Library·Bhāgavata Purāṇa·10·10.46

Bhāgavata Purāṇa 10.46

श्री-शुक उवाच वृष्णीनां प्रवरो मन्त्री कृष्णस्य दयितः सखा शिष्यो बृहस्पतेः साक्षाद् उद्धवो बुद्धि-सत्तमः

śrī-śuka uvāca vṛṣṇīnāṃ pravaro mantrī kṛṣṇasya dayitaḥ sakhā śiṣyo bṛhaspateḥ sākṣād uddhavo buddhi-sattamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आह भगवान् प्रेष्ठं भक्तम् एकान्तिनं क्वचित् गृहीत्वा पाणिना पाणिं प्रपन्नार्ति-हरो हरिः

tam āha bhagavān preṣṭhaṃ bhaktam ekāntinaṃ kvacit gṛhītvā pāṇinā pāṇiṃ prapannārti-haro hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छोद्धव व्रजं सौम्य पित्रोर् नौ प्रीतिम् आवह गोपीनां मद्-वियोगाधिं मत्-सन्देशैर् विमोचय

gacchoddhava vrajaṃ saumya pitror nau prītim āvaha gopīnāṃ mad-viyogādhiṃ mat-sandeśair vimocaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता मन्-मनस्का तृष्ट्-प्राणा मद्-अर्थे त्यक्त-दैहिकाः माम् एव दयितं प्रेष्ठम् आत्मानं मनसा गताः ये त्यक्त-लोक-धर्माश् च मद्-अर्थे तान् बिभर्म्य् अहम्

tā man-manaskā tṛṣṭ-prāṇā mad-arthe tyakta-daihikāḥ mām eva dayitaṃ preṣṭham ātmānaṃ manasā gatāḥ ye tyakta-loka-dharmāś ca mad-arthe tān bibharmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मयि ताः प्रेयसां प्रेष्ठे दूर-स्थे गोकुल-स्त्रियः स्मरन्त्यो ऽङ्ग विमुह्यन्ति विरहौत्कण्ठ्य-विह्वलाः

mayi tāḥ preyasāṃ preṣṭhe dūra-sthe gokula-striyaḥ smarantyo 'ṅga vimuhyanti virahautkaṇṭhya-vihvalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धारयन्त्य् अति-कृच्छ्रेण प्रायः प्राणान् कथञ्चन प्रत्यागमन-सन्देशैर् बल्लव्यो मे मद्-आत्मिकाः

dhārayanty ati-kṛcchreṇa prāyaḥ prāṇān kathañcana pratyāgamana-sandeśair ballavyo me mad-ātmikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-शुक उवाच इत्य् उक्त उद्धवो राजन् सन्देशं भर्तुर् आदृतः आदाय रथम् आरुह्य प्रययौ नन्द-गोकुलम्

śrī-śuka uvāca ity ukta uddhavo rājan sandeśaṃ bhartur ādṛtaḥ ādāya ratham āruhya prayayau nanda-gokulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तो नन्द-व्रजं श्रीमान् निम्लोचति विभावसौ छन्न-यानः प्रविशतां पशूनां खुर-रेणुभिः

prāpto nanda-vrajaṃ śrīmān nimlocati vibhāvasau channa-yānaḥ praviśatāṃ paśūnāṃ khura-reṇubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासितार्थे ऽभियुध्यद्भिर् नादितं शुश्मिभिर् वृषैः धावन्तीभिश् च वास्राभिर् उधो-भारैः स्व-वत्सकान्

vāsitārthe 'bhiyudhyadbhir nāditaṃ śuśmibhir vṛṣaiḥ dhāvantībhiś ca vāsrābhir udho-bhāraiḥ sva-vatsakān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतस् ततो विलङ्घद्भिर् गो-वत्सैर् मण्डितं सितैः गो-दोह-शब्दाभिरवं वेणूनां निःस्वनेन च

itas tato vilaṅghadbhir go-vatsair maṇḍitaṃ sitaiḥ go-doha-śabdābhiravaṃ veṇūnāṃ niḥsvanena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गायन्तीभिश् च कर्माणि शुभानि बल-कृष्णयोः स्व्-अलङ्कृताभिर् गोपीभिर् गोपैश् च सु-विराजितम्

gāyantībhiś ca karmāṇi śubhāni bala-kṛṣṇayoḥ sv-alaṅkṛtābhir gopībhir gopaiś ca su-virājitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्न्य्-अर्कातिथि-गो-विप्र- पितृ-देवार्चनान्वितैः धूप-दीपैश् च माल्यैश् च गोपावासैर् मनो-रमम्

agny-arkātithi-go-vipra- pitṛ-devārcanānvitaiḥ dhūpa-dīpaiś ca mālyaiś ca gopāvāsair mano-ramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतः पुष्पित-वनं द्विजालि-कुल-नादितम् हंस-कारण्डवाकीर्णैः पद्म-षण्डैश् च मण्डितम्

sarvataḥ puṣpita-vanaṃ dvijāli-kula-nāditam haṃsa-kāraṇḍavākīrṇaiḥ padma-ṣaṇḍaiś ca maṇḍitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आगतं समागम्य कृष्णस्यानुचरं प्रियम् नन्दः प्रीतः परिष्वज्य वासुदेव-धियार्चयत्

tam āgataṃ samāgamya kṛṣṇasyānucaraṃ priyam nandaḥ prītaḥ pariṣvajya vāsudeva-dhiyārcayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोजितं परमान्नेन संविष्टं कशिपौ सुखम् गत-श्रमं पर्यपृच्छत् पाद-संवाहनादिभिः

bhojitaṃ paramānnena saṃviṣṭaṃ kaśipau sukham gata-śramaṃ paryapṛcchat pāda-saṃvāhanādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चिद् अङ्ग महा-भाग सखा नः शूर-नन्दनः आस्ते कुशल्य् अपत्याद्यैर् युक्तो मुक्तः सुहृद्-व्रतः

kaccid aṅga mahā-bhāga sakhā naḥ śūra-nandanaḥ āste kuśaly apatyādyair yukto muktaḥ suhṛd-vrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिष्ट्या कंसो हतः पापः सानुगः स्वेन पाप्मना साधूनां धर्म-शीलानां यदूनां द्वेष्टि यः सदा

diṣṭyā kaṃso hataḥ pāpaḥ sānugaḥ svena pāpmanā sādhūnāṃ dharma-śīlānāṃ yadūnāṃ dveṣṭi yaḥ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि स्मरति नः कृष्णो मातरं सुहृदः सखीन् गोपान् व्रजं चात्म-नाथं गावो वृन्दावनं गिरिम्

api smarati naḥ kṛṣṇo mātaraṃ suhṛdaḥ sakhīn gopān vrajaṃ cātma-nāthaṃ gāvo vṛndāvanaṃ girim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्य् आयास्यति गोविन्दः स्व-जनान् सकृद् ईक्षितुम् तर्हि द्रक्ष्याम तद्-वक्त्रं सु-नसं सु-स्मितेक्षणम्

apy āyāsyati govindaḥ sva-janān sakṛd īkṣitum tarhi drakṣyāma tad-vaktraṃ su-nasaṃ su-smitekṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दावाग्नेर् वात-वर्षाच् च वृष-सर्पाच् च रक्षिताः दुरत्ययेभ्यो मृत्युभ्यः कृष्णेन सु-महात्मना

dāvāgner vāta-varṣāc ca vṛṣa-sarpāc ca rakṣitāḥ duratyayebhyo mṛtyubhyaḥ kṛṣṇena su-mahātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मरतां कृष्ण-वीर्याणि लीलापाङ्ग-निरीक्षितम् हसितं भाषितं चाङ्ग सर्वा नः शिथिलाः क्रियाः

smaratāṃ kṛṣṇa-vīryāṇi līlāpāṅga-nirīkṣitam hasitaṃ bhāṣitaṃ cāṅga sarvā naḥ śithilāḥ kriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरिच्-छैल-वनोद्देशान् मुकुन्द-पद-भूषितान् आक्रीडान् ईक्ष्यमाणानां मनो याति तद्-आत्मताम्

saric-chaila-vanoddeśān mukunda-pada-bhūṣitān ākrīḍān īkṣyamāṇānāṃ mano yāti tad-ātmatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्ये कृष्णं च रामं च प्राप्ताव् इह सुरोत्तमौ सुराणां महद्-अर्थाय गर्गस्य वचनं यथा

manye kṛṣṇaṃ ca rāmaṃ ca prāptāv iha surottamau surāṇāṃ mahad-arthāya gargasya vacanaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कंसं नागायुत-प्राणं मल्लौ गज-पतिं यथा अवधिष्टां लीलयैव पशून् इव मृगाधिपः

kaṃsaṃ nāgāyuta-prāṇaṃ mallau gaja-patiṃ yathā avadhiṣṭāṃ līlayaiva paśūn iva mṛgādhipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताल-त्रयं महा-सारं धनुर् यष्टिम् इवेभ-राट् बभञ्जैकेन हस्तेन सप्ताहम् अदधाद् गिरिम्

tāla-trayaṃ mahā-sāraṃ dhanur yaṣṭim ivebha-rāṭ babhañjaikena hastena saptāham adadhād girim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रलम्बो धेनुको ऽरिष्टस् तृणावर्तो बकादयः दैत्याः सुरासुर-जितो हता येनेह लीलया

pralambo dhenuko 'riṣṭas tṛṇāvarto bakādayaḥ daityāḥ surāsura-jito hatā yeneha līlayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-शुक उवाच इति संस्मृत्य संस्मृत्य नन्दः कृष्णानुरक्त-धीः अत्य्-उत्कण्ठो ऽभवत् तूष्णीं प्रेम-प्रसर-विह्वलः

śrī-śuka uvāca iti saṃsmṛtya saṃsmṛtya nandaḥ kṛṣṇānurakta-dhīḥ aty-utkaṇṭho 'bhavat tūṣṇīṃ prema-prasara-vihvalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यशोदा वर्ण्यमानानि पुत्रस्य चरितानि च शृण्वन्त्य् अश्रूण्य् अवास्राक्षीत् स्नेह-स्नुत-पयोधरा

yaśodā varṇyamānāni putrasya caritāni ca śṛṇvanty aśrūṇy avāsrākṣīt sneha-snuta-payodharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोर् इत्थं भगवति कृष्णे नन्द-यशोदयोः वीक्ष्यानुरागं परमं नन्दम् आहोद्धवो मुदा

tayor itthaṃ bhagavati kṛṣṇe nanda-yaśodayoḥ vīkṣyānurāgaṃ paramaṃ nandam āhoddhavo mudā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्री-उद्धव उवाच युवां श्लाघ्यतमौ नूनं देहिनाम् इह मान-द नारायणे ऽखिल-गुरौ यत् कृता मतिर् ईदृशी

śrī-uddhava uvāca yuvāṃ ślāghyatamau nūnaṃ dehinām iha māna-da nārāyaṇe 'khila-gurau yat kṛtā matir īdṛśī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतौ हि विश्वस्य च बीज-योनी रामो मुकुन्दः पुरुषः प्रधानम् अन्वीय भूतेषु विलक्षणस्य ज्ञानस्य चेशात इमौ पुराणौ

etau hi viśvasya ca bīja-yonī rāmo mukundaḥ puruṣaḥ pradhānam anvīya bhūteṣu vilakṣaṇasya jñānasya ceśāta imau purāṇau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिन् जनः प्राण-वियोग-काले क्षनं समावेश्य मनो ऽविशुद्धम् निर्हृत्य कर्माशयम् आशु याति परां गतिं ब्रह्म-मयो ऽर्क-वर्णः

yasmin janaḥ prāṇa-viyoga-kāle kṣanaṃ samāveśya mano 'viśuddham nirhṛtya karmāśayam āśu yāti parāṃ gatiṃ brahma-mayo 'rka-varṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् भवन्ताव् अखिलात्म-हेतौ नारायणे कारण-मर्त्य-मूर्तौ भावं विधत्तां नितरां महात्मन् किं वावशिष्टं युवयोः सु-कृत्यम्

tasmin bhavantāv akhilātma-hetau nārāyaṇe kāraṇa-martya-mūrtau bhāvaṃ vidhattāṃ nitarāṃ mahātman kiṃ vāvaśiṣṭaṃ yuvayoḥ su-kṛtyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगमिष्यत्य् अदीर्घेण कालेन व्रजम् अच्युतः प्रियं विधास्यते पित्रोर् भगवान् सात्वतां पतिः

āgamiṣyaty adīrgheṇa kālena vrajam acyutaḥ priyaṃ vidhāsyate pitror bhagavān sātvatāṃ patiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हत्वा कंसं रङ्ग-मध्ये प्रतीपं सर्व-सात्वताम् यद् आह वः समागत्य कृष्णः सत्यं करोति तत्

hatvā kaṃsaṃ raṅga-madhye pratīpaṃ sarva-sātvatām yad āha vaḥ samāgatya kṛṣṇaḥ satyaṃ karoti tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा खिद्यतं महा-भागौ द्रक्ष्यथः कृष्णम् अन्तिके अन्तर् हृदि स भूतानाम् आस्ते ज्योतिर् इवैधसि

mā khidyataṃ mahā-bhāgau drakṣyathaḥ kṛṣṇam antike antar hṛdi sa bhūtānām āste jyotir ivaidhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ह्य् अस्यास्ति प्रियः कश्चिन् नाप्रियो वास्त्य् अमानिनः नोत्तमो नाधमो वापि स-मानस्यासमो ऽपि वा

na hy asyāsti priyaḥ kaścin nāpriyo vāsty amāninaḥ nottamo nādhamo vāpi sa-mānasyāsamo 'pi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न माता न पिता तस्य न भार्या न सुतादयः नात्मीयो न परश् चापि न देहो जन्म एव च

na mātā na pitā tasya na bhāryā na sutādayaḥ nātmīyo na paraś cāpi na deho janma eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चास्य कर्म वा लोके सद्-असन्-मिश्र-योनिषु क्रीडार्थं सो ऽपि साधूनां परित्राणाय कल्पते

na cāsya karma vā loke sad-asan-miśra-yoniṣu krīḍārthaṃ so 'pi sādhūnāṃ paritrāṇāya kalpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्वं रजस् तम इति भजते निर्गुणो गुणान् क्रीडन्न् अतीतो ऽपि गुणैः सृजत्य् अवन् हन्त्य् अजः

sattvaṃ rajas tama iti bhajate nirguṇo guṇān krīḍann atīto 'pi guṇaiḥ sṛjaty avan hanty ajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा भ्रमरिका-दृष्ट्या भ्राम्यतीव महीयते चित्ते कर्तरि तत्रात्मा कर्तेवाहं-धिया स्मृतः

yathā bhramarikā-dṛṣṭyā bhrāmyatīva mahīyate citte kartari tatrātmā kartevāhaṃ-dhiyā smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युवयोर् एव नैवायम् आत्मजो भगवान् हरिः सर्वेषाम् आत्मजो ह्य् आत्मा पिता माता स ईश्वरः

yuvayor eva naivāyam ātmajo bhagavān hariḥ sarveṣām ātmajo hy ātmā pitā mātā sa īśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टं श्रुतं भूत-भवद्-भविष्यत् स्थास्नुश् चरिष्णुर् महद् अल्पकं च विनाच्युताद् वस्तु तरां न वाच्यं स एव सर्वं परमात्म-भूतः

dṛṣṭaṃ śrutaṃ bhūta-bhavad-bhaviṣyat sthāsnuś cariṣṇur mahad alpakaṃ ca vinācyutād vastu tarāṃ na vācyaṃ sa eva sarvaṃ paramātma-bhūtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं निशा सा ब्रुवतोर् व्यतीता नन्दस्य कृष्णानुचरस्य राजन् गोप्यः समुत्थाय निरूप्य दीपान् वास्तून् समभ्यर्च्य दौधीन्य् अमन्थुन्

evaṃ niśā sā bruvator vyatītā nandasya kṛṣṇānucarasya rājan gopyaḥ samutthāya nirūpya dīpān vāstūn samabhyarcya daudhīny amanthun

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता दीप-दीप्तैर् मणिभिर् विरेजू रज्जूर् विकर्षद्-भुज-कङ्कण-स्रजः चलन्-नितम्ब-स्तन-हार-कुण्डल- त्विषत्-कपोलारुण-कुङ्कुमाननाः

tā dīpa-dīptair maṇibhir virejū rajjūr vikarṣad-bhuja-kaṅkaṇa-srajaḥ calan-nitamba-stana-hāra-kuṇḍala- tviṣat-kapolāruṇa-kuṅkumānanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्गायतीनाम् अरविन्द-लोचनं व्रजाङ्गनानां दिवम् अस्पृशद् ध्वनिः दध्नश् च निर्मन्थन-शब्द-मिश्रितो निरस्यते येन दिशाम् अमङ्गलम्

udgāyatīnām aravinda-locanaṃ vrajāṅganānāṃ divam aspṛśad dhvaniḥ dadhnaś ca nirmanthana-śabda-miśrito nirasyate yena diśām amaṅgalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवत्य् उदिते सूर्ये नन्द-द्वारि व्रजौकसः दृष्ट्वा रथं शातकौम्भं कस्यायम् इति चाब्रुवन्

bhagavaty udite sūrye nanda-dvāri vrajaukasaḥ dṛṣṭvā rathaṃ śātakaumbhaṃ kasyāyam iti cābruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्रूर आगतः किं वा यः कंसस्यार्थ-साधकः येन नीतो मधु-पुरीं कृष्णः कमल-लोचनः

akrūra āgataḥ kiṃ vā yaḥ kaṃsasyārtha-sādhakaḥ yena nīto madhu-purīṃ kṛṣṇaḥ kamala-locanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं साधयिष्यत्य् अस्माभिर् भर्तुः प्रीतस्य निष्कृतिम् ततः स्त्रीणां वदन्तीनाम् उद्धवो ऽगात् कृताह्निकः

kiṃ sādhayiṣyaty asmābhir bhartuḥ prītasya niṣkṛtim tataḥ strīṇāṃ vadantīnām uddhavo 'gāt kṛtāhnikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.