरुषर्षभ न शोभते वयम् इव निवृत्तोत्सव-मङ्गला
tvayā virahitā patyā purīyaṃ puruṣarṣabha na śobhate vayam iva nivṛttotsava-maṅgalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनागसां त्वं भूतानां कृतवान् द्रोहम् उल्बणम् तेनेमां भो दशां नीतो भूत-ध्रुक् को लभेत शम्
anāgasāṃ tvaṃ bhūtānāṃ kṛtavān droham ulbaṇam tenemāṃ bho daśāṃ nīto bhūta-dhruk ko labheta śam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषाम् इह भूतानाम् एष हि प्रभवाप्ययः गोप्ता च तद्-अवध्यायी न क्वचित् सुखम् एधते
sarveṣām iha bhūtānām eṣa hi prabhavāpyayaḥ goptā ca tad-avadhyāyī na kvacit sukham edhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच राज-योषित आश्वास्य भगवांल् लोक-भावनः याम् आहुर् लौकिकीं संस्थां हतानां समकारयत्
śrī-śuka uvāca rāja-yoṣita āśvāsya bhagavāṃl loka-bhāvanaḥ yām āhur laukikīṃ saṃsthāṃ hatānāṃ samakārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातरं पितरं चैव मोचयित्वाथ बन्धनात् कृष्ण-रामौ ववन्दाते शिरसा स्पृश्य पादयोः
mātaraṃ pitaraṃ caiva mocayitvātha bandhanāt kṛṣṇa-rāmau vavandāte śirasā spṛśya pādayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवकी वसुदेवश् च विज्ञाय जगद्-ईश्वरौ कृत-संवन्दनौ पुत्रौ सस्वजाते न शङ्कितौ
devakī vasudevaś ca vijñāya jagad-īśvarau kṛta-saṃvandanau putrau sasvajāte na śaṅkitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.