Library·Bhāgavata Purāṇa·10·10.45
श्री-शुक उवाच पितराव् उपलब्धार्थौ विदित्वा पुरुषोत्तमः मा भूद् इति निजां मायां ततान जन-मोहिनीम्
śrī-śuka uvāca pitarāv upalabdhārthau viditvā puruṣottamaḥ mā bhūd iti nijāṃ māyāṃ tatāna jana-mohinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच पितराव् एत्य साग्रजः सात्वनर्षभः प्रश्रयावनतः प्रीणन्न् अम्ब तातेति सादरम्
uvāca pitarāv etya sāgrajaḥ sātvanarṣabhaḥ praśrayāvanataḥ prīṇann amba tāteti sādaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्मत्तो युवयोस् तात नित्योत्कण्ठितयोर् अपि बाल्य-पौगण्ड-कैशोराः पुत्राभ्याम् अभवन् क्वचित्
nāsmatto yuvayos tāta nityotkaṇṭhitayor api bālya-paugaṇḍa-kaiśorāḥ putrābhyām abhavan kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न लब्धो दैव-हतयोर् वासो नौ भवद्-अन्तिके यां बालाः पितृ-गेह-स्था विन्दन्ते लालिता मुदम्
na labdho daiva-hatayor vāso nau bhavad-antike yāṃ bālāḥ pitṛ-geha-sthā vindante lālitā mudam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वार्थ-सम्भवो देहो जनितः पोषितो यतः न तयोर् याति निर्वेशं पित्रोर् मर्त्यः शतायुषा
sarvārtha-sambhavo deho janitaḥ poṣito yataḥ na tayor yāti nirveśaṃ pitror martyaḥ śatāyuṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् तयोर् आत्मजः कल्प आत्मना च धनेन च वृत्तिं न दद्यात् तं प्रेत्य स्व-मांसं खादयन्ति हि
yas tayor ātmajaḥ kalpa ātmanā ca dhanena ca vṛttiṃ na dadyāt taṃ pretya sva-māṃsaṃ khādayanti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातरं पितरं वृद्धं भार्यां साध्वीं सुतम् शिशुम् गुरुं विप्रं प्रपन्नं च कल्पो ऽबिभ्रच् छ्वसन्-मृतः
mātaraṃ pitaraṃ vṛddhaṃ bhāryāṃ sādhvīṃ sutam śiśum guruṃ vipraṃ prapannaṃ ca kalpo 'bibhrac chvasan-mṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन् नाव् अकल्पयोः कंसान् नित्यम् उद्विग्न-चेतसोः मोघम् एते व्यतिक्रान्ता दिवसा वाम् अनर्चतोः
tan nāv akalpayoḥ kaṃsān nityam udvigna-cetasoḥ mogham ete vyatikrāntā divasā vām anarcatoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् क्षन्तुम् अर्हथस् तात मातर् नौ पर-तन्त्रयोः अकुर्वतोर् वां शुश्रूषां क्लिष्टयोर् दुर्हृदा भृशम्
tat kṣantum arhathas tāta mātar nau para-tantrayoḥ akurvator vāṃ śuśrūṣāṃ kliṣṭayor durhṛdā bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-शुक उवाच इति माया-मनुष्यस्य हरेर् विश्वात्मनो गिरा मोहिताव् अङ्कम् आरोप्य परिष्वज्यापतुर् मुदम्
śrī-śuka uvāca iti māyā-manuṣyasya harer viśvātmano girā mohitāv aṅkam āropya pariṣvajyāpatur mudam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिञ्चन्ताव् अश्रु-धाराभिः स्नेह-पाशेन चावृतौ न किञ्चिद् ऊचतू राजन् बाष्प-कण्ठौ विमोहितौ
siñcantāv aśru-dhārābhiḥ sneha-pāśena cāvṛtau na kiñcid ūcatū rājan bāṣpa-kaṇṭhau vimohitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् आश्वास्य पितरौ भगवान् देवकी-सुतः मातामहं तूग्रसेनं यदूनाम् अकरोन् णृपम्
evam āśvāsya pitarau bhagavān devakī-sutaḥ mātāmahaṃ tūgrasenaṃ yadūnām akaron ṇṛpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आह चास्मान् महा-राज प्रजाश् चाज्ञप्तुम् अर्हसि ययाति-शापाद् यदुभिर् नासितव्यं नृपासने
āha cāsmān mahā-rāja prajāś cājñaptum arhasi yayāti-śāpād yadubhir nāsitavyaṃ nṛpāsane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयि भृत्य उपासीने भवतो विबुधादयः बलिं हरन्त्य् अवनताः किम् उतान्ये नराधिपाः
mayi bhṛtya upāsīne bhavato vibudhādayaḥ baliṃ haranty avanatāḥ kim utānye narādhipāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वान् स्वान् ज्ञति-सम्बन्धान् दिग्भ्यः कंस-भयाकुलान् यदु-वृष्ण्य्-अन्धक-मधु दाशार्ह-कुकुरादिकान्
sarvān svān jñati-sambandhān digbhyaḥ kaṃsa-bhayākulān yadu-vṛṣṇy-andhaka-madhu dāśārha-kukurādikān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभाजितान् समाश्वास्य विदेशावास-कर्शितान् न्यवासयत् स्व-गेहेषु वित्तैः सन्तर्प्य विश्व-कृत्
sabhājitān samāśvāsya videśāvāsa-karśitān nyavāsayat sva-geheṣu vittaiḥ santarpya viśva-kṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्ण-सङ्कर्षण-भुजैर् गुप्ता लब्ध-मनोरथाः गृहेषु रेमिरे सिद्धाः कृष्ण-राम-गत-ज्वराः
kṛṣṇa-saṅkarṣaṇa-bhujair guptā labdha-manorathāḥ gṛheṣu remire siddhāḥ kṛṣṇa-rāma-gata-jvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीक्षन्तो ऽहर् अहः प्रीता मुकुन्द-वदनाम्बुजम् नित्यं प्रमुदितं श्रीमत् स-दय-स्मित-वीक्षणम्
vīkṣanto 'har ahaḥ prītā mukunda-vadanāmbujam nityaṃ pramuditaṃ śrīmat sa-daya-smita-vīkṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र प्रवयसो ऽप्य् आसन् युवानो ऽति-बलौजसः पिबन्तो ऽक्षैर् मुकुन्दस्य मुखाम्बुज-सुधां मुहुः
tatra pravayaso 'py āsan yuvāno 'ti-balaujasaḥ pibanto 'kṣair mukundasya mukhāmbuja-sudhāṃ muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ नन्दं समसाद्य भगवान् देवकी-सुतः सङ्कर्षणश् च राजेन्द्र परिष्वज्येदम् ऊचतुः
atha nandaṃ samasādya bhagavān devakī-sutaḥ saṅkarṣaṇaś ca rājendra pariṣvajyedam ūcatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितर् युवाभ्यां स्निग्धाभ्यां पोषितौ लालितौ भृशम् पित्रोर् अभ्यधिका प्रीतिर् आत्मजेष्व् आत्मनो ऽपि हि
pitar yuvābhyāṃ snigdhābhyāṃ poṣitau lālitau bhṛśam pitror abhyadhikā prītir ātmajeṣv ātmano 'pi hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पिता सा च जननी यौ पुष्णीतां स्व-पुत्र-वत् शिशून् बन्धुभिर् उत्सृष्टान् अकल्पैः पोष-रक्षणे
sa pitā sā ca jananī yau puṣṇītāṃ sva-putra-vat śiśūn bandhubhir utsṛṣṭān akalpaiḥ poṣa-rakṣaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यात यूयं व्रजंन् तात वयं च स्नेह-दुःखितान् ज्ञातीन् वो द्रष्टुम् एष्यामो विधाय सुहृदां सुखम्
yāta yūyaṃ vrajaṃn tāta vayaṃ ca sneha-duḥkhitān jñātīn vo draṣṭum eṣyāmo vidhāya suhṛdāṃ sukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सान्त्वय्य भगवान् नन्दं स-व्रजम् अच्युतः वासो-ऽलङ्कार-कुप्याद्यैर् अर्हयाम् आस सादरम्
evaṃ sāntvayya bhagavān nandaṃ sa-vrajam acyutaḥ vāso-'laṅkāra-kupyādyair arhayām āsa sādaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तस् तौ परिष्वज्य नन्दः प्रणय-विह्वलः पूरयन्न् अश्रुभिर् नेत्रे सह गोपैर् व्रजं ययौ
ity uktas tau pariṣvajya nandaḥ praṇaya-vihvalaḥ pūrayann aśrubhir netre saha gopair vrajaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ शूर-सुतो राजन् पुत्रयोः समकारयत् पुरोधसा ब्राह्मणैश् च यथावद् द्विज-संस्कृतिम्
atha śūra-suto rājan putrayoḥ samakārayat purodhasā brāhmaṇaiś ca yathāvad dvija-saṃskṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेभ्यो ऽदाद् दक्षिणा गावो रुक्म-मालाः स्व्-अलङ्कृताः स्व्-अलङ्कृतेभ्यः सम्पूज्य स-वत्साः क्षौम-मालिनीः
tebhyo 'dād dakṣiṇā gāvo rukma-mālāḥ sv-alaṅkṛtāḥ sv-alaṅkṛtebhyaḥ sampūjya sa-vatsāḥ kṣauma-mālinīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याः कृष्ण-राम-जन्मर्क्षे मनो-दत्ता महा-मतिः ताश् चाददाद् अनुस्मृत्य कंसेनाधर्मतो हृताः
yāḥ kṛṣṇa-rāma-janmarkṣe mano-dattā mahā-matiḥ tāś cādadād anusmṛtya kaṃsenādharmato hṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् च लब्ध-संस्कारौ द्विजत्वं प्राप्य सु-व्रतौ गर्गाद् यदु-कुलाचार्याद् गायत्रं व्रतम् आस्थितौ
tataś ca labdha-saṃskārau dvijatvaṃ prāpya su-vratau gargād yadu-kulācāryād gāyatraṃ vratam āsthitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभवौ सर्व-विद्यानां सर्व-ज्ञौ जगद्-ईश्वरौ नान्य-सिद्धामलं ज्ञानं गूहमानौ नरेहितैः
prabhavau sarva-vidyānāṃ sarva-jñau jagad-īśvarau nānya-siddhāmalaṃ jñānaṃ gūhamānau narehitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथो गुरु-कुले वासम् इच्छन्ताव् उपजग्मतुः काश्यं सान्दीपनिं नाम ह्य् अवन्ति-पुर-वासिनम्
atho guru-kule vāsam icchantāv upajagmatuḥ kāśyaṃ sāndīpaniṃ nāma hy avanti-pura-vāsinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोपसाद्य तौ दान्तौ गुरौ वृत्तिम् अनिन्दिताम् ग्राहयन्ताव् उपेतौ स्म भक्त्या देवम् इवादृतौ
yathopasādya tau dāntau gurau vṛttim aninditām grāhayantāv upetau sma bhaktyā devam ivādṛtau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर् द्विज-वरस् तुष्टः शुद्ध-भावानुवृत्तिभिः प्रोवाच वेदान् अखिलान् सङ्गोपनिषदो गुरुः
tayor dvija-varas tuṣṭaḥ śuddha-bhāvānuvṛttibhiḥ provāca vedān akhilān saṅgopaniṣado guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-रहस्यं धनुर्-वेदं धर्मान् न्याय-पथांस् तथा तथा चान्वीक्षिकीं विद्यां राज-नीतिं च षड्-विधाम्
sa-rahasyaṃ dhanur-vedaṃ dharmān nyāya-pathāṃs tathā tathā cānvīkṣikīṃ vidyāṃ rāja-nītiṃ ca ṣaḍ-vidhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं नर-वर-श्रेष्ठौ सर्व-विद्या-प्रवर्तकौ सकृन् निगद-मात्रेण तौ सञ्जगृहतुर् नृप
sarvaṃ nara-vara-śreṣṭhau sarva-vidyā-pravartakau sakṛn nigada-mātreṇa tau sañjagṛhatur nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो-रात्रैश् चतुः-षष्ट्या संयत्तौ तावतीः कलाः गुरु-दक्षिणयाचार्यं छन्दयाम् आसतुर् नृप
aho-rātraiś catuḥ-ṣaṣṭyā saṃyattau tāvatīḥ kalāḥ guru-dakṣiṇayācāryaṃ chandayām āsatur nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजस् तयोस् तं महिमानम् अद्भुतं संलोक्ष्य राजन्न् अति-मानुसीं मतिम् सम्मन्त्र्य पत्न्या स महार्णवे मृतं बालं प्रभासे वरयां बभूव ह
dvijas tayos taṃ mahimānam adbhutaṃ saṃlokṣya rājann ati-mānusīṃ matim sammantrya patnyā sa mahārṇave mṛtaṃ bālaṃ prabhāse varayāṃ babhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेथेत्य् अथारुह्य महा-रथौ रथं प्रभासम् आसाद्य दुरन्त-विक्रमौ वेलाम् उपव्रज्य निषीदतुः क्षनं सिन्धुर् विदित्वार्हनम् आहरत् तयोः
tethety athāruhya mahā-rathau rathaṃ prabhāsam āsādya duranta-vikramau velām upavrajya niṣīdatuḥ kṣanaṃ sindhur viditvārhanam āharat tayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आह भगवान् आशु गुरु-पुत्रः प्रदीयताम् यो ऽसाव् इह त्वया ग्रस्तो बालको महतोर्मिणा
tam āha bhagavān āśu guru-putraḥ pradīyatām yo 'sāv iha tvayā grasto bālako mahatormiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-समुद्र उवाच न चाहार्षम् अहं देव दैत्यः पञ्चजनो महान् अन्तर्-जल-चरः कृष्ण शङ्ख-रूप-धरो ऽसुरः
śrī-samudra uvāca na cāhārṣam ahaṃ deva daityaḥ pañcajano mahān antar-jala-caraḥ kṛṣṇa śaṅkha-rūpa-dharo 'suraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्ते तेनाहृतो नूनं तच् छ्रुत्वा सत्वरं प्रभुः जलम् आविश्य तं हत्वा नापश्यद् उदरे ऽर्भकम्
āste tenāhṛto nūnaṃ tac chrutvā satvaraṃ prabhuḥ jalam āviśya taṃ hatvā nāpaśyad udare 'rbhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्-अङ्ग-प्रभवं शङ्खम् आदाय रथम् आगमत् ततः संयमनीं नाम यमस्य दयितां पुरीम्
tad-aṅga-prabhavaṃ śaṅkham ādāya ratham āgamat tataḥ saṃyamanīṃ nāma yamasya dayitāṃ purīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा जनार्दनः शङ्खं प्रदध्मौ स-हलायुधः शङ्ख-निर्ह्रादम् आकर्ण्य प्रजा-संयमनो यमः
gatvā janārdanaḥ śaṅkhaṃ pradadhmau sa-halāyudhaḥ śaṅkha-nirhrādam ākarṇya prajā-saṃyamano yamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोः सपर्यां महतीं चक्रे भक्त्य्-उपबृंहिताम् उवाचावनतः कृष्णं सर्व-भूताशयालयम् लीला-मनुष्ययोर् विष्णो युवयोः करवाम किम्
tayoḥ saparyāṃ mahatīṃ cakre bhakty-upabṛṃhitām uvācāvanataḥ kṛṣṇaṃ sarva-bhūtāśayālayam līlā-manuṣyayor viṣṇo yuvayoḥ karavāma kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-भगवान् उवाच गुरु-पुत्रम् इहानीतं निज-कर्म-निबन्धनम् आनयस्व महा-राज मच्-छासन-पुरस्कृतः
śrī-bhagavān uvāca guru-putram ihānītaṃ nija-karma-nibandhanam ānayasva mahā-rāja mac-chāsana-puraskṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेति तेनोपानीतं गुरु-पुत्रं यदूत्तमौ दत्त्वा स्व-गुरवे भूयो वृणीष्वेति तम् ऊचतुः
tatheti tenopānītaṃ guru-putraṃ yadūttamau dattvā sva-gurave bhūyo vṛṇīṣveti tam ūcatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्री-गुरुर् उवाच सम्यक् सम्पादितो वत्स भवद्भ्यां गुरु-निष्क्रयः को नु युष्मद्-विध-गुरोः कामानाम् अवशिष्यते
śrī-gurur uvāca samyak sampādito vatsa bhavadbhyāṃ guru-niṣkrayaḥ ko nu yuṣmad-vidha-guroḥ kāmānām avaśiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छतं स्व-गृहं वीरौ कीर्तिर् वाम् अस्तु पावनी छन्दांस्य् अयात-यामानि भवन्त्व् इह परत्र च
gacchataṃ sva-gṛhaṃ vīrau kīrtir vām astu pāvanī chandāṃsy ayāta-yāmāni bhavantv iha paratra ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुणैवम् अनुज्ञातौ रथेनानिल-रंहसा आयातौ स्व-पुरं तात पर्जन्य-निनदेन वै
guruṇaivam anujñātau rathenānila-raṃhasā āyātau sva-puraṃ tāta parjanya-ninadena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समनन्दन् प्रजाः सर्वा दृष्ट्वा राम-जनार्दनौ अपश्यन्त्यो बह्व् अहानि नष्ट-लब्ध-धना इव
samanandan prajāḥ sarvā dṛṣṭvā rāma-janārdanau apaśyantyo bahv ahāni naṣṭa-labdha-dhanā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.